തം ദൃഷ്ട്വാ കുരവസ്ത്രസ്താഃ പ്രഹൃഷ്ടാശ്ചാഭവന്പുനഃ। അഭ്യവര്തന്ത പാര്ഥം ച സമന്താദ്ഭരതര്ഷഭ
അവനെ കണ്ടു കൌരവർ ആദ്യം ഭയപ്പെട്ടു, പിന്നെ സന്തോഷവും നേടി, ഭാരതകുലത്തിലെ ധീരനേ, അവർ പാർത്ഥനെ എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
ശ്രാന്തം ചൈനം സമാലക്ഷ്യ ജ്ഞാത്വാ ദൂരേ ച സൈന്ധവമ്। സിംഹനാദേന മഹതാ സര്വതഃ പര്യവാരയന്
അവൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും സൈന്ധവരാജാവ് ദൂരെയാണെന്നും മനസ്സിലാക്കി, അവർ വലിയ സിംഹഘോഷത്തോടെ എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്ന് അവനെ വളഞ്ഞു.
താംസ്തു ദൃഷ്ട്വാ സുസംരബ്ധാനുത്സ്മയന്പുരുഷര്ഭഃ। ശനകൈരിവ ദാശാര്ഹമര്ജുനോ വാക്യമബ്രവീത്
അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ മുന്നേറുന്നത് കണ്ടു, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ അല്പം പുഞ്ചിരിച്ചു, ദാശാരഹകുലത്തിൽ നിന്നുള്ള കൃഷ്ണനോട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
ശരാര്ദിതാശ്ച ഗ്ലാനാശ്ച ഹയാ ദൂരേ ച സൈന്ധവഃ। കിമിഹാനന്തരം കാര്യം സാധിഷ്ഠം തവ രോചതേ
നമ്മുടെ കുതിരകൾ അമ്പുകൊണ്ട് പരിക്കേറ്റു ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, സൈന്ധവരാജാവ് ദൂരെയാണു; ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം, നിനക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു?
ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ യഥാതത്ത്വം ത്വം ഹി പ്രാജ്ഞതമഃ സദാ। ഭവന്നേത്രാ രണേ ശത്രൂന്വിജേഷ്യന്തീഹ പാണ്ഡവാഃ
കൃഷ്ണാ, യഥാർത്ഥം പറയൂ; നീ എപ്പോഴും ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാനാണ്. നിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാണ്ഡവർ ഈ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
മമ ത്വനന്തരം കൃത്യം യദ്വൈ തത്ത്വം നിബോധ മേ। ഹയാന്വിമുച്യ ഹി സുഖം വിശല്യാന്കുരു മാധവ
ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു: കുതിരകളെ അഴിച്ചു അവരെ സുഖമായി വിശ്രമിക്കാൻ പരുക്കുകൾ പരിചരിക്കണം, മാധവാ.
ഏവമുക്തസ്തു പാര്ഥേന കേശവഃ പ്രത്യുവാച തമ്। മമാപ്യേതന്മതം പാര്ഥ യദിതം തേ പ്രഭാഷിതമ്
പാർഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കേശവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'പാർഥാ, നീ പറഞ്ഞത് തന്നെയാണ് എന്റെ അഭിപ്രായവും.'
അഹമാവാരയിഷ്യാമി സര്വസൈന്യാനി കേശവ। ത്വമപ്യത്ര യഥാന്യായം കുരു കാര്യമനന്തരമ്
'ഞാൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും തടയാം, കേശവാ; നീ ഇവിടെ വേണ്ടതെല്ലാം നീതിയനുസരിച്ച് ഉടൻ ചെയ്യണം.'
സോഽവതീര്യ രഥോപസ്ഥാദസമ്ഭ്രാന്തോ ധനഞ്ജയഃ। ഗാണ്ഡീവം ധനുരാദായ തസ്ഥൌ ഗിരിവിവാചലഃ)
അപ്പോൾ ധനഞ്ജയൻ ഭയമില്ലാതെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, തന്റെ ഗാണ്ഡീവം എടുത്ത് പർവ്വതംപോലെ ഉറച്ചുനിന്നു.
തമഭ്യധാവന്ക്രോശന്തഃ ക്ഷത്രിയാ ജയകാങ്ക്ഷിണഃ। ഇദം ഛിദ്രമിതി ജ്ഞാത്വാ ധരണീസ്ഥം ധനഞ്ജയമ്
ധരണിയിൽ നിന്നുള്ള ധനഞ്ജയനെ കണ്ടു, ഇത് ഒരു അവസരമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ക്ഷത്രിയർ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ നേരെ ഓടിയെത്തി.
തമേകം രഥവംശേന മഹതാ പര്യവാരയന്। വികര്ഷന്തശ്ച ചാപാനി വിസൃജന്തശ്ച സായകാന്
അവനെ ഒറ്റയ്ക്ക് വലിയൊരു രഥവ്യൂഹം ചുറ്റി, വില്ലുകൾ വലിച്ചു അമ്പുകൾ വിടാൻ തുടങ്ങി.
ശസ്ത്രാണി ച വിചിത്രാണി ക്രുദ്ധാസ്തത്ര വ്യദര്ശയന്। ഛാദയന്തഃ ശരൈഃ പാര്ഥം മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അവിടെ കോപത്തോടെ യോദ്ധാക്കൾ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കാണിച്ചു, പാർഥനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
അഭ്യദ്രവന്ത വേഗേന ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭമ്। നരസിംഹം രഥോദാരാഃ സിംഹം മത്താ ഇവ ദ്വിപാഃ
ശക്തമായ രഥങ്ങളിലിരുന്ന ക്ഷത്രിയർ, മനുഷ്യസിംഹനായ ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ, മദംകൂടിയ ആനകൾ സിംഹത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, വേഗത്തിൽ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
തത്ര പാര്ഥസ്യ ഭുജയോര്മഹദ്ബലമദൃശ്യത। യത്ക്രുദ്ധോ ബഹുലാഃ സേനാഃ സര്വതഃ സമവാരയത്
അവിടെ പാർഥന്റെ കൈകളുടെ വലിയ ശക്തി കാണപ്പെട്ടു; കോപത്തോടെ അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുള്ള വലിയ സൈന്യങ്ങളെ തടഞ്ഞു.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി സംവാര്യ ദ്വിഷതാം സര്വതോ വിഭുഃ। ഇഷുഭിര്ബുഭിസ്തൂര്ണം സര്വാനേവ സമാവൃണോത്
ശത്രുക്കളുടെ ആയുധങ്ങൾ സ്വന്തം ആയുധങ്ങളാൽ തടഞ്ഞ്, ധനഞ്ജയൻ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് എല്ലാവരെയും മറച്ചു.
തത്രാന്തരിക്ഷേ ബാണാനാം പ്രഗാഢാനാം വിശാമ്പതേ। സങ്ഘര്ഷേണ മഹാര്ചിഷ്മാന്പാവകഃ സമജായത
അവിടെ ആകാശത്ത്, കനത്ത അമ്പുകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ചപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, വലിയ ജ്വാലയോടെ ഒരു തീ ഉയർന്നു.
തത്രതത്ര മഹേഷ്വാസൈഃ ശ്വസദ്ഭിഃ ശോണിതോക്ഷിതൈഃ। ഹയൈര്നാഗൈശ്ച സമ്ഭിന്നൈര്നദദ്ഭിശ്ചാരികര്ശന
അവിടെയും ഇവിടെയും, അരികർഷണാ, മഹാവില്ലാളികൾ, അവരുടെ കുതിരകളും ആനകളും പരിക്കേറ്റ് രക്തം ചോരുമ്പോൾ, ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദിച്ചു.
സംരബ്ധൈശ്ചാരിഭിര്വീരൈഃ പ്രാര്ഥയദ്ഭിര്ജയം മൃധേ। ഏകസ്ഥൈര്ബഹുഭിഃ ക്രുദ്ധൈരൂഷ്മേവ സമജായത
യുദ്ധത്തിൽ ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, ക്രുദ്ധരായി, ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്ന ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ പലപേർ ചാർജ്ജ് ചെയ്തപ്പോൾ, വലിയ ചൂട് അവിടെ പടർന്നു.
ശരോര്മിണം ധ്വജാവര്തം നാഗനക്രം ദുരത്യയമ്। പദാതിമത്സ്യകലിലം ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്
അവിടെ അമ്പുകളുടെ തിരമാല, പതാകകളുടെ ചുഴലിക്കാറ്റ്, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ആനകളും മുതലകളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രം, പടയാളികളെന്ന മീനുകൾ, ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം എന്നിവയൊക്കെയുണ്ടായിരുന്നു.
അസങ്ഖ്യേയമപാരം ച രജോ നീരമതീവ ച। ഉഷ്ണീഷകമഠം ഛത്രപതാകാഫേനമാലിനമ്
അത് എണ്ണമറ്റതും അതിരില്ലാത്തതുമായിരിന്നു; പൊടി വെള്ളംപോലെയായിരുന്നു, മുടിയണികൾ, കുടകളും പതാകകളും അലയടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
രഥസാഗരമക്ഷോഭ്യം മാതങ്ഗാങ്ഗശിലാചിതമ്। വേലാഭൂതസ്തദാ പാര്ഥഃ പത്രിഭിഃ സമവാരയത്
ആ അശക്തമായ രഥസമുദ്രം, ആനകളുടെ ശരീരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പാർഥൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തീർത്ത തീരംപോലെ തടഞ്ഞു.
അര്ജുനേ ധരണീം പ്രാപ്തേ ഹയഹസ്തേ ച കേശവേ। ഏതദന്തരമാസാദ്യ കഥം പാര്ഥോ ന ഘാതിതഃ
അർജ്ജുനൻ നിലത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ കേശവൻ കുതിരകളെ പിടിച്ചുനിന്നു; ആ ഇടവേളയിൽ പാർഥൻ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെടാതെ രക്ഷപ്പെട്ടു?
സദ്യഃ പാര്ഥിവ പാര്ഥേന നിരുദ്ധാഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ। രഥസ്ഥാ ധരണീസ്ഥേന വാക്യമച്ഛാന്ദസം യഥാ
രാജാവേ, അപ്പോൾ തന്നെ, നിലത്തുനിന്ന പാർഥൻ, രഥത്തിൽ ഇരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കളെയും വേദമന്ത്രം പോലെ അടക്കി.
സ പാര്ഥഃ പാര്ഥിവാന്സര്വാന്ഭൂമിസ്ഥോപി രഥസ്ഥിതാന്। ഏകോ നിവാരയാമാസ ലോഭഃ സര്വഗുണാനിവ।।]
അവിടെ നിലത്തുനിന്ന് ഒറ്റയ്ക്ക് പാർഥൻ, രഥത്തിൽ ഇരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കളെയും, ഒരാൾ തനിക്കുള്ള എല്ലാ ഗുണങ്ങളെയും ലാഭം നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ തടഞ്ഞു.
തതോ ജനാര്ദനഃ സങ്ഖ്യേ പ്രിയം പുരുഷസത്തമമ്। അസമ്ഭ്രാന്തോ മഹാബാഹുരര്ജുനം വാക്യമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം യുദ്ധഭൂമിയില് ജനാര്ദനന് മനസ്സിലൊരു കലക്കം കൂടാതെ സ്നേഹപൂര്വ്വം അര്ജുനനോടു പറഞ്ഞു.
ഉദപാനമിഹാശ്വാനാം നാലമസ്തി രണേഽര്ജുന। പരീപ്സന്തേ ജലം ചേമേ പേയം ന ത്വവഗാഹനമ്
അര്ജുനാ, ഇവിടെ യുദ്ധത്തിനിടെ കുതിരകള്ക്ക് കുടിക്കാനുള്ള വെള്ളം മാത്രമേയുള്ളൂ; അവയ്ക്ക് കുളിക്കാനല്ല, കുടിക്കാനാണ് വെള്ളം ആവശ്യം.
ഇദമസ്തീത്യസമ്ഭ്രാന്തോ ബ്രുവന്നസ്ത്രേണ മേദിനീമ്। അഭിഹത്യാര്ജുനശ്ചക്രേ വാജിപാനം സരഃ ശുഭമ്
ഇവിടെ ഉണ്ട് എന്നു ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞ അര്ജുനന് തന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് നിലം അടിച്ചു കുതിരകള്ക്ക് കുടിക്കാന് മനോഹരമായ ഒരു തടാകം സൃഷ്ടിച്ചു.
[ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണം ചക്രവാകോപശോഭിതമ്। സുവിസ്തീര്ണം പ്രസന്നാമ്ഭഃ പ്രഫുല്ലവരപങ്കജമ്
ആ തടാകം ഹംസകളും കാരണ്ടവകളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികള് അതിനെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു, വിശാലവും സുതാര്യമായ വെള്ളവും പുഷ്പിച്ച മനോഹരമായ താമരകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൂര്മമത്സ്യഗണാകീര്ണമഗാധമൃഷിസേവിതമ്। ആഗച്ഛന്നാരദമുനിര്ദര്ശനാര്ഥം കൃതം ക്ഷണാത്।।]
ആ തടാകം ആമകളും മീനുകളും കൂട്ടമായി നിറഞ്ഞതും, ആഴവും, ഋഷിമാര് സന്ദര്ശിക്കുന്നതുമായതായിരുന്നു. അതു കാണാന് നാരദമുനിയും ഉടന് അവിടെ എത്തി.
ശരവംശം ശരസ്ഥൂണം ശരാച്ഛാദനമദ്ഭുതമ്। ശരവേശ്മാകരോത്പാര്ഥസ്ത്വഷ്ടേവാദ്ഭുതകര്മകൃത്
പാര്ഥന് അത്ഭുതംപോലെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മതിലും തൂണുകളും മേല്ക്കൂരയും ഉണ്ടാക്കി ഒരു അമ്പ് വീട്ടു പണിതു, അതുപോലെ അത്ഭുതങ്ങള് ചെയ്യുന്ന ത്വഷ്ടാവിനെപ്പോലെ.