സോദ്വേഗാ ഇവ തം ദൃഷ്ട്വാ കന്യാഃ പരമശോഭനാഃ। അപാക്രാമന്ത താഃ സര്വാ വൃദ്ധ ഇത്യേവ ചിന്തയാ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം സുന്ദരികളായ ആ കന്യകൾ എല്ലാം, അവൻ വയസ്സായവനാണെന്നു കരുതി ഭയത്താൽ പിന്മാറി.
വൃദ്ധഃ പരമധര്മാത്മാ വലീപലിതധാരണഃ। കികാരണമിഹായാതോ നിര്ലജ്ജോ ഭരതര്ഷഭഃ
വയസ്സായവനും, ഏറ്റവും ധാർമ്മികനും, ചുരുളുകളും വെളുത്ത മുടിയും ഉള്ള ഈ ഭാരതശ്രേഷ്ഠൻ ലജ്ജയില്ലാതെ ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത് എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചു.
മിഥ്യാപ്രതിജ്ഞോ ലോകേഷു കിം വദിഷ്യതി ഭാരത। ബ്രഹ്മചാരീതി ഭീഷ്മോ ഹി വൃഥൈവ പ്രഥിതോ ഭുവി
ലോകത്തിൽ ഭീഷ്മൻ ബ്രഹ്മചാരിയെന്നു വ്യർത്ഥമായി പ്രസിദ്ധനായിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ വ്യാജപ്രതിജ്ഞയോടെ ജീവിക്കുന്നവനെക്കുറിച്ച് ആളുകൾ എന്ത് പറയും?
ക്ഷത്രിയാണാം വചഃ ശ്രുത്വാ ഭീഷ്മശ്ചുക്രോധ ഭാരത
ക്ഷത്രിയരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭീഷ്മന് കോപം വന്നു, ഭാരത.
ഭീഷ്മസ്തദാ സ്വയം കന്യാ വരയാമാസ താഃ പ്രഭുഃ। ഉവാച ച മഹീപാലാന്രാജഞ്ജലദനിഃസ്വനഃ
അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ സ്വയം ആ കന്യകളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു; പിന്നെ ഇടിമുഴക്കത്തിനെപ്പോലെ രാജാക്കന്മാരോട് സംസാരിച്ചു, രാജാവേ.
രഥമാരോപ്യ താഃ കന്യാ ഭീഷ്മഃ പ്രഹരതാം വരഃ। ആഹൂയ ദാനം കന്യാനാം ഗുണവദ്ഭ്യഃ സ്മൃതം ബുധൈഃ
പിന്നീട്, യുദ്ധശൂരനായ ഭീഷ്മൻ ആ കന്യകളെ തന്റെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, ഗുണമുള്ളവർക്കു കന്യകളെ നൽകുന്നത് ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്ന കാര്യമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അലങ്കൃത്യ യഥാശക്തി പ്രദായ ച ധനാന്യപി। പ്രയച്ഛന്ത്യപരേ കന്യാം മിഥുനേന ഗവാമപി
അവരുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് പെണ്ണിനെ അലങ്കരിച്ച്, ധനം കൊടുത്തും, ചിലർ ആ പെണ്ണിനെ പശുക്കളുടെ ഒരു ജോഡിയോടുകൂടി നൽകുന്നു.
വിത്തേന കഥിതേനാന്യേ ബലേനാന്യേഽനുമാന്യ ച। പ്രമത്താമുപയന്ത്യന്യേ സ്വയമന്യേ ച വിന്ദതേ
ചിലർ നിശ്ചയിച്ച വില കൊടുത്ത് പെണ്ണിനെ നേടുന്നു, ചിലർ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത്, ചിലർ സമ്മതത്തോടെ, മറ്റുചിലർ അവൾ ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ സമീപിക്കുന്നു, ചിലർ സ്വന്തം ശ്രമത്തിലൂടെ അവളെ നേടുന്നു.
ആര്ഷം വിധിം പുരസ്കൃത്യ ദാരാന്വിന്ദന്തി ചാപരേ। അഷ്ടമം തമഥോ വിത്ത വിവാഹം കവിഭിര്വൃതമ്
ചിലർ ഋഷിമാരുടെ വിവാഹരീതിപോലെയാണ് ഭാര്യയെ നേടുന്നത്; എട്ടാമത്തേത്, ധനംകൊടുത്ത് നടക്കുന്ന വിവാഹം, പണ്ഡിതന്മാർ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്വയംവരം തു രാജന്യാഃ പ്രശംസന്ത്യുപയാന്തി ച। പ്രമഥ്യ തു ഹൃതാമാഹുര്ജ്യായസീം ധര്മവാദിനഃ
രാജകുലത്തിൽപെട്ടവർ സ്വയംവരത്തെ പ്രശംസിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ ധർമ്മശാസ്ത്രജ്ഞർ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് പെണ്ണിനെ നേടുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നു.
താ ഇമാഃ പൃഥിവീപാലാ ജിഹീര്ഷാമി ബലാദിതഃ। തേ യതധ്വം പരം ശക്ത്യാ വിജയായേതരായ വാ
ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരേ, ഇവയാണ് ഞാൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത് അവളെ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മാർഗങ്ങൾ. അതിനാൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് വിജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ തോൽക്കൂ.
ഏവമുക്ത്വാ മഹീപാലാന്കാശിരാജം ച വീര്യവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ രാജാക്കന്മാരോടും ശക്തനായ കാശിരാജാവിനോടും പറഞ്ഞു.
സര്വാഃ കന്യാഃ സ കൌരവ്യോ രഥമാരോപ്യ ച സ്വകമ്। ആമന്ത്ര്യ ച സ താന്പ്രായാച്ഛീഘ്രം കന്യാഃ പ്രഗൃഹ്യ താഃ
അവൻ, അവരെല്ലാം തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി, രാജകുമാരിമാരെ പിടിച്ചു, അവരോട് വിടപറഞ്ഞ്, അതിവേഗം അവിടെനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ സമുത്പേതുരമര്ഷിതാഃ। സംസ്പൃശന്തഃ സ്വകാന്ബാഹൂന്ദശന്തോ ദശനച്ഛദാന്
അപ്പോൾ ആ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, സ്വന്തം കൈകൾ പിടിച്ചു, ദേഷ്യത്തിൽ അധരങ്ങൾ കടിച്ചു.
തേഷാമാഭരണാന്യാശു ത്വരിതാനാം വിമുഞ്ചതാമ്। ആമുഞ്ചതാം ച വര്മാണി സംഭ്രമഃ സുമഹാനഭൂത്
അവർ വേഗത്തിൽ ആഭരണങ്ങളും കാവചവും ധരിക്കുമ്പോൾ അവരിൽ വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.
താരാണാമിവ സംപാതോ ബഭൂവ ജനമേജയ। ഭൂഷണാനാം ച സര്വേഷാം കവചാനാം ച സര്വശഃ
ജനമേജയ, അവരുടെ ആഭരണങ്ങളും കാവചങ്ങളും ചിതറിപ്പറന്നപ്പോൾ, അതു നക്ഷത്രങ്ങൾ കൂട്ടമായി ചേരുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
സവര്മഭിര്ഭൂഷണൈശ്ച പ്രകീര്യദ്ബിരിതസ്തതഃ। സക്രോധാമര്ഷജിഹ്മഭ്രൂകഷായീകൃതലോചനാഃ
കാവചങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ചുറ്റും ചിതറിക്കിടക്കുമ്പോൾ, അവർ കോപത്തിലും ദേഷ്യത്തിലും കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, കണ്പൊട്ടുകൾ ചുരുണ്ടു നിന്നു.
സൂതോപക്ലൃപ്താന് രുചിരാന്സദശ്വൈരുപകല്പിതാന്। രഥാനാസ്ഥായ തേ വീരാഃ സര്വപ്രഹരണാന്വിതാഃ
അവ വീരന്മാർ, സാരഥിമാർ ഒരുക്കിയ നല്ല കുതിരകളോടുകൂടിയ മനോഹരമായ രഥങ്ങളിൽ കയറി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശം വെച്ചു.
പ്രയാന്തമഥ കൌരവ്യമനുസസ്രുരുദായുധാഃ। തതഃ സമഭവദ്യുദ്ധം തേഷാം തസ്യ ച ഭാരത। ഏകസ്യ ച ബഹൂനാം ച തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്
അപ്പോൾ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത്, അവർ പുറപ്പെട്ട കൌരവനെ പിന്തുടർന്നു; പിന്നെ അവനും അനേകം രാജാക്കന്മാരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും ഉന്മേഷജനകവുമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, ഭാരത.
തേ ത്വിഷൂന്ദശസാഹസ്രാംസ്തസ്മിന്യുഗപദാക്ഷിപന്। അപ്രാപ്താംശ്ചൈവ താനാശു ഭീഷ്മഃ സര്വാംസ്തഥാഽന്തരാ
അവർ ഒരേസമയം പത്തു ആയിരം അമ്പുകൾ അവനോട് എറിയുമ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ അതെല്ലാം ഇടയിൽ തന്നെ തടഞ്ഞു.
അച്ഛിനച്ഛരവര്ഷേണ മഹതാ ലോമവാഹിനാ। തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ സര്വതഃ പരിവാര്യ തമ്
അവൻ വലിയ അമ്പുവർഷം കൊണ്ട് അവയെല്ലാം മുറിച്ചു; പിന്നെ രാജാക്കന്മാർ അവനെ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.
വവൃഷുഃ ശരവര്ഷേണ വര്ഷേണേവാദ്രിമമ്ബുദാഃ। സ തം ബാണമയം വര്ഷം ശരൈരാവാര്യ സര്വതഃ
അവർ മേഘങ്ങൾ പർവ്വതത്തിൽ മഴപോലെ അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു; എന്നാൽ ഭീഷ്മൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ അമ്പുവർഷം മുഴുവനും തടഞ്ഞു.
തതഃ സര്വാന്മഹീപാലാന്പര്യവിധ്യത്ത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ। ഏകൈകസ്തു തതോ ഭീഷ്മം രാജന്വിവ്യാധ പഞ്ചഭിഃ
അവൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും മൂന്ന് അമ്പുകൾ വീതം കുത്തി; അതിനുപിന്നീട് ഓരോ രാജാവും ഭീഷ്മനെ അഞ്ച് അമ്പുകൾ വീതം കുത്തി.
സ ച താന്പ്രതിവിവ്യാധ ദ്വാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം പരാക്രമന്। തദ്യുദ്ധമാസീത്തുമുലം ഘോരം ദേവാസുരോപമമ്
അവൻ ശക്തി കാണിച്ച്, ഓരോരുത്തരെയും രണ്ട് അമ്പുകൾ വീതം തിരിച്ചടിച്ചു; ആ യുദ്ധം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള പോരുപോലെ ഭയങ്കരവും ഉന്മേഷജനകവുമായിരുന്നു.
പശ്യതാം ലോകവീരാണാം ശരശക്തിസമാകുലമ്। സ ധനൂംഷി ധ്വജാഗ്രാണി വര്മാണി ച ശിരാംസി
ലോകത്തിലെ വീരന്മാരുടെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ, ഭീഷ്മൻ അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും നിറഞ്ഞ യുദ്ധത്തിൽ വില്ലുകളും കൊടിയുടെ മുകളിൽ ഉള്ള ചിഹ്നങ്ങളും കവർച്ചകളും തലകളും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ചിച്ഛേദ സമരേ ഭീഷ്മഃ ശതശോഥ സഹസ്രശഃ। തസ്യാതിപുരുഷം കര്മ ലാഘവം രഥചാരിണഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീഷ്മൻ നൂറുകണക്കിനെയും ആയിരക്കണക്കിനെയും തകർത്തു; അങ്ങനെ അത്യധികമായ വീര്യവും വേഗതയും ആ രഥസാരഥിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു.
രക്ഷണം ചാത്മനഃ സംഖ്യേ ശത്രവോഽപ്യഭ്യപൂജയന്। `അക്ഷതഃ ക്ഷപയിത്വാന്യാനസങ്ഖ്യേയപരാക്രമഃ
യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ രക്ഷയ്ക്ക് പോലും ശത്രുക്കൾ ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ചു; അനേകരെ സംഹരിച്ചിട്ടും അവൻ ഒരു മുറിവും കൂടാതെ, അളവറ്റ വീര്യത്തോടെ നിലകൊണ്ടു.
ആനിനായ സ കാശ്യസ്യ സുതാഃ സാഗരഗാസുതഃ।' താന്വിനിര്ജിത്യ തു രണേ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
അപ്പോൾ, കാശിരാജാവിന്റെ മകനെ സമുദ്രയാത്രക്കാരനായ രാജാവിന്റെ മകൻ കൊണ്ടുവന്നു; യുദ്ധത്തിൽ അവരെ എല്ലാം ജയിച്ച്, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ,
കന്യാഭിഃ സഹിതഃ പ്രായാദ്ഭാരതോ ഭാരതാന്പ്രതി। തതസ്തം പൃഷ്ഠതോ രാജഞ്ശാല്വരാജോ മഹാരഥഃ
ആ പെൺകുട്ടികളോടൊപ്പം ഭരതൻമാരുടെ അടുക്കൽ ഭീഷ്മൻ പുറപ്പെട്ടു; പിന്നെ, രാജാവേ, ശക്തനായ ശാൽവരാജാവ് അവനെ പിന്തുടർന്നു.
അഭ്യഗച്ഛദമേയാത്മാ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം രണേ। വാരണം ജഘനേ ഭിന്ദന്ദന്താഭ്യാമപരോ യഥാ
അടക്കമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള ശാൽവരാജാവ്, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടു; മറ്റൊരു ആന തന്റെ എതിരാളിയുടെ പുറം ചുണ്ടുകൊണ്ട് തകർക്കുന്നതുപോലെ.