തയോഃ സമീപം സമ്പ്രാപ്യ പുത്രസ്തേ ഭരതര്ഷഭ। ന ചകാര ഭയം പ്രാപ്തേ ഭയേ മഹതി മാരിഷ
ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാനായോ, നിന്റെ മകൻ ആ രണ്ടുപേരുടെ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, വലിയ ഭയം നേരിട്ടിട്ടും അവൻ ഭയപ്പെട്ടില്ല.
തദസ്യ ക്ഷത്രിയാഃ കര്മ സര്വ ഏവാഭ്യപൂജയന്। യദര്ജുനഹൃഷീകേശൌ പ്രത്യുദ്യാതൌ ന്യവാരയത്
അർജ്ജുനനും ഹൃഷീകേശനും നേരിട്ട് നേരിട്ടപ്പോൾ അവരെ തടഞ്ഞു നിന്ന ധീരതയെ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും ആദരിച്ചു.
തതഃ സര്വസ്യ സൈന്യസ്യ താവകസ്യ വിശാമ്പതേ। മഹാനാദോ ഹ്യഭൂത്തത്ര ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമാഹവേ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തിലും രാജാവിനെ യുദ്ധത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ വലിയ ഒരു ഘോഷം ഉയർന്നു.
തസ്മിഞ്ജനസമുന്നാദേ പ്രവൃത്തേ ഭൈരവേ സതി। കദര്ഥീകൃത്യ തേ പുത്രഃ പ്രത്യമിത്രമവാരയത്
ആ ഭയാനകമായ ജനഘോഷത്തിനിടയിൽ, നിന്റെ മകൻ മറ്റൊന്നും പരിഗണിക്കാതെ ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് തടഞ്ഞു.
ആവാരിതസ്തു കൌന്തേയസ്തവ പുത്രേണ ധന്വിനാ। സംരമ്ഭമഗമദ്ഭൂയഃ സ ച തസ്മിന്പരന്തപഃ
പിന്നീട്, അർജ്ജുനൻ നിന്റെ മകൻ വില്ലുമായി തടഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ കൂടുതൽ കോപത്തോടെ മുന്നേറി; ശത്രുനാശകനും അങ്ങനെ തന്നെ.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ പ്രതിസംരബ്ധൌ ദുര്യോധനധനഞ്ജയൌ। അഭ്യവൈക്ഷന്ത രാജാനോ ഭീമരൂപാഃ സമന്തതഃ
ദുര്യോധനനും ധനഞ്ജയനും പരസ്പരം ക്രോധത്തോടെ നേരിട്ടുനിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ചുറ്റും നിന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ അവരെ നോക്കി.
ദൃഷ്ട്വാ തു പാര്ഥം സംരബ്ധം വാസുദേവം ച മാരിഷ। പ്രഹസന്നേവ പുത്രസ്തേ യോദ്ധുകാമഃ സമാഹ്വയത്
പാര്ത്ഥനും വാസുദേവനും കോപത്തോടെ നിന്നത് കണ്ടു, മരീഷ, നിന്റെ മകന് പുഞ്ചിരിയോടെ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി അവരെ വിളിച്ചു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ദാശാര്ഹഃ പാണ്ഡവശ്ച ധനഞ്ജയഃ। വ്യക്രോശേതാം മഹാനാദം ദധ്മതുശ്ചാമ്ബുജോത്തമൌ
അതിനുശേഷം ദാശാര്ഹന് സന്തോഷത്തോടെ, പാണ്ഡവനായ ധനഞ്ജയനും, ഇരുവരും വലിയ ഒരു ഗര്ജനയുയര്ത്തി തങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ ശംഖങ്ങള് ഊതി.
തൌ ഹൃഷ്ടരൂപൌ സമ്പ്രേക്ഷ്യ കൌരവേയാസ്തു സര്വശഃ। നിരാശാഃ സമപദ്യന്ത പുത്രസ്യ തവ ജീവിതേ
കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും ആഹ്ലാദത്തോടെ നിന്നത് കണ്ടു, കൌരവന്മാര് എല്ലാവരും നിന്റെ മകന്റെ ജീവന് നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് നിരാശയിലായി.
ശോകമാപുഃ പരം ചൈവ കുരവഃ സര്വ ഏവ തേ। അമന്യന്ത ച പുത്രം തേ വൈശ്വാനരമുഖേ ഹുതമ്
കുരുക്കള് എല്ലാവരും അതീവ ദുഃഖത്തിലായി; നിന്റെ മകന് അഗ്നിയുടെ വായില് അര്പ്പിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയാണ് എന്നിങ്ങനെ അവര് വിചാരിച്ചു.
തഥാ തു ദൃഷ്ട്വാ യോധാസ്തേ പ്രഹൃഷ്ടൌ കൃഷ്ണപാണ്ഡവൌ। ഹതോ രാജാ ഹതോ രാജേത്യൂചിരേ ച ഭയാര്ദിതാഃ
കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും അത്ര സന്തോഷത്തോടെ നിന്നത് കണ്ടു, ഭയത്താല് വിറയച്ച യോദ്ധാക്കള് 'രാജാവ് മരിച്ചു! രാജാവ് മരിച്ചു!' എന്ന് വിളിച്ചു.
ജനസ്യ സന്നിനാദം തു ശ്രുത്വാ ദുര്യോധനോഽബ്രവീത്। വ്യേതു വോ ഭീരഹം കൃഷ്ണൌ പ്രേഷയിഷ്യാമി മൃത്യവേ
ജനങ്ങളുടെ ആഹ്ലാദശബ്ദം കേട്ട ദുര്യോധനന് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ ഭയം മാറട്ടെ; കൃഷ്ണനെയും അര്ജ്ജുനനെയും മരണത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ സൈനികാന്സര്വാഞ്ജയാപേക്ഷീ നരാധിപഃ। പാര്ഥമാഭാഷ്യ സംരമ്ഭാദിദം വചനമബ്രവീത്
അങ്ങനെ എല്ലാ സൈനികരോടും പറഞ്ഞ ശേഷം, ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച രാജാവ് കോപത്തോടെ പാര്ത്ഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
പാര്ഥ യച്ഛിക്ഷിതം തേഽസ്ത്രം ദിവ്യം പാര്ഥിവമേവ ച। തദ്ദര്ശയ മയി ക്ഷിപ്രം യദി ജാതോഽസി പാണ്ഡുനാ
പാര്ത്ഥാ, നീ പഠിച്ച ദിവ്യായുധങ്ങളും രാജസായുധങ്ങളും എങ്കില് പണ്ടുവിന്റെ മകനാണ് എന്നുവെച്ചാല് ഉടന് എനിക്കു കാണിക്കൂ.
യദ്ബലം തവ വീര്യം ച കേശവസ്യ തഥൈവ ച। തത്കുരുഷ്വ മയി ക്ഷിപ്രം പശ്യാമസ്തവ പൌരുഷമ്
നിന്റെ ശക്തിയും വീര്യവും, അതുപോലെ തന്നെ കേശവന്റേത്, എല്ലാം എനിക്കു നേരെ ഉടന് കാണിക്കൂ; നിന്റെ വീര്യം ഞങ്ങള് കാണട്ടെ.
അസ്മത്പരോക്ഷം കര്മാണി കൃതാനി പ്രവദന്തി തേ। സ്വാമിസത്കാരയുക്താനി യാനി താനീഹ ദര്ശയ
നീ രഹസ്യമായി ചെയ്തതും, നിന്റെ യജമാനന്റെ മാനത്തിനായി ചെയ്തതെന്നു പറയുന്ന പ്രവൃത്തികളും, അവയെല്ലാം ഇവിടെ കാണിക്കൂ.
തതഃ ക്രുദ്ധോ രണേ പാര്ഥഃ സൃക്വിണീ പരിസംലിഹന്। നാപശ്യച്ച തതോഽസ്യാങ്ഗം യന്ന സ്യാദ്വര്മരക്ഷിതമ്
അതിനുശേഷം യുദ്ധത്തില് കോപിതനായ പാര്ത്ഥന് ചുണ്ടു നക്കിക്കൊണ്ട്, ശത്രുവിന്റെ കവര്ച്ചയില്ലാത്ത ശരീരഭാഗങ്ങളൊന്നും വിട്ടുകളയാതെ ആക്രമിച്ചു.
തതോഽസ്യ നിശിതൈര്ബാണൈഃ സുമുക്തൈരന്തകോപമൈഃ। ഹയാംശ്ചകാര നിര്ദേഹാനുഭൌ ച പാര്ഷ്ണിസാരഥീ
ശത്രുവിനെ ദാരുണമായ, കൃത്യമായ അമ്പുകള് കൊണ്ട് അക്രമിച്ച്, കുതിരകളെയും, രഥസാരഥിയെയും, പിന്നിലുള്ളവനെയും കൊല്ലിച്ചു.
ധനുരസ്യാച്ഛിനത്തൂര്ണം ഹസ്താവാപം ച വീര്യവാന്। രഥം ച ശകലീകര്തും സവ്യസാചീ പ്രചക്രമേ
ശക്തിയുള്ള സവ്യാസാചി അതിവേഗം ശത്രുവിന്റെ വില്ലും അതു പിടിച്ച കൈയും വെട്ടി, രഥം തകർക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദുര്യോധനം ച ബാണാഭ്യാം തീക്ഷ്ണാഭ്യാം വിരഥീകൃതമ്। ആവിദ്ധ്യദ്ധസ്തതലയോരുഭയോരര്ജുനസ്തദാ
രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട ദുര്യോധനനെ അര്ജ്ജുനന് രണ്ടു മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് കൈകളില് വേദനിപ്പിച്ചു.
[പ്രയത്നജ്ഞോ ഹി കൌന്തയോ നഖമാംസാന്തരേഷുഭിഃ। സ വേദനാഭിരാവിഗ്നഃ പലായനപരായണഃ।।]
കൗന്തേയന് പരിശ്രമത്തോടെ വിരലുകളുടെ ഇടയിലൂടെ അമ്പുകള് കുത്തി, അതികഠിനമായ വേദനയാല് ദുര്യോധനന് ഓടിപ്പോവാന് ശ്രമിച്ചു.
തം കൃച്ഛ്രാമാപദം പ്രാപ്തം ദൃഷ്ട്വാ പരമധന്വിനഃ। സമാപേതുഃ പരീപ്സന്തോ ധനഞ്ജയശരാര്ദിതമ്
ആ മഹാനായ വില്ലാളന് ധനഞ്ജയന്റെ അമ്പുകള് കൊണ്ടു പരിക്കേറ്റ് കഠിനമായ അവസ്ഥയിലായതു കണ്ടു, അവന്റെ കൂട്ടുകാരെല്ലാവരും അവനെ രക്ഷിക്കാന് ഓടി.
തം രഥൈര്ബഹുസാഹസ്രൈഃ കല്പിതൈഃ കുഞ്ജരൈര്ഹയൈഃ। പദാത്യോഘൈശ്ച സംരബ്ധൈഃ പരിവവ്രുര്ധനഞ്ജയമ്
അനേകം ആയിരക്കണക്കിന് സജ്ജീകരിച്ച രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ഉത്സാഹമുള്ള പദാതികളും കൊണ്ടു, അവര് ധനഞ്ജയനെ വളഞ്ഞു.
അഥ നാര്ജുനഗോവിന്ദൌ ന രഥോ വാ വ്യദൃശ്യത। അസ്ത്രവര്ഷേണ മഹതാ ശരൌഘൈശ്ചാപി സംവൃതൌ
അപ്പോള് അര്ജ്ജുനനെയും ഗോവിന്ദനെയും അവരുടെ രഥത്തെയും വലിയ ആയുധവൃഷ്ടിയും അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹവും മറച്ചുവിട്ടു; അവരെ ആരും കാണാനാവില്ലായിരുന്നു.
തതോഽര്ജുനോഽസ്ത്രവീര്യേണ നിജഘ്നേ താം വരൂഥിനീമ്। തത്ര വ്യങ്ഗീ കൃതാഃ പേതുഃ ശതശോഽഥ രഥദ്വിപാഃ
അപ്പോൾ അർജുനൻ തന്റെ ആയുധശക്തിയാൽ ആ സൈന്യത്തെ തകർത്തു; അവിടെ നൂറുകണക്കിന് രഥങ്ങളും ആനകളും തകർന്നു വീണു.
തേ ഹതാ ഹന്യമാനാശ്ച ന്യഗൃഹ്ണംസ്തം രഥോത്തമമ്। സ രഥഃ സ്തമ്ഭിതസ്തസ്ഥൌ ക്രോശമാത്രേ സമന്തതഃ
കൊല്ലപ്പെട്ടവരും ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നവരും ആ ഉത്തമരഥത്തെ തടഞ്ഞു; അങ്ങനെ ആ രഥം ഒരു വിളിച്ചുനില്ക്കാവുന്ന അകലം മുഴുവൻ നിലച്ചു.
തതോഽര്ജുനം വൃഷ്ണിവീരസ്ത്വരിതോ വാക്യമബ്രവീത്। ധനുര്വിഷ്ഫാരയാത്യര്ഥമഹം ധ്മാസ്യാമി ചാമ്ബുജമ്
അപ്പോൾ വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ പിറന്ന വീരൻ വേഗത്തിൽ അർജുനനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ വില്ല് കയറ്റുമ്പോൾ ഞാൻ ശംഖം ഊതി ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കാം.'
തതോ വിഷ്ഫാര്യ ബലവദ്ഗാണ്ഡീവം ജഘ്നിവാന്രിപൂന്। മഹതാ ശരവര്ഷേണ തലശബ്ദേന ചാര്ജുനഃ
അർജുനൻ ശക്തിയായി ഗാന്ഡീവം കയറ്റി, വലിയ അമ്പുവർഷത്തോടെയും വില്ലിന്റെ ശബ്ദത്തോടെയും ശത്രുക്കളെ തകർത്തു.
പാഞ്ചജന്യം ച ബലവാന്ദധ്മൌ താരേണ കേശവഃ। രജസാ ധ്വസ്തപക്ഷ്മാന്തഃ പ്രസ്വിന്നവദനോ ഭൃശമ്
ശക്തനായ കേശവൻ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ പാഞ്ചജന്യശംഖം ഊതിയപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖം പൊടി നിറഞ്ഞതും വിയർപ്പുകൊണ്ട് മൂടിയതും ആയിരുന്നു; കാറ്റിൽ കനലുകൾ അലയുകയായിരുന്നു.
തേനാച്യുതോഷ്ഠപുടപൂരിതമാരുതേന ശങ്ഖാന്തരോദരവിവൃദ്ധവിനിഃസൃതേന। നാദേന സാസുരവിയത്സുരലോകപാല-- മുദ്വിഗ്നമീശ്വര ജഗത്സ്ഫുടതീവ സര്വമ്
അച്യുതന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വായു ശംഖത്തിന്റെ ഉള്ളിലൂടെ പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ആ മഹാശബ്ദത്തിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ലോകപാലകരും എല്ലാം ഭയപ്പെട്ടു, പ്രഭോ, ലോകം മുഴുവൻ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.