പരിദേവനം ച പാഞ്ചാല്യാ വാസുദേവസ്യ സന്നിധൌ। ആശ്വാസനം ച കൃഷ്ണേന ദുഃഖാര്തായാഃ പ്രകീര്തിതമ്
കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ദ്രൗപദി ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചതും, അവളുടെ ദു:ഖം കണ്ട് കൃഷ്ണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചതും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാ സൌഭവധാഖ്യാനമത്രൈവോക്തം മഹര്ഷിണാ। സുഭദ്രായാഃ സപുത്രായാഃ കൃഷ്ണേന ദ്വാരകാം പുരീമ്
അതു പോലെ തന്നെ, മഹർഷി ഇവിടെ സൌഭദ്ര കഥയും, കൃഷ്ണൻ നയിച്ച് സുഭദ്രയും മകനും ദ്വാരക നഗരത്തിലേക്ക് പോയ യാത്രയും വിവരിക്കുന്നു.
നയനം ദ്രൌപദേയാനാം ധൃഷ്ടദ്യുമ്നേന ചൈവ ഹ। പ്രവേശഃ പാണ്ഡവേയാനാം രമ്യേ ദ്വൈതവനേ തതഃ
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ദ്രൗപദിയുടെ മക്കളെ കൂട്ടി കൊണ്ടുപോയതും, പിന്നെ പാണ്ഡവർ മനോഹരമായ ദ്വൈതവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ധര്മരാജസ്യ ചാത്രൈവ സംവാദഃ കൃഷ്ണയാ സഹ। സംവാദശ്ച തഥാ രാജ്ഞാ ഭീമസ്യാപി പ്രകീര്തിതഃ
ഇവിടെ തന്നെ ധർമ്മരാജാവും കൃഷ്ണിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും, രാജാവും ഭീമനും തമ്മിലുള്ള സംവാദവും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സമീപം പാണ്ഡുപുത്രാണാം വ്യാസസ്യാഗമനം തഥാ। പ്രതിശ്രുത്യാഥ വിദ്യായാ ദാനം രാജ്ഞോ മഹര്ഷിണാ
പാണ്ഡു പുത്രന്മാരുടെ അടുത്ത് വ്യാസൻ എത്തിച്ചേർന്നതും, രാജാവിന്റെ വാഗ്ദാനം വാങ്ങിയശേഷം മഹർഷി അവനു വിജ്ഞാനം നൽകിയതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ഗമനം കാമ്യകേ ചാപി വ്യാസേ പ്രതിഗതേ തതഃ। അസ്ത്രഹേതോര്വിവാസശ്ച പാര്ഥസ്യാമിതതേജസഃ
വ്യാസൻ തിരിച്ചു പോയതിനു ശേഷം പാണ്ഡവർ കാമ്യകവനത്തിലേക്ക് പോയതും, ആയുധങ്ങൾക്കായി അർജുനൻ നിർബന്ധിതനായി പുറപ്പെട്ടതും വിവരിക്കുന്നു.
മഹാദേവേന യുദ്ധം ച കിരാതവപുഷാ സഹ। ദര്ശനം ലോകപാലാനാമസ്ത്രപ്രാപ്തിസ്തഥൈവ ച
കിരാത വേഷത്തിൽ മഹാദേവനുമായി നടന്ന യുദ്ധവും, ലോകപാലന്മാരെ കണ്ടതും, ആയുധങ്ങൾ ലഭിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
മഹേന്ദ്രലോകഗമനമസ്ത്രാര്ഥേ ച കിരീടിനഃ। യത്ര ചിന്താ സമുത്പന്നാ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ഭൂയസീ
കിരീടധാരിയായ അർജുനൻ ആയുധങ്ങൾക്കായി ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയതും, അതിനെ തുടർന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനിൽ വലിയ ആശങ്ക ഉണർന്നതും വിവരിക്കുന്നു.
ദര്ശനം ബൃഹദശ്വസ്യ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ। യുധിഷ്ഠിരസ്യ ചാര്തസ്യ വ്യസനേ പരിദേവനമ്
മഹർഷിയായ ബൃഹദശ്വനെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കണ്ടതും, ദുരിതത്തിൽ ആകുലനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വിലപിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
നലോപാഖ്യാനമത്രൈവ ധര്മിഷ്ഠം കരുണോദയമ്। ദമയന്ത്യാഃ സ്ഥിതിര്യത്ര നലസ്യ ചരിതം തഥാ
ഇവിടെ തന്നെ ധാർമ്മികവും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ നളോപ്പാഖ്യാനം, ദമയന്തിയുടെ സ്ഥിരതയും, നളന്റെ പ്രവർത്തികളും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാക്ഷഹൃദയപ്രാപ്തിസ്തസ്മാദേവ മഹര്ഷിതഃ। ലോമശസ്യാഗമസ്തത്ര സ്വര്ഗാത്പാണ്ഡുസുതാന്പ്രതി
അതു പോലെ തന്നെ, മഹർഷിയിൽ നിന്നു യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചതുരശ്രക്കളിയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയതും, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ലോമശൻ പാണ്ഡു പുത്രന്മാരുടെ അടുത്ത് എത്തിയതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
വനവാസഗതാനാം ച പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്। സ്വര്ഗേ പ്രവൃത്തിരാഖ്യാതാ ലോമശേനാര്ജുനസ്യ വൈ
വനവാസത്തിൽ കഴിയുന്ന മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർക്ക് ലോമശൻ അർജുനന്റെ സ്വർഗീയ പ്രവർത്തികൾ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സംദേശാദര്ജുനസ്യാത്ര തീര്ഥാഭിഗമനക്രിയാ। തീര്ഥാനാം ച ഫലപ്രാപ്തിഃ പുണ്യത്വം ചാപി കീര്തിതമ്
ഇവിടെ അർജുനന്റെ സന്ദേശവും, തീർത്ഥയാത്രയും, തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച് പുണ്യം നേടുന്നതും, അവയുടെ വിശുദ്ധതയും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പുലസ്ത്യതീര്ഥയാത്രാ ച നാരദേന മഹര്ഷിണാ। തീര്ഥയാത്രാ ച തത്രൈവ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാം
മഹർഷിയായ നാരദൻ പുലസ്ത്യ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തിയതും, അതുപോലെ തന്നെ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ തീർത്ഥയാത്ര നടത്തിയതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
തഥാ യജ്ഞവിഭൂതിശ്ച ഗയസ്യാത്ര പ്രകീര്തിതാ
ഇവിടെ ഗയയുടെ യജ്ഞത്തിന്റെ മഹത്വവും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആഗസ്ത്യമപി ചാഖ്യാനം യത്ര വാതാപിഭക്ഷണമ്। ലോപാമുദ്രാഭിപമനമപത്യാര്ഥമൃഷേസ്തഥാ
അഗസ്ത്യന്റെ കഥയും, വാതാപിയെ തിന്നതും, സന്താനാർത്ഥം ലോപാമുദ്രയുമായി അഗസ്ത്യൻ ചേർന്നതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ഋശ്യശൃങ്ഗസ്യ ചരിതം കൌമാരബ്രഹ്മചാരിണഃ। ജാമദഗ്ന്യസ്യ രാമസ്യ ചരിതം ഭൂരിതേജസഃ
കൗമാര ബ്രഹ്മചാരിയായ ഋശ്യശൃംഗന്റെ ജീവിതവും, മഹാതേജസ്വിയായ ജാമദഗ്ന്യപുത്രൻ രാമന്റെ പ്രവർത്തികളും ഇവിടെ പറയുന്നു.
കാര്തവീര്യവധോ യത്ര ഹൈഹയാനാം ച വര്ണ്യതേ। പ്രഭാസതീര്ഥേ പാണ്ഡൂനാം വൃഷ്ണിഭിശ്ച സമാഗമഃ
കാർതവീര്യന്റെ വധവും, ഹേഹയന്മാരുടെ കഥയും, പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിൽ പാണ്ഡവർ വൃഷ്ണികൾക്കൊപ്പം കൂടിയതും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൌകന്യമപി ചാഖ്യാനം ച്യവനോ യത്ര ഭാര്ഗവഃ। ശര്യാതിയജ്ഞേ നാസത്യൌ കൃതവാന്സോമപീഥിനൌ
സൗകന്യയുടെ കഥയും ഇവിടെ പറയുന്നു, ഭൃഗുവംശജനായ ച്യവനൻ ശര്യാതിയുടെ യാഗത്തിൽ അശ്വിനീദേവന്മാരെ സോമപാനത്തിന് അർഹരാക്കി.
താഭ്യാം ച യത്ര സ മുനിര്യൌവനം പ്രതിപാദിതഃ। മാന്ധാതുശ്ചാപ്യുപാഖ്യാനം രാജ്ഞോഽത്രൈവപ്രകീര്തിതം
അവരാൽ ആ മുനി വീണ്ടും യൗവനം നേടിയതും, രാജാവ് മാംധാതാവിന്റെ കഥയും ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.
ജന്തൂപാഖ്യാനമത്രൈവ യത്ര പുത്രേണ സോമകഃ। പുത്രാര്ഥമയജദ്രാജാ ലേഭേ പുത്രശതം ച സഃ
ജന്തുവിന്റെ കഥയും ഇവിടെ പറയുന്നു, പുത്രസന്താനത്തിനായി സോമക രാജാവ് യാഗം നടത്തി നൂറു പുത്രന്മാരെ ലഭിച്ചു.
തതഃ ശ്യേനകപോതീയമുപാഖ്യാനമനുത്തമമ്। ഇന്ദ്രാഗ്നീ യത്ര ധര്മശ്ചാപ്യജിജ്ഞാസഞ്ശിബിം നൃപമ്
ശ്യേനനും കപോതിയും സംബന്ധിച്ച അതുല്യമായ കഥയും ഇവിടെ വരുന്നു; ഇവിടെ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ധർമ്മനും ശിബി രാജാവിനെ പരീക്ഷിച്ചു.
അഷ്ടാവക്രീയമത്രൈവ വിവാദോ യത്ര ബന്ദിനാ। അഷ്ടാവക്രസ്യ വിപ്രര്ഷേര്ജനകസ്യാധ്വരേഽഭവത്
അഷ്ടാവക്രന്റെ കഥയും ബന്ദിയുമായുള്ള തർക്കവും, ജനകന്റെ യാഗത്തിൽ സംഭവിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
നൈയായികാനാം മുഖ്യേന വരുണസ്യാത്മജേന ച। പരാജിതോ യത്ര ബന്ദീ വിവാദേന മഹാത്മനാ
വരുൺപുത്രനായ ബന്ദി, തർക്കത്തിൽ മഹാത്മാവായ അഷ്ടാവക്രനാൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
വിജിത്യ സാഗരം പ്രാപ്തം പിതരം ലബ്ധവാനൃഷിഃ। യവക്രീതസ്യ ചാഖ്യാനം രൈഭ്യസ്യ ച മഹാത്മനഃ। ഗന്ധമാദനയാത്രാ ച വാസോ നാരായണാശ്രമേ
സമുദ്രം ജയിച്ച ശേഷം മുനി തന്റെ പിതാവിനെ കണ്ടു. യവക്രീതും മഹാത്മാവായ റൈഭ്യനും സംബന്ധിച്ച കഥകളും, ഗന്ധമാദനയാത്രയും നാരായണാശ്രമത്തിൽ താമസവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
നിയുക്തോ ഭീമസേനശ്ച ദ്രൌപദ്യാ ഗന്ധമാദനേ। വ്രജന്പഥി മഹാബാഹുര്ദൃഷ്ടവാന്പവനാത്മജമ്
ഭീമസേനൻ ദ്രൗപദിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, വഴിയിൽ മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ വായുദേവപുത്രനെയും കണ്ടു.
കദലീഷണ്ഡമധ്യസ്ഥം ഹനൂമന്തം മഹാബലമ്। യത്ര മന്ദാരപുഷ്പാര്ഥേ നലിനീം താമധര്ഷയത്
കദളിവനത്തിന്റെ നടുവിൽ മഹാബലനായ ഹനുമാനെ, മന്ദാരപ്പൂക്കൾക്കായി ആ കമലസരസ്സിനെ അശാന്തമാക്കിയതും ഭീമൻ കണ്ടു.
യത്രാസ്യ യുദ്ധമഭവത്സുമഹദ്രാക്ഷസൈഃ സഹ। യക്ഷൈശ്ചൈവ മഹാവീര്യൈര്മണിമത്പ്രമുഖൈസ്തഥാ
അവിടെ ഭീമൻ ശക്തിയുള്ള രാക്ഷസന്മാരുമായി, മണിമാൻ മുതലായ മഹാവീര്യശാലിയായ യക്ഷന്മാരുമായി വലിയ യുദ്ധം നടത്തി.
ജടാസുരസ്യ ച വധോ രാക്ഷസസ്യ വൃകോദരാത്। വൃഷപര്വണോ രാജര്ഷേസ്തതോഽഭിഗമനം സ്മൃതമ്
വൃക്കോദരനാൽ രാക്ഷസനായ ജടാസുരന്റെ വധവും, പിന്നീട് വൃഷപർവ്വൻ എന്ന രാജർഷിയെ സമീപിച്ചതും ഇവിടെ ഓർമ്മിക്കുന്നു.
ആര്ഷ്ടിഷേണാശ്രമേ ചൈഷാം ഗമനം വാസ ഏവ ച। പ്രോത്സാഹനം ച പാഞ്ചാല്യാ ഭീമസ്യാത്ര മഹാത്മനഃ
ആർഷ്ടിഷേണന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവരുടെ യാത്രയും താമസവും, പാഞ്ചാലി ഭീമനു നൽകിയ ഉത്സാഹവും ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.