സമയം പാലയന്വീരോ വനം യത്ര ജഗാമ ഹ। പാര്ഥസ്യ വനവാസേ ച ഉലൂപ്യാ പഥി സങ്ഗമഃ
ഉടമ്പടി പാലിച്ച് ആ വീരൻ കാടിലേക്ക് പോയി; പാർത്ഥന്റെ വനവാസത്തിൽ വഴിയിൽ ഉലൂപിയുമായി കൂടിച്ചേർന്നതും സംഭവിച്ചു.
പുണ്യതീര്ഥാനുസംയാനം ബഭ്രുവാഹനജന്മ ച। തത്രൈവ മോക്ഷയാമാസ പഞ്ച സോഽപ്സരസഃ ശുഭാഃ
പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ യാത്രചെയ്തതും, ബഭ്രുവാഹൻ ജനിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു; അവിടെ അർജ്ജുനൻ അഞ്ചു മനോഹരമായ അപ്സരസുകളെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശാപാദ്ഗ്രാഹത്വമാപന്നാ ബ്രാഹ്മണസ്യ തപസ്വിനഃ। പ്രഭാസതീര്ഥേ പാര്ഥേന കൃഷ്ണസ്യ ച സമാഗമഃ
ശാപം മൂലം ഒരു ബ്രാഹ്മണതപസ്വി मगरമായി മാറി; പ്രഭാസതീർത്ഥത്തിൽ പാർത്ഥനും കൃഷ്ണനും കണ്ടുമുട്ടി.
ദ്വാരകായാം സുഭദ്രാ ച കാമയാനേന കാമിനീ। വാസുദേവസ്യാനുമതേ പ്രാപ്താ ചൈവ കിരീടിനാ
ദ്വാരകയിൽ സുഭദ്ര, അർജ്ജുനനെ ആഗ്രഹിച്ച്, വാസുദേവന്റെ സമ്മതത്തോടെ കിരീടധാരിയായവൻ അവളെ സ്വന്തമാക്കി.
ഗൃഹീത്വാ ഹരണം പ്രാപ്തേ കൃഷ്ണേ ദേവകിനന്ദനേ। അഭിമന്യോഃ സുഭദ്രായാം ജന്മ ചോത്തമതേജസഃ
കൃഷ്ണൻ, ദേവകിയുടെ പുത്രൻ, സുഭദ്രയെ അപഹരിച്ചതിന് ശേഷം, അതിവിശേഷമായ തേജസ്സുള്ള അഭിമന്യു സുഭദ്രയിൽ ജനിച്ചു.
ദ്രൌപദ്യാസ്തനയാനാം ച സംഭവോഽനുപ്രകീര്തിതഃ। വിഹാരാര്ഥം ച ഗതയോഃ കൃഷ്ണയോര്യമുനാമനു
ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചതും, വിനോദത്തിനായി ഇരുവരും കൃഷ്ണന്മാർ യമുനാനദിയുടെ തീരത്ത് നടത്തിയ സഞ്ചാരങ്ങളും ഇവിടെ പറയുന്നു.
സംപ്രാപ്തിശ്ചക്രധനുഷോഃ ഖാണ്ഡവസ്യ ച ദാഹനമ്। മയസ്യ മോക്ഷോ ജ്വലനാദ്ഭുജങ്ഗസ്യ ച മോക്ഷണമ്
ചക്രവും ധനുസും ലഭിച്ചതും, ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ചതും, മയനെ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചതും, ഒരു പാമ്പിനെ മോചിപ്പിച്ചതും വിവരിക്കുന്നു.
മഹര്ഷേര്മന്ദപാലസ്യ ശാര്ങ്ഗ്യാ തനയസംഭവഃ। ഇത്യേതദാദിപര്വോക്തം പ്രഥമം ബഹു വിസ്തരമ്
മഹർഷി മണ്ഡപാലന്റെയും ശാർംഗിയുടെ പുത്രജനനവും പറയുന്നു; ഇങ്ങനെ ആദിപർവം എന്ന ആദ്യഭാഗം വളരെ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു.
അധ്യായാനാം ശതേ ദ്വേ തു സംഖ്യാതേ പരമര്ഷിണാ। സപ്തവിംശതിരധ്യായാ വ്യാസേനോത്തമതേജസാ
പരമർഷി ഇരുനൂറ്റി അധ്യായങ്ങൾ എണ്ണിയിരിക്കുന്നു; അതിവിശേഷമായ തേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ ഇരുപത്തേഴു അധ്യായങ്ങൾ രചിച്ചു.
അഷ്ടൌ ശ്ലോകസഹസ്രാണി അഷ്ടൌ ശ്ലോകശതാനി ച। ശ്ലോകാശ്ച ചതുരാശീതിര്മുനിനോക്താ മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവായ മുനി എട്ടായിരം എട്ടുനൂറ് ശ്ലോകങ്ങളും, നാല്പത്തിയഞ്ച് അധികം ശ്ലോകങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ദ്വിതീയം തു സഭാപര്വ ബഹുവൃത്താന്തമുച്യതേ। സഭാക്രിയാ പാണ്ഡവാനാം കിങ്കരാണാം ച ദര്ശനമ്
രണ്ടാമത്തെ പുസ്തകം സഭാപർവം, അനേകം സംഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായതാണെന്ന് പറയുന്നു; പാണ്ഡവന്മാരുടെ സഭയും അവരുടെ സേവകരെയും കാണുന്നതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ലോകപാലസഭാഖ്യാനം നാരദാദ്ദേവദര്ശിനഃ। രാജസൂയസ്യ ചാരമ്ഭോ ജരാസന്ധവധസ്തഥാ
ലോകപാലന്മാരുടെ സഭയെ നാരദൻ ദർശിച്ച കഥയും, രാജസൂയയാഗം ആരംഭിച്ചതും, ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്നതും വിവരിക്കുന്നു.
ഗിരിവ്രജേ നിരുദ്ധാനാം രാജ്ഞാം കൃഷ്ണേന മോക്ഷണമ്। തഥാ ദിഗ്വിജയോഽത്രൈവ പാമ്ഡവാനാം പ്രകീര്തിതഃ
കൃഷ്ണൻ മലകോട്ടയിൽ തടവിലാക്കിയിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ മോചിപ്പിച്ചതും, അതുപോലെ പാണ്ഡവന്മാർ ദിക്കുകൾ ജയിച്ചതും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാജ്ഞാമാഗമനം ചൈവ സാര്ഹണാനാം മഹക്രതൌ। രാജസൂയേഽര്ഘസംവാദേ ശിശുപാലവധസ്തഥാ
മഹായാഗത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ എത്തിയതും, രാജസൂയയാഗത്തിൽ അർഘ്യം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വാദവും, ശിശുപാലന്റെ വധവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
യജ്ഞേ വിഭൂതിം താം ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖാമര്ഷാന്വിതസ്യ ച। ദുര്യോധനസ്യാവഹാസോ ഭീമേന ച സഭാതലേ
യാഗത്തിലെ ആ മഹിമ കണ്ടു ദുഃഖവും കോപവും നിറഞ്ഞ ദുര്യോധനനെ ഭീമൻ സഭയിൽ പരിഹസിച്ച സംഭവവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
യത്രാസ്യ മന്യുരുദ്ഭൂതോ യേന ദ്യൂതമകാരയത്। യത്ര ധര്മസുതം ദ്യൂതേ ശകുനിഃ കിതവോഽജയത്
അവനിൽ ആ ക്രോധം ഉദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ചതുരം കളി നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ ശകുനി ചതുരൻ ധർമ്മപുത്രനെ ചതുരം കളിയിൽ തോൽപ്പിച്ചു.
യത്ര ദ്യൂതാര്ണവേ മഗ്നാം ദ്രൌപദീം നൌരിവാര്ണവാത്। ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ സ്നുഷാം പരമദുഃഖിതാമ്
ചതുരം കളിയുടെ കടലിൽ മുങ്ങിയ ദ്രൗപദിയെ, കടലിൽ കപ്പലുപോലെ, മഹാപണ്ഡിതനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ തന്റെ മരുമകളെ രക്ഷിച്ചു.
താരയാമാസ താംസ്തീര്ണാഞ്ജ്ഞാത്വാ ദുര്യോധനോ നൃപഃ। പുനരേവ തതോ ദ്യൂതേ സമാഹ്വയത പാണ്ഡവാന്
അവരെ രക്ഷിച്ച ശേഷം, അവർ അതിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടെന്ന് അറിഞ്ഞ ദുര്യോധനൻ വീണ്ടും പാണ്ഡവന്മാരെ ചതുരം കളിക്ക് വിളിച്ചു.
ജിത്വാ സ വനവാസായ പ്രേഷയാമാസ താംസ്തതഃ। ഏതത്സര്വം സഭാപര്വ സമാഖ്യാതം മഹാത്മനാ
അവരെ തോൽപ്പിച്ച ശേഷം, അവരെ കാട്ടിൽ വാസത്തിനായി അയച്ചു. ഈ എല്ലാം മഹാത്മാവായവൻ സഭാപർവ്വത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അധ്യായാഃ സപ്തതിര്ജ്ഞേയാസ്തഥാ ചാഷ്ടൌ പ്രസംഖ്യയാ। ശ്ലോകാനാം ദ്വേ സഹസ്രേ തു പഞ്ച ശ്ലോകശതാനി ച
ഇവിടെ എഴുപത് അധ്യായങ്ങളും, എണ്ണത്തിൽ എട്ട് അധികം അധ്യായങ്ങളും ഉണ്ട്; ആകെ രണ്ടായിരത്തിയഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ശ്ലോകാശ്ചൈകാദശ ജ്ഞേയാഃ പര്വണ്യസ്മിന്ദ്വിജോത്തമാഃ। അതഃ പരം തൃതീയം തു ജ്ഞേയമാരണ്യകം മഹത്
ഈ ഭാഗത്തിൽ പതിനൊന്ന് ശ്ലോകങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ഇതിന് ശേഷം മൂന്നാമത്തേതായി മഹത്തായ ആരണ്യകപർവ്വം അറിയേണ്ടതാണ്.
വനവാസം പ്രയാതേഷു പാണ്ഡവേഷു മഹാത്മസു। പൌരാനുഗമനം ചൈവ ധര്മപുത്രസ്യ ധീമതഃ
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ കാട്ടിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, നഗരവാസികൾ ധർമ്മപുത്രനെ അനുഗമിച്ചു.
അന്നൌഷധീനാം ച കൃതേ പാണ്ഡവേന മഹാത്മനാ। ദ്വിജാനാം ഭരണാര്ഥം ച കൃതമാരാധനം രവേഃ
അന്നത്തിനും ഔഷധങ്ങൾക്കും വേണ്ടി മഹാപാണ്ഡവൻ സൂര്യഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു; ദ്വിജന്മാരുടെ പോഷണത്തിനായി ഹോമങ്ങൾ നടത്തി.
ധൌമ്യോപദേശാത്തിഗ്മാംശുപ്രസാദാദന്നസംഭഃ। ഹിതം ച ബ്രുവതഃ ക്ഷത്തുഃ പരിത്യാഗോഽമ്ബികാസുതാത്
ധൗമ്യന്റെ ഉപദേശത്താൽ സൂര്യന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് അന്നം ലഭിച്ചു; നല്ല വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ കഷ്ടുവൻ അംബികയുടെ മകനോടു വിടപറഞ്ഞതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ത്യക്തസ്യ പാണ്ഡുപുത്രാണാം സമീപഗമനം തഥാ। പുനരാഗമനം ചൈവ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ശാസനാത്
വിടപറഞ്ഞവന്റെ അടുത്ത് പാണ്ഡവർ വീണ്ടും ചെന്നതും, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെനിന്ന് മടങ്ങിയതും പറയുന്നു.
കര്ണപ്രോത്സാഹനാച്ചൈവ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ദുര്മതേഃ। വനസ്ഥാന്പാണ്ഡവാന്ഹന്തും മന്ത്രോ ദുര്യോധനസ്യച
കർണ്ണന്റെ പ്രേരണയാൽ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന പാണ്ഡവരെ കൊല്ലാൻ ഉപായം ആലോചിച്ചു.
തം ദുഷ്ടഭാവം വിജ്ഞായ വ്യാസസ്യാഗമനം ദ്രുതമ്। നിര്യാണപ്രതിഷേധശ്ച സുരഭ്യാഖ്യാനമേവ ച
ആ ദുഷ്ടത മനസ്സിലാക്കി, വ്യാസൻ വേഗത്തിൽ എത്തി; പുറപ്പെടൽ തടഞ്ഞതും, സുരഭിയുടെ കഥയും ഇവിടെ പറയുന്നു.
മൈത്രേയാഗമനം ചാത്ര രാജ്ഞശ്ചൈവാനുശാസനമ്। ശാപോത്സര്ഗശ്ച തേനൈവ രാജ്ഞോ ദുര്യോധനസ്യ ച
മൈത്രേയൻ ഇവിടെ എത്തിയത്, രാജാവിന്റെ ഉപദേശവും, അവൻ ദുര്യോധനനെ ശപിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
കിര്മീരസ്യ വധശ്ചാത്ര ഭീമസേനേന സംയുഗേ। വൃഷ്ണീനാമാഗമശ്ചാത്ര പാഞ്ചാലാനാം ച സര്വശഃ
കിര്മീരനെ ഭീമസേനൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ചതും, വൃഷ്ണികൾക്കും പാഞ്ചാലന്മാർക്കും അവിടെ എത്തിയത് എന്നിവയും പറയുന്നു.
ശ്രുത്വാ ശകുനിനാ ദ്യൂതേ നികൃത്യാ നിര്ജിതാംശ്ച താന്। ക്രുദ്ധസ്യാനുപ്രശമനം ഹരേശ്ചൈവ കിരീടിനാ
ശകുനിയുടെ ചതിയിൽ ചതുരം കളിയിൽ തോറ്റുവെന്നറിഞ്ഞ്, കോപം നിറഞ്ഞ ഹരിയെ കിരീടധാരിയായവൻ ശമിപ്പിച്ചതും പറയുന്നു.