ഉചഥ്യസ്യ യവീയാംസ്തു പുരോധാസ്ത്രിദിവൌകസാമ്। ബൃഹസ്പതിര്ബൃഹത്തേജാ മമതാമന്വപദ്യത
ഉചഥ്യന്റെ ഇളയ സഹോദരനും ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതനുമായ ബൃഹസ്പതി, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവൻ, മമതയെ ആഗ്രഹിച്ചു.
ഉവാച മമതാ തം തു ദേവരം വദതാം വരമ്। അന്തര്വത്നീ ത്വഹം ഭ്രാത്രാ ജ്യേഷ്ഠേനാരമ്യതാമിതി
മമതാ തന്റെ ദേവരോടു പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ഗർഭിണിയാണ്; നിങ്ങളുടെ മൂത്ത സഹോദരനോടാണ് ഞാൻ ചേർന്നിരിക്കുന്നത്."
അയം ച മേ മഹാഭാഗ കുക്ഷാവേവ ബൃഹസ്പതേ। ഔചഥ്യോ ദേവമത്രാപി ഷഡങ്ഗം പ്രത്യധീയത
"ബൃഹസ്പതേ, ഈ ഉചഥ്യന്റെ മഹത്തായ സന്താനമാണ് എന്റെ ഗർഭത്തിൽ ഉള്ളത്. ദൈവസ്വരൂപനായവനേ, അവൻ ഇപ്പോഴും ഇവിടെ വേദത്തിന്റെ ആറ് അംശങ്ങൾ പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു."
അമോഘരേതാസ്ത്വം ചാപി ദ്വയോര്നാസ്ത്യത്ര സംഭവഃ। തസ്മാദേവം ഗതേ ത്വദ്യ ഉപാരമിതുമര്ഹസി
"നിങ്ങളുടെ വിത്ത് പരാജയപ്പെടാത്തതാണ്; രണ്ടുപേര്ക്ക് ഒരുമിച്ച് ഗർഭം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ ഇത്തരത്തിൽ നിങ്ങൾ ഇന്ന് പിന്മാറേണ്ടതാണ്."
ഏവമുക്തസ്തദാ സമ്യക് ബൃഹസ്പതിരുദാരധീഃ। കാമാത്മാനം തദാത്മാനം ന ശശാക നിയച്ഛിതുമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, മഹത്തായ ബുദ്ധിയുള്ള ബൃഹസ്പതി തന്റെ ആഗ്രഹം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സ ബഭൂവ തതഃ കാമീ തയാ സാര്ധമകാമയാ। ഉത്സൃജന്തം തു തം രേതഃ സ ഗര്ഭസ്ഥോഽഭ്യഭാഷത
അപ്പോൾ, ആഗ്രഹം പിടിച്ചുപറ്റിയ ബൃഹസ്പതി അവളുടെ ഇഷ്ടം ഇല്ലാതെ അവളോടൊപ്പം ചേർന്നു. അപ്പോൾ വിത്ത് പുറത്തുവിടുമ്പോൾ, ഗർഭത്തിൽ ഉള്ള ശിശു സംസാരിച്ചു.
ഭോസ്താത മാ ഗമഃ കാമം ദ്വയോര്നാസ്തീഹ സംഭവഃ। അല്പാവകാശോ ഭഗവന്പൂര്വം ചാഹമിഹാഗതഃ
"ആരാധ്യനായവനേ, ദയവായി ആഗ്രഹത്തിന് അടിമയാകരുത്; രണ്ടുപേര്ക്ക് ഇവിടെ ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല. സ്ഥലം കുറവാണ്, ഭാഗ്യവാനേ, ഞാൻ ഇവിടെ ആദ്യം വന്നതാണ്."
അമോഘരേതാശ്ച ഭവാന്ന പീഡാം കര്തുമര്ഹതി। അശ്രുത്വൈവ തു തദ്വാക്യം ഗര്ഭസ്ഥസ്യ ബൃഹസ്പതിഃ
"നിങ്ങളുടെ വിത്ത് പരാജയപ്പെടാത്തതാണ്; നിങ്ങൾക്ക് ദോഷം ചെയ്യരുത്." എന്നിട്ടും, ഗർഭസ്ഥശിശുവിന്റെ വാക്കുകൾ ബൃഹസ്പതി ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
ജഗാമ മൈഥുനായൈവ മമതാം ചാരുലോചനാമ്। ശുക്രോത്സര്ഗം തതോ ബുദ്ധ്വാ തസ്യാ ഗര്ഭഗതോ മുനിഃ
അവൻ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള മമതയോടൊപ്പം ചേർന്നു. വിത്ത് പുറത്തുവന്നത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ഗർഭത്തിൽ ഉള്ള മുനി,
പദ്ഭ്യാമാരോധയന്മാര്ഗം ശുക്രസ്യ ച ബൃഹസ്പതേഃ। സ്ഥാനമപ്രാപ്തമഥ തച്ഛുക്രം പ്രതിഹതം തദാ
അവൻ തന്റെ കാലുകൾ കൊണ്ട് ബൃഹസ്പതിയുടെ വിത്തിന്റെ വഴി തടഞ്ഞു. അതിനാൽ, ആ വിത്ത് സ്ഥലം കണ്ടെത്താനാവാതെ തടയപ്പെട്ടു.
പപാത സഹസാ ഭൂമൌ തതഃ ക്രുദ്ധോ ബൃഹസ്പതിഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ പതിതം ശുക്രം ശശാപ സ രുഷാന്വിതഃ
ആ വിത്ത് അപ്രതീക്ഷിതമായി ഭൂമിയിൽ വീണു. അതു കണ്ട ബൃഹസ്പതി കോപത്തോടെ ആ ശിശുവിനെ ശപിച്ചു.
ഉചഥ്യപുത്രം ഗര്ഭസ്ഥം നിര്ഭര്ത്സ്യ ഭഗവാനൃഷിഃ। യന്മാം ത്വമീദൃശേ കാലേ സര്വഭൂതേപ്സിതേ സതി
ദൈവസ്വരൂപനായ ഋഷി ഗർഭസ്ഥനായ ഉചഥ്യപുത്രനെ ശാസിച്ചു: "എല്ലാ ജീവികളും എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സമയത്ത് നീ എന്നെ എതിർത്തുവല്ലോ."
ഏവമാത്ഥ വചസ്തസ്മാത്തമോ ദീര്ഘം പ്രവേക്ഷ്യസി। സ വൈ ദീര്ഘതമാ നാമ ശാപാദൃഷിരജായത
"ഇങ്ങനെ നീ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് നീ ദീർഘകാലം ഇരുട്ടിൽ കഴിയേണ്ടി വരും." അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം ദീർഘതമസെന്ന പേരിൽ ആ ഋഷി ജനിച്ചു.
ബൃഹസ്പതേര്ബൃഹത്കീര്തേര്ബൃഹസ്പതിരിവൌജസാ। ജാത്യന്ധോ വേദവിത്പ്രാജ്ഞഃ പത്നീം ലേഭേ സ വിദ്യയാ
ദീർഘതമസിന് ജന്മത്തിൽ നിന്നുതന്നെ കാഴ്ചയില്ലായിരുന്നുവെങ്കിലും, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും ജ്ഞാനവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ബൃഹസ്പതിയുടെ മഹത്വം അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; തന്റെ വിജ്ഞാനത്താൽ അവൻ ഒരു ഭാര്യയെ നേടി.
തരുണീം രുപസംപന്നാം പ്രദ്വേഷീം നാമ ബ്രാഹ്മണീമ്। സ പുത്രാഞ്ജനയാമാസ ഗൌതമാദീന്മഹായശാഃ
പ്രദ്വേഷി എന്ന പേരിലുള്ള, യുവതിയും സുന്ദരിയുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയെയാണ് അവൻ വിവാഹം കഴിച്ചത്. മഹാശ്രേയസ്സുള്ള ആ ഋഷി ഗൗതമൻ അടക്കമുള്ള പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഋഷേരുചഥ്യസ്യ തദാ സന്താനകുലവൃദ്ധയേ। ധര്മാത്മാ ച മഹാത്മാ ച വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ
ഋഷിയായ ഉചഥ്യന്റെ വംശം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ, ധാർമ്മികനും മഹാത്മാവും വേദങ്ങളും അതിന്റെ അംശങ്ങളും പഠിച്ചവനുമായ ദീർഘതമസു ജനിച്ചു.
ഗോധര്മം സൌരഭേയാച്ച സോഽധീത്യ നിഖിലം മുനിഃ। പ്രാവര്തത തദാ കര്തും ശ്രദ്ധാവാംസ്തമശങ്കയാ
കാളകളുടെ കർമ്മങ്ങളും സൗരഭേയൻ പഠിപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളും ആ മുനിവർ മുഴുവനായി മനസ്സിലാക്കി, വിശ്വാസത്തോടെയും സംശയമില്ലാതെ അതു പ്രയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതോ വിതഥമര്യാദം തം ദൃഷ്ട്വാ മുനിസത്തമാഃ। ക്രുദ്ധാ മോഹാഭിഭൂതാസ്തേ സര്വേ തത്രാശ്രമൌകസഃ
അതിനുശേഷം, അവൻ ശരിയായ പെരുമാറ്റം ലംഘിക്കുന്നതുകണ്ട്, ആ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും കോപത്തിലും മായയിൽ ആകൃഷ്ടരായി അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി.
അഹോഽയം ഭിന്നമര്യാദോ നാശ്രമേ വസ്തുമര്ഹതി। തസ്മാദേനം വയം സര്വേ പാപാത്മാനം ത്യജാമഹേ
‘ഇവൻ ആചാരം പാലിച്ചില്ല; ഇദ്ദേഹം ആശ്രമത്തിൽ താമസിക്കാൻ യോഗ്യനല്ല. അതുകൊണ്ട് നാം എല്ലാവരും ഈ പാപിയായവനെ ഉപേക്ഷിക്കണം’ എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യന്യോന്യം സമാഭാഷ്യ തേ ദീര്ഘതമസം മുനിമ്। പുത്രലാഭാച്ച സാ പത്നീ ന തുതോഷ പതിം തദാ
അങ്ങനെ അവർ തമ്മിൽ ആ ഇരുണ്ട മനസ്സുള്ള മുനിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. അതേസമയം, ഒരു മകൻ ലഭിച്ചിട്ടും ഭാര്യ ഭർത്താവിൽ സംതൃപ്തിയില്ലാതിരുന്നതായി.
പ്രദ്വിഷന്തീം പതിര്ഭാര്യാം കിം മാം ദ്വേക്ഷീതി ചാബ്രവീത്
ഭാര്യ തന്റെ നേരെ വൈരാഗ്യത്തോടെ പെരുമാറുന്നത് കണ്ട ഭർത്താവ് ചോദിച്ചു: 'നീ എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് ദ്വേഷിക്കുന്നു?'
അഹം ത്വദ്ഭരണാശക്താ ജാത്യന്ധം സസുതം തദാ। നിത്യകാലം ശ്രമേണാര്താ ന ഭരേയം മഹാതപഃ
‘ഞാൻ നിന്നെയും ജന്മാന്ധനായ മകനെയും പോഷിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; എപ്പോഴും കഷ്ടപ്പാടിൽ അലഞ്ഞു ഞാൻ ഇതെല്ലാം സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല’ എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.
തസ്മാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഋഷിഃ കോപസമന്വിതഃ। പ്രത്യുവാച തതഃ പത്നീം പ്രദ്വേഷീം സസുതാം തദാ
അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ ഋഷി കോപത്തോടെ ഭാര്യയോടും മകനോടും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു.
ത്വയാ ദത്തം ധനം വിപ്ര നേച്ഛേയം ദുഃഖകാരണമ്
‘നീ നൽകിയ സ്വത്ത് എനിക്ക് വേണ്ട, അതു ദു:ഖത്തിനാണ് കാരണമാകുന്നത്’
യഥേഷ്ടം കുരു വിപ്രേന്ദ്ര ന ഭേരയം പുരാ യഥാ
‘നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തും ചെയ്യു, ഞാൻ ഇനി മുമ്പുപോലെ നിന്നെ പോഷിക്കില്ല’
ഏക ഏവ പതിര്നാര്യാ യാവജ്ജീവം പരായണമ്। മൃതേ ജീവതി വാ തസ്മിന്നാപരം പ്രാപ്നുയാന്നരമ്
‘ഒരു സ്ത്രീക്ക് ജീവൻ മുഴുവൻ ഭർത്താവാണ് ആശ്രയം; അവൻ മരിച്ചാലോ ജീവിച്ചാലോ, മറ്റൊരു പുരുഷനെ തേടരുത്’
അഭിഗമ്യ പരം നാരീ പതിഷ്യതി ന സംശയഃ। അപതീനാം തു നാരീണാമദ്യപ്രഭൃതി പാതകമ്
‘ഒരു സ്ത്രീ മറ്റൊരാളെ സമീപിച്ചാൽ അവൾ അവനുമായി വിവാഹിതയാകും; ഇനി മുതൽ ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതൊരു പാപമായിരിക്കും’
യദ്യസ്തി ചേദ്ധനം സര്വം വൃഥാഭോഗാ ഭവന്തു താഃ। അകീര്തിഃ പരിവാദാശ്ച നിത്യം താസാം ഭവന്തു വൈ
‘അവർക്കെത്രയും ധനം ഉണ്ടെങ്കിലും, ആനന്ദങ്ങൾ എല്ലാം വെറുതെ പോകട്ടെ; അപകീർത്തിയും നിന്ദയും അവർക്കു എപ്പോഴും ഉണ്ടാകട്ടെ’
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണീ ഭൃശകോപിതാ। ഗങ്ഗായാം നീയതാമേഷ പുത്രാ ഇത്യേവമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, 'ഈ മകനെ ഗംഗയിൽ കൊണ്ടുപോകണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ലോഭമോഹാഭിഭൂതാസ്തേ പുത്രാസ്തം ഗൌതമാദയഃ। വദ്ധ്വോഡുപേ പരിക്ഷിപ്യ ഗങ്ഗായാം സമവാസൃജന്
ലോഭത്തിലും മോഹത്തിലും ആകൃഷ്ടരായ ഗൗതമൻമാരും മറ്റു മക്കളും അവനെ കെട്ടി ഒരു തൂവലിൽ കയറ്റി ഗംഗയിൽ ഒഴിച്ചു.