ധനുര്വേദേഽശ്വപൃഷ്ഠേ ച ഗദായുദ്ധേഽസിചര്മണി। തഥൈവ ഗജശിക്ഷായാമസ്ത്രേഷു വിവിധേഷു ച
അവൻ ധനുര്വേദം, കുതിരപ്പുറത്ത് സവാരി, ഗദായുദ്ധം, വാൾ-കവചം, ആനകളെ പരിശീലിപ്പിക്കൽ, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പൂർണ്ണമായും പരിശീലനം നേടി.
അര്ഥധര്മപ്രധാനാസു വിദ്യാസു വിവിധാസു ച। ഗതഃ പാരം യദാ പാണ്ഡുസ്തദാ സേനാപതിഃ കൃതഃ
സമ്പത്ത്, ധർമ്മം എന്നിവ പ്രധാനമായ വിവിധ വിദ്യകളിൽ പാണ്ഡു പ്രാവീണ്യം നേടിയപ്പോൾ, അവനെ സൈന്യാധിപതിയായി നിയമിച്ചു.
പാണ്ഡുര്ധനുഷി വിക്രാന്തോ നരേഷ്വഭ്യദികോഽഭവത്। അന്യേഭ്യോ ബലവാനാസീദ്ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹീപതിഃ
പാണ്ഡു ധനുസ്സിൽ ധൈര്യവാനായിരുന്നു, മനുഷ്യരിൽ എല്ലാവരെയും മറികടന്നവൻ. ധൃതരാഷ്ട്രൻ രാജാവായി, മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ശക്തിയുള്ളവനായി.
അമാത്യോ മനുജേന്ദ്രസ്യ ബാല ഏവ യശസ്വിനഃ। ഭീഷ്മേണ സര്വധര്മാണാം പ്രണേതാ വിദുരഃ കൃതഃ
രാജാവായ യശസ്സുള്ള ബാലനായിരുന്ന വിഡുരനെ, ഭീഷ്മൻ എല്ലാ ധർമ്മ കാര്യങ്ങളിലും പ്രധാന ഉപദേഷ്ടാവായി നിയമിച്ചു.
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ ബുദ്ധിമേധാപടുര്യുവാ। ഭാവേനാഗമയുക്തേന സര്വം വേദയതേ ജഗത്
യുവാവായ വിഡുരൻ ബുദ്ധിയും വിവേകവും പഠനവും കൊണ്ട് പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു; എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരാംശം അറിഞ്ഞവൻ, ചിന്തയും പാരമ്പര്യവും ഉപയോഗിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കിയവൻ.
ത്രിഷു ലോകേഷു ന ത്വാസീത്കശ്ചിദ്വിദുരസംമിതഃ। ധര്മനിത്യസ്തഥാ രാജന്ധര്മം ച പരമം ഗതഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വിഡുരനു തുല്യൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു; രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരുന്ന അവൻ പരമധർമ്മം കൈവരിച്ചു.
പ്രനഷ്ടം ശാന്തനോര്വംശം സമീക്ഷ്യ പുനരുദ്ധൃതമ്। തതോ നിര്വചനം ലോകേ സര്വരാഷ്ട്രേഷ്വവര്തത
ശാന്തനുവിന്റെ വംശം നശിച്ചുവെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ വീണ്ടും അതു പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു; അതിനുശേഷം എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ഒരു പ്രചാരവാക്യം പരന്നു.
വീരസൂനാം കാശിസുതേ ദേശാനാം കുരുജാങ്ഗലമ്। സര്വധ്രമവിദാം ഭീഷ്മഃ പുരാണാം ഗജസാഹ്വയമ്
കാശിരാജകുമാരിയായ ഭീഷ്മൻ ധർമ്മജ്ഞന്മാരിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായിരുന്നു; പുരാതനമായ ഗജസാഹ്വയൻ എന്നറിയപ്പെട്ടവൻ കുരുജാംഗള ദേശത്തായിരുന്നു.
ധൃതരാഷ്ട്രസ്ത്വചക്ഷുഷ്ട്വാദ്രജ്യം ന പ്രത്യപദ്യത। പാരസവത്വാദ്വിദുരോ രാജാ പാണ്ഡുര്ബഭൂവ ഹ
ധൃതരാഷ്ട്രൻ കാഴ്ചയില്ലാത്തതിനാൽ രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തില്ല; വിഡുരൻ ദാസ്യജന്മമായതിനാൽ, പാണ്ഡു രാജാവായി.
അഥ ശുശ്രാവ വിപ്രേഭ്യഃ കുന്തിഭോജമഹീപതേഃ। രൂപയൌവനസംപന്നാം സുതാം സാഗരഗാസുതഃ
ശഗരപുത്രൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന്, കുന്തിഭോജമഹാരാജാവിന്റെ സുന്ദരിയും യുവതിയുമായ മകളെക്കുറിച്ച് കേട്ടു.
സുബലസ്യ ച കല്യാണീം ഗാന്ധാരാധിപതേഃ സുതാമ്। സുതാം ച മദ്രരാജസ്യ രൂപേണാപ്രതിമാം ഭുവി
ഗാന്ധാരരാജാവായ സുബലന്റെ ഗുണവതിയായ മകളെയും, മദ്രരാജാവിന്റെ ഭൂമിയിൽ അപരിമിതമായ സൗന്ദര്യമുള്ള മകളെയും കുറിച്ചും അവൻ അറിഞ്ഞു.
കദാചിദഥ ഗാങ്ഗേയഃ സര്വനീതിമതാം വരഃ। വിദുരം ധര്മതത്ത്വജ്ഞം വാക്യമാഹ യഥോചിതമ്
ഒരു ദിവസം, എല്ലാ നയജ്ഞന്മാരിലും മുൻപന്തിയിലുള്ള ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്ന വിഡുരനോട് യോജിച്ച വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഗുണൈഃ സമുദിതം സമ്യഗിദം നഃ പ്രഥിതം കുലമ്। അത്യന്യാന്പൃഥിവീപാലാന്പൃഥിവ്യാമധിരാജ്യഭാക്
നല്ല ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടു സമൃദ്ധമായ നമ്മുടെ വംശം പ്രശസ്തമാണ്; ഭൂമിയിലെ മറ്റു രാജാക്കളെക്കാൾ അധികം അധികാരവും അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
രക്ഷിതം രാജഭിഃ പൂര്വം ധര്മവിദ്ഭിര്മഹാത്മഭിഃ। നോത്സാദമഗമച്ചേദം കദാചിദിഹ നഃ കുലമ്
മുന്പ് ധർമ്മജ്ഞന്മാരായ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാർ നമ്മുടെ വംശത്തെ സംരക്ഷിച്ചു; ഒരിക്കലും ഈ വംശം ക്ഷയിച്ചിട്ടില്ല.
മയാ ച സത്യവത്യാ ച കൃഷ്ണേന ച മഹാത്മനാ। സമവസ്ഥാപിത ഭൂയോ യുഷ്മാസു കുലതന്തുഷു
ഞാനും സത്യവതിയും മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണനും ചേർന്ന്, കുടുംബരേഖ വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ ഇടയിൽ നിലനിറുത്തി.
തച്ചൈതദ്വര്ധതേ ഭൂയഃ കുലം സാഗരവദ്യഥാ। തഥാ മയാ വിധാതവ്യം ത്വയാ ചൈവ ന സംശയഃ
ഈ വംശം സമുദ്രംപോലെ വളരുകയാണ്; അതിനാൽ, ഞാൻയും നീയും സംശയമില്ലാതെ അതിന്റെ വർദ്ധനവിന് ശ്രമിക്കണം.
ശ്രൂയതേ യാദവീ കന്യാ സ്വനുരൂപാ കുലസ്യ നഃ। സുബലസ്യാത്മജാ ചൈവ തഥാ മദ്രേശ്വരസ്യ ച
നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന് അനുയോജ്യമായ യാദവവംശത്തിലെ കന്യകമാരും, സുബലന്റെയും മദ്രരാജാവിന്റെയും പുത്രിമാരും ഉണ്ടെന്ന് കേൾക്കുന്നു.
കുലീനാ രൂപവത്യശ്ച താഃ കന്യാഃ പുത്ര സര്വശഃ। ഉചിതാശ്ചൈവ സംബന്ധേ തേഽസ്മാകം ക്ഷത്രിയര്ഷഭാഃ
എന്റെ മകനേ, ആ കന്യകമാർ എല്ലാവരും ഉത്ഭവശുദ്ധിയിലും സൗന്ദര്യത്തിലും സമ്പന്നരാണ്; ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ നമ്മളുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ അവർ യോജിച്ചവരാണ്.
മന്യേ വരയിതവ്യാസ്താ ഇത്യഹം ധീമതാം വര। സന്താനാര്ഥം കുലസ്യാസ്യ യദ്വാ വിദുര മന്യസേ
ധീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഡുരാ, ഈ സ്ത്രീകൾ നമ്മുടെ വംശം തുടർന്നുനിൽക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടവരാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ അഭിപ്രായം വേറെങ്കിൽ പറയണം.
ഭവാന്പിതാ ഭാവന്മാതാ ഭവാന്നഃ പരമോ ഗുരുഃ। തസ്മാത്സ്വയം കുലസ്യാസ്യ വിചാര്യ കുരു യദ്ധിതമ്
നീ ഞങ്ങളുടെ അച്ഛനാണ്, അമ്മയുമാണ്, പരമഗുരുവുമാണ്; അതിനാൽ, ഈ കുടുംബത്തിന് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്താണെന്ന് നീതന്നെ ആലോചിച്ച് ചെയ്യണം.
അഥ ശുശ്രാവ വിപ്രേഭ്യോ ഗാന്ധാരീം സുബലാത്മജാമ്। ആരാധ്യ വരദം ദേവം ഭഗനേത്രഹരം ഹരമ്
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് സുബലന്റെ മകൾ ഗാന്ധാരിയെ കുറിച്ച് അവൻ കേട്ടു. ഭഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ച ഹരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച ശേഷം അവൾ ഒരു അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചിരുന്നു.
ഗാന്ധാരീ കില പുത്രാണാം ശതം ലേഭേ വരം ശുഭാ। ഇതി ശുശ്രാവ തത്ത്വേന ഭീഷ്മഃ കുരുപിതാമഹഃ
ഗാന്ധാരി, ആ ഭാഗ്യവതിയായവൾ, നൂറ് മക്കളെ ലഭിക്കുമെന്ന് അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചുവെന്ന് ഭീഷ്മൻ, കുരുവംശത്തിലെ മൂത്തവൻ, സത്യമായി കേട്ടു.
തതോ ഗാന്ധാരരാജസ്യ പ്രേഷയാമാസ ഭാരത। അചക്ഷുരിതി തത്രാസീത്സുബലസ്യ വിചാരണാ
അതിനുശേഷം, ഭാരത, അവൻ ഗാന്ധാരരാജാവിനോട് ഒരു സന്ദേശം അയച്ചു. സുബലന്റെ വീട്ടിൽ അകമഴിഞ്ഞതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചന നടന്നു.
കുലം ഖ്യാതിം ച വൃത്തം ച ബുദ്ധ്യാ തു പ്രസമീക്ഷ്യ സഃ। ദദൈ താം ധൃതരാഷ്ട്രായ ഗാന്ധാരീം ധര്മചാരിണീമ്
കുടുംബം, പ്രശസ്തി, സ്വഭാവം എന്നിവ മനസ്സോടെ പരിശോധിച്ച ശേഷം, ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഗാന്ധാരിയെ ധൃതരാഷ്ട്രനു നൽകി.
ഗാന്ധാരീ ത്വഥ ശുശ്രാവ ധൃതരാഷ്ട്രമചക്ഷുഷമ്। ആത്മാനം ദിപ്സിതം ചാസ്മൈ പിത്രാ മാത്രാ ച ഭാരത
പിന്നീട് ഗാന്ധാരി ധൃതരാഷ്ട്രൻ കാഴ്ചയില്ലാത്തവനാണെന്ന്, തനിക്കായി അച്ഛനും അമ്മയും അവളെ തെരഞ്ഞെടുത്തുവെന്നും കേട്ടു, ഭാരത.
തതഃ സാ പടമാദായ കൃത്വാ ബഹുഗുണം തദാ। ബബന്ധ നേത്രേ സ്വേ രാജന്പതിവ്രതപരായണാ
അപ്പോൾ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, ഒരു വസ്ത്രം എടുത്ത് പലപടിയായി മടക്കി, രാജാവേ, അവൾ സ്വന്തം കണ്ണുകളിൽ കെട്ടി.
നാഭ്യസൂയാം പതിമഹമിത്യേവം കൃതനിശ്ചയാ। തതോ ഗാന്ധാരരാജസ്യ പുത്രഃ ശകുനിരഭ്യയാത്
ഞാൻ ഭർത്താവിനെക്കാൾ മേലാകില്ലെന്ന് ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ, പിന്നെ ഗാന്ധാരരാജാവിന്റെ മകൻ ശകുനി അവിടെ എത്തി.
സ്വസാരം പരയാ ലക്ഷ്മ്യാ യുക്താമാദായ കൌരവാന്। താം തദാ ധൃതരാഷ്ട്രായ ദദൌ പരമസത്കൃതാമ്। ഭീഷ്മസ്യാനുമതേ ചൈവ വിവാഹം സമകാരയത്
പരമസൗന്ദര്യത്തോടെ അലങ്കരിച്ച സഹോദരിയെ കൌരവരുടെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, ധൃതരാഷ്ട്രനു വലിയ ആദരവോടെ നൽകി. ഭീഷ്മന്റെ സമ്മതത്തോടെ വിവാഹം നടത്തി.
ദത്ത്വാ സ ഭഗിനീം വീരോ യഥാര്ഹം ച പരിച്ഛദമ്। പുനരായാത്സ്വനഗരം ഭീഷ്മേണ പ്രതിപൂജിതഃ
സഹോദരിയെയും യോജിച്ച സമ്മാനങ്ങളും നൽകി, ആ വീരൻ ഭീഷ്മനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഗാന്ധാര്യപി വരാരോഹാ ശീലാചാരവിചിഷേടിതൈഃ। തുഷ്ടിം കുരൂണാം സര്വേഷാം ജനയാമാസ ഭാരത
ഉയർന്ന രൂപവും നല്ല സ്വഭാവവും കൊണ്ടു, ഗാന്ധാരി തന്റെ പെരുമാറ്റത്തിലൂടെ എല്ലാ കുരുക്കളെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു, ഭാരത.