തയോസ്തു ഭൃശസങ്ക്രുദ്ധഃ ശരാഭ്യാം പാണ്ഡുനന്ദനഃ। ധനുഷീ ചിച്ഛിദേ തൂര്ണം ഭൂയ ഏവ ധനഞ്ജയഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ വീണ്ടും രണ്ട് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ വില്ലുകൾ വേഗത്തിൽ മുറിച്ചു.
തഥാന്യൈര്വിശിഖൈസ്തൂര്ണം രുക്മപുങ്ഖൈഃ ശിലാശിതൈഃ। ജഘാനാശ്വാംസ്തഥാ സൂതൌ പാര്ഷ്ണീ ച സപദാനുഗൌ
അതിനുശേഷം പൊന്നുപൊതിഞ്ഞു ഉരുക്കുകൊണ്ടു മൂർച്ചയുള്ള മറ്റു വേഗമുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ കുതിരകളെയും സാരഥികളെയും കൂടെ വന്ന പടയാളികളെയും അർജുനൻ വീഴ്ത്തി.
ജ്യേഷ്ഠസ്യ ച ശിരഃ കായാത്ക്ഷുരപ്രേണ ന്യകൃന്തത। സ പപാത ഹതഃ പൃഥ്വ്യാം വാതരുഗ്ണ ഇവ ദ്രുമഃ
പിന്നീട് മൂത്തവന്റെ തല കുരുവാളിയാൽ അർജുനൻ ശരിയായി മുറിച്ചു; ആൾ കാറ്റിൽ വീണു പൊടിഞ്ഞു പോകുന്ന വൃക്ഷംപോലെ നിലത്ത് വീണു.
വിന്ദം തു നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ഹ്യനുവിന്ദഃ പ്രതാപവാന്। ഹതാശ്വം രഥമുത്സൃജ്യ ഗദാം ഗൃഹ്യ മഹാബലഃ
വിന്ദനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതുകണ്ട് അനുവിന്ദൻ, വലിയ ധൈര്യമുള്ളവൻ, കൊല്ലപ്പെട്ട കുതിരകളോടുകൂടിയ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗദ എടുത്തു ഉറച്ചുനിന്നു.
അഭ്യവര്തത സങ്ഗ്രാമേ ഭ്രാതുര്വധമനുസ്മരന്। ഗദയാ രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠോ നൃത്യന്നിവ മഹാരഥഃ
സഹോദരന്റെ മരണത്തെ ഓർത്ത്, മഹാരഥിയായ അനുവിന്ദൻ ഗദ ചുറ്റിക്കൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് മുന്നേറി.
അനുവിന്ദസ്തു ഗദയാ ലലാടേ മധുസൂദനമ്। സ്പഷ്ട്വാ നാകമ്പയത്ക്രുദ്ധോ മൈനാകമിവ പര്വതമ്
അനുവിന്ദൻ കോപത്തോടെ ഗദ കൊണ്ടു മധുസൂദനന്റെ നെറ്റിയിൽ അടിച്ചു. എങ്കിലും മൈനാകപർവതംപോലെ കൃഷ്ണൻ അലയില്ല.
തസ്യാര്ജുനഃ ശരൈഃ ഷഡ്ഭിര്ഗ്രീവാം പാദൌ ഭുജൌ ശിരഃ। നിചകര്ത സ സഞ്ഛന്നഃ പപാതാദ്രിചയോ യഥാ
അപ്പോൾ അർജുനൻ ആറു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ കഴുത്തും കാലുകളും കൈകളും തലയും മുറിച്ചു; അവന്റെ ശരീരം പർവ്വതക്കൂമ്പാരങ്ങൾപോലെ ചിതറിപ്പൊട്ടി നിലത്ത് വീണു.
തതസ്തൌ നിഹതൌ ദൃഷ്ട്വാ തയോ രാജന്പദാനുഗാഃ। അഭ്യദ്രുവന്ത സങ്ക്രുദ്ധാഃ കിരന്തഃ ശതശഃ ശരാന്
അവരെ രണ്ടുപേരെയും കൊല്ലപ്പെട്ടതു കണ്ടു അവരുടെ അനുയായികൾ രാജാവേ, കോപത്തോടെ നൂറുകണക്കിനു അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു മുന്നേറി.
താനര്ജുനഃ ശരൈസ്തൂര്ണം നിഹത്യ ഭരതര്ഷഭ। വ്യരോചത യഥാ വഹ്നിര്ദാവം ദഗ്ധ്വാ ഹിമാത്യയേ
അർജുനൻ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരെ കൊല്ലിച്ചു, ഭാരതകുലത്തിലെ ധീരനേ, വനമൊക്കെ കത്തിച്ചുവീണ്ടു തീപോലെ അർജുനൻ പ്രകാശിച്ചു.
തയോഃ സേനാമതിക്രമ്യ കൃച്ഛ്രാദിവ ധനഞ്ജയഃ। വിബഭൌ ജലദം ഹിത്വാ ദിവാകര ഇവോദിതഃ
അവർ രണ്ടുപേരുടെയും സൈന്യങ്ങളെ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ ജയിച്ച ശേഷം, ധനഞ്ജയൻ മേഘം മാറിയശേഷം ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ കുരവസ്ത്രസ്താഃ പ്രഹൃഷ്ടാശ്ചാഭവന്പുനഃ। അഭ്യവര്തന്ത പാര്ഥം ച സമന്താദ്ഭരതര്ഷഭ
അവനെ കണ്ടു കൌരവർ ആദ്യം ഭയപ്പെട്ടു, പിന്നെ സന്തോഷവും നേടി, ഭാരതകുലത്തിലെ ധീരനേ, അവർ പാർത്ഥനെ എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
ശ്രാന്തം ചൈനം സമാലക്ഷ്യ ജ്ഞാത്വാ ദൂരേ ച സൈന്ധവമ്। സിംഹനാദേന മഹതാ സര്വതഃ പര്യവാരയന്
അവൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നും സൈന്ധവരാജാവ് ദൂരെയാണെന്നും മനസ്സിലാക്കി, അവർ വലിയ സിംഹഘോഷത്തോടെ എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്ന് അവനെ വളഞ്ഞു.
താംസ്തു ദൃഷ്ട്വാ സുസംരബ്ധാനുത്സ്മയന്പുരുഷര്ഭഃ। ശനകൈരിവ ദാശാര്ഹമര്ജുനോ വാക്യമബ്രവീത്
അവർ അത്യന്തം കോപത്തോടെ മുന്നേറുന്നത് കണ്ടു, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ അല്പം പുഞ്ചിരിച്ചു, ദാശാരഹകുലത്തിൽ നിന്നുള്ള കൃഷ്ണനോട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
ശരാര്ദിതാശ്ച ഗ്ലാനാശ്ച ഹയാ ദൂരേ ച സൈന്ധവഃ। കിമിഹാനന്തരം കാര്യം സാധിഷ്ഠം തവ രോചതേ
നമ്മുടെ കുതിരകൾ അമ്പുകൊണ്ട് പരിക്കേറ്റു ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, സൈന്ധവരാജാവ് ദൂരെയാണു; ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം, നിനക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് തോന്നുന്നു?
ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ യഥാതത്ത്വം ത്വം ഹി പ്രാജ്ഞതമഃ സദാ। ഭവന്നേത്രാ രണേ ശത്രൂന്വിജേഷ്യന്തീഹ പാണ്ഡവാഃ
കൃഷ്ണാ, യഥാർത്ഥം പറയൂ; നീ എപ്പോഴും ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാനാണ്. നിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാണ്ഡവർ ഈ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
മമ ത്വനന്തരം കൃത്യം യദ്വൈ തത്ത്വം നിബോധ മേ। ഹയാന്വിമുച്യ ഹി സുഖം വിശല്യാന്കുരു മാധവ
ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു: കുതിരകളെ അഴിച്ചു അവരെ സുഖമായി വിശ്രമിക്കാൻ പരുക്കുകൾ പരിചരിക്കണം, മാധവാ.
ഏവമുക്തസ്തു പാര്ഥേന കേശവഃ പ്രത്യുവാച തമ്। മമാപ്യേതന്മതം പാര്ഥ യദിതം തേ പ്രഭാഷിതമ്
പാർഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കേശവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'പാർഥാ, നീ പറഞ്ഞത് തന്നെയാണ് എന്റെ അഭിപ്രായവും.'
അഹമാവാരയിഷ്യാമി സര്വസൈന്യാനി കേശവ। ത്വമപ്യത്ര യഥാന്യായം കുരു കാര്യമനന്തരമ്
'ഞാൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും തടയാം, കേശവാ; നീ ഇവിടെ വേണ്ടതെല്ലാം നീതിയനുസരിച്ച് ഉടൻ ചെയ്യണം.'
സോഽവതീര്യ രഥോപസ്ഥാദസമ്ഭ്രാന്തോ ധനഞ്ജയഃ। ഗാണ്ഡീവം ധനുരാദായ തസ്ഥൌ ഗിരിവിവാചലഃ)
അപ്പോൾ ധനഞ്ജയൻ ഭയമില്ലാതെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, തന്റെ ഗാണ്ഡീവം എടുത്ത് പർവ്വതംപോലെ ഉറച്ചുനിന്നു.
തമഭ്യധാവന്ക്രോശന്തഃ ക്ഷത്രിയാ ജയകാങ്ക്ഷിണഃ। ഇദം ഛിദ്രമിതി ജ്ഞാത്വാ ധരണീസ്ഥം ധനഞ്ജയമ്
ധരണിയിൽ നിന്നുള്ള ധനഞ്ജയനെ കണ്ടു, ഇത് ഒരു അവസരമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ക്ഷത്രിയർ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ നേരെ ഓടിയെത്തി.
തമേകം രഥവംശേന മഹതാ പര്യവാരയന്। വികര്ഷന്തശ്ച ചാപാനി വിസൃജന്തശ്ച സായകാന്
അവനെ ഒറ്റയ്ക്ക് വലിയൊരു രഥവ്യൂഹം ചുറ്റി, വില്ലുകൾ വലിച്ചു അമ്പുകൾ വിടാൻ തുടങ്ങി.
ശസ്ത്രാണി ച വിചിത്രാണി ക്രുദ്ധാസ്തത്ര വ്യദര്ശയന്। ഛാദയന്തഃ ശരൈഃ പാര്ഥം മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അവിടെ കോപത്തോടെ യോദ്ധാക്കൾ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കാണിച്ചു, പാർഥനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
അഭ്യദ്രവന്ത വേഗേന ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭമ്। നരസിംഹം രഥോദാരാഃ സിംഹം മത്താ ഇവ ദ്വിപാഃ
ശക്തമായ രഥങ്ങളിലിരുന്ന ക്ഷത്രിയർ, മനുഷ്യസിംഹനായ ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ, മദംകൂടിയ ആനകൾ സിംഹത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ, വേഗത്തിൽ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
തത്ര പാര്ഥസ്യ ഭുജയോര്മഹദ്ബലമദൃശ്യത। യത്ക്രുദ്ധോ ബഹുലാഃ സേനാഃ സര്വതഃ സമവാരയത്
അവിടെ പാർഥന്റെ കൈകളുടെ വലിയ ശക്തി കാണപ്പെട്ടു; കോപത്തോടെ അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുള്ള വലിയ സൈന്യങ്ങളെ തടഞ്ഞു.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി സംവാര്യ ദ്വിഷതാം സര്വതോ വിഭുഃ। ഇഷുഭിര്ബുഭിസ്തൂര്ണം സര്വാനേവ സമാവൃണോത്
ശത്രുക്കളുടെ ആയുധങ്ങൾ സ്വന്തം ആയുധങ്ങളാൽ തടഞ്ഞ്, ധനഞ്ജയൻ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് എല്ലാവരെയും മറച്ചു.
തത്രാന്തരിക്ഷേ ബാണാനാം പ്രഗാഢാനാം വിശാമ്പതേ। സങ്ഘര്ഷേണ മഹാര്ചിഷ്മാന്പാവകഃ സമജായത
അവിടെ ആകാശത്ത്, കനത്ത അമ്പുകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ചപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, വലിയ ജ്വാലയോടെ ഒരു തീ ഉയർന്നു.
തത്രതത്ര മഹേഷ്വാസൈഃ ശ്വസദ്ഭിഃ ശോണിതോക്ഷിതൈഃ। ഹയൈര്നാഗൈശ്ച സമ്ഭിന്നൈര്നദദ്ഭിശ്ചാരികര്ശന
അവിടെയും ഇവിടെയും, അരികർഷണാ, മഹാവില്ലാളികൾ, അവരുടെ കുതിരകളും ആനകളും പരിക്കേറ്റ് രക്തം ചോരുമ്പോൾ, ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദിച്ചു.
സംരബ്ധൈശ്ചാരിഭിര്വീരൈഃ പ്രാര്ഥയദ്ഭിര്ജയം മൃധേ। ഏകസ്ഥൈര്ബഹുഭിഃ ക്രുദ്ധൈരൂഷ്മേവ സമജായത
യുദ്ധത്തിൽ ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, ക്രുദ്ധരായി, ഒറ്റയ്ക്ക് നിൽക്കുന്ന ധനഞ്ജയന്റെ നേരെ പലപേർ ചാർജ്ജ് ചെയ്തപ്പോൾ, വലിയ ചൂട് അവിടെ പടർന്നു.
ശരോര്മിണം ധ്വജാവര്തം നാഗനക്രം ദുരത്യയമ്। പദാതിമത്സ്യകലിലം ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിഃസ്വനമ്
അവിടെ അമ്പുകളുടെ തിരമാല, പതാകകളുടെ ചുഴലിക്കാറ്റ്, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ആനകളും മുതലകളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രം, പടയാളികളെന്ന മീനുകൾ, ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം എന്നിവയൊക്കെയുണ്ടായിരുന്നു.
അസങ്ഖ്യേയമപാരം ച രജോ നീരമതീവ ച। ഉഷ്ണീഷകമഠം ഛത്രപതാകാഫേനമാലിനമ്
അത് എണ്ണമറ്റതും അതിരില്ലാത്തതുമായിരിന്നു; പൊടി വെള്ളംപോലെയായിരുന്നു, മുടിയണികൾ, കുടകളും പതാകകളും അലയടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.