തം ദൃഷ്ട്വാ രക്ഷിണസ്തത്ര തഥാ ബഹുതിഥേഽഹനി। ന്യവേദയംസ്തഥാ രാജ്ഞേ യഥാവൃത്തം നരാധിപ
അവനെ അങ്ങനെ ദീർഘദിനങ്ങൾക്കുശേഷം രക്ഷകർ കണ്ടു, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ രാജാവിനോട് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ അറിയിച്ചു.
രാജാ ച തമൃഷിം ശ്രുത്വാ നിഷ്ക്രമ്യ സഹ മന്ത്രിഭിഃ। പ്രസാദയാമാസ തദാ ശൂലസ്ഥമൃഷിസത്തമമ്
അപ്പോൾ രാജാവ് ആ മഹർഷിയുടെ കാര്യം അറിഞ്ഞ് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം പുറത്ത് ചെന്നു, കൂമ്പാരത്തിൽ കയറ്റിയിരുന്ന മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
യന്മയാഽപകൃതം മോഹാദജ്ഞാനാദൃഷിസത്തമ। പ്രസാദയേ ത്വാം തത്രാഹം ന മേ ത്വം ക്രോദ്ധുമര്ഹസി
'മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ അജ്ഞാനത്താലോ മായയാലോ നിന്നോട് ചെയ്ത തെറ്റിനായി ഞാൻ നിന്നോട് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു; നീ എന്നോട് കോപിക്കേണ്ട.'
ഏവമുക്തസ്തതോ രാജ്ഞാ പ്രസാദമകരോന്മുനിഃ। കൃതപ്രസാദം രാജാ തം തതഃ സമവതാരയത്
അങ്ങനെ രാജാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹർഷി അവനെ ക്ഷമിച്ചു. രാജാവിന് ക്ഷമ ലഭിച്ചതിനുശേഷം, അവനെ കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്ന് ഇറക്കി.
അവതാര്യ ച ശൂലാഗ്രാത്തച്ഛൂലം നിശ്ചകര്ഷ ഹ। അശക്നുവംശ്ച നിഷ്ക്രഷ്ടും ശൂലം മൂലേ സ ചിച്ഛിദേ
കൂമ്പാരത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് അവനെ ഇറക്കി, കൂമ്പാരം പുറത്തെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ പുറത്തെടുക്കാൻ കഴിയാതെ, അതിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് മുറിച്ചു.
സ തഥാന്തര്ഗതേനൈവ ശൂലേന വ്യചരന്മുനിഃ। കണ്ഠപാര്ശ്വാന്തരസ്ഥേന ശങ്കുനാ മുനിരാചത്। പുഷ്പഭാജനധാരീ സ്യാദിതി ചിന്താപരോഽഭവത്
അങ്ങനെ കൂമ്പാരം ശരീരത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ അവൻ സഞ്ചരിച്ചു. കഴുത്തിനും വശത്തും കൂമ്പാരത്തിന്റെ അഗ്രം കയറിയിരുന്നപ്പോൾ, മഹർഷി മനസ്സിൽ 'പുഷ്പങ്ങൾ വയ്ക്കാൻ ഒരു പാത്രം എടുക്കണം' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
സ ചാതിതപസാ ലോകാന്വിജിഗ്യേ ദുര്ലഭാന്പരൈഃ
അവൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സുകൊണ്ട്, മറ്റുള്ളവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാനാകാത്ത ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചു.
അണീമാണ്ഡവ്യ ഇതി ച തതോ ലോകേഷു ഗീയതേ। സ ഗത്വാ സദനം വിപ്രോ ധര്മസ്യ പരമാര്ഥവിത്
അതിനാൽ, ജനങ്ങളിൽ അവനെ അണിമാണ്ഡവ്യൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ആ മഹാത്മാവ്, പരമാർത്ഥം അറിയുന്ന സന്യാസി, ധർമ്മന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ആസനസ്ഥം തതോ ധര്മം ദൃഷ്ട്വോപാലഭത പ്രഭുമ്। കിം നു തദ്ദുഷ്കൃതം കര്മ മയാ കൃതമജാനതാ
അവിടെ ഇരുന്ന ധർമ്മനെ കണ്ടു, ആ മഹാത്മാവ് ചോദിച്ചു: "ഞാൻ അറിയാതെ ചെയ്ത ഏത് ദുഷ്കൃത്യമാണ് ഇത്ര വലിയ ഫലം നൽകിയത്?"
യസ്യേയം ഫലനിര്വൃത്തിരീദൃശ്യാസാദിതാ മയാ। ശീഘ്രമാചക്ഷ്വ മേ തത്ത്വം പശ്യ മേ തപസോ ബലമ്
"ഇങ്ങനെ ഫലം വന്നത് ഏത് പ്രവൃത്തി കൊണ്ടാണ്? ദയവായി സത്യം എനിക്ക് വേഗം പറയൂ; എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി നീ കാണണം."
പതങ്ഗികാനാം പുച്ഛേഷു ത്വയേഷീകാ പ്രവേശിതാ। കര്മണസ്തസ്യ തേ പ്രാപ്തം ഫലമേതത്തപോധന
"നീ ചിതൽപ്പുല്ല് കീടങ്ങളുടെ വാലിൽ കയറ്റിയതിന്റെ ഫലമാണ് ഇതു, ഹേ തപസ്സുകാരാ."
സ്വല്പമേവ യഥാ ദത്തം ദാനം ബഹുഗുണം ഭവേത്। അധര്മ ഏവം വിപ്രര്ഷേ ബഹുദുഃഖഫലപ്രദഃ
"പലതവണ, ചെറിയ ഒരു ദാനം പോലും വലിയ ഫലമാകുന്നതുപോലെ, അകൃത്യങ്ങൾ അനവധി ദു:ഖഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു, മഹർഷേ."
കസ്മിന്കാലേ മയാ തത്തു കൃതം ബ്രൂഹി യഥാതഥമ്। തേനോക്തം ധര്മരാജേന ബാലഭാവേ ത്വയാ കൃതമ്
"എപ്പോൾ ഞാൻ ആ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു? സത്യമായി പറയൂ," എന്നു ചോദിച്ചു. അതിന് ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു: "നീ ബാല്യത്തിൽ ചെയ്തതാണ് അത്."
ബാലോ ഹി ദ്വാദശാദ്വര്ഷാജ്ജന്മതോ യത്കരിഷ്യതി। ന ഭവിഷ്യത്യധര്മോഽത്ര ന പ്രജ്ഞാസ്യതി വൈ ദിശഃ
"ജനിച്ചിട്ട് പന്ത്രണ്ടുവയസ്സിന് മുമ്പ് ഒരു കുട്ടി ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കു പാപമില്ല; അവൻക്ക് ദിശകളും അറിയില്ല."
അല്പേഽപരാധേഽപി മഹാന്മമ ദണ്ഡസ്ത്വയാ ധൃതഃ। ഗരീയാന്ബ്രാഹ്മണവധഃ സര്വഭൂതവധാദപി
"ചെറിയ ഒരു തെറ്റിന് നീ എനിക്കു വലിയ ശിക്ഷ നൽകിയിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളെ കൊല്ലുന്നതിലും വലിയ പാപമാണ് ബ്രാഹ്മണഹത്യ."
ശൂദ്രയോനാവതോ ധര്മ മാനുഷഃ സംഭവിഷ്യസി। മര്യാദാം സ്ഥാപയാമ്യദ്യ ലോകേ കര്മഫലോദയാമ്
"ധർമ്മാ, നീ ശൂദ്രസ്ത്രിയുടെയൊടു ജനിച്ച മനുഷ്യനായി പിറക്കും; ഇന്ന് ഞാൻ ലോകത്തിൽ കർമ്മഫലത്തിന്റെ നിയമം സ്ഥാപിക്കുന്നു."
ആ ചതുര്ദശകാദ്വര്ഷാന്ന ഭവിഷ്യതി പാതകമ്। പരതഃ കുര്വതാമേവ ദോഷ ഏവ ഭവിഷ്യതി
"പതിനാലുവയസ്സുവരെ പാപമുണ്ടാകില്ല; അതിന് ശേഷം മാത്രം തെറ്റു പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കു ദോഷം ഉണ്ടാകും."
ഏതേന ത്വപരാധേന ശാപാത്തസ്യ മഹാത്മനഃ। ധര്മോ വിദുരരൂപേണ ശൂദ്രയോനാവജായത
ഈ തെറ്റിന്റെ ഫലമായി, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശാപം കൊണ്ടു, ധർമ്മൻ ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ വിദ്യുരൻ ആയി ജനിച്ചു.
ധര്മേ ചാര്ഥേ ച കുശലോ ലോഭക്രോധവിവര്ജിതഃ। ദീര്ഘദര്ശീ ശമപരഃ കുരൂണാം ച ഹിതേ രതഃ
ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, ലോഭവും കോപവും ഇല്ലാത്തവൻ, ദീർഘദർശിയായവൻ, ശാന്തിക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നവൻ, കുരുക്കളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ.
ധൃതരാഷ്ട്രേ ച പാണ്ഡൌ ച വിദുരേ ച മഹാത്മനി।' ഏഷു ത്രിഷു കുമാരേഷു ജാതേഷു കുരുജാങ്ഗലമ്। കുരവോഽഥ കുരുക്ഷേത്രം ത്രയമേതദവര്ധത
ധൃതരാഷ്ട്രനും പാണ്ഡുവും മഹാത്മാവായ വിദ്യുരനും ജനിച്ചപ്പോൾ, കുരുജാങ്ഗളവും കുരുക്ഷേത്രവും ഇവരോടൊപ്പം വളർന്നു.
ഊര്ധ്വസസ്യാഽഭവദ്ഭൂമിഃ സസ്യാനി ഫലവന്തി ച। യഥര്തുവര്ഷീ പര്ജന്യോ ബഹുപുഷ്പഫലാ ദ്രുമാഃ
ഭൂമി ധാരാളം വിളവു നൽകി; ധാന്യങ്ങൾ ഫലവാന്മാരായി. കാലാവസ്ഥക്ക് അനുസരിച്ച് മഴ പെയ്തു, മരങ്ങൾ പൂക്കളിലും പഴങ്ങളിലും സമൃദ്ധിയായി.
വാഹനാനി പ്രഹൃഷ്ടാനി മുദിതാ മൃഗപക്ഷിണഃ। ഗന്ധവന്തി ച മാല്യാനി രസവന്തി ഫലാനി ച
വാഹനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ആഹ്ലാദിച്ചു; മാലകൾ സുഗന്ധവും പഴങ്ങൾ രുചിയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
വണിഗ്ഭിശ്ചാന്വകീര്യന്ത നഗരാണ്യഥ ശില്പിഭിഃ। ശൂരാശ്ച കൃതവിദ്യാശ്ച സന്തശ്ച സുഖിനോഽഭവന്
നഗരങ്ങൾ വ്യാപാരികളും ശില്പികളും നിറഞ്ഞിരുന്നു; വീരരും വിദ്യാഭ്യാസമുള്ളവരും സന്മാർഗ്ഗികളുമെല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
നാഭവന്ദസ്യവഃ കേചിന്നാധര്മരുചയോ ജനാഃ। പ്രദേശേഷ്വപി രാഷ്ട്രാണാം കൃതം യുഗമവര്തത
കൊള്ളക്കാർ ആരുമില്ലായിരുന്നു; അകൃത്യത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. രാജ്യങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും സത്യമുള്ള ഒരു സുവർണ്ണയുഗം നിലനിന്നു.
ധര്മക്രിയാ യജ്ഞശീലാഃ സത്യവ്രതപരായണാഃ। അന്യോന്യപ്രീതിസംയുക്താ വ്യവര്ധന്ത പ്രജാസ്തദാ
അന്നത്തെ കാലത്ത്, ജനങ്ങൾ ധർമ്മപ്രവൃത്തികളിലും യജ്ഞങ്ങളിലും സത്യനിഷ്ഠയിലും താൽപര്യം കാണിച്ചു. പരസ്പര സ്നേഹത്തിൽ ഐക്യമായ് അവർ സന്തോഷത്തോടെ വളർന്നു.
മാനക്രോധവിഹീനാശ്ച നരാ ലോഭവിവര്ജിതാഃ। അന്യോന്യമഭ്യനന്ദന്ത ധര്മോത്തരമവര്തത
ആ മനുഷ്യർക്ക് അഹങ്കാരമോ കോപമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; അവർ ലാഭം അറിയാത്തവരായിരുന്നു. പരസ്പരം സന്തോഷം പങ്കുവെച്ചു, ഉത്തമമായ ധർമ്മം അവിടെ നിലനിന്നു.
തന്മഹോദധിവത്പൂര്ണം നഗരം വൈ വ്യരോചത। ദ്വാരതോരണനിര്യൂഹൈര്യുക്തമഭ്രചയോപമൈഃ
ആ നഗരം മഹാസമുദ്രംപോലെ നിറഞ്ഞു, വാതിലുകളും ഗോപുരങ്ങളും പുറകുവാതായനങ്ങളും മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
പ്രസാദശതസംബാധം മഹേന്ദ്രപുരസന്നിഭമ്। നദീഷു വനഖണ്ഡേഷു വാപീപല്വലസാനുഷു। കാനനേഷു ച രമ്യേഷു വിജഹ്രുര്മുദിതാ ജനാഃ
നൂറുകണക്കിന് കൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, ഇന്ദ്രന്റെ നഗരംപോലെ അത്യന്തം മനോഹരമായിരുന്നു. നദികളിലും കാടുകളിലും കുളങ്ങളിലും ചതുപ്പുകളിലും മനോഹരമായ വനാന്തരങ്ങളിലും സന്തോഷത്തോടെ ജനങ്ങൾ വിനോദം ആസ്വദിച്ചു.
ഉത്തരൈഃ കുരുഭിഃ സാര്ധം ദക്ഷിണാഃ കുരവസ്തഥാ। വിസ്പര്ധമാനാ വ്യചരംസ്തഥാ ദേവര്ഷിചാരണൈഃ
ഉത്തരകുരുക്കളോടൊപ്പം ദക്ഷിണകുരുക്കളും ദേവർഷിമാരെയും ചാരണന്മാരെയും പോലെ പരസ്പരം മത്സരിച്ച് സഞ്ചരിച്ചു.
നാഭവത്കൃപണഃ കശ്ചിന്നാഭവന്വിധവാഃ സ്ത്രിയഃ। തസ്മിഞ്ജനപദേ രമ്യേ കുരുഭിര്ബഹുലീകൃതേ
കുരുക്കൾ ആ പ്രദേശം ജനസംഖ്യയാൽ സമൃദ്ധമാക്കിയപ്പോൾ, ആ മനോഹര ദേശത്ത് ആരും ദരിദ്രരായിരുന്നില്ല, സ്ത്രീകൾക്ക് വിധവാപാട് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.