തസ്മാത്സുഭൃശമാശ്വസ്യ ത്വയി ധര്മഭൃതാം വര। കാര്യേ ത്വാം വിനിയോക്ഷ്യാമി തച്ഛ്രുത്വാ കര്തുമര്ഹസി
അതിനാൽ, ധർമ്മനിഷ്ഠരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നിനക്കാണ് ഞാൻ ഈ കാര്യത്തിൽ പൂർണ്ണവിശ്വാസം വെക്കുന്നത്; ഞാൻ പറയുന്ന കാര്യം കേട്ട് നീ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.
മമ പുത്രസ്തവ ഭ്രാതാ വീര്യവാന്സുപ്രിയശ്ച തേ। ബാല ഏവ ഗതഃ സ്വര്ഗമപുത്രഃ പുരുഷര്ഷഭ
എന്റെ മകനും നിന്റെ സഹോദരനുമായ വിചിത്രവീര്യൻ ധൈര്യശാലിയും നിനക്ക് പ്രിയനുമായിരുന്നു; ബാലവയസ്സിൽ തന്നെ അവൻ പുത്രനില്ലാതെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, മഹാനായവനേ.
ഇമേ മഹിഷ്യൌ ഭ്രാതുസ്തേ കാശിരാജസുതേ ശുഭേ। രൂപയൌവനസംപന്നേ പുത്രകാമേ ച ഭാരത
ഇവിടെ നിന്റെ സഹോദരന്റെ രണ്ട് ഭാര്യമാർ, കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാർ, സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും സമ്പന്നരായവരും പുത്രാഗ്രഹമുള്ളവരുമാണ്, ഭാരത.
തയോരുത്പാദയാപത്യം സന്താനായ കുലസ്യ നഃ। മന്നിയോഗാന്മഹാബാഹോ ധര്മം കര്തുമിഹാര്ഹസി
നമ്മുടെ വംശം തുടരാൻ, മഹാബാഹുവേ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം നീ ഇവരിൽ നിന്ന് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കണം; അത് ധർമ്മാനുസരിച്ച് ചെയ്യണം.
രാജ്യേ ചൈവാഭിഷിച്യസ്വ ഭാരതാനനുശാധി ച। ദാരാംശ്ച കുരു ധര്മേണ മാ നിമജ്ജീഃ പിതാമഹാന്
രാജ്യാധികാരം ഏറ്റെടുത്തു, ഭാരതവംശത്തെ നീ ധർമ്മപ്രകാരം ഭരിക്കണം; ഭാര്യമാരെ ധർമ്മാനുസരിച്ച് സ്വീകരിക്കണം; പിതാമഹന്മാരുടെ വംശം അസ്തമിക്കാതിരിക്കുക.
തഥോച്യമാനോ മാത്രാ സ സുഹൃദ്ഭിശ്ച പരന്തപഃ। ഇത്യുവാചാഥ ധര്മാത്മാ ധര്മ്യമേവോത്തരം വചഃ
അങ്ങനെ അമ്മയും സുഹൃത്തുക്കളും പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുനാശകനായ ധർമ്മനിഷ്ഠൻ ഉചിതമായ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസംശയം പരോ ധര്മസ്ത്വയാ മാതരുദാഹൃതഃ। ത്വമപത്യം പ്രതി ച മേ പ്രതിജ്ഞാം വേത്ഥ വൈ പരാം
അന്യഥയില്ല, അമ്മേ, നീ പരമധർമ്മം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പുത്രപ്രശ്നത്തിൽ എന്റെ മഹാപ്രതിജ്ഞ നിനക്ക് നന്നായി അറിയാം.
ജാനാസി ച യഥാവൃത്തം ശുല്കഹേതോസ്ത്വദന്തരേ। സ സത്യവതി സത്യം തേ പ്രതിജാനാമ്യഹം പുനഃ
നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കല്യാണസമയത്ത് എന്ത് സംഭവിച്ചുവെന്ന് നീ അറിയുന്നുമുണ്ട്, സത്യവതി; ഞാൻ വീണ്ടും സത്യമായി നിനക്കു വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
പരിത്യജേയം ത്രൈലോക്യം രാജ്യം ദേവേഷു വാ പുനഃ। യദ്വാഽപ്യധികമേതാഭ്യാം ന തു സത്യം കഥംചന
മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദേവതകളുടെ രാജാവും അതിലധികം എന്തെങ്കിലും എനിക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കേണ്ടി വന്നാലും, സത്യം ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
ത്യജേച്ച പൃഥിവീ ഗന്ധമാപശ്ച രസമാത്മനഃ। ജ്യോതിസ്തഥാ ത്യജേദ്രൂപം വായുഃ സ്പര്ശഗുണം ത്യജേത്
ഭൂമി തന്റെ സുഗന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചാലും, വെള്ളം രുചി ഉപേക്ഷിച്ചാലും, അഗ്നി രൂപം ഉപേക്ഷിച്ചാലും, വായു സ്പർശഗുണം ഉപേക്ഷിച്ചാലും,
പ്രഭാം സമുത്സൃജേദര്കോ ധൂമകേതുസ്തഥോഷ്മതാമ്। ത്യജേച്ഛബ്ദം തഥാഽഽകാശം സോമഃ ശീതാംശുതാം ത്യജേത്
സൂര്യൻ തന്റെ പ്രകാശം ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം, ധൂമകേതു തന്റെ ചൂട് വിട്ടേക്കാം, ആകാശം ശബ്ദം വിട്ടേക്കാം, ചന്ദ്രൻ തന്റെ തണുത്ത കിരണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം—
വിക്രമം വൃത്രഹാ ജഹ്യാദ്ധര്മം ജഹ്യാച്ച ധര്മരാട്। ന ത്വഹം സത്യമുത്സ്രഷ്ടും വ്യവസേയം കഥംചന
ഇന്ദ്രൻ തന്റെ വീര്യം വിട്ടേക്കാം, ധർമ്മരാജാവ് തന്റെ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ ഞാൻ ഒരിക്കലും, എങ്ങനെയും, സത്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിക്കില്ല.
തന്ന ജാത്വന്യഥാ കുര്യാം ലോകാനാമപി സംക്ഷയേ। അമരത്വസ്യ വാ ഹേതോസ്ത്രൈലോക്യസ്യ ധനസ്യ ച
ലോകങ്ങൾ നശിച്ചാലും, അമരത്വം ലഭിക്കാനായാലും, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് കിട്ടാനായാലും, ഞാൻ ഒരിക്കലും ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കില്ല.
ഏവമുക്താ തു പുത്രേണ ഭൂരിദ്രവിണതേജസാ। മാതാ സത്യവതീ ഭീഷ്മമുവാച തദനന്തരമ്
ഇങ്ങനെ മഹത്തായ സമ്പത്തും ശക്തിയും ഉള്ള മകനായ ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മാതാവ് സത്യവതി പിന്നെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ജാനാമി തേ സ്ഥിതിം സത്യേ പരാം സത്യപരാക്രമ। ഇച്ഛന്സൃജേഥാസ്ത്രീംല്ലോകാനന്യാംസ്ത്വം സ്വേന തേജസാ
നിനക്ക് സത്യത്തിൽ എത്രത്തോളം ഉറച്ച മനസ്സാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, നിന്റെ ശക്തിയാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ പോലും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു.
ജാനാമി ചൈവം സത്യം തന്മദര്ഥേ യച്ച ഭാഷിതമ്। ആപദ്ധര്മം ത്വമാവേക്ഷ്യ വഹ പൈതാമഹീം ധുരമ്
ഇത് സത്യമാണ്, നീ എന്റെ خاطر പറഞ്ഞതും ഞാൻ അറിയുന്നു; പക്ഷേ, പ്രയാസസമയത്തിലെ ധർമ്മം പരിഗണിച്ച്, നീ പിതാമഹന്റെ ബാധ്യത ഏറ്റെടുക്കണം.
യഥാ തേ കുലതന്തുശ്ച ധര്മശ്ച ന പരാഭവേത്। സുഹൃദശ്ച പ്രഹൃഷ്യേരംസ്തഥാ കുരു പരന്തപ
നിന്റെ കുടുംബരേഖയും ധർമ്മവും പരാജയപ്പെടാതിരിക്കാൻ, സുഹൃത്തുക്കൾ സന്തോഷിക്കാനായി, അതിനനുസരിച്ച് നീ പ്രവർത്തിക്കണം, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
ആത്മനശ്ച ഹിതം താത പ്രിയം ച മമ ഭാരത।' ലാലപ്യമാനാം താമേവം കൃപണാം പുത്രഗൃദ്ധിനീമ്। ധര്മാദപേതം ബ്രുവതീം ഭീഷ്മോ ഭൂയോഽബ്രവീദിദമ്
നിന്റെ ഭാവിയ്ക്കും, എനിക്ക് സന്തോഷത്തിനും വേണ്ടി, ഭരതവംശജനായവനേ, അവൾ ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ, മകനെ ആഗ്രഹിച്ച്, ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
രാജ്ഞി ധര്മാനവേക്ഷസ്വ മാ നഃ സര്വാന്വ്യനീനശഃ। സത്യാച്ച്യുതിഃ ക്ഷത്രിയസ്യ ന ധര്മേഷു പ്രശസ്യതേ
രാജ്ഞി, നീ ധർമ്മം പരിഗണിക്കണം; ഞങ്ങളെല്ലാവരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നവരാക്കരുത്. സത്യത്തിൽ നിന്ന് വഴിതിരിയുന്നത് ഒരു ക്ഷത്രിയനു ധർമ്മത്തിൽ പ്രശംസനീയമല്ല.
ശാന്തനോരപി സംതാനം യഥാ സ്യാദക്ഷയം ഭുവി। തത്തേ ധര്മം പ്രവക്ഷ്യാമി ക്ഷാത്രം രാജ്ഞി സനാതനമ്
ശാന്തനുവിന്റെ വംശം ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കാനായി, ആ പുരാതനമായ രാജധർമ്മം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു, രാജ്ഞി.
ശ്രുത്വാ തം പ്രതിപദ്യസ്വ പ്രാജ്ഞൈഃ സഹ പുരോഹിതൈഃ। ആപദ്ധര്മാര്ഥകുശലൈര്ലോകതന്ത്രമവേക്ഷ്യ ച।। ।। ഇതി ശ്രീമന്മഹാഭാരതേ ആദിപര്വണി സംഭവപര്വണി ദ്വാദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ।। 112
അത് കേട്ടശേഷം, ജ്ഞാനികളും പുരോഹിതന്മാരും കൂടെ, പ്രയാസസമയത്തിലെ ധർമ്മവും സമ്പത്തും അറിയുന്നവരുമായി, ലോകത്തിന്റെ രീതികൾ പരിഗണിച്ച് നീ പ്രവർത്തിക്കണം.
ജാമദഗ്ന്യേന രാമേണ പിതുര്വധമമൃഷ്യതാ। രാജാ പരശുനാ പൂര്വം ഹൈഹയാധിപതിര്ഹതഃ
ജമദഗ്നിയുടെ മകനായ രാമൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ വധം സഹിക്കാനായില്ലാത്തതിനാൽ, ഹേഹയാധിപൻ മുമ്പ് പരശുവാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ശതാനി ദശബാഹൂനാം നികൃത്താന്യര്ജുനസ്യ വൈ। ലോകസ്യാചരിതോ ധര്മസ്തേനാതി കില ദുശ്ചരഃ
അർജ്ജുനന്റെ നൂറുകണക്കിന് കൈകൾ വെട്ടി മാറ്റപ്പെട്ടു; അതിലൂടെ ലോകത്തിനായി വളരെ ദുഷ്കരമായ ഒരു ധർമ്മം പാലിക്കപ്പെട്ടു.
പുനശ്ച ധനുരാദായ മഹാസ്ത്രാണി പ്രമുഞ്ചതാ। നിര്ദഗ്ധം ക്ഷത്രമസകൃദ്രഥേന ജയതാ മഹീമ്
പിന്നെയും തന്റെ വില്ലെടുത്ത് മഹാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച്, ഭീമൻ തന്റെ രഥത്തിൽ ഭൂമി കീഴടക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിച്ചു.
ഏവമുച്ചാവചൈരസ്ത്രൈര്ഭാര്ഗവേണ മഹാത്മനാ। ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീ കൃതാ നിഃക്ഷത്രിയാ പുരാ
ഇങ്ങനെ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് മഹാത്മാവായ ഭാർഗവൻ പുരാതനകാലത്ത് ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റി.
ഏവം നിഃക്ഷത്രിയേ ലോകേ കൃതേ തേന മഹര്ഷിണാ। തതഃ സംഭൂയ സര്വാഭിഃ ക്ഷത്രിയാഭിഃ സമന്തതഃ
അങ്ങനെ ആ മഹർഷി ലോകത്തെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റിയപ്പോൾ, എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള ക്ഷത്രിയസ്ത്രികൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
ഉത്പാദിതാന്യപത്യാനി ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। പാണിഗ്രാഹസ്യ തനയ ഇതി വേദേഷു നിശ്ചിതമ്
വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവർക്കു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു; വിവാഹബന്ധത്തിൽ ജനിച്ചവരാണ് ഇവർ എന്ന് വേദങ്ങളിൽ ഉറപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ധര്മം മനസി സംസ്ഥാപ്യ ബ്രാഹ്മണാംസ്താഃ സമഭ്യയുഃ। ലോകേഽപ്യാചരിതോ ദൃഷ്ടഃ ക്ഷത്രിയാണാം പുനര്ഭവഃ
ധർമ്മം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവരെ സമീപിച്ചു; ഇങ്ങനെ ലോകത്തിൽ ക്ഷത്രിയരുടെ പുനർജനനം നടന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
തതഃ പുനഃ സമുദിതം ക്ഷത്രം സമഭവത്തദാ। ഇമം ചൈവാത്ര വക്ഷ്യേഽഹമിതിഹാസം പുരാതനമ്
അതിനുശേഷം വീണ്ടും ക്ഷത്രിയവർഗ്ഗം ഉദിച്ചുവന്നു. ഇതിന്റെ പുരാതനകഥ ഞാൻ ഇവിടെ പറയാം.
അഥോചഥ്യ ഇതി ഖ്യാത ആസീദ്ധീമാനൃഷിഃ പുരാ। മമതാ നാമ തസ്യാസീദ്ഭാര്യാ പരമസംമതാ
പണ്ടൊരു ജ്ഞാനിയായ ഋഷി ഉചഥ്യൻ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. അവന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് മമതാ എന്നായിരുന്നു പേര്; അവൾ വളരെ മാന്യയായിരുന്നു.