വാസിതാമനുസംപ്രാപ്തോ യൂഥപോ ബലിനാം വരഃ। സ്ത്രീകാമസ്തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ഭീഷ്മമാഹ സ പാര്ഥിവഃ
ശക്തന്മാരിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ആനയെന്നപോലെ, സുഗന്ധം പിന്തുടർന്ന് ആ രാജാവ് എത്തിയപ്പോൾ, സ്ത്രീയെ ആഗ്രഹിച്ച്, 'നിർത്തൂ, നിർത്തൂ!' എന്ന് ഭീഷ്മനോട് വിളിച്ചു.
സാല്വരാജോ മഹാബാഹുരമര്ഷേണ പ്രചോദിതഃ। തതഃ സ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ഭീഷ്മഃ പരബലാര്ദനഃ
ശാൽവരാജാവ്, ശക്തമായ കൈകളും കോപവും നിറഞ്ഞ മനസ്സുമായി, അങ്ങനെ പുരുഷസിംഹനായ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭീഷ്മനെ നേരിട്ടു.
തദ്വാക്യാകുലിതഃ ക്രോധാദ്വിധൂമോഗ്നിരിവ ജ്വലന്। വിതതേഷുധനുഷ്പാണിര്വികുഞ്ചിതലലാടഭൃത്
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കോപത്തിൽ കത്തുന്ന, പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ഭീഷ്മൻ, വില്ല് പിടിച്ച്, കണികൂറ്റിയ നെറ്റിയോടെ തിളങ്ങി.
ക്ഷത്രധര്മം സമാസ്ഥായ വ്യപേതഭയസംഭ്രമഃ। നിവര്തയാമാസ രഥം സാല്വം പ്രതി മഹാരഥഃ
ക്ഷത്രിയന്റെ കർമ്മം ഏറ്റെടുത്തു, ഭയമോ ആശങ്കയോ ഇല്ലാതെ, ആ മഹാരഥി തന്റെ രഥം ശാൽവന്റെ ദിശയിൽ തിരിച്ചു.
നിവര്തമാനം തം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ। പ്രേക്ഷകാഃ സമപദ്യന്ത ഭീഷ്മസാല്വസമാഗമേ
അവൻ തിരിഞ്ഞു പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഭീഷ്മനും ശാൽവനും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം കാണാൻ ഒരുമിച്ചു.
തൌ വൃഷാവിവ നര്ദന്തൌ ബലിനൌ വാസിതാന്തരേ। അന്യോന്യമഭിവര്തേതാം ബലവിക്രമശാലിനൌ
കൂട്ടത്തിനിടയിൽ കുരയ്ക്കുന്ന രണ്ട് കാളകളെപ്പോലെ, ആ ഇരുവരും ശക്തിയും ധൈര്യവും കാണിച്ച് പരസ്പരം നേരെ മുന്നേറി.
തതോ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം ശരൈഃ ശതസഹസ്രശഃ। സാല്വരാജോ നരശ്രേഷ്ഠഃ സമവാകിരദാശുഗൈഃ
പിന്നീട്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ശാൽവരാജാവ്, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വേഗമുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
പൂര്വമഭ്യര്ദിതം ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷ്മം സാല്വേന തേ നൃപാഃ। വിസ്മിതാഃ സമപദ്യന്ത സാധുസാധ്വിതി ചാബ്രുവന്
ആദ്യം ശാൽവൻ ഭീഷ്മനെ ശക്തമായി ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ട രാജാക്കന്മാർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു, 'ശബാശ്, ശബാശ്!' എന്ന് വിളിച്ചു.
ലാഘവം തസ്യ തേ ദൃഷ്ട്വാ സമരേ സര്വപാര്ഥിവാഃ। അപൂജയന്ത സംഹൃഷ്ടാ വാഗ്ഭിഃ സാല്വം നരാധിപമ്
യുദ്ധത്തിലെ അവന്റെ വേഗത കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ ശാൽവരാജാവിനെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രശംസിച്ചു.
ക്ഷത്രിയാണാം തതോ വാചഃ ശ്രുത്വാ പരപുഞ്ജയഃ। ക്രുദ്ധഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മസ്തിഷ്ഠതിഷ്ഠേത്യഭാഷത
ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ കോപത്തോടെ, 'നിർത്തൂ, നിർത്തൂ!' എന്ന് വിളിച്ചു.
സാരഥിം ചാബ്രവീത്ക്രുദ്ധോ യാഹി യത്രൈഷ പാര്ഥിവഃ। യാവദേനം നിഹന്മ്യദ്യ ഭുജങ്ഗമിവ പക്ഷിരാട്
കോപത്തിൽ, ഭീഷ്മൻ തന്റെ സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: 'അവൻ എവിടെയാണോ അവിടെ പോകൂ; ഇന്ന് ഞാൻ ആ രാജാവിനെ പക്ഷിരാജാവ് പാമ്പിനെ കൊല്ലുന്നതുപോലെ സംഹരിക്കും.'
തതോഽസ്ത്രം വാരുണം സമ്യഗ്യോജയാമാസ കൌരവഃ। തേനാശ്വാംശ്ചതുരോഽമൃദ്ഗാത്സാല്വരാജസ്യ ഭൂപതേ
അപ്പോൾ കൌരവൻ ശരിയായി വാരുണാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ശാൽവരാജാവിന്റെ നാലു കുതിരകളെയും വീഴ്ത്തി.
അസ്ത്രൈരസ്ത്രാണി സംവാര്യ സാല്വരാജസ്യ കൌരവഃ। ഭീഷ്മോ നൃപതിശാര്ദൂല ന്യവധീത്തസ്യ സാരഥിമ്
കൗരവനായ ഭീഷ്മൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ വാനരനായവൻ, സാൽവരാജാവിന്റെ ആയുധങ്ങൾ തന്റെ ആയുധങ്ങളാൽ തടഞ്ഞു, പിന്നെ അവന്റെ രഥസാരഥിയെ വീഴ്ത്തി.
അസ്ത്രേണ ചാസ്യാഥൈന്ദ്രേണ ന്യവധീത്തുരഗോത്തമാന്। കന്യാഹേതോര്നരശ്രേഷ്ഠ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവസ്തദാ
ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ആ ഇൻദ്രാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ മികച്ച കുതിരകളെയും വീഴ്ത്തി, ആ പെൺകുട്ടിക്കായി.
ജിത്വാ വിസര്ജയാമാസ ജീവന്തം നൃപസത്തമമ്। തതഃ സാല്വഃ സ്വനഗരം പ്രയയൌ ഭരതര്ഷഭ
വിജയിച്ച ശേഷം, ജീവൻ നിലനിർത്തി രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ വിട്ടയച്ചു; അതിനുശേഷം സാൽവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ഭാരതരിൽ കാളയായവനായി.
സ്വരാജ്യമന്വശാച്ചൈവ ധര്മേണ നൃപതിസ്തദാ। രാജാനോ യേ ച തത്രാസന്സ്വയംവരദിദൃക്ഷവഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് ധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ രാജ്യം വീണ്ടും കൈവശമാക്കി; സ്വയംവര ദർശിക്കാൻ വന്നിരുന്ന മറ്റ് രാജാക്കന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
സ്വാന്യേവ തേഽപി രാഷ്ട്രാണി ജഗ്മുഃ പരപുരഞ്ജയാഃ। ഏവം വിജിത്യ താഃ കന്യാ ഭീഷ്മഃ പ്രഹരതാം വരഃ
പല നഗരങ്ങളും ജയിച്ചവരും തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി; അങ്ങനെ, ആ പെൺകുട്ടികളെ ജയിച്ച ഭീഷ്മൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ,
പ്രയയൌ ഹാസ്തിനപുരം യത്ര രാജാ സ കൌരവഃ। വിചിത്രവീര്യോ ധര്മാത്മാ പ്രശാസ്തി വസുധാമിമാമ്
ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു, അവിടെ ധർമ്മാത്മാവായ കൗരവരാജാവും വിചിത്രവീര്യനും ഈ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു.
യഥാ പിതാസ്യ കൌരവ്യഃ ശാന്തനുര്നൃപസത്തമഃ। സോഽചിരേണൈവ കാലേന അത്യക്രാമന്നരാധിപ
കൗരവനായ ശാന്തനു രാജാവ് ചെയ്തതുപോലെ, ആ മനുഷ്യാധിപനും കുറച്ച് കാലത്തിനകം അതുപോലെ ചെയ്തു.
വനാനി സരിതശ്ചൈവ ശൈലാംശ്ച വിനിധാന്ദ്രുമാന്। അക്ഷതഃ ക്ഷപയിത്വാഽരീന്സങ്ഖ്യേഽസങ്ഖ്യേയവിക്രമഃ
കാടുകളും നദികളും പർവതങ്ങളും മരങ്ങളുടെ സമ്പത്തുകളും കീഴടക്കി, യുദ്ധത്തിൽ എതിരാളികളെ അജയനായവൻ നശിപ്പിച്ചു, അവന്റെ വീര്യം അളക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു.
ആനയാമാസ കാശ്യസ്യ സുതാഃ സാഗരഗാസുതഃ। സ്നുഷാ ഇവ സ ധര്മാത്മാ ഭഗിനീരിവ ചാനുജാഃ
സമുദ്രം കടക്കുന്ന രാജാവിന്റെ മകൻ ധർമ്മപാലനത്തോടെ കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരെ മരുമകളായി, അനുജനു സഹോദരിമാരായി കൊണ്ടുവന്നു.
യഥാ ദുഹിതശ്ചൈവ പരിഗൃഹ്യ യയൌ കുരൂന്। ആനിന്യേ സ മഹാബാഹുര്ഭ്രാതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
അവരെ സ്വന്തം പുത്രിമാരായി സ്വീകരിച്ച്, കുരുക്കളുടെ നാട്ടിലേക്ക് പോയി; ഭീഷ്മൻ, വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവൻ, സഹോദരനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ അവരെ കൊണ്ടുവന്നു.
താഃ സര്വഗുണസംപന്നാ ഭ്രാതാ ഭ്രാത്രേ യവീയസേ। ഭീഷ്മോ വിചിത്രവീര്യായ പ്രദദൌ വിക്രമാഹൃതാഃ
എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും സമ്പന്നയായ ആ പെൺകുട്ടികളെ ഭീഷ്മൻ തന്റെ അനിയൻ വിചിത്രവീര്യനു, തന്റെ വീര്യത്താൽ ജയിച്ചവരെ, നൽകി.
ഏവം ധര്മേണ ധര്മജ്ഞഃ കൃത്വാ കര്മാതിമാനുഷമ്। ഭ്രാതുര്വിചിത്രവീര്യസ്യ വിവാഹായോപചക്രമേ
ഇങ്ങനെ, ധർമ്മം അറിയുന്ന ഭീഷ്മൻ, മനുഷ്യശക്തിക്ക് അതീതമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്ത്, വിചിത്രവീര്യന്റെ വിവാഹം നടത്താൻ തയ്യാറായി.
സത്യവത്യാ സഹ മിഥഃ കൃത്വാ നിശ്ചയമാത്മവാന്। വിവാഹം കാരയിഷ്യന്തം ഭീഷ്മം കാശിപതേഃ സുതാ। ജ്യേഷ്ഠാ താസാമിദം വാക്യമബ്രവീദ്ധസതീ തദാ
സത്യവതിയോടൊപ്പം ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത്, ആത്മസംയമനമുള്ള ഭീഷ്മൻ കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരുടെ വിവാഹം ഒരുക്കുമ്പോൾ, അവരിൽ മൂത്തവളായ സത്യവാനി അന്നപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മയാ സൌഭപതിഃ പൂര്വം മനസാ ഹി വൃതഃ പതിഃ। തേന ചാസ്മി വൃതാ പൂര്വമേഷ കാമശ്ച മേ പിതുഃ
സൗഭരാജാവിനെ ഞാൻ മനസ്സിൽ മുൻകൂട്ടി ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു; അവനും എന്നെ മുൻകൂട്ടി തിരഞ്ഞെടുത്തു—ഇത് എന്റെ അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹവുമാണ്.
മയാ വരയിതവ്യോഽഭൂത്സാല്വസ്തസ്മിന്സ്വയംവരേ। ഏതദ്വിജ്ഞായ ധര്മജ്ഞ ധര്മതത്ത്വം സമാചര
ആ സ്വയംവരത്തിൽ ഞാൻ സാൽവനെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നു; ഇതറിഞ്ഞ്, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനായതിനാൽ, യഥാർത്ഥ ധർമ്മം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.
ഏവമുക്തസ്തയാ ഭീഷ്മഃ കന്യയാ വിപ്രസംസദി। ചിന്താമഭ്യഗമദ്വീരോ യുക്താം തസ്യൈവ കര്മണഃ
അങ്ങനെ ആ പെൺകുട്ടി ബ്രാഹ്മണസഭയിൽ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ, വീരനായവൻ, തന്റെ ചെയ്ത കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
അന്യസക്താ ത്വിയം കന്യാ ജ്യേഷ്ഠാ ത്വമ്ബാ മയാ ജിതാ। വാചാ ദത്താ മനോദത്താ കൃതമങ്ഗലവാചനാ
ഈ പെൺകുട്ടി മറ്റൊരാളോട് മനസ്സോടുകൂടിയവളാണ്; മൂത്തവളായ അംബയെ ഞാൻ ജയിച്ചു, വാക്കിലും മനസ്സിലും സമ്മതം നൽകി, മംഗളവാക്കുകളും ഉച്ചരിച്ചു.
നിര്ദിഷ്ടാ തു പരസ്യൈവ സാ ത്യാജ്യാ പരചിന്തിനീ। ഇത്യുക്ത്വാ ചാനുമാന്യൈവ ഭ്രാതരം സ്വവശാനുഗമ്
അവൾ മറ്റൊരാളിന് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, അവളെ വിട്ട് വിടേണ്ടതാണെന്ന്, അവളുടെ ചിന്ത മറ്റൊരാളിലാണെന്ന് പറഞ്ഞു, സഹോദരന്റെ സമ്മതം വാങ്ങി, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം നടന്നു.