കര്ണദുഃശാസനമതഃ സൌബലസ്യ ച ദുര്മതേഃ। പ്രത്യാഖ്യാതോ മഹാബാഹുഃകുലാന്തകരണേന വൈ
കർണനും ദുഃശാസനനും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ശകുനിയുടെ മകനും നൽകിയ ഉപദേശങ്ങൾ കേട്ട്, വംശം രക്ഷിക്കാവുന്ന ആ നിർദ്ദേശം ദുര്യോധനൻ നിരസിച്ചു.
തതോ ദുഃശാസനസ്യൈവ കര്ണസ്യ ച മതം ദ്വയോഃ। അന്വവര്തത മാം ഹിത്വാ കൃഷ്ടഃ കാലേന ദുര്മതിഃ
അതിനുശേഷം ദുഃശാസനനും കർണനും നൽകിയ അഭിപ്രായം പിന്തുടർന്ന്, ദുർബുദ്ധിയുള്ള ദുര്യോധനൻ വിധിയുടെ ആകർഷണത്തിൽ പെട്ട് എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ന ഹ്യഹം യുദ്ധമിച്ഛാമി വിദുരോ ദ്രോണ ഏവ വാ। ബാഹ്ലീകഃ സോമദത്തോ വാ ഭീഷ്മോ ദ്രൌണായനിസ്തഥാ
ഞാനും വിദ്യുരനും ദ്രോണനും ബാഹ്ലികനും സോമദത്തനും ഭീഷ്മനും ദ്രോണപുത്രനും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ശലോ ഭൂരിശ്രവാശ്ചൈവ പുരുമിത്രോ വിവിംശതിഃ। ജയഃ കൃപോ വാ ധര്മാത്മാ യേ ചാന്യേ മമ ബാന്ധവാഃ
ശല്യനും ഭൂരിശ്രവാസും പുരുമിത്രനും വിവിംശതിയും ജയദ്രഥനും ധാർമ്മികനായ കൃപനും മറ്റുള്ള എന്റെ ബന്ധുക്കളും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ഏതേഷാം മതമാസ്ഥായ യദി വത്സ്യതി പുത്രകഃ। ഏതേഭ്യശ്ച മദൂര്ധ്വം ച അഭോക്ഷ്യദ്വസുധാമിമാമ്
എന്റെ മകൻ ഇവരുടെ അഭിപ്രായവും എന്റെ ഉപദേശവും പിന്തുടർന്നിരുന്നെങ്കിൽ, അവൻ ഇവരോടൊപ്പം ഭൂമി ഭോഗിച്ചേനേയും അതിലും മേലായി ആസ്വദിച്ചേനേയും ആയിരിക്കും.
ശ്ലക്ഷ്ണാ മധുരസമ്ഭാഷാ ജ്ഞാതിമധ്യേ പ്രിയംവദാഃ। കുലീനാഃ സമ്മതാഃ പ്രാജ്ഞാഃ സുഖം ജീവന്തി മാനവാഃ
മൃദുവും മധുരവുമായ ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കുന്നവർ, ബന്ധുക്കൾക്കിടയിൽ പ്രിയങ്കരരും, ഉന്നതവംശജരും, ബുദ്ധിമാന്മാരും, ആദരിക്കപ്പെടുന്നവരും ആയ മനുഷ്യർ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ധര്മാപേക്ഷീ നരോ നിത്യം സര്വത്ര ലഭതേ സുഖമ്। പ്രേത്യഭാവേ ച കല്യാണം പ്രസാദം പ്രതിപദ്യതേ
ധർമ്മം എപ്പോഴും പാലിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലായിടത്തും സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; മരിച്ചശേഷവും നല്ല ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
അര്ഹാസ്തേ പൃഥിവീം ഭോക്തും സമര്ഥാഃ സാധനേഽപി ച। തേഷാമപി സമുദ്രാന്താ പിതൃപൈതാമഹീ മഹീ
അവർ ഭൂമിയെ ഭരിക്കാൻ യോഗ്യരും, കാര്യങ്ങൾ നേടാൻ കഴിവുള്ളവരുമാണ്; സമുദ്രം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി അവരുടെ പിതൃപാരമ്പര്യ സ്വത്താണ്.
ന ച ത്വാഽഭിഭവിഷ്യന്തി ഹിത്വാ ധര്മം പൃഥാത്മജാഃ। നിയുജ്യമാനാഃ സ്ഥാസ്യന്തി പാണ്ഡവാ ധര്മവര്ത്മനി
പൃഥയുടെ മക്കൾ ധർമ്മം വിട്ട് നിന്നെ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിക്കില്ല; നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചാൽ പാണ്ഡവർ ധർമ്മപഥത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളും.
സന്തി മേ ജ്ഞാതയസ്താത യേഷാം ശ്രോഷ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ। ശല്യസ്യ സോമദത്തസ്യ ഭീഷ്മസ്യ ച മഹാത്മനഃ
എനിക്ക് ബന്ധുക്കളുണ്ട്, പ്രിയനേ, അവരുടെ വാക്കുകൾ പാണ്ഡവർ കേൾക്കും: ശല്യൻ, സോമദത്തൻ, മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മൻ എന്നിവരുടേതാണ്.
ദ്രോണസ്യാഥ വികര്ണസ്യ ബാഹ്ലീകസ്യ കൃപസ്യ ച। അന്യേഷാം ചൈവ വൃദ്ധാനാം ഭരതാനാം മഹാത്മനാമ്। ത്വദര്ഥമബ്രവം താത ന ജഹുര്വചനാനി തേ
ദ്രോണൻ, വികർണൻ, ബാഹ്ലികൻ, കൃപൻ, ഭാരതവംശത്തിലെ മറ്റു മുതിർന്ന മഹാത്മാക്കളും—നിന്റെ ഭാവിക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു, അവർ എന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ചില്ല.
കം വാ ത്വം മന്യസേ തേഷാം യസ്ത്വാം ബ്രൂയാദതോഽന്യഥാ। കൃഷ്ണോ ന ധര്മം സഞ്ജഹ്യാത്സര്വേ തേ ഹി തദന്വയാഃ
അവരിൽ നിന്നെ എതിർത്ത് സംസാരിക്കാൻ ആരെ നീ കരുതുന്നു? കൃഷ്ണൻ ഒരിക്കലും ധർമ്മം വിട്ടുപോകില്ല; അവരൊക്കെയും കൃഷ്ണനെ പിന്തുടരുന്നവരാണ്.
മയാഽപി ചോക്താസ്തേ വീരാ വചനം ധര്മസംഹിതമ്। നാന്യഥാ പ്രകരിഷ്യന്തി ധര്മാത്മാനോ ഹി പാണ്ഡവാഃ
ഞാനും ആ വീരന്മാരോട് ധർമ്മം അനുസരിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; പാണ്ഡവർ ധാർമ്മികർ ആയതിനാൽ അവർ വേറേതായി പ്രവർത്തിക്കില്ല.
ഇത്യഹം വിലപന്സൂത ബഹുശഃ പുത്രമുക്തവാന്। ന ച മേ ശ്രുതവാന്മൂഢോ മന്യേ കാലസ്യ പര്യയമ്
ഇങ്ങനെ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖത്തോടെ എന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു, സാരഥിയേ; പക്ഷേ അവൻ മയക്കത്തിൽ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാതെ വിധിയുടെ മാറ്റം മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
വൃകോദരാര്ജുനൌ യത്ര വൃഷ്ണിവീരശ്ച സാത്യകിഃ। ഉത്തമൌജാശ്ച പാഞ്ചാല്യോ യുധാമന്യുശ്ച ദുര്ജയഃ
എവിടെ ഭീമനും അർജുനനും, വൃഷ്ണിവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള വീരനായ സാത്യകിയും, പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ ഉത്തമൗജാസും, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത യുദ്ധാമന്യുവും ഉണ്ടോ,
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ദുര്ധര്ഷഃ ശിഖണ്ഡീ ചാപരാജിതഃ। അശ്മകാഃ കേകയാശ്ചൈവ ക്ഷത്രധര്മാ ച സൌമകിഃ
അവിടെ ഭയങ്കരനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, പരാജയപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്ത ശിഖണ്ടിയും, അശ്മകരും കേകയരും, ധീരനായ സൗമകിയും ഉണ്ട്.
ചൈദ്യശ്ച ചേകിതാനശ്ച പുത്രഃ കാശ്യസ്യ ചാഭിഭൂഃ। ദ്രൌപദേയാ വിരാടശ്ച ദ്രുപദശ്ച മഹാരഥഃ
അവിടെ ചേദിരാജാവും ചേകിതാനനും, കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രനായ അഭിഭുവും, ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും, വീരാടും മഹാരഥിയായ ദ്രുപദനും ഉണ്ട്.
യമൌ ച പുരുഷവ്യാഘ്രൌ മന്ത്രീ ച മധുസൂദനഃ। ക ഏതാഞ്ജാതു യുധ്യേത ലോകേഽസ്മിന്വൈ ജിജീവിഷുഃ
അവിടെ പുരുഷസിംഹരായ ഇരട്ടന്മാരും, മന്ത്രിയായി കൃഷ്ണനും ഉണ്ട്. ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആരാണ് ഇവർക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ധൈര്യപ്പെടുക?
ദിവ്യമസ്ത്രം വികുര്വാണാന്പ്രസഹേദ്വാ പരാന്മമ। അന്യോ ദുര്യോധനാത്കാര്ണാച്ഛകുനേശ്ചാപി സൌബലാത്। ദുഃശാസനചതുര്ഥാനാം നാന്യം പശ്യാമി പഞ്ചമമ്
ദുര്യോധനനും കർണ്ണനും ശകുനിയും ദുഃശാസനനും ഒഴികെ, ദിവ്യായുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള അർജുനനെ നേരിടാൻ മറ്റാരും ഇല്ലെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
യേഷാം വചനകൃത്സ സ്യാദ്വിഷ്വക്സേനോ രഥേ സ്ഥിതഃ। സന്നദ്ധശ്ചാര്ജുനോ യോദ്ധാ തേഷാം നാസ്തി പരാജയഃ
വിഷ്വക്സേനൻ രഥസാരഥിയായും, അർജുനൻ യുദ്ധത്തിന് സജ്ജനായും നിൽക്കുന്നവർക്കു പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ മമ വിലാപാനാം നായം ദുര്യോധനഃ സ്മരേത്। ഹതൌ ഹി പുരുഷവ്യാഘ്രൌ ഭീഷ്മദ്രോണൌ ത്വമാത്ഥ വൈ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ വിലപിച്ചിട്ടും ദുര്യോധനൻ അത് ഓർക്കുന്നില്ല; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും, പുരുഷസിംഹന്മാർ, കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് നീ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
തേഷാം വിദുരവാക്യാനാമുക്താനാം ദീര്ഘദര്ശനാത്। ദൃഷ്ട്വേമാം ഫലനിര്വൃത്തിം മന്യേ ശോചന്തി പുത്രകാഃ
വിദുരന്റെ ദീർഘദർശിയായ വാക്കുകൾ കേട്ടും ഈ ഫലത്തെ കണ്ടും, എന്റെ മക്കൾ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
സേനാം ദൃഷ്ട്വാഽഭിഭൂതാം മേ ശൈനേയേനാര്ജുനേന ച। ശൂന്യാന്ദൃഷ്ട്വാ രഥോപസ്ഥാന്മന്യേ ശോചന്തി പുത്രകാഃ
ശല്യനും അർജുനനും എന്റെ സൈന്യത്തെ കീഴടക്കി, രഥങ്ങളിൽ ആളുകൾ ഇല്ലാതായതും കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ മക്കൾ ദുഃഖിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഹിമാത്യയേ യഥാ കക്ഷം ശുഷ്കം വാതേരിതോ മഹാന്। അഗ്നിര്ദഹേത്തഥാ സേനാം മാമികാം സ ധനഞ്ജയഃ
ഹിമംകഴിഞ്ഞപ്പോൾ കാറ്റ് വരണ്ട പുല്ല് എളുപ്പത്തിൽ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ധനഞ്ജയൻ എന്റെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
ആചക്ഷ്വ മമ തത്സര്വം കുശലോ ഹ്യസി സഞ്ജയ। യദോപയാതാഃ സായാഹ്നേ കൃത്വാ പാര്ഥസ്യ കില്ബിഷം
സഞ്ജയ, നീ നിപുണനാണ്, അതിനാൽ അവരെ പാർത്ഥനോടു ചെയ്ത അത്യാചാരത്തിന്റെ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും, വൈകുന്നേരം അവർ ചെയ്തത്, എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
അഭിമന്യൌ ഹതേ താത കഥമാസീന്മനോ ഹി വഃ
അഭിമന്യു കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, മകനേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ എന്തായിരുന്നു?
ന ജാതു തസ്യ കര്മാണി യുധി ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ। അപകൃത്യ മഹത്താത സോഢും ശക്ഷ്യന്തി മാമകാഃ
ഗാണ്ഡീവധാരിയായ അർജുനന്റെ മഹത്തായ യുദ്ധപ്രവൃത്തികൾ എന്റെ ആളുകൾക്ക് ഒരിക്കലും സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കിന്നുഃ ദുര്യോധനഃ കൃത്യം കര്ണഃ കൃത്യം കിമബ്രവീത്। ദുഃശാസനഃ സൌബലശ്ച തേഷാമേവം ഗതേ സതി
ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ, ദുര്യോധനൻ എന്ത് ചെയ്തു? കർണ്ണൻ എന്ത് പറഞ്ഞു? ദുഃശാസനും ശകുനിയും എന്ത് പറഞ്ഞു?
സര്വേഷാം സമവേതാനാം പുത്രാണാം മമ സഞ്ജയ। യദ്വൃത്തം താത സങ്ഗ്രാമേ മന്ദസ്യാപനയൈര്ഭൃശമ്
എന്റെ എല്ലാ മക്കളും ഒന്നിച്ചു യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ പെരുമാറി, അവരുടെ ബുദ്ധി മങ്ങിയപ്പോൾ എന്ത് സംഭവിച്ചു, സഞ്ജയ, നീ എനിക്ക് പറയൂ.
ലോഭാനുഗസ്യ ദുര്ബുദ്ധേഃ ക്രോധേന വികൃതാത്മനഃ। രാജ്യകാമസ്യ മൂഢസ്യ രാഗോപഹതചേതസഃ। ദുര്നീതം വാ സുനീതം വാ തന്മമാചക്ഷ്വ സഞ്ജയ
ലോഭം പിന്തുടരുന്ന, ദുഷ്പ്രജ്ഞനായ, ക്രോധത്തിൽ ആകുലനായ, രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന, മോഹം പിടിച്ചിരിക്കുന്ന എന്റെ മകന്റെ പ്രവർത്തികൾ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയിരുന്നാലും, സഞ്ജയ, നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.