തമേകം രഥവംശേന മഹതാ പര്യവാരയന്। വികര്ഷന്തശ്ച ചാപാനി വിസൃജന്തശ്ച സായകാന്
അവനെ ഒറ്റയ്ക്ക് വലിയൊരു രഥവ്യൂഹം ചുറ്റി, വില്ലുകൾ വലിച്ചു അമ്പുകൾ വിടാൻ തുടങ്ങി.
ശസ്ത്രാണി ച വിചിത്രാണി ക്രുദ്ധാസ്തത്ര വ്യദര്ശയന്। ഛാദയന്തഃ ശരൈഃ പാര്ഥം മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അവിടെ കോപത്തോടെ യോദ്ധാക്കൾ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കാണിച്ചു, പാർഥനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
അഭ്യദ്രവന്ത വേഗേന ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭമ്। നരസിംഹം രഥോദാരാഃ സിംഹം മത്താ ഇവ ദ്വിപാഃ
ശക്തമായ രഥങ്ങളിലിരുന്ന ക്ഷത്രിയർ, മനുഷ്യസിംഹനായ ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ, മദംകൂടിയ ആനകൾ സിംഹത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, വേഗത്തിൽ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
തത്ര പാര്ഥസ്യ ഭുജയോര്മഹദ്ബലമദൃശ്യത। യത്ക്രുദ്ധോ ബഹുലാഃ സേനാഃ സര്വതഃ സമവാരയത്
അവിടെ പാർഥന്റെ കൈകളുടെ വലിയ ശക്തി കാണപ്പെട്ടു; കോപത്തോടെ അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുള്ള വലിയ സൈന്യങ്ങളെ തടഞ്ഞു.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി സംവാര്യ ദ്വിഷതാം സര്വതോ വിഭുഃ। ഇഷുഭിര്ബുഭിസ്തൂര്ണം സര്വാനേവ സമാവൃണോത്
ശത്രുക്കളുടെ ആയുധങ്ങൾ സ്വന്തം ആയുധങ്ങളാൽ തടഞ്ഞ്, ധനഞ്ജയൻ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് എല്ലാവരെയും മറച്ചു.
തത്രാന്തരിക്ഷേ ബാണാനാം പ്രഗാഢാനാം വിശാമ്പതേ। സങ്ഘര്ഷേണ മഹാര്ചിഷ്മാന്പാവകഃ സമജായത
അവിടെ ആകാശത്ത്, കനത്ത അമ്പുകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ചപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, വലിയ ജ്വാലയോടെ ഒരു തീ ഉയർന്നു.
തത്രതത്ര മഹേഷ്വാസൈഃ ശ്വസദ്ഭിഃ ശോണിതോക്ഷിതൈഃ। ഹയൈര്നാഗൈശ്ച സമ്ഭിന്നൈര്നദദ്ഭിശ്ചാരികര്ശന
അവിടെയും ഇവിടെയും, അരികർഷണാ, മഹാവില്ലാളികൾ, അവരുടെ കുതിരകളും ആനകളും പരിക്കേറ്റ് രക്തം ചോരുമ്പോൾ, ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദിച്ചു.
സംരബ്ധൈശ്ചാരിഭിര്വീരൈഃ പ്രാര്ഥയദ്ഭിര്ജയം മൃധേ। ഏകസ്ഥൈര്ബഹുഭിഃ ക്രുദ്ധൈരൂഷ്മേവ സമജായത
യുദ്ധത്തിൽ ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, ക്രുദ്ധരായി, ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്ന ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ പലപേർ ചാർജ്ജ് ചെയ്തപ്പോൾ, വലിയ ചൂട് അവിടെ പടർന്നു.
ശരോര്മിണം ധ്വജാവര്തം നാഗനക്രം ദുരത്യയമ്। പദാതിമത്സ്യകലിലം ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്
അവിടെ അമ്പുകളുടെ തിരമാല, പതാകകളുടെ ചുഴലിക്കാറ്റ്, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ആനകളും മുതലകളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രം, പടയാളികളെന്ന മീനുകൾ, ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം എന്നിവയൊക്കെയുണ്ടായിരുന്നു.
അസങ്ഖ്യേയമപാരം ച രജോ നീരമതീവ ച। ഉഷ്ണീഷകമഠം ഛത്രപതാകാഫേനമാലിനമ്
അത് എണ്ണമറ്റതും അതിരില്ലാത്തതുമായിരിന്നു; പൊടി വെള്ളംപോലെയായിരുന്നു, മുടിയണികൾ, കുടകളും പതാകകളും അലയടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
രഥസാഗരമക്ഷോഭ്യം മാതങ്ഗാങ്ഗശിലാചിതമ്। വേലാഭൂതസ്തദാ പാര്ഥഃ പത്രിഭിഃ സമവാരയത്
ആ അശക്തമായ രഥസമുദ്രം, ആനകളുടെ ശരീരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പാർഥൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തീർത്ത തീരംപോലെ തടഞ്ഞു.
അര്ജുനേ ധരണീം പ്രാപ്തേ ഹയഹസ്തേ ച കേശവേ। ഏതദന്തരമാസാദ്യ കഥം പാര്ഥോ ന ഘാതിതഃ
അർജ്ജുനൻ നിലത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ കേശവൻ കുതിരകളെ പിടിച്ചുനിന്നു; ആ ഇടവേളയിൽ പാർഥൻ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെടാതെ രക്ഷപ്പെട്ടു?
സദ്യഃ പാര്ഥിവ പാര്ഥേന നിരുദ്ധാഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ। രഥസ്ഥാ ധരണീസ്ഥേന വാക്യമച്ഛാന്ദസം യഥാ
രാജാവേ, അപ്പോൾ തന്നെ, നിലത്തുനിന്ന പാർഥൻ, രഥത്തിൽ ഇരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കളെയും വേദമന്ത്രം പോലെ അടക്കി.
സ പാര്ഥഃ പാര്ഥിവാന്സര്വാന്ഭൂമിസ്ഥോപി രഥസ്ഥിതാന്। ഏകോ നിവാരയാമാസ ലോഭഃ സര്വഗുണാനിവ।।]
അവിടെ നിലത്തുനിന്ന് ഒറ്റയ്ക്ക് പാർഥൻ, രഥത്തിൽ ഇരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കളെയും, ഒരാൾ തനിക്കുള്ള എല്ലാ ഗുണങ്ങളെയും ലാഭം നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ തടഞ്ഞു.
തതോ ജനാര്ദനഃ സങ്ഖ്യേ പ്രിയം പുരുഷസത്തമമ്। അസമ്ഭ്രാന്തോ മഹാബാഹുരര്ജുനം വാക്യമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം യുദ്ധഭൂമിയില് ജനാര്ദനന് മനസ്സിലൊരു കലക്കം കൂടാതെ സ്നേഹപൂര്വ്വം അര്ജുനനോടു പറഞ്ഞു.
ഉദപാനമിഹാശ്വാനാം നാലമസ്തി രണേഽര്ജുന। പരീപ്സന്തേ ജലം ചേമേ പേയം ന ത്വവഗാഹനമ്
അര്ജുനാ, ഇവിടെ യുദ്ധത്തിനിടെ കുതിരകള്ക്ക് കുടിക്കാനുള്ള വെള്ളം മാത്രമേയുള്ളൂ; അവയ്ക്ക് കുളിക്കാനല്ല, കുടിക്കാനാണ് വെള്ളം ആവശ്യം.
ഇദമസ്തീത്യസമ്ഭ്രാന്തോ ബ്രുവന്നസ്ത്രേണ മേദിനീമ്। അഭിഹത്യാര്ജുനശ്ചക്രേ വാജിപാനം സരഃ ശുഭമ്
ഇവിടെ ഉണ്ട് എന്നു ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞ അര്ജുനന് തന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് നിലം അടിച്ചു കുതിരകള്ക്ക് കുടിക്കാന് മനോഹരമായ ഒരു തടാകം സൃഷ്ടിച്ചു.
[ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണം ചക്രവാകോപശോഭിതമ്। സുവിസ്തീര്ണം പ്രസന്നാമ്ഭഃ പ്രഫുല്ലവരപങ്കജമ്
ആ തടാകം ഹംസകളും കാരണ്ടവകളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികള് അതിനെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു, വിശാലവും സുതാര്യമായ വെള്ളവും പുഷ്പിച്ച മനോഹരമായ താമരകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൂര്മമത്സ്യഗണാകീര്ണമഗാധമൃഷിസേവിതമ്। ആഗച്ഛന്നാരദമുനിര്ദര്ശനാര്ഥം കൃതം ക്ഷണാത്।।]
ആ തടാകം ആമകളും മീനുകളും കൂട്ടമായി നിറഞ്ഞതും, ആഴവും, ഋഷിമാര് സന്ദര്ശിക്കുന്നതുമായതായിരുന്നു. അതു കാണാന് നാരദമുനിയും ഉടന് അവിടെ എത്തി.
ശരവംശം ശരസ്ഥൂണം ശരാച്ഛാദനമദ്ഭുതമ്। ശരവേശ്മാകരോത്പാര്ഥസ്ത്വഷ്ടേവാദ്ഭുതകര്മകൃത്
പാര്ഥന് അത്ഭുതംപോലെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മതിലും തൂണുകളും മേല്ക്കൂരയും ഉണ്ടാക്കി ഒരു അമ്പ് വീട്ടു പണിതു, അതുപോലെ അത്ഭുതങ്ങള് ചെയ്യുന്ന ത്വഷ്ടാവിനെപ്പോലെ.
തതഃ പ്രഹസ്യ ഗോവിന്ദഃ സാധുസാധ്വിത്യഥാബ്രവീത്। ശരവേശ്മനി പാര്ഥേന കൃതേ തസ്മിന്മഹാത്മനാ
അപ്പോള് ഗോവിന്ദന് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്നു പറഞ്ഞു, ആ മഹാത്മാവായ പാര്ഥന് ആ അമ്പ് വീട്ടു പണിതപ്പോള്.
സ താഁല്ലബ്ധോദകാന്സ്നാതാഞ്ജഗ്ധാന്നാന്വിഗതക്ലമാന്। യോജയാമാസ സംഹൃഷ്ടഃ പുനരേവ രഥോത്തമേ
കുതിരകള് വെള്ളം കുടിച്ച് കുളിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വിശ്രമം കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം അവയെ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും ആ മഹത്തായ രഥത്തില് ചേര്ത്തു.
സ തം രഥവരം ശൌരിഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ। സമാസ്ഥായ മഹാതേജാഃ സാര്ജുനഃ പ്രയയൌ ദ്രുതമ്
ശൗരി, ആയുധധാരികളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും മഹാശക്തിയുമുള്ളവന്, അര്ജുനനോടൊപ്പം ആ ഉത്തമരഥത്തില് കയറി വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു.
യോജയിത്വാ ഹയാംസ്തസ്യ വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ। രണേ ചചാര ഗോവിന്ദസ്തൃണീകൃത്യ മഹാരഥാന്
നിശ്ചിതവിധിപ്രകാരം കുതിരകള് ചേര്ത്ത ശേഷം ഗോവിന്ദന് മഹാരഥന്മാരെ അവഗണിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയില് രഥം ഓടിച്ചു.
രഥം രഥവരസ്യാജൌ യുക്തം ലബ്ധോദകൈര്ഹയൈഃ। ദൃഷ്ട്വാ കുരുബലശ്രേഷ്ഠാഃ പുനര്വിമനസോഽഭവന്
ജലസേവനം കഴിഞ്ഞ കുതിരകള് ചേര്ത്ത ആ ഉത്തമരഥം കണ്ടു കുരുസൈന്യത്തിലെ പ്രധാനികള്ക്ക് വീണ്ടും മനസ്സില് ഭയം വന്നു.
വിനിഃസ്വസന്തസ്തേ രാജന്ഭഗ്നദംഷ്ട്രാ ഇവോരഗാഃ। ഘിഗഹോഽതിഗതഃ പാര്ഥഃ കൃഷ്ണശ്ചേത്യബ്രുവന്പൃഥക്
അവരൊക്കെയും രാജാവേ, പല്ല് ഒടിഞ്ഞ പാമ്പുകളെപ്പോലെ ആഴമായി ഉച്ചസ്വസിച്ചു; 'പാര്ഥനും കൃഷ്ണനും നമ്മെ കടന്ന് പോയി' എന്നു ഓരോരുത്തരും പറഞ്ഞു.
തത്സൈന്യം സര്വതോ ദൃഷ്ട്വാ രോമഹര്ഷണമദ്ഭുതമ്। ത്വരധ്വമിതി ചാക്രന്ദന്നൈതദസ്തീതി ചാവുവന്
ആ അത്ഭുതകരമായ രോമാഞ്ചം നിറച്ച കാഴ്ച എല്ലായിടത്തും കണ്ട സൈന്യം മുഴുവന് 'വേഗം, വേഗം!' എന്നു വിളിച്ചു, 'ഇത് സത്യമാണു!' എന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സര്വക്ഷത്രസ്യ മിഷതോ രഥേനൈകേന ദംശിതൌ। ബാലഃ ക്രീഡനകേനേവ കദര്ഥീകൃത്യ നോ ബലമ്
എല്ലാ ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും മുന്നില് ഒരു രഥം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ ഇരുവരും നമ്മുടെ ശക്തിയെ ഒരു കുട്ടി കളിപ്പാട്ടം പോലെ പരിഹസിച്ചു.
ക്രോശതാം യതമാനാനാമസംസക്തൌ പരന്തപൌ। ദര്ശയിത്വാഽത്മനോ വീര്യം പ്രയാതൌ സര്വരാജസു
എല്ലാവരും നിലവിളിച്ചും ശ്രമിച്ചും നില്ക്കുമ്പോള് ആ ഇരുപേരും ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവരായി സ്വന്തം വീര്യം കാണിച്ച് രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു.
യഥാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ തൃണീകൃത്യ ച ദാനവാന്। ഇന്ദ്രാവിഷ്ണൂ പുരാ രാജഞ്ജമ്ഭസ്യ വധകാങ്ക്ഷിണൌ
രാജാവേ, ദേവാസുരസമരത്തില് ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും ജംഭനെ കൊല്ലാന് ആഗ്രഹിച്ച് ദാനവരെ അവഗണിച്ചപ്പോലെ തന്നെയാണ്.