ഭ്രാതാ വിചിത്രവീര്യസ്യ യഥാ വാ പുത്ര മന്യസേ। അയം ശാന്തനവഃ സത്യം പാലയന്സത്യവിക്രമഃ
നീ വിചിത്രവീര്യന്റെ സഹോദരനോ മകനോ എന്ന് കരുതുന്നപോലെ, ഈ ശാന്തനുവിന്റെ മകനും സത്യവാനായി സത്യം പാലിക്കുന്നവനാണ്.
ബുദ്ധിം ന കുരുതേഽപത്യേ തഥാ രാജ്യാഽനുശാസനേ। സ ത്വം വ്യപേക്ഷയാ ഭ്രാതുഃ സന്താനായ കുലസ്യ ച
അവൻ മക്കളിലും രാജ്യം ഭരിക്കുന്നതിലും തീരുമാനമെടുക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ, സഹോദരന്റെ വംശത്തിനും കുടുംബത്തിനും വേണ്ടി നീ ഇതു പരിഗണിക്കണം.
ഭീഷ്മസ്യ ചാസ്യ വചനാന്നിയോഗാച്ച മമാനഘ। അനുക്രോശാച്ച ഭൂതാനാം സര്വേഷാം രക്ഷണായ ച
ഭീഷ്മന്റെ വാക്കിനും എന്റെ കല്പനയ്ക്കും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും കരുണയും സംരക്ഷണവും കാണിച്ചുകൊണ്ട്,
ആനൃശംസ്യാച്ച യദ്ബ്രൂയാം തച്ഛ്രുത്വാ കര്തുമര്ഹസി। യവീയസസ്വ ഭ്രാതുര്ഭാര്യേ സുരസുതോപമേ
ദയയാൽ ഞാൻ പറയുന്നതൊക്കെ കേട്ടു നീ ചെയ്യണം; ദേവതകളെപ്പോലുള്ള നിന്റെ ഇളയസഹോദരന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം.
രൂപയൌവനസംപന്നേ പുത്രകാമേ ച ധര്മതഃ। തയോരുത്പാദയാപത്യം സമര്ഥോ ഹ്യസി പുത്രക
അവർക്കു സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉണ്ട്, മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച്; നീ അവർക്കു മക്കൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, മകനേ.
അനുരൂപം കുലസ്യാസ്യ സംതത്യാഃ പ്രസവസ്യ ച
ഈ കുടുംബത്തിന്റെ തുടർച്ചയ്ക്കും പുത്രജനനത്തിനും അനുയോജ്യമായതാണ് ഇത്.
തഥാ തവ മഹാപ്രാജ്ഞേ ധര്മേ പ്രണിഹിതാ മതിഃ। തസ്മാദഹം ത്വന്നിയോഗാദ്ധര്മമുദ്ദിശ്യ കാരണമ്
അങ്ങനെ, മഹാപണ്ഡിതയായുള്ള നിന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, നീ കല്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കും.
ഈപ്സിതം തേ കരിഷ്യാമി ദൃഷ്ടം ഹ്യേതത്സനാതനമ്। ഭ്രാതുഃ പുത്രാന്പ്രദാസ്യാമി മിത്രാവരുണയോഃ സമാന്
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ഞാൻ ചെയ്യും, കാരണം ഇത് പുരാതനമായ ഒരു ആചാരമാണ്. ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരന് മിത്രാവരുണന്മാരെപ്പോലെ പുത്രന്മാരെ നൽകും.
വ്രതം ചരേതാം തേ ദേവ്യൌ നിര്ദിഷ്ടമിഹ യന്മയാ। സംവത്സരം യഥാന്യായം തതഃ ശുദ്ധേ ഭവിഷ്യതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന വ്രതം നിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഒരു വർഷം ശരിയായ രീതിയിൽ ആചരിക്കട്ടെ. അതിനുശേഷം അവർ ശുദ്ധരാവും.
സദ്യോ യഥാ പ്രപദ്യേതേ ദേവ്യൌ ഗര്ഭം തഥാ കുരു
ഭാര്യമാർ ഒരുങ്ങിയതുപോലെ, ഉടൻ അവർക്കു ഗർഭം ധരിക്കട്ടെ.
അരാജകേഷു രാഷ്ട്രേഷു പ്രജാഽനാഥാ വിനശ്യതി। നശ്യന്തി ച ക്രിയാഃ സര്വാ നാസ്തി വൃഷ്ടിര്ന ദേവതാ
രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ രക്ഷയില്ലാതെ നശിക്കും. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നശിക്കും, മഴയില്ല, ദേവന്മാരുമില്ല.
കഥം ചാരാജകം രാഷ്ട്രം ശക്യം ധാരയിതും പ്രഭോ। തസ്മാദ്ഗര്ഭം സമാധത്സ്വ ഭീഷ്മഃ സംവര്ധയിഷ്യതി
രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും, പ്രഭോ? അതിനാൽ, ഗർഭം ധരിക്കട്ടെ; ഭീഷ്മൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വളർത്തും.
യദി പുത്രഃ പ്രദാതവ്യോ മയാ ഭ്രാതുരകാലികഃ। വിരൂപതാം മേ സഹതാം തയോരേതത്പരം വ്രതമ്
സമയമല്ലാത്തപ്പോൾ ഞാൻ സഹോദരന് പുത്രനെ നൽകേണ്ടി വന്നാൽ, അവർക്കുണ്ടാകുന്ന ദോഷം ഞാൻ സഹിക്കട്ടെ; ഇതാണ് എന്റെ വലിയ വ്രതം.
യദി മേ സഹതേ ഗന്ധം രൂപം വേഷം തഥാ വപുഃ। അദ്യൈവ ഗര്ഭം കൌസല്യാ വിശിഷ്ടം പ്രതിപദ്യതാമ്
എന്റെ ഗന്ധം, രൂപം, വേഷം, ശരീരം ഇവയെല്ലാം അവൾ സഹിക്കുമെങ്കിൽ, ഇന്നുതന്നെ കൗസല്യയ്ക്ക് ഉത്തമമായൊരു ഗർഭം വരട്ടെ.
തസ്യാപി ച ശതം പുത്രാ ഭവിതാരോ ന സംശയഃ। ഗോപ്താരഃ കുരുവംശസ്യ ഭവത്യാഃ ശോകനാശനാഃ
അവള്ക്കും നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും, സംശയമില്ല. അവർ കുരുവംശത്തെ രക്ഷിക്കുകയും, നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കുകയും ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ വ്യാസഃ സത്യവതീം തദാ। ശയനേ സാ ച കൌസല്യാ ശുചിവസ്ത്രാ ഹ്യലങ്കൃതാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ സത്യവതിയെ സമീപിച്ചു. കൗസല്യ pure വസ്ത്രം ധരിച്ച് അലങ്കരിച്ച് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചു.
സമാഗമനമാകാങ്ക്ഷേദിതി സോഽന്തര്ഹിതോ മുനിഃ। തതോഽഭിഗമ്യ സാ ദേവീ സ്നുഷാം രഹസി സംഗതാമ്
മഹർഷി ഐക്യത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചു അദൃശ്യനായി. പിന്നെ രാജ്ഞി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന മരുമകളുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ധര്മ്യമര്ഥസമായുക്തമുവാച വചനം ഹിതമ്। കൌസല്യേ ധര്മതന്ത്രം ത്വാം യദ്ബ്രവീമി നിബോധ തത്
അവൾ ധർമ്മത്തോടും ഉദ്ദേശത്തോടും കൂടിയ ഹിതവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'കൗസല്യേ, ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ധർമ്മോപദേശം നീ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം.'
ഭരതാനാം സമുച്ഛേദോ വ്യക്തം മദ്ഭാഗ്യസംക്ഷയാത്। വ്യഥിതാം മാം ച സംപ്രേക്ഷ്യ പിതൃവംശം ച പീഡിതമ്
എന്റെ ഭാഗ്യനാശം മൂലം ഭാരതവംശം നശിക്കാൻ പോകുന്നു. ഞാൻ ദുഃഖിതയാണെന്നും, പിതൃവംശം കഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്നും നീ കാണുന്നു.
ഭീഷ്മോ ബുദ്ധിമദാന്മഹ്യം കുലസ്യാസ്യ വിവൃദ്ധയേ। സാ ച ബുദ്ധിസ്ത്വയ്യധീനാ പുത്രി പ്രാപയ മാം തഥാ
ഭീഷ്മൻ ഈ കുടുംബം വളരാൻ എന്നോട് ഉപദേശം പറഞ്ഞു. ആ ഉപദേശം നിന്റെ കൈകളിലാണ്, മകളേ, അതിനാൽ അതിനനുസരിച്ച് എന്നെ സഹായിക്കണം.
നഷ്ടം ച ഭാരതം വംശം പുനരേവ സമുദ്ധറ। പുത്രം ജനയ സുശ്രോണി ദേവരാജസമപ്രഭമ്
നശിച്ചുപോയ ഭാരതവംശം വീണ്ടും ഉയർത്തണം. മനോഹരമായ കമരങ്ങളുള്ളവളേ, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കണം.
സ ഹി രാജ്യധുരം ഗുര്വീമുദ്വക്ഷ്യതി കുലസ്യ നഃ। `ഏവമുക്ത്വാ തു സാ ദേവീ സ്നുഷാം സത്യവതീ തദാ
അവൻ നമ്മുടെ കുടുംബത്തിന്റെ ഭാരം ചുമക്കും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സത്യവതി മരുമകളോട് സംസാരിച്ചു.
സാ ധര്മതോഽനുനീയൈനാം കഥംചിദ്ധര്മചാരിണീമ്। ഭോജയാമാസ വിപ്രാംശ്ച ദേവര്ഷീനതിഥീംസ്തഥാ
അവളെ ധർമ്മപാതയിൽ പ്രേരിപ്പിച്ച്, അവളെ ധർമ്മാനുസൃതമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദൈവമുനികളെയും അതിഥികളെയും അവൾ ഭക്ഷണം നൽകി.
തതഃ സത്യവതീ കാലേ വധൂം സ്നാതാമൃതൌ തദാ। സംവേശയന്തീ ശയനേ ശനൈര്വചനമബ്രവീത്
ശേഷം, ശരിയായ സമയത്ത്, സത്യവതി, മരുമകൾ തിരുവെളിച്ചത്തിൽ കുളിച്ച് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മൃദുവായി അവളോട് പറഞ്ഞു.
കൌസല്യേ ദേവരസ്തേഽസ്തി സോഽദ്യ ത്വാഽനുപ്രവേക്ഷ്യതി। അപ്രമത്താ പ്രതീക്ഷൈനം നിശീഥേ ഹ്യാഗമിഷ്യതി
കൗസല്യേ, ദൈവസ്വഭാവമുള്ള ഭർത്താവ് ഇന്നുതന്നെ നിന്നരികിലേക്ക് വരും; നീ ജാഗ്രതയോടെ കാത്തിരിക്കുക, അർദ്ധരാത്രിയിലാണ് അവൻ എത്തുന്നത്.
ശ്വശ്ര്വാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശയാനാ ശയനേ ശുഭേ। സാഽചിന്തയത്തദാ ഭീഷ്മമന്യാംശ്ച കുരുപുങ്ഗവാന്
അമ്മാവിയുടേത് ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അതുല്യമായ കിടക്കയിൽ കിടന്ന അവൾ, അപ്പോൾ ഭീഷ്മനും മറ്റു കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനികളെയും ഓർത്തു.
തതഃ സുപ്തജനപ്രായേഽര്ധരാത്രേ ഭഗവാനൃഷിഃ। ദീപ്യമാനേഷു ദീപേഷു ശരണം പ്രവിവേശ ഹ
പക്ഷേ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വിളക്കുകൾ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ, മഹാൻ ആ ഋഷി അകത്തേക്ക് കടന്നു.
തതോഽമ്ബികായാം പ്രഥമം നിയുക്തഃ സത്യവാഗൃഷിഃ। ജഗാമ തസ്യാഃ ശയനം വിപുലേ തപസി സ്ഥിതഃ
ശുദ്ധമായ വാക്കുകളുള്ള, വലിയ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹർഷി ആദ്യം അമ്മികയിലേക്കാണ്, അമ്മാവിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, അവളുടെ കിടക്കയിലേക്കു പോയത്.
തം സമീക്ഷ്യ തു കൌസല്യാ ദുഷ്പ്രേക്ഷമതഥോചിതാ। വിരൂപ ഇതി വിത്രസ്താ സംകുച്യാസീന്നിമീലിതാ
എന്നാൽ, കൗസല്യ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ വ്യത്യസ്തവുമായ രൂപം—ഭയത്താൽ അവൾ ഒതുങ്ങി, കണ്ണുകൾ അടച്ചു കിടന്നു.
വിരൂപോ ഹി ജടീ ചാപി ദുര്വര്ണഃ പരുഷഃ കൃശഃ। സുഗന്ധേതരഗന്ധശ്ച സര്വഥാ ദുഷ്പ്രധര്ഷണഃ
അവൻ വക്രമായ രൂപവും, ചുരുണ്ട മുടിയും, കഠിനമായ നിറവും, കഠിനമായ ശരീരവും, ക്ഷീണിച്ച ദേഹവും, സുഗന്ധമല്ലാത്ത ഗന്ധവും, മുഴുവൻ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവുമാണ്.