പാരാശര്യോ മഹായോഗീ സ ബഭൂവ മഹാനൃഷിഃ। കന്യാപുത്രോ മമ പുരാ ദ്വൈപായന ഇതി ശ്രുതഃ
പരാശരന്റെ മകൻ മഹായോഗിയും മഹർഷിയും ആയി; എന്റെ കന്യാമകനായ ആ മകൻ ദ്വൈപായനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
യോ വ്യസ്യ വേദാംശ്ചതുരസ്തപസാ ഭഗവാനൃഷിഃ। ലോകേ വ്യാസത്വമാപേദേ കാര്ഷ്ണ്യാത്കൃഷ്ണത്വമേവ ച
തപസ്സുകൊണ്ട് നാലു വേദങ്ങളും വിഭജിച്ച ആ ഭാഗ്യശാലിയായ ഋഷി ലോകത്തിൽ വ്യാസനെന്ന സ്ഥാനം നേടി; കറുത്ത നിറം കൊണ്ടു കൃഷ്ണൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെട്ടു.
സത്യവാദീ ശമപരസ്തപസ്വീ ദഗ്ധകില്ബിഷഃ। സദ്യോത്പന്നഃ സ തു മഹാന്സഹ പിത്രാ തതോ ഗതഃ
സത്യവാദിയും, ശാന്തനും, തപസ്സുകാരനും, പാപം ഇല്ലാത്തവനും ആയ അവൻ ഉടനെ ജനിച്ച് അച്ഛനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
സ നിയുക്തോ മയാ വ്യക്തം ത്വയാ ചാപ്രതിമദ്യുതിഃ। ഭ്രാതുഃ ക്ഷേത്രേഷു കല്യാണമപത്യം ജനയിഷ്യതി
നീയും ഞാനും വ്യക്തമായി നിയോഗിച്ച ആ മഹാത്മാവ്, നിന്റെ സഹോദരന്റെ ഭൂമിയിൽ നല്ല സന്താനങ്ങൾ ജനിപ്പിക്കും.
സ ഹി മാമുക്തവാംസ്തത്ര സ്മരേഃ കൃച്ഛ്രേഷു മാമിതി। തം സ്മരിഷ്യേ മഹാബാഹോ യദി ഭീഷ്മ ത്വമിച്ഛസി
അവൻ അവിടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'കഷ്ടസമയങ്ങളിൽ എന്നെ ഓർക്കണം.' ഭീഷ്മാ, നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഞാൻ അവനെ ഓർക്കും.
തവ ഹ്യനുമതേ ഭീഷ്മ നിയതം സ മഹാതപാഃ। വിചിത്രവീര്യക്ഷേത്രേഷു പുത്രാനുത്പാദയിഷ്യതി
നിന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ഭീഷ്മാ, ആ മഹാതപസ്വി നിർബന്ധമായി വിചിത്രവീര്യന്റെ ഭൂമിയിൽ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കും.
മഹര്ഷേഃ കീര്തനേ തസ്യ ഭീഷ്മഃ പ്രാഞ്ജലിരബ്രവീത്। `ദേശകാലൌ ച ജാനാസി ക്രിയതാമര്ഥസിദ്ധയേ
മഹർഷിയെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ കയ്യുകൂപ്പി പറഞ്ഞു: 'നീ സമയവും സ്ഥലവും അറിയുന്നവളാണ്; ഉദ്ദേശം സഫലമാകാൻ വേണ്ടത് ചെയ്യുക.'
അര്ഥമര്ഥാനുബന്ധം ച ധര്മം ധര്മാനുബന്ധനമ്। കാമം കാമാനുബന്ധം ച വിപരീതാന്പൃഥക്പൃഥക്
ഉദ്ദേശവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു കാര്യങ്ങളും, ധർമ്മവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും, ആഗ്രഹവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും, അവയുടെ വിപരീതങ്ങളും ഓരോന്നായി വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കണം.
യോ വിചിന്ത്യ ധിയാ ധീരോ വ്യവസ്യതി സ ബുദ്ധിമാന്। തദിദം ധര്മയുക്തം ച ഹിതം ചൈവ കുലസ്യ നഃ
ആലോചിച്ച് ഉറപ്പോടെ തീരുമാനിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ബുദ്ധിമാൻ. ഇതാണ് നമുക്ക് ധർമ്മത്തോടും കുടുംബത്തിനും ഉത്തമമായത്.
ഉക്തം ഭവത്യാ യച്ഛ്രേയസ്തന്മഹ്യം രോചതേ ഭൃശമ്
നമ്മുടെ ക്ഷേമത്തിനായി നീ പറഞ്ഞത് എനിക്ക് വളരെ സന്തോഷം നൽകുന്നു.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനം കാലീ ചിന്തയാമാസ വൈ മുനിമ്। സ വേദാന്വിബ്രുവന്ധീമാന്മാതുര്വിജ്ഞായ ചിന്തിതമ്
കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ എന്ന മഹർഷി തന്റെ അമ്മയായ കാളിയുടെ മനസ്സിലുള്ളത് ആലോചിച്ചു; വേദങ്ങൾ ഉപദേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അമ്മയുടെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി.
പ്രാദുര്ബഭൂവാവിദിതഃ ക്ഷണേന കുരുനന്ദന। തസ്മൈ പൂജാം തതഃ കൃത്വാ സുതായ വിധിപൂര്വകമ്
കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, ആ മഹർഷി ആരും കാണാതെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പിന്നെ അമ്മ, വിധിപ്രകാരം മകനായി പൂജ ചെയ്തു.
പരിഷ്വജ്യ ച ബാഹുഭ്യാം പ്രസ്രവൈരഭ്യഷിഞ്ചത। മുമോച ബാഷ്പം ദാശേയീ പുത്രം ദൃഷ്ട്വാ ചിരസ്യ തു
കൈകളാൽ മകനെ അണക്കി, കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ച് അവളെ സ്നേഹത്തോടെ കുളിപ്പിച്ചു; ദാശയുടെ മകൾ ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം മകനെ കണ്ടപ്പോൾ കണ്ണുനീർ വിടർന്നു.
താമദ്ഭിഃ പരിഷിച്യാര്താം മഹര്ഷിരഭിവാദ്യ ച। മാതരം പൂര്വജഃ പുത്രോ വ്യാസോ വചനമബ്രവീത്
ദു:ഖിതയായ അമ്മയെ വെള്ളം തളിച്ച് ആദരവും അർപ്പിച്ച്, മൂത്തമകൻ ആയ വ്യാസ മഹർഷി അമ്മയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവത്യാ യദഭിപ്രേതം തദഹം കര്തുമാഗതഃ। ശാധി മാം ധര്മതത്ത്വജ്ഞേ കരവാണി പ്രിയം തവ
നിനക്ക് എന്താണ് ആഗ്രഹം, അതിനായാണ് ഞാൻ വന്നത്. നീ എന്നോട് പറയൂ, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവളല്ലോ, ഞാൻ നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യും.
തസ്മൈ പൂജാം തതോഽകാര്ഷീത്പുരോധാഃ പരമര്ഷയേ। സ ച താം പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിമന്മന്ത്രപൂര്വകമ്
പിന്നീട് പുരോഹിതൻ ആ മഹർഷിക്ക് വിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തി; അവൻ അതു മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി സ്വീകരിച്ചു.
പൂജിതോ മന്ത്രപൂര്വം തു വിധിവത്പ്രീതിമാപ സഃ। തമാസനഗതം മാതാ പൃഷ്ട്വാ കുശലമവ്യയമ്
മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ശരിയായ രീതിയിൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ സന്തോഷിച്ചു; അവൻ ഇരുന്നപ്പോൾ അമ്മ അവന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു.
സത്യവത്യഥ വീക്ഷ്യൈനമുവാചേദമനന്തരമ്। മാതാപിത്രോഃ പ്രജായന്തേ പുത്രാഃ സാധാരണാഃ കവേ
അപ്പോൾ സത്യവതി അവനെ കണ്ടു ഉടൻ പറഞ്ഞു: 'കവി, മകനും മകളും അമ്മയിലും അച്ഛനിലും ഒരുപോലെ ജനിക്കുന്നു.'
തേഷാം പിതാ യഥാ സ്വീമീ തഥാ മാതാ ന സംശയഃ। വിധാനവിഹിതഃ സ ത്വം യഥാ മേ പ്രഥമഃ സുതഃ
അച്ഛൻ എങ്ങനെ സ്വന്തം ആണോ, അമ്മയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, സംശയമില്ല; വിധിയാൽ നീ എന്റെ മൂത്തമകനാണ്.
വിചിത്രവീര്യോ ബ്രഹ്മര്ഷേ തഥാ മേഽവരജഃ സുതഃ। യഥൈവ പിതൃതോ ഭീഷ്മസ്തഥാ ത്വമപി മാതൃതഃ
ബ്രാഹ്മണ മഹർഷേ, വിചിത്രവീര്യൻ എന്റെ ഇളയമകനാണ്; ഭീഷ്മൻ അച്ഛനിൽ നിന്നുള്ളവനാണെങ്കിൽ, നീ അമ്മയിൽ നിന്നുള്ളവനാണ്.
ഭ്രാതാ വിചിത്രവീര്യസ്യ യഥാ വാ പുത്ര മന്യസേ। അയം ശാന്തനവഃ സത്യം പാലയന്സത്യവിക്രമഃ
നീ വിചിത്രവീര്യന്റെ സഹോദരനോ മകനോ എന്ന് കരുതുന്നപോലെ, ഈ ശാന്തനുവിന്റെ മകനും സത്യവാനായി സത്യം പാലിക്കുന്നവനാണ്.
ബുദ്ധിം ന കുരുതേഽപത്യേ തഥാ രാജ്യാഽനുശാസനേ। സ ത്വം വ്യപേക്ഷയാ ഭ്രാതുഃ സന്താനായ കുലസ്യ ച
അവൻ മക്കളിലും രാജ്യം ഭരിക്കുന്നതിലും തീരുമാനമെടുക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ, സഹോദരന്റെ വംശത്തിനും കുടുംബത്തിനും വേണ്ടി നീ ഇതു പരിഗണിക്കണം.
ഭീഷ്മസ്യ ചാസ്യ വചനാന്നിയോഗാച്ച മമാനഘ। അനുക്രോശാച്ച ഭൂതാനാം സര്വേഷാം രക്ഷണായ ച
ഭീഷ്മന്റെ വാക്കിനും എന്റെ കല്പനയ്ക്കും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും കരുണയും സംരക്ഷണവും കാണിച്ചുകൊണ്ട്,
ആനൃശംസ്യാച്ച യദ്ബ്രൂയാം തച്ഛ്രുത്വാ കര്തുമര്ഹസി। യവീയസസ്വ ഭ്രാതുര്ഭാര്യേ സുരസുതോപമേ
ദയയാൽ ഞാൻ പറയുന്നതൊക്കെ കേട്ടു നീ ചെയ്യണം; ദേവതകളെപ്പോലുള്ള നിന്റെ ഇളയസഹോദരന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം.
രൂപയൌവനസംപന്നേ പുത്രകാമേ ച ധര്മതഃ। തയോരുത്പാദയാപത്യം സമര്ഥോ ഹ്യസി പുത്രക
അവർക്കു സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉണ്ട്, മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച്; നീ അവർക്കു മക്കൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, മകനേ.
അനുരൂപം കുലസ്യാസ്യ സംതത്യാഃ പ്രസവസ്യ ച
ഈ കുടുംബത്തിന്റെ തുടർച്ചയ്ക്കും പുത്രജനനത്തിനും അനുയോജ്യമായതാണ് ഇത്.
തഥാ തവ മഹാപ്രാജ്ഞേ ധര്മേ പ്രണിഹിതാ മതിഃ। തസ്മാദഹം ത്വന്നിയോഗാദ്ധര്മമുദ്ദിശ്യ കാരണമ്
അങ്ങനെ, മഹാപണ്ഡിതയായുള്ള നിന്റെ മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, നീ കല്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കും.
ഈപ്സിതം തേ കരിഷ്യാമി ദൃഷ്ടം ഹ്യേതത്സനാതനമ്। ഭ്രാതുഃ പുത്രാന്പ്രദാസ്യാമി മിത്രാവരുണയോഃ സമാന്
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ഞാൻ ചെയ്യും, കാരണം ഇത് പുരാതനമായ ഒരു ആചാരമാണ്. ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരന് മിത്രാവരുണന്മാരെപ്പോലെ പുത്രന്മാരെ നൽകും.
വ്രതം ചരേതാം തേ ദേവ്യൌ നിര്ദിഷ്ടമിഹ യന്മയാ। സംവത്സരം യഥാന്യായം തതഃ ശുദ്ധേ ഭവിഷ്യതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന വ്രതം നിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഒരു വർഷം ശരിയായ രീതിയിൽ ആചരിക്കട്ടെ. അതിനുശേഷം അവർ ശുദ്ധരാവും.
സദ്യോ യഥാ പ്രപദ്യേതേ ദേവ്യൌ ഗര്ഭം തഥാ കുരു
ഭാര്യമാർ ഒരുങ്ങിയതുപോലെ, ഉടൻ അവർക്കു ഗർഭം ധരിക്കട്ടെ.