അരാജകേഷു രാഷ്ട്രേഷു പ്രജാഽനാഥാ വിനശ്യതി। നശ്യന്തി ച ക്രിയാഃ സര്വാ നാസ്തി വൃഷ്ടിര്ന ദേവതാ
രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ രക്ഷയില്ലാതെ നശിക്കും. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നശിക്കും, മഴയില്ല, ദേവന്മാരുമില്ല.
കഥം ചാരാജകം രാഷ്ട്രം ശക്യം ധാരയിതും പ്രഭോ। തസ്മാദ്ഗര്ഭം സമാധത്സ്വ ഭീഷ്മഃ സംവര്ധയിഷ്യതി
രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും, പ്രഭോ? അതിനാൽ, ഗർഭം ധരിക്കട്ടെ; ഭീഷ്മൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വളർത്തും.
യദി പുത്രഃ പ്രദാതവ്യോ മയാ ഭ്രാതുരകാലികഃ। വിരൂപതാം മേ സഹതാം തയോരേതത്പരം വ്രതമ്
സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ ഞാൻ സഹോദരന് പുത്രനെ നൽകേണ്ടി വന്നാൽ, അവർക്കുണ്ടാകുന്ന ദോഷം ഞാൻ സഹിക്കട്ടെ; ഇതാണ് എന്റെ വലിയ വ്രതം.
യദി മേ സഹതേ ഗന്ധം രൂപം വേഷം തഥാ വപുഃ। അദ്യൈവ ഗര്ഭം കൌസല്യാ വിശിഷ്ടം പ്രതിപദ്യതാമ്
എന്റെ ഗന്ധം, രൂപം, വേഷം, ശരീരം ഇവയെല്ലാം അവൾ സഹിക്കുമെങ്കിൽ, ഇന്നുതന്നെ കൗസല്യയ്ക്ക് ഉത്തമമായൊരു ഗർഭം വരട്ടെ.
തസ്യാപി ച ശതം പുത്രാ ഭവിതാരോ ന സംശയഃ। ഗോപ്താരഃ കുരുവംശസ്യ ഭവത്യാഃ ശോകനാശനാഃ
അവള്ക്കും നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും, സംശയമില്ല. അവർ കുരുവംശത്തെ രക്ഷിക്കുകയും, നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കുകയും ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ വ്യാസഃ സത്യവതീം തദാ। ശയനേ സാ ച കൌസല്യാ ശുചിവസ്ത്രാ ഹ്യലങ്കൃതാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ സത്യവതിയെ സമീപിച്ചു. കൗസല്യ pure വസ്ത്രം ധരിച്ച് അലങ്കരിച്ച് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചു.
സമാഗമനമാകാങ്ക്ഷേദിതി സോഽന്തര്ഹിതോ മുനിഃ। തതോഽഭിഗമ്യ സാ ദേവീ സ്നുഷാം രഹസി സംഗതാമ്
മഹർഷി ഐക്യത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചു അദൃശ്യനായി. പിന്നെ രാജ്ഞി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന മരുമകളുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ധര്മ്യമര്ഥസമായുക്തമുവാച വചനം ഹിതമ്। കൌസല്യേ ധര്മതന്ത്രം ത്വാം യദ്ബ്രവീമി നിബോധ തത്
അവൾ ധർമ്മത്തോടും ഉദ്ദേശത്തോടും കൂടിയ ഹിതവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'കൗസല്യേ, ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ധർമ്മോപദേശം നീ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം.'
ഭരതാനാം സമുച്ഛേദോ വ്യക്തം മദ്ഭാഗ്യസംക്ഷയാത്। വ്യഥിതാം മാം ച സംപ്രേക്ഷ്യ പിതൃവംശം ച പീഡിതമ്
എന്റെ ഭാഗ്യനാശം മൂലം ഭാരതവംശം നശിക്കാൻ പോകുന്നു. ഞാൻ ദുഃഖിതയാണെന്നും, പിതൃവംശം കഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നും നീ കാണുന്നു.
ഭീഷ്മോ ബുദ്ധിമദാന്മഹ്യം കുലസ്യാസ്യ വിവൃദ്ധയേ। സാ ച ബുദ്ധിസ്ത്വയ്യധീനാ പുത്രി പ്രാപയ മാം തഥാ
ഭീഷ്മൻ ഈ കുടുംബം വളരാൻ എന്നോട് ഉപദേശം പറഞ്ഞു. ആ ഉപദേശം നിന്റെ കൈകളിലാണ്, മകളേ, അതിനാൽ അതിനനുസരിച്ച് എന്നെ സഹായിക്കണം.
നഷ്ടം ച ഭാരതം വംശം പുനരേവ സമുദ്ധറ। പുത്രം ജനയ സുശ്രോണി ദേവരാജസമപ്രഭമ്
നശിച്ചുപോയ ഭാരതവംശം വീണ്ടും ഉയർത്തണം. മനോഹരമായ കമരങ്ങളുള്ളവളേ, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കണം.
സ ഹി രാജ്യധുരം ഗുര്വീമുദ്വക്ഷ്യതി കുലസ്യ നഃ। `ഏവമുക്ത്വാ തു സാ ദേവീ സ്നുഷാം സത്യവതീ തദാ
അവൻ നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന്റെ ഭാരം ചുമക്കും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സത്യവതി മരുമകളോട് സംസാരിച്ചു.
സാ ധര്മതോഽനുനീയൈനാം കഥംചിദ്ധര്മചാരിണീമ്। ഭോജയാമാസ വിപ്രാംശ്ച ദേവര്ഷീനതിഥീംസ്തഥാ
അവളെ ധർമ്മപാതയിൽ പ്രേരിപ്പിച്ച്, അവളെ ധർമ്മാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദൈവമുനികളെയും അതിഥികളെയും അവൾ ഭക്ഷണം നൽകി.
തതഃ സത്യവതീ കാലേ വധൂം സ്നാതാമൃതൌ തദാ। സംവേശയന്തീ ശയനേ ശനൈര്വചനമബ്രവീത്
ശേഷം, ശരിയായ സമയത്ത്, സത്യവതി, മരുമകൾ തിരുവെളിച്ചത്തിൽ കുളിച്ച് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മൃദുവായി അവളോട് പറഞ്ഞു.
കൌസല്യേ ദേവരസ്തേഽസ്തി സോഽദ്യ ത്വാഽനുപ്രവേക്ഷ്യതി। അപ്രമത്താ പ്രതീക്ഷൈനം നിശീഥേ ഹ്യാഗമിഷ്യതി
കൗസല്യേ, ദൈവസ്വഭാവമുള്ള ഭർത്താവ് ഇന്നുതന്നെ നിന്നരികിലേക്ക് വരും; നീ ജാഗ്രതയോടെ കാത്തിരിക്കുക, അർദ്ധരാത്രിയിലാണ് അവൻ എത്തുന്നത്.
ശ്വശ്ര്വാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശയാനാ ശയനേ ശുഭേ। സാഽചിന്തയത്തദാ ഭീഷ്മമന്യാംശ്ച കുരുപുങ്ഗവാന്
അമ്മാവിയുടേത് ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അതുല്യമായ കിടക്കയിൽ കിടന്ന അവൾ, അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും മറ്റു കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനികളെയും ഓർത്തു.
തതഃ സുപ്തജനപ്രായേഽര്ധരാത്രേ ഭഗവാനൃഷിഃ। ദീപ്യമാനേഷു ദീപേഷു ശരണം പ്രവിവേശ ഹ
പക്ഷേ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വിളക്കുകൾ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ, മഹാൻ ആ ഋഷി അകത്തേക്ക് കടന്നു.
തതോഽമ്ബികായാം പ്രഥമം നിയുക്തഃ സത്യവാഗൃഷിഃ। ജഗാമ തസ്യാഃ ശയനം വിപുലേ തപസി സ്ഥിതഃ
ശുദ്ധമായ വാക്കുകളുള്ള, വലിയ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹർഷി ആദ്യം അമ്മികയിലേക്കാണ്, അമ്മാവിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, അവളുടെ കിടക്കയിലേക്കു പോയത്.
തം സമീക്ഷ്യ തു കൌസല്യാ ദുഷ്പ്രേക്ഷമതഥോചിതാ। വിരൂപ ഇതി വിത്രസ്താ സംകുച്യാസീന്നിമീലിതാ
എന്നാൽ, കൗസല്യ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ വ്യത്യസ്തവുമായ രൂപം—ഭയത്താൽ അവൾ ഒതുങ്ങി, കണ്ണുകൾ അടച്ചു കിടന്നു.
വിരൂപോ ഹി ജടീ ചാപി ദുര്വര്ണഃ പരുഷഃ കൃശഃ। സുഗന്ധേതരഗന്ധശ്ച സര്വഥാ ദുഷ്പ്രധര്ഷണഃ
അവൻ വക്രമായ രൂപവും, ചുരുണ്ട മുടിയും, കഠിനമായ നിറവും, കഠിനമായ ശരീരവും, ക്ഷീണിച്ച ദേഹവും, സുഗന്ധമല്ലാത്ത ഗന്ധവും, മുഴുവൻ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവുമാണ്.
തസ്യ കൃഷ്ണസ്യ കപിലാം ജടാം ദീപ്തേ ച ലോചനേ। ബബ്രൂണി ചൈവ ശ്മശ്രൂമി ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ ന്യമീലയത്
അവന്റെ കറുത്ത വർണ്ണവും, കാപ്പി നിറമുള്ള ചുരുണ്ട മുടിയും, ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുകളും, കറുപ്പും കാപ്പി നിറവുമുള്ള താടിയും കണ്ടപ്പോൾ, ദേവി കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
സംഭൂവ തയാ സാര്ധം മാതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ। ഭയാത്കാശിസുതാ തം തു നാശക്നോദഭിവീക്ഷിതുമ്
അമ്മാവിക്ക് സന്തോഷം നൽകണമെന്നാഗ്രഹത്തിൽ അവളവനോടൊപ്പം ചേർന്നെങ്കിലും, കാശിയുടെ മകൾ ഭയത്താൽ അവനെ നേരിട്ട് നോക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തതോ നിഷ്ക്രാന്തമാഗമ്യ മാതാ പുത്രമുവാച ഹ। അപ്യസ്യാം ഗുണവാന്പുത്ര രാജപുത്രോ ഭവിഷ്യതി
അവൻ പുറത്തുപോയതിനു ശേഷം, അമ്മ അവന്റെ അടുത്ത് വന്ന് ചോദിച്ചു: 'ഈ രാജകുമാരിയിൽ നിന്ന് ഗുണവാനായ രാജപുത്രൻ ജനിക്കുമോ?'
നിശമ്യ തദ്വചോ മാതുര്വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ। `പ്രോവാചാതീന്ദ്രിയജ്ഞാനോ വിധിനാ സംപ്രചോദിതഃ
അമ്മയുടെ ആ ചോദ്യം കേട്ട്, സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസൻ, അതിക്രമമായ ജ്ഞാനമുള്ളവൻ, വിധിയുടെ പ്രേരണയാൽ ഉത്തരം പറഞ്ഞു:
നാഗായുതസമപ്രാണോ വിദ്വാന്രാജര്ഷിസത്തമഃ। മഹാഭാഗോ മഹാവീര്യോ മഹാബുദ്ധിര്ഭവിഷ്യതി
അവൻ പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ളവനാകും; വിദ്യയിൽ പ്രഗത്ഭനും, രാജർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, വലിയ ഭാഗ്യവാനും, മഹാശക്തനും, മഹാബുദ്ധിമാനുമാകും.
തസ്യ ചാപി ശതം പുത്രാ ഭവിഷ്യന്തി മഹാത്മനഃ। കിംതു മാതുഃ സ വൈഗുണ്യാദന്ധ ഏവ ഭവിഷ്യതി
അവൻ മഹാത്മാവായ ഈയാൾക്ക് നൂറു പുത്രന്മാരും ഉണ്ടാകും; പക്ഷേ അമ്മയുടെ ഒരു ദോഷം മൂലം അവൻ ജനിക്കുമ്പോൾ കുരുടനാകും.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ മാതാ പുത്രമഥാഽബ്രവീത്। നാന്ധഃ കുരൂണാം നൃപതിരനുരൂപസ്തപോധന
അത് കേട്ട അമ്മ മകനോട് പറഞ്ഞു: 'കുരുവംശത്തിന് കുരുടനായ രാജാവു യോജിച്ചതല്ല, മഹാതപസ്സുകാരാ.'
ജ്ഞാതിവംശസ്യ ഗോപ്താരം പിതൄണാം വംശവര്ധനമ്। `അപരസ്യാമപി പുനര്മമ ശോകവിനാശനമ്
'കുടുംബത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും, പിതാക്കന്മാരുടെ വംശം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടവനാണ്; എന്റെ ദുഃഖം മാറ്റാൻ മറ്റൊരു പുത്രനെയും ദയവായി നൽകണം.'
തസ്മാദവരജം പുത്രം ജനയാന്യം നരാധിപമ്। ഭ്രാതുര്ഭാര്യാഽവരാ ചേയം രൂപയൌവനശാലിനീ
'അതിനാൽ, എന്റെ ഇളയ സ്നുഷയിൽ നിന്നു നീ മറ്റൊരു പുത്രനെയും ജനിപ്പിക്കണം; അവൾ സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞവളാണ്.'
അസ്യാമുത്പാദയാഽപത്യം മന്നിയോഗാദ്ഗുണാധികമ്।' ദ്വിതീയം കുരുവംശസ്യ രാജാനം ദാതുമര്ഹസി
'എന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവളിൽ നിന്നു ഗുണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചാൽ, കുരുവംശത്തിന് രണ്ടാമത്തെ രാജാവായിരിക്കും.'