ശരൈഃ സഹസ്രശോ വിദ്ധാ വിധിവത്കല്പിതാ ദ്വിപാഃ। ശേരതേ ഭൂമിമാസാദ്യ ശൈലാ വജ്രഹതാ ഇവ
ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ കുത്തേറ്റു, യഥാവിധി അണിനിരത്തിയ ആനകൾ, മിന്നൽകൊണ്ടു തകർന്ന പർവതങ്ങൾപോലെ നിലത്ത് വീണു കിടന്നു.
സ വാജിരഥമാതങ്ഗാന്നിഘ്നന്വ്യചരദര്ജുനഃ। പ്രഭിന്ന ഇവ മാതങ്ഗോ മൃദ്ഗന്നലവനം യഥാ
അർജ്ജുനൻ കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും വധിച്ചു, ഉഗ്രൻ ആന ഒരു പാതയിലേക്കു കടന്ന് ഉപ്പു ചവിട്ടി തകർക്കുന്നതുപോലെ അങ്ങോട്ട് അങ്ങോട്ട് സഞ്ചരിച്ചു.
ഭുരിദ്രുമലതാഗുല്മം ശുഷ്കേന്ധനതൃണോലപമ്। നിര്ദഹേദനലോഽരണ്യം യഥാ വായുസമീരിതഃ
കാറ്റ് ഉണർത്തിയ തീ, കാടിനകത്തുള്ള മരങ്ങൾ, വള്ളികൾ, കുറ്റികൾ, ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകളും പുല്ലും എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അർജ്ജുനൻ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു.
സേനാരണ്യം തവ തഥാ കൃഷ്ണാനിലസമീരിതഃ। ശരാര്ചിരദഹത്ക്രുദ്ധഃ പാണ്ഡവോഽഗ്നിര്ധനഞ്ജയഃ
കൃഷ്ണപുത്രാ, കാറ്റ് ഉണർത്തിയ തീപോലെ അമ്പുകളുടെ ജ്വാലയിൽ കുരിശേനയുടെ കാടുപോലെയുള്ള നിന്റെ സൈന്യം കോപത്തോടെ പാണ്ഡവൻ ധനഞ്ജയൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
ശൂന്യാന്കുര്വന്രഥോപസ്ഥാന്മാനവൈഃ സംസ്തരന്മഹീമ്। പ്രാനൃത്യദിവ സമ്ബാധേ ചാപഹസ്തോ ധനഞ്ജയഃ। വജ്രകല്പൈഃ ശരൈര്ഭൂമിം കുര്വന്നുത്തരശോണിതാമ്
രഥങ്ങളിൽ ആരുമില്ലാതാക്കി, മനുഷ്യർ കൊണ്ട് ഭൂമി മൂടി, അമ്പു കൈയിൽ പിടിച്ച് ധനഞ്ജയൻ കൂട്ടത്തിൽ നടനമാടുന്നതുപോലെ, വജ്രംപോലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നിലം ചുവപ്പാക്കി.
തതഃ പ്രാവര്തത നദീ ശോണിതൌഘതരങ്ഗിണീ। നരാശ്വദ്വിപകായേഭ്യഃ പര്വതേഭ്യ ഇവാപഗാ
ശവങ്ങളായ മനുഷ്യർ, കുതിരകൾ, ആനകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പർവതങ്ങളിൽനിന്ന് നദികൾ ഒഴുകുന്നതുപോലെ, രക്തം ഒഴുകുന്ന തിരകളുള്ള ഒരു നദി അവിടെ ആരംഭിച്ചു.
അസ്ഥിശര്കരസമ്ബാധാ ധ്വജവൃക്ഷാ രഥഹദാ। സഞ്ഛിന്നശീര്ഷപാണാണാ ഹസ്തിഹസ്തമഹാഗ്രഹാ
അസ്ഥികളും കല്ലുകളും നിറഞ്ഞു, കൊടികൾ മരങ്ങൾപോലും തകർന്ന രഥങ്ങൾ മരക്കൊമ്പുകളും, വെട്ടിയ തലകളും കൈകളും ആനയുടെ തുമ്പുകൾ വലിയ മുത്തുകളായും ആ നദിയിൽ കാണപ്പെട്ടു.
മാംസമജ്ജാസ്ഥിപങ്കാഢ്യാം ഹതാശ്വമകരാകുലാ। ഉഷ്ണീഷഫേനസഞ്ഛന്നാ ശരഘോരഝഷാകുലാ
മാംസം, മജ്ജ, അസ്ഥി എന്നിവ ചേർന്ന ചളിയിൽ, കൊല്ലപ്പെട്ട കുതിരകൾ മകരങ്ങൾപോലെ, തലയണകൾ പൊങ്ങിപൊങ്ങി, അമ്പുകൾ ഭയങ്കരമായ മീനുകൾപോലും ആ നദിയിൽ നിറഞ്ഞു.
രുദ്രസ്യാക്രീഡസദൃശീം ഭൂമിം കുര്വന്വിഭീഷണാമ്'। പ്രാവിശദ്ഭാരതീം സേനാം സങ്ക്രുദ്ധോ വൈ ധനഞ്ജയഃ
രുദ്രന്റെ കളിസ്ഥലത്തെപ്പോലും ഭയങ്കരമായ ഭൂമി സൃഷ്ടിച്ച്, കോപംകൊണ്ടു കത്തിയ ധനഞ്ജയൻ ഭാരതസൈന്യത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തം ശ്രുതായുസ്തഥാമ്ബഷ്ഠോ വ്രജമാനം ന്യവാരയത്
അപ്പോൾ അംബഷ്ടനായ ശ്രുതായുസ് അർജ്ജുനൻ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ തടഞ്ഞു.
തസ്യാര്ജുനഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കങ്കപത്രപരിച്ഛദൈഃ। ന്യപാതയദ്ധയാഞ്ശീഘ്രം യതമാനസ്യ മാരിഷ। ധനുശ്ചാസ്യാപരൈശ്ഛിത്ത്വാ ശരൈഃ പാര്ഥോ വിചക്രമേ
അർജ്ജുനൻ കഴുകൻപക്ഷിയുടെ പക്ഷംപോലുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശ്രുതായുസിന്റെ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ വീഴ്ത്തി, പിന്നെ മറ്റൊരു അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ വില്ലും വെട്ടി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അമ്ബഷ്ഠസ്തു ഗദാം ഗൃഹ്യ ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണഃ। ആസസാദ രണേ പാര്ഥം കേശവം ച മഹാരഥമ്
അംബഷ്ടൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ഗദ പിടിച്ചു, യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനും മഹാരഥിയായ കേശവനെയും നേരെ ചെന്നെത്തി.
തതഃ സമ്പ്രഹരന്വീരോ ഗദാമുദ്യമ്യ ഭാരത। രഥമാവാര്യ ഗദയാ കേശവം സമതാഡയത്
അപ്പോൾ ആ വീരൻ ഗദ ഉയർത്തി, രഥം തടഞ്ഞു, ഗദകൊണ്ടു കേശവനെ അടിച്ചു.
ഗദയാ താഡിതം ദൃഷ്ട്വാ കേശവം പരവീരഹാ। അര്ജുനോഽഥ ഭൃശം ക്രുദ്ധഃ സോഽമ്ബഷ്ഠം പ്രതി ഭാരത
കേശവൻ ഗദകൊണ്ടു അടിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട അർജ്ജുനൻ, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, അംബഷ്ടനോടു അതീവ കോപംകൊണ്ടു.
തതഃ ശരൈര്ഹേമപുങ്ഖൈഃ സഗദം രഥിനാം വരമ്। ഛാദയാമാസ സമരേ മേഘഃ സൂര്യമിവോദിതമ്
പിന്നീട് പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഗദയുമായുള്ള രഥവീരനെ അർജ്ജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ മേഘം ഉദിച്ച സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
അഥാപരൈഃ ശരൈശ്ചാപി ഗദാം തസ്യ മഹാത്മനഃ। അചൂര്ണയത്തദാ പാര്ഥസ്തിദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അപ്പോൾ മറ്റൊരു അമ്പുകൊണ്ട് പാർത്ഥൻ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഗദ തകർത്തു, അതൊരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചതുപോലെ തോന്നിച്ചു.
അഥ താം പതിതാം ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹ്യാന്യാം ച മഹാഗദാമ്। അര്ജുനം വാസുദേവം ച പുനഃ പുനരതാഡയത്
ആ ഗദ വീണത് കണ്ട അംബഷ്ടൻ മറ്റൊരു വലിയ ഗദ എടുത്തു, വീണ്ടും വീണ്ടും അർജ്ജുനനെയും വാസുദേവനെയും അടിച്ചു.
തസ്യാര്ജുനഃ ക്ഷുരപ്രാഭ്യാം സഗദാവുദ്യതൌ ഭുജൌ। ചിച്ഛേദേന്ദ്രധ്വജാകാരൌ ശിരശ്ചാന്യേന പത്രിണാ
അർജ്ജുനൻ കൂരിയ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഗദ ഉയർത്തിയ രണ്ടു കൈകളും, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടിപോലും, വെട്ടി, മറ്റൊരു പക്ഷമുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് തലയും വേർപ്പെടുത്തി.
സ പപാത ഹതോ രാജന്വസുധാമനുനാദയന്। ഇന്ദ്രധ്വജ ഇവോത്സൃഷ്ടോ യന്ത്രനിര്മുക്തബന്ധനഃ
അവൻ വീണു, രാജാവേ, വെടിഞ്ഞു വീണവന്റെ ശബ്ദം ഭൂമിയിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടു. യന്ത്രത്തിൽ നിന്നു വിട്ടുവീഴുന്ന ഇന്ദ്രന്റെ കൊടിപോലെയായിരുന്നു അവന്റെ വീഴ്ച.
അമ്ബഷ്ഠേ തു തദാ ഭഗ്നേ തവ സൈന്യമഭജ്യത
അംബഷ്ടൻ തോറ്റപ്പോൾ, അന്നേ, നിന്റെ സൈന്യം പിരിഞ്ഞു പോയി.
രഥാനീകാവഗാഢശ്ച വാരണാശ്വശതൈര്വൃതഃ। അദൃശ്യത പദാ പാര്ഥോ ഘനൈഃ സൂര്യ ഇവാവൃതഃ
രഥങ്ങളുടെ നിരയിൽ കടന്നുപോയ പാർത്ഥൻ, നൂറുകണക്കിന് ആനകളും കുതിരകളും ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, കനിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, കാലിൽ നിൽക്കുന്നവനായി ദൃശ്യമായിരുന്നു.
നാനാവിധൈശ്ച ശസ്ത്രൌഘൈഃ പാത്യമാനൈര്മഹാരണേ। ന സന്ധിഃ ശക്യതേ ഭേത്തും വര്മബന്ധസ്യ തസ്യ തു
ആ മഹാസമരത്തിൽ പലവിധ ആയുധങ്ങൾ മഴപെയ്യുന്നതുപോലെയായിരുന്നു. എങ്കിലും അവന്റെ കാവചത്തിന്റെ ബന്ധം തകർക്കാൻ ആരും കഴിഞ്ഞില്ല.
സ തേന വര്മണാ ഗുപ്തോ വൃത്രം ദേവരിപും തദാ। ജഘാന സമരേഽഭീതഃ ശക്രോ ദേവാഗ്രണീസ്തദാ
ആ കാവചം ധരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ നയകനായ ഇന്ദ്രൻ ഭയമില്ലാതെ, ദേവശത്രുവായ വൃത്രനെ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു.
തം ച മന്ത്രമയം ബന്ധം വര്മ ചാങ്ഗിരസേ ദദൌ। അങ്ഗിരാഃ പ്രാഹ പുത്രസ്യ മന്ത്രജ്ഞസ്യ ബൃഹസ്പതേഃ। ബൃഹസ്പതിരഥോവാച അഗ്നിവേശ്യായ ധീമതേ
ആ മന്ത്രശക്തിയുള്ള ബന്ധവും കാവചവും അംഗിരസിന് നൽകി. അംഗിരസ് തന്റെ മകനായ മന്ത്രജ്ഞനായ ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു. പിന്നെ ബൃഹസ്പതി ധീരനായ അഗ്നിവേശ്യനോട് പറഞ്ഞു.
അഗ്നിവേശ്യോ മമ പ്രാദാത്തേന ബധ്നാമി വര്മ തേ। തവാഹ്യ ദേഹരക്ഷാര്ഥം മന്ത്രേണ നൃപസത്തമ
അഗ്നിവേശ്യൻ അതെനിക്ക് നൽകി. അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ ഈ മന്ത്രശക്തിയാൽ നിന്റെ ശരീരം കാക്കാൻ കാവചം ധരിപ്പിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ ദ്രോണസ്തവ പുത്രം മഹാദ്യുതിമ്। പുനരേ വചഃ പ്രാഹ ശനൈരാചാര്യപുങ്ഗവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മഹത്തായ ഗുരുനാഥൻ ദ്രോണൻ, മഹാതേജസ്സുള്ള നിന്റെ മകനോട് വീണ്ടും പതുക്കെ സംസാരിച്ചു.
ബ്രഹ്മസൂത്രേണ ബധ്നാമി കഥചം തവ ഭാരത। ഹിരണ്യഗര്ഭേണ യഥാ ബദ്ധം വിഷ്ണോഃ പുരാ രണേ
ബ്രഹ്മസൂത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ നിന്റെ കാവചം കെട്ടുന്നു, ഭാരതാ. പുരാതനകാലത്ത് ഹിരണ്യഗർഭൻ വിഷ്ണുവിന് യുദ്ധത്തിൽ കെട്ടിയതുപോലെ.
യഥാ ച ബ്രഹ്മണാ ബദ്ധം സങ്ഗ്രാമേ താരകാമയേ। ശക്രസ്യ കവചം ദിവ്യം തഥാ ബധ്നാമ്യഹം തവ
താരകാസുരനോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഇന്ദ്രന്റെ ദിവ്യകാവചം കെട്ടിയതുപോലെ, ഞാൻ നിനക്കു അതേ ദിവ്യകാവചം കെട്ടുന്നു.
ബദ്ധാ തു കവചം തസ്യ മന്ത്രേണ വിധിപൂര്വകമ്। പ്രേഷയാമാസ രാജാനം യുദ്ധായ മഹതേ ദ്വിജഃ
മന്ത്രശക്തിയാൽ, വിധിപ്രകാരം കാവചം ധരിപ്പിച്ച ശേഷം, ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനെ മഹാസമരത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
സ സന്നദ്ധോ മഹാബാഹുരാചാര്യേണ മഹാത്മനാ। `പ്രസ്ഥിതഃ സഹസാ രാജന്യത്ര യാതോ ധനഞ്ജയഃ
അങ്ങനെ ആ മഹാബാഹുവിന് മഹാത്മാവായ ഗുരുനാഥൻ കാവചം ധരിപ്പിച്ചു. ഉടൻ രാജാവ്, ധനഞ്ജയൻ പോയ വഴിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.