ഉഭയോഃ പതിതേ ഛത്രേ തഥൈവ പതിതൌ ധ്വജൌ। `നികൃന്തതോഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ദ്രോണസാത്യകയോ രണേ
രണ്ടുപേരുടെയും കുടകളും പതിച്ചു, അതുപോലെ പതാകകളും, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനും സത്യകിയും ഉഗ്രമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വെട്ടിയതുകൊണ്ട്.
ഉഭൌ രുധിരസിക്താങ്ഗാവുഭൌ ച വിജയൈഷിണൌ। സ്രവദ്ഭിഃ ശോണിതം ഗാത്രൈഃ പ്രസ്രുതാവിവ വാരണൌ। അന്യോന്യമഭ്യവിധ്യേതാം ജീവിതാന്തകരൈഃ ശരൈഃ
രക്തത്തിൽ തൂമഞ്ഞ ശരീരങ്ങളുമായി, ജയത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്, അവരിരുവരും രക്തം ചൊരിയുന്ന ആനകളെപ്പോലെ, ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
ഗര്ജിതോത്കൃഷ്ടസന്നാദാഃ ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിഃസ്വനാഃ। ഉപാരമന്മഹാരാജ വ്യാജഹാര ന കശ്ചന
അപ്പോള് ആകാശം പിളര്ക്കുന്ന പോലെ ഉരുണ്ട ശബ്ദങ്ങളുമായി മുഴങ്ങിയ ശംഖങ്ങളും മൃദംഗങ്ങളും ഒറ്റയടിക്ക് നിലച്ചു, മഹാരാജാവേ. ആരും ഒരു വാക്ക് പോലും പറകയില്ലായിരുന്നു.
തുഷ്ണീംഭൂതാന്യനൌകാനി യോധാ യുദ്ധാദുപാരമന്। ദദര്ശ ദ്വൈരഥം താഭ്യാം ജാതകൌതൂഹലോ ജനഃ
സൈനികര് മുഴുവന് മിണ്ടാതായി പോരാട്ടം നിര്ത്തി. എല്ലാവരും ആ ഇരുവരുടെയും ഏകാന്ത യുദ്ധം കാണാന് ആകാംക്ഷയോടെ നോക്കി നിന്നു.
രഥിനോ ഹസ്തിയന്താരോ ഹയാരോഹാഃ പദാതയഃ। അവൈക്ഷന്താചലൈര്നേത്രൈഃ പരിവാര്യ നരര്ഷഭൌ
രഥസാരഥികള്, ആനയോട്ടക്കാരും കുതിരപ്പടയും കാലാളുകളും, ആ ഇരുവരെയും ചുറ്റി, കണ്ണ് മടക്കാതെ അവരെ നോക്കി നിന്നു.
ഹസ്ത്യനീകാന്യതിഷ്ഠന്ത തഥാനീകാനി വാജിനാമ്। തഥൈവ രഥവാഹിന്യഃ പ്രതിവ്യൂഹ്യ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ആനകളുടെ നിരകളും കുതിരകളുടെ നിരകളും അതുപോലെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു. രഥസേനകളും തമ്മില് നേരിട്ട് നിരന്നു, സ്ഥിരമായി നിന്നു.
മുക്താവിദ്രുമചിത്രൈശ്ച മണികാഞ്ചനഭൂഷിതൈഃ। ധ്വജൈരാഭരണൈശ്ചിത്രൈഃ കവചൈശ്ച ഹിരണ്മയൈഃ
മുത്തുകളും പവഴകളും അലങ്കരിച്ച പതാകകളും, രത്നങ്ങളും പൊന്നും ചേര്ന്ന ആഭരണങ്ങളും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കിരീടങ്ങളും ധരിച്ച് അവര് ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
വൈജയന്തീപതാകാഭിഃ പരിസ്തോമാങ്ഗകമ്ബലൈഃ। വിമലൈര്നിശിതൈഃ ശസ്ത്രൈര്ഹയാനാം ച പ്രകീര്ണകൈഃ
വൈജയന്തി പതാകകളും, മനോഹരമായ അങ്കകംബളങ്ങളും, വെട്ടിത്തിളങ്ങുന്ന ആയുധങ്ങളും, കുതിരകളുടെ ചിതറിപ്പോയ അലങ്കാരങ്ങളും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ജാതരൂപമയീഭിശ്ച രാജതീഭിശ്ച മൂര്ധസു। ഗജാനാം കുമ്ഭമാലാഭിര്ദന്തവേഷ്ടൈശ്ച ഭാരത
പൊന്നും വെള്ളിയും ചേര്ന്ന തലമുടികളിലും, ആനകളുടെ കുമ്പളില് കിരീടങ്ങളും ദന്തങ്ങളാല് തീര്ന്ന അലങ്കാരങ്ങളും, ഭാരതാവേ, അവിടെ കാണാം.
സബലാകാഃ സഖദ്യോതാഃ സൈരാവതശതഹദാഃ। അദൃശ്യന്തോഷ്ണപര്യായേ മേഘാനാമിവ വാഗുരാഃ
സൈന്യങ്ങളോടും, പ്രകാശമുള്ള ആഭരണങ്ങളോടും, ശതകണക്കിന് ഐരാവതപോലുള്ള ആനകളോടും കൂടിയ അവര്, യുദ്ധത്തിന്റെ ചൂടില് മിന്നുന്ന മേഘങ്ങളെപ്പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അപശ്യന്നസ്മദീയാശ്ച തേ ച യൌധിഷ്ഠിരാഃ സ്ഥിതാഃ। തദ്യുദ്ധം യുയുധാനസ്യ ദ്രോണസ്യ ച മഹാത്മനഃ
നമ്മുടെ ആളുകളും യുധിഷ്ഠിരന്റെ പുത്രന്മാരും, യുയുധാനനും മഹാത്മാവായ ദ്രോണനും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം നോക്കി നിന്നു.
വിമാനാഗ്രഗതാ ദേവാ ബ്രഹ്മസോമപുരോഗമാഃ। സിദ്ധചാരണസങ്ഖാശ്ച വിദ്യാധരമഹോരഗാഃ
ബ്രഹ്മാവും സോമനും മുന്നില് നില്ക്കുന്ന ദേവന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും, വിദ്യാധരന്മാരും മഹാസര്പ്പങ്ങളും ആകാശത്തില് വന്നു നിന്നു.
ഗന്ധര്വാ ദാനവാ യക്ഷാ രാക്ഷസാപ്സരസഃ ഖഗാഃ'। ഗതപ്രത്യാഗതാക്ഷേപൈശ്ചിതൈരസ്ത്രവിഘാതിഭിഃ। വിവിധൈര്വിസ്മയം ജഗ്മുസ്തയോഃ പുരുഷസിംഹയോഃ
ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, ദാനവന്മാര്, യക്ഷന്മാര്, രാക്ഷസന്മാര്, അപ്സരസ്സുകള്, പക്ഷികള് — ഇവര് എല്ലാവരും കണ്ണ് പിഴിക്കാതെയും തിരിച്ചുനോക്കിയും, ആയുധങ്ങള് തമ്മില് തുരത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ ഇരുവര് പുരുഷസിംഹന്മാരെ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി.
ഹസ്തലാഘവമസ്ത്രേഷു ദര്ശയന്തൌ മഹാബലൌ। അന്യോന്യമഭിവിധ്യേതാം ശരൈസ്തൌ ദ്രോണസാത്യകീ
വലിയ ശക്തിയുള്ള ദ്രോണനും സത്യകിയും, കൈകളുടെ ചാപല്യം കാണിച്ച്, പരസ്പരം അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
തതോ ദ്രോണസ്യ ദാശാര്ഹഃ ശരാംശ്ചിച്ഛേദ സംയുഗേ। പത്രിഭിഃ സുദൃഢൈരാശു ധനുശ്ചൈവ മഹാദ്യുതേഃ
അതിനുശേഷം യാദവനായ സത്യകി, യുദ്ധത്തില് ദ്രോണന്റെ അമ്പുകള് ശക്തമായ അമ്പുകള് കൊണ്ട് വേഗത്തില് മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. മഹത്വമുള്ള ദ്രോണന്റെ ധനുസും തകര്ത്തു.
നിമേഷാന്തരമാത്രേണ ഭാരദ്വാജോഽപരം ധനുഃ। സജ്യം ചകാര തദപി ചിച്ഛേദാസ്യ സ സാത്യകിഃ
ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കാതെ ഭാരദ്വാജന് മറ്റൊരു ധനുസ് എടുത്തു വെട്ടി, അതും സത്യകി ഉടന് മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
തതസ്ത്വരന്പുനര്ദ്രോണോ ധനുര്ഹസ്തോ വ്യതിഷ്ഠത। സജ്യം സജ്യം ധനുശ്ചാസ്യ ചിച്ഛേദ നിശിഥൈഃ ശരൈഃ
അതിനുശേഷം ദ്രോണന് വേഗത്തില് വീണ്ടും മറ്റൊരു ധനുസ് കൈവശമാക്കി. പക്ഷേ, സത്യകി അതും ഉടന് വെട്ടിത്തകര്ത്തു.
ഏവമേകശതം ഛിന്നം ധനുഷാം ദൃഢധന്വിനാ। ന ചാന്തരം തയോര്ദൃഷ്ടം സന്ധാനേ ച്ഛേദനേഽപി ച
ഇങ്ങനെ, ദൃഢനായ അമ്പയോദ്ധാവ് നൂറോളം ധനുസുകള് മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. പക്ഷേ, ധനുസ് വെട്ടുന്നതിലും കെട്ടുന്നതിലും ഒരു ഇടവേളയും അവരില് കാണപ്പെട്ടില്ല.
തതോഽസ്യ സംയുഗേ ദ്രോണോ ദൃഷ്ട്വാ കര്മാതിമാനുഷമ്। യുയുധാനസ്യ രാജേന്ദ്ര മനസൈതദചിന്തയത്
അതിനുശേഷം, യുയുധാനന്റെ അതിമാനുഷികമായ ഈ യുദ്ധപ്രവീണ്യം കണ്ടു, ദ്രോണന് രാജാവേ, മനസ്സില് ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു.
ഏതദസ്ത്രബലം രാമേ കാര്തവീര്യേ ധനഞ്ജയേ। ഭീഷ്മേ ച പുരുഷവ്യാഘ്രേ യദിദം സാത്വതാം വരേ
ഇത്തരം ആയുധവിദ്യ രാമനിലും കാര്ത്തവീര്യനിലും ധനഞ്ജയനിലും പുരുഷസിംഹനായ ഭീഷ്മനിലും കണ്ടതുപോലെയാണ്, സാത്വതന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഇദ്ദേഹത്തിലും കാണുന്നത്.
തം ചാസ്യ മനസാ ദ്രോണഃ പൂജയാമാസ വിക്രമമ്। ലാഘവം വാസവസ്യേവ സമ്പ്രേക്ഷ്യ ദ്വിജസത്തമഃ
ദ്രോണന് മനസ്സില് ആ ആസാന്റെ വീരത്വം ആദരവോടെ അംഗീകരിച്ചു. വാസവന്റെ ചാപല്യം പോലെ അതിന്റെ വേഗത കണ്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണന് അതിനെ മനസ്സില് സ്തുതിച്ചു.
തുതോഷാസ്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠസ്തഥാ ദേവാഃ സവാസവാഃ। ന താമാലക്ഷയാമാസുര്ലഘുതാം ശീഘ്രചാരിണഃ
അസ്ത്രവിദ്യയില് ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണന് അതിനാല് സന്തോഷിച്ചു. ദേവന്മാരും വാസവനോടൊപ്പം അതുപോലെ സന്തോഷിച്ചു. പക്ഷേ, ആ വേഗതയുള്ളവന്റെ ലാഘവം ആരും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
ദേവാശ്ച യുയുധാനസ്യ ഗന്ധര്വാശ്ച വിശാമ്പതേ। സിദ്ധചാരണസങ്ഘാശ്ച വിദുര്ദ്രോണസ്യ കര്മ തത്
ദേവന്മാരും ഗാന്ധര്വന്മാരും, സിദ്ധരും ചാരണരും, രാജാവേ, ദ്രോണന് യുയുധാനനോടു ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയൊക്കെ മനസ്സിലാക്കി.
തതോഽന്യദ്ധനുരാദായ ദ്രോണഃ ക്ഷത്രിയമര്ദനഃ। അസ്ത്രൈരസ്ത്രവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ യോധയാമാസ ഭാരത
അതിനുശേഷം, യോദ്ധാക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ദ്രോണന് മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, അസ്ത്രവിദ്യയില് ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി ആയുധങ്ങളുമായി യുദ്ധം തുടങ്ങി, ഭാരതാ.
തസ്യാസ്ത്രാണ്യസ്ത്രമായാഭിഃ പ്രതിഹത്യ സ സാത്യകിഃ। ജഘാന നിശിതൈര്ബാണൈസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
സാത്യകി ദ്രോണന്റെ ആയുധങ്ങളെ അസ്ത്രമായാബലത്തോടെ തടഞ്ഞു, കൂര്മ്മയുള്ള അമ്പുകള് പ്രയോഗിച്ച് ദ്രോണനെ ആക്രമിച്ചു. അതു കാണുമ്പോള് അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
തസ്യാതിമാനുഷം കര്മ ദൃഷ്ട്വാഽന്യൈരസമം രണേ। യുക്തം യോഗേന യോഗജ്ഞാസ്താവകാഃ സമപൂജയന്
യുദ്ധഭൂമിയില് മറ്റാരാലും തുല്യമായി ചെയ്യാനാകാത്ത അതിമാനുഷികമായ പ്രവൃത്തിയ്ക്കു യോഗജ്ഞാനമുള്ള നിങ്ങളുടെ സൈനികര് യോഗ്യമായ ആദരവോടെ സാത്യകിയെ സ്തുതിച്ചു.
യദസ്ത്രമസ്യതി ദ്രോണസ്തദേവാസ്യതി സാത്യകിഃ। തമാചാര്യോഽഥ സമ്ഭ്രാന്തോഽയോധയച്ഛത്രുതാപനഃ
ദ്രോണന് ഏത് ആയുധം പ്രയോഗിച്ചാലും, സാത്യകി അതേ ആയുധം തന്നെ തിരിച്ചടിച്ചു. അപ്പോള് ഗുരുനാഥന് ആശ്ചര്യചിത്തനായി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനായി ശക്തമായി യുദ്ധം ചെയ്തു.
തതഃ ക്രുദ്ധോ മഹാരാജ ധനുര്വേദസ്യ പാരഗഃ। വധായ യുയുധാനസ്യ ദിവ്യമസ്ത്രമുദൈരയത്
അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവേ, അസ്ത്രവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യമുള്ള ദ്രോണന് കോപത്തോടെ, യുയുധാനനെ സംഹരിക്കാനായി ദിവ്യായുധം പ്രയോഗിച്ചു.
തദാഗ്നേയം മഹാഘോരം രിപുഘ്നമുപലക്ഷ്യ സഃ। ദിവ്യമസ്ത്രം മഹേഷ്വാസോ വാരുണം സമുദൈരയത്
അങ്ങേയറ്റം ഭയാനകവും ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതുമായ അഗ്നേയാസ്ത്രം ദ്രോണന് പ്രയോഗിച്ചതു കണ്ടു, മഹാവീരനായ സാത്യകി ദിവ്യമായ വാരുണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീദ്ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യാസ്ത്രധാരിണൌ। ന വിചേരുസ്തദാഽഽകാശേ ഭൂതാന്യാകാശഗാന്യപി
ദിവ്യായുധങ്ങള് കൈവശമുള്ളവരെ കണ്ടു വലിയ 'ഹാഹാ' എന്ന വിളി ഉയർന്നു. ആ സമയത്ത് ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചില്ല.