ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യമിതി സ്മ പ്രതികാങ്ക്ഷതേ। ന തു തസ്യാന്യഥാ ഭാവോ ദൈവമേതദമാനുഷമ്
ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം എന്നായിരുന്നു അവൻ പ്രതീക്ഷിച്ചത്. പക്ഷേ, അവളുടെ മനസ്സ് മാറ്റിയില്ല. ഇത് ദൈവത്തിന്റെ തീരുമാനമാണ്, മനുഷ്യരുടെ കാര്യമല്ല.
യശ്ചൈനാം സ്രജമാദായ സ്വയം വൈ പ്രതിമോക്ഷതേ। സ ഭീഷ്മം സമരേ ഹന്താ മമ ധര്മപ്രണാശനമ്
ആ പുഷ്പമാല എടുത്ത് സ്വയം ധരിക്കുന്നവൻ, സമരത്തിൽ ഭീഷ്മനെ കൊല്ലും. അവൻ എന്റെ ധർമ്മം നശിപ്പിച്ചവനാകും.
താം സ്രജം ദ്രുപദോ രാജാ കംചിത്കാലം രരക്ഷ സഃ। തതോ വിസ്രമ്ഭമാസ്ഥായ തൂഷ്ണീമേതാമുപൈക്ഷത
ദ്രുപദൻ ആ പുഷ്പമാല കുറേ നാൾ സൂക്ഷിച്ചു. പിന്നെ അവൻ അവഗണനയോടെ അതിനെ ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
താം ശിഖണ്ഡിന്യബധ്നാത്തു ബാലാ പിതുരവജ്ഞയാ। താം പിതാ ത്വത്യജച്ഛീഘ്രം ത്രസ്തോ ഭീഷ്മസ്യ കില്ബിഷാത്
ശിഖണ്ഡിനി ബാല്യത്തിൽ തന്നെ അച്ഛന്റെ അനാദരവോടെ ആ പുഷ്പമാല ധരിച്ചു. ഭീഷ്മന്റെ കോപം ഭയന്ന് അച്ഛൻ അവളെ ഉടൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഇഷീകം ബ്രാഹ്മണം ഭീതാ സാഭ്യഗച്ഛത്തപസ്വിനമ്। ഗങ്ഗാദ്വാരി തപസ്യന്തം തുഷ്ടിഹേതോസ്തപസ്വിനീ
ഭയപ്പെട്ട അംബാ ഗംഗാനദിയുടെ തീരത്ത് തപസ്സു ചെയ്യുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണസന്യാസിയെ സമീപിച്ചു, അവന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാനായി.
ഉപചാരാഭിതുഷ്ടസ്താമബ്രവീദൃഷിസത്തമഃ। ഗങ്ഗാദ്വാരേ വിഭജനം ഭവിതാ നചിരാദിവ
അവളുടെ സേവനത്തിൽ സന്തോഷംകൊണ്ട മഹർഷി പറഞ്ഞു: 'ഗംഗാതീരത്ത് ഉടൻ തന്നെ ഒരു വിഭജനം നടക്കും.'
തത്ര ഗന്ധര്വരാജാനം തുമ്ബുരും പ്രിയദര്ശനമ്। ആരാധയിതുമീഹസ്വ സമ്യക്പരിചരസ്വ തമ്
അവിടെ ഗന്ധർവരാജാവായ തുംബുരുവിനെ, മനോഹരനായവനെ, സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ നീ പരിശ്രമിക്കണം. അവനെ മനസ്സോടെ സേവിക്കണം.
അഹമപ്യത്ര സാചിവ്യം കര്താസ്മി തവ ശോഭനേ। തം തദാചര ഭദ്രം തേ സ തേ ശ്രേയോ വിധാസ്യതി
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ഇതിൽ നിന്നെ സഹായിക്കും. നീ എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ചെയ്യൂ, നല്ലതായിരിക്കും. അവൻ നിനക്ക് ഉപകാരമാകും.
തതോ വിഭജനം തത്ര ഗന്ധര്വാണാമവര്തത। തത്ര ദ്വാവവശിഷ്യേതാം ഗന്ധര്വാവമിതൌ ജസൌ
അതിനുശേഷം അവിടെ ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഇടയിൽ വിഭജനം ഉണ്ടായി. അതിൽ സമാനമായ തേജസ്സുള്ള രണ്ട് ഗന്ധർവന്മാർ മാത്രം അവശേഷിച്ചു.
തയോരേകഃ സമീക്ഷ്യൈനാം സ്ത്രീബുഭൂഷുരുവാച ഹ। ഇദം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പുംലിങ്ഗം വൃണേ സ്ത്രീലിങ്ഗമേവ തേ
അവരിൽ ഒരാൾ, സ്ത്രീയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവളെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ഈ പുരുഷരൂപം നീ എടുക്കൂ; ഞാൻ നിന്റെ സ്ത്രീരൂപം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.'
നിയമം ചക്രതുസ്തത്ര സ്ത്രീ പുമാംശ്ചൈവ താവുഭൌ। തതഃ പുമാന്സമഭവച്ഛിഖണ്ഡീ പരവീരഹാ
അവിടെ ആ രണ്ടുപേരും തമ്മിൽ ഒരു ഉടമ്പടി ചെയ്തു; ഒരാൾ സ്ത്രീയും മറ്റാൾ പുരുഷനും ആകാൻ സമ്മതിച്ചു. അങ്ങനെ ശിഖണ്ഡി, ശത്രുക്കളുടെ വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, പുരുഷനായി.
സ്ത്രീ ഭൂത്വാ ഹ്യപചക്രാമ സ ഗന്ധര്വോ മുദാന്വിതഃ। ലബ്ധ്വാ തു മഹതീം പ്രീതിം യാജ്ഞസേനിര്മഹായശാഃ
സ്ത്രീയായ ശേഷം ആ ഗന്ധർവ്വൻ സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ നിന്ന് പോയി. മഹത്തായ യശസ്സുള്ള യാജ്ഞസേനിയും അതിനാൽ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തതോ ബുദ്ബുദകം ഗത്വാ പുനരസ്ത്രാണി സോഽകരോത്। തത്ര ചാസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി കൃത്വാ സ സുമഹാദ്യുതിഃ
അതിനുശേഷം അവൻ ബുബ്ബുദകയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ വീണ്ടും ആയുധങ്ങൾ നേടി. അവിടെ ആ പ്രകാശമുള്ളവൻ ദൈവികമായ ആയുധങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കി.
സ്വദേശമഭിസംപദേ പാഞ്ചാലം കുരുനന്ദന। സോഽഭിവാദ്യ പിതുഃ പാദൌ മഹേഷ്വാസഃ കൃതാഞ്ജലിഃ
അവൻ തന്റെ ദേശമായ പാഞ്ചാലത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്നു, കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, അവിടെ കയ്യുകൂപ്പി അപ്പന്റെ കാലിൽ വന്ദനം ചെയ്തു, ആ മഹാശരധാരിയും.
ഉവാച ഭവതാ ഭീഷ്മാന്ന ഭേതവ്യം കഥംചന
അവൻ പറഞ്ഞു: ഭീഷ്മനോടു നിന്നു ഒരു വിധത്തിലും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
അമ്ബായാം നിര്ഗതായാം തു ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തദാ। ന്യായേന കാരയാമാസ രാജ്ഞോ വൈവാഹികീം ക്രിയാമ്
അംബാ പുറത്ത് പോയതിനു ശേഷം, ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ രാജാവിന്റെ വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ നിയമാനുസൃതമായി നടത്തിച്ചു.
അമ്ബികാമ്ബാലികേ ചൈവ പരിണീയാഗ്നിസംനിധൌ। `തയോഃ പാണീ ഗൃഹീത്വാ തു കൌരവ്യോ രൂപദര്പിതഃ।' വിചിത്രവീര്യോ ധര്മാത്മാ കാമാത്മാ സമപദ്യത
അംബികയും അംബാലികയും അഗ്നിയെ സാക്ഷിയായി വിവാഹം കഴിച്ചു; കൌരവനായ വിചിത്രവീര്യൻ, തന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ, ധാർമ്മികനും ആസ്വാദനപ്രവൃത്തിയുള്ളവനുമായ് അവർക്കു ഭർത്താവായി.
തേ ചാപി ബൃഹതീശ്യാമേ നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജേ। രക്തതുങ്ഗനഖോപേതേ പീനശ്രോണിപയോധറേ
അവരിരുവരും ഉയരവും കറുത്ത നിറവും ഉള്ളവരായിരുന്നു; നീലനിറമുള്ള ചുരുളായ മുടിയും, ചുവപ്പും ഉയർന്നതുമായ നഖങ്ങളും, വീതിയുള്ള കമരും നിറഞ്ഞ വക്ഷസ്സുമായിരുന്നു.
ആത്മനഃ പ്രതിരൂപോഽസൌ ലബ്ധഃ പതിരിതി സ്ഥിതേ। വിചിത്രവീര്യം കല്യാണ്യൌ പൂജയാമാസതുഃ ശുഭേ
‘നമ്മളെ അനുയോജ്യനായ ഭര്ത്താവിനെ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു’ എന്നു കരുതിയ ആ ഭാഗ്യശാലിനിയായ യുവതികള് വിശിത്രവീര്യനെ ആദരപൂര്വ്വം സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അന്യോന്യം പ്രതി സക്തേ ച ഏകഭാവേ ഇവ സ്ഥിതേ।' സ ചാശ്വിരൂപസദൃശോ ദേവതുല്യപരാക്രമഃ। സര്വാസാമേവ നാരീണാം ചിത്തപ്രമഥനോ രഹഃ
അവരും തമ്മില് അതീവ സ്നേഹത്തോടെ, ഒരുപോലെ മനസ്സോടെ ചേര്ന്നിരുന്നു. അശ്വിനീദേവന്മാരെപ്പോലെയും ദൈവങ്ങളോടു തുല്യമായ വീര്യശാലിയുമായ വിശിത്രവീര്യന് എല്ലാ സ്ത്രീകളുടെയും ഹൃദയം രഹസ്യമായി ആകര്ഷിച്ചു.
താഭ്യാം സഹ സമാഃ സപ്ത വിഹരന്പൃഥിവീപതിഃ। വിചിത്രവീര്യസ്തരുണോ യക്ഷ്മണാ സമഗൃഹ്യത
അവരോടൊപ്പം ഏഴു വര്ഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച യുവാവായ രാജാവ് വിശിത്രവീര്യന് ക്ഷയരോഗം പിടിപെട്ടു.
സുഹൃദാം യതമാനാനാമാപ്തൈഃ സഹ ചികിത്സകൈഃ। ജഗാമാസ്തമിവാദിത്യഃ കൌരവ്യോ യമസാദനമ്
സുഹൃത്തുക്കളും പരിചയസമ്പന്നരായ വൈദ്യരും ഏറെ പരിശ്രമിച്ചിട്ടും, കൗരവന് സൂര്യന് അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ യമലോകത്തേക്ക് യാത്രയായി.
ധര്മാത്മാ സ തു ഗാങ്ഗേയഃ ചിന്താശോകപരായണഃ। പ്രേതകാര്യാണി സര്വാണി തസ്യ സമ്യഗകാരയത്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഗംഗാപുത്രൻ, ആലോചനയിലും ദുഃഖത്തിലും മുഴുകി, അവന്റെ എല്ലാ അന്തിമകർമ്മങ്ങളും യഥാവിധി നിർവഹിച്ചു.
രാജ്ഞോ വിചിത്രവീര്യസ്യ സത്യവത്യാ മതേ സ്ഥിതഃ। ഋത്വിഗ്ബിഃ സഹിതോ ഭീഷ്മഃ സര്വൈശ്ച കുരുപുങ്ഗവൈഃ।। പ്രസീദ യജ്ഞസേനേഹ ഗതിര്മേ ഭവ സോമക
രാജാവ് വിചിത്രവീര്യന്റെ ചടങ്ങുകൾ സത്യവതിയുടെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്, യജ്ഞികന്മാരോടും കുരുവംശത്തിലെ പ്രധാനികളോടും കൂടെ ഭീഷ്മൻ പൂർത്തിയാക്കി. സോമക, യജ്ഞസേന, ദയവായി എന്റെ വഴികാട്ടിയാകൂ.
തതഃ സത്യവതീ ദീനാ കൃപണാ പുത്രഗൃദ്ധിനീ। പുത്രസ്യ കൃത്വാ കാര്യാണി സ്നുഷാഭ്യാം സഹ ഭാരത
അതിനുശേഷം, ദുഃഖിതയുമായും കരുണാജനകയുമായും പുത്രാഗ്രഹയുള്ളയുമായ സത്യവതി, തന്റെ മകനായ വിചിത്രവീര്യന്റെ അന്തിമകർമ്മങ്ങൾ തന്റെ മരുമക്കളോടൊപ്പം പൂർത്തിയാക്കി.
സമാശ്വാസ്യ സ്നുഷേ തേ ച ഭര്തൃശോകനിപീഡിതേ। ധര്മം ച പിതൃവംശം ച മാതൃവംശം ച ഭാമിനീ। പ്രസമീക്ഷ്യ മഹാഭാഗാ ഗാങ്ഗേയം വാക്യമബ്രവീത്
ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന മരുമക്കളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, പിതൃവംശവും മാതൃവംശവും സംബന്ധിച്ചുള്ള ധർമ്മം ആലോചിച്ച ശേഷം, മഹാഭാഗയായ സത്യവതി ഗംഗാപുത്രനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദുഃഖാര്ദിതാ തു സാ ദേവീ മജ്ജന്തീ ശോകസാഗരേ। ശന്തനോര്ധര്മനിത്യസ്യ കൌരവ്യസ്യ യശസ്വിനഃ।' ത്വയി പിണ്ഡശ്ച കീര്തിശ്ച സംതാനശ്ച പ്രതിഷ്ഠിതഃ
ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മനിഷ്ഠനായും പ്രശസ്തനായും കുരുവംശത്തിലെ ശാന്തനുവിന്റെ പിണ്ഡവും കീർത്തിയും വംശവും നിനക്കാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.'
ഭ്രാതാ വിചിത്രവീര്യസ്തേ ഭൂതാനാമന്തമേയിവാന്।' യഥാകര്മ ശുഭം കൃത്വാ സ്വര്ഗോപഗമനം ധ്രുവമ്। യഥാ ചായുര്ധ്രുവം സത്യേ ത്വയി ധര്മസ്തഥാ ധ്രുവഃ
നിന്റെ സഹോദരനായ വിചിത്രവീര്യൻ ഈ ലോകം വിട്ടുപോയി; നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തിട്ടു സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. എങ്ങനെ സത്യത്തിൽ ആയുസ്സ് ഉറപ്പുള്ളതോ, അതുപോലെ നിനക്കുള്ള ധർമ്മവും ഉറപ്പാണ്.
വേത്ഥ ധര്മാംശ്ച ധര്മജ്ഞ സമാസേനേതരേണ ച। വിവിധാസ്ത്വം ശ്രുതീര്വേത്ഥ വേദാങ്ഗാനി ച സര്വശഃ
നീ ധർമ്മങ്ങളെ സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും അറിയുന്നവനാണ്; വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും വേദങ്ങളുടെ എല്ലാ ശാഖകളും നിനക്ക് അറിയാം.
വ്യവസ്ഥാനം ച തേ ധര്മേ കുലാചാരം ച ലക്ഷയേ। പ്രതിപത്തിം ച കൃച്ഛ്രേഷു ശുക്രാങ്ഗിരസയോരിവ
നിന്റെ ആചാരങ്ങളിലും കുടുംബരീതികളിലും ഞാൻ ശരിയായ നിലപാട് കാണുന്നു; കഠിനസമയങ്ങളിൽ നിന്റെ വിവേകം ശുക്രനും അംഗിരസും പോലെയാണ്.