തതോ ദാസ്യാമ്യഹം ഭദ്ര സര്വം യസ്യ യഥേപ്സിതമ്। ദുഹിതൃത്വേ ച മാം വീര സങ്കല്പയിതുമര്ഹസി
അപ്പോൾ ഞാൻ, ഭദ്രനേ, എല്ലാവർക്കും അവരവർക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നൽകും; വീരനേ, നീ എന്നെ മകളായി കരുതണം.
തഥേത്യുക്ത്വാ പൃഥുഃ സര്വം വിധാനമകരോദ്വശീ। തതോ ഭൂതനികായാസ്താം വസുധാം ദുദുഹുസ്തദാ
അങ്ങനെ ആകട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ്, പൃഥു രാജാവ് എല്ലാം ക്രമീകരിച്ചു; പിന്നെ എല്ലാ ജീവികളും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പാൽകുടിച്ചു.
താം വനസ്പതയഃ പൂര്വം സമുത്തസ്ഥുര്ദുധുക്ഷവഃ। സാഽതിഷ്ഠദ്വത്സലാ വത്സം ദോഗ്ധൃപാത്രാണി ചേച്ഛതീ
ആദ്യം മരങ്ങൾ അവളിൽ നിന്ന് പാൽകുടിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റു; അവൾ സ്നേഹത്തോടെ, ഒരു കിടാവിനെയും പാൽകുടിക്കാൻ പാത്രങ്ങളെയും ആഗ്രഹിച്ചു.
വത്സോഽഭൂത്പുഷ്പിതഃ സാലഃ പ്ലക്ഷോ ദോഗ്ധാഽഭവത്തദാ। ഛിന്നപ്രരോഹണം ദുഗ്ധം പാത്രമൌദുമ്ബരം ശുഭമ്
പുഷ്പിതമായ ശാലമരം കിടാവായി, പ്ലക്ഷമരം പാൽകുടിയവനായി; മുറിച്ചെടുത്ത ചാറ് പാൽ ആയി, പാത്രം മനോഹരമായ ഉഡുമ്പ് മരത്തിൽ നിന്നുള്ളതായിരുന്നു.
ഉദയഃ പര്വതോ വത്സോ മേരുര്ദോഗ്ധാ മഹാഗിരിഃ। രത്നാന്യോഷധയോ ദുഗ്ധം പാത്രമസ്തമയം തഥാ
ഉദയപർവ്വതം കിടാവായി, മെരു മഹാപർവ്വതം പാൽകുടിയവനായി; രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും പാൽ ആയി, പാത്രം അസ്തമയപർവ്വതമായിരുന്നു.
ദേവാനാം വത്സ ഇന്ദ്രോഽഭൂത്പാത്രം ദാരുമയം തഥാ'। ദോഗ്ധാ ച സവിതാ ദേവോ ദുഗ്ധമൂര്ജസ്കരം പ്രിയമ്
ദേവന്മാർക്ക് ഇന്ദ്രൻ കിടാവായി, പാത്രം മരത്തിൽ നിന്നുള്ളതായിരുന്നു; പാൽകുടിയവൻ സവിതാ ദേവൻ, പാൽ പോഷകവും പ്രിയവുമായിരുന്നു.
അസുരാ ദുദുഹുര്മായാമയഃപാത്രേ തു താം തദാ। ദോഗ്ധാ ദ്വിമൂര്ധാ തത്രാസീദ്വത്സശ്ചാസീദ്വിരോചനഃ
അസുരന്മാർ അവളിൽ നിന്ന് മായാമയമായ പാത്രത്തിൽ പാൽകുടിച്ചു; അവിടെ ദ്വിമൂർദ്ധൻ പാൽകുടിയവനായി, വിരോചനൻ കിടാവായി.
കൃഷിം ച സസ്യം ച നരാ ദുദുഹുഃ പൃഥിവീതലേ। സ്വായംഭുവോ മനുര്വത്സസ്തേഷാം ദോഗ്ധാഽഭവത്പൃഥുഃ
മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൃഷിയും വിളകളും പാൽകുടിച്ചു; അവർക്കായി സ്വായംഭുവ മനു കിടാവായി, പൃഥു പാൽകുടിയവനായി.
അലാബുപാത്രേ ച തഥാ വിഷം ദുഗ്ധാ വസുന്ധരാ। ധൃതരാഷ്ട്രോഽഭവദ്ദോഗ്ധാ തേഷാം വത്സസ്തു തക്ഷകഃ
കുമ്പളക്കൊണ്ടുള്ള പാത്രത്തിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിഷം പാൽപോലെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; ധൃതരാഷ്ട്രൻ പിഴിഞ്ഞവൻ, തക്ഷകൻ ആ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു.
സപ്തര്ഷിഭിര്ബ്രഹ്മ ദുഗ്ധാ തഥാ ചാക്ലിഷ്ടകര്മഭിഃ। ദോഗ്ധാ ബൃഹസ്പതിഃ പാത്രം ഛന്ദോ വത്സശ്ച സോമരാട്
സപ്തർഷിമാർ, പാപരഹിതമായ പ്രവർത്തികളോടെ, ബ്രഹ്മാവിനെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; ബൃഹസ്പതി പിഴിഞ്ഞവൻ, പാത്രം ഛന്ദസ്സായിരുന്നു, സോമരാജാവ് ആ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു.
അന്തര്ധാനം ചാമപാത്രേ ദുഗ്ധാ പുണ്യജനൈര്വിരാട്। ദോഗ്ധാ വൈശ്രവണസ്തേഷാം വത്സശ്ചാസീദ്വൃഷധ്വജഃ
പുണ്യശീലികൾ സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ അന്തർധാനം പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; വൈശ്രവണൻ പിഴിഞ്ഞവൻ, വൃഷധ്വജൻ ആ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു.
പുണ്യഗന്ധാന്പദ്മപാത്രേ ഗന്ധര്വാപ്സരസോഽദുഹന്। വത്സശ്ചിത്രരഥസ്തേഷാം ദോഗ്ധാ വിശ്വരുചിഃ പ്രഭുഃ
ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും താമരപ്പാത്രത്തിൽ സുഗന്ധങ്ങൾ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; ചിത്രരഥൻ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു, വിശ്വരുചി എന്ന പ്രഭു പിഴിഞ്ഞവൻ.
സ്വധാം രജതപാത്രേഷു ദുദുഹുഃ പിതരശ്ച താമ്। വത്സോ വൈവസ്വതസ്തേഷാം യമോ ദോഗ്ധാന്തകസ്തദാ
പിതാക്കന്മാർ വെള്ളിപ്പാത്രങ്ങളിൽ സ്വധാ എന്ന അർപ്പണം പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; വൈവസ്വതൻ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു, യമൻ അഥവാ അന്തകൻ പിഴിഞ്ഞവൻ.
ഏവം നികായൈസ്തൈര്ദുഗ്ധാ പയോഽഭീഷ്ടം ഹി സാ വിരാട്। യൈര്വര്തയന്തി തേ ഹ്യദ്യ പാത്രൈര്വത്സൈശ്ച നിത്യശഃ
ഇങ്ങനെ വിവിധ കൂട്ടങ്ങൾ ആ വിരാട് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിച്ച പാൽപോലെ ദ്രവ്യം പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; vessels ഉം കാളിക്കുഞ്ഞുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഇന്നും അതുപോലെ ചെയ്യുന്നതാണ്.
യജ്ഞൈശ്ച വിവിധൈരിഷ്ട്വാ പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്। സന്തര്പയിത്വാ ഭൂതാനി സര്വൈഃ കാമൈര്മനഃപ്രിയൈഃ
വിവിധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, വീരനായ വേനന്റെ മകൻ പൃഥു, എല്ലാ ജീവികളും മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി സംതൃപ്തരാക്കി.
ഹൈരണ്യാനകരോദ്രാജാ യേ കേചിത്പാര്ഥിവാ ഭുവി। താന്ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രായച്ഛദശ്വമേധേ മഹാമഖേ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും സ്വർണ്ണരൂപങ്ങൾ രാജാവ് ഉണ്ടാക്കി, ആ സ്വർണ്ണരൂപങ്ങൾ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.
സ ഷഷ്ടിം ഗോസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിം നാഗശതാനി ച। സൌവര്ണാനകരോദ്രാജാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച താന്ദദൌ
ആ രാജാവ് അറുപതിനായിരം സ്വർണ്ണപശുക്കളും അറുപത് നൂറ് സ്വർണ്ണയാനകളും ഉണ്ടാക്കി, അവയെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.
ഇമാം ച പൃഥിവീം സര്വാം മണിരത്നവിഭൂഷിതാമ്। സൌവര്ണീമകരോദ്രാജാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച താം ദദൌ
മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച ഈ മുഴുവൻ ഭൂമിയെ സ്വർണ്ണരൂപത്തിൽ മാറ്റി, രാജാവ് അതും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.
സ ചേന്മമാര സൃഞ്ജയ ചതുര്ഭദ്രതരസ്ത്വയാ। പുത്രാത്പുണ്യതരസ്തുഭ്യം മാ പുത്രമനുതപ്യഥാഃ। അയജ്വാനമദക്ഷിണ്യമഭി ശ്വൈത്യേത്യുദാഹരത്
സൃഞ്ജയൻ മരിച്ചാൽ, നീ നാലു ഗുണം ഭാഗ്യവാൻ ആയവനേക്കാൾ പുണ്യവാനാണ്; മകനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ട. യാഗം ചെയ്യാത്തവനും ദാനം നൽകാത്തവനും 'വെളുത്തവൻ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
സഹസ്രം മുസലേനാഹന്സഹസ്രമസിനാഽവധീത്। ഉദ്ബന്ധനാത്സഹസ്രം ച സഹസ്രമുദകേ കൃതമ്
അവൻ ആയിരം പേരെ മുഷലാൽ കൊന്നു, ആയിരം പേരെ വാളാൽ വധിച്ചു, ആയിരം പേരെ കെട്ടി, ആയിരം പേരെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
ദന്താന്ഭങ്ക്ത്വാ സഹസ്രസ്യ ഭിന്നകര്ണാംസ്തഥാഽകരോത്। തതഃ സപ്തസഹസ്രാണാം കുടുധൃപമപായയത്
അവൻ ആയിരം പേരുടെ പല്ലുകൾ പൊട്ടിച്ചു, അവരുടെ ചെവി പിളർത്തി; പിന്നെ ഏഴായിരം പേരെ മുഷലിന്റെ വിഷം കുടിപ്പിച്ചു.
ശിഷ്ടാന്വധ്വാ ച ഹത്വാ വൈ തേഷാം മൃര്ധ്നി വിഭിദ്യ ച। ഗുണാവതീമുത്തരേണ ഖാണ്ഡവാദ്ദക്ഷിണേന ച। ഗിര്യന്തേ ശതസാഹസ്രാ ഹൈഹയാഃ സമരേ ഹതാഃ
ശേഷിച്ചവരെ വധിച്ച്, അവരുടെ തല പൊട്ടിച്ച്, ഗുണാവതിയുടെ വടക്കിലും ഖാണ്ഡവയുടെ തെക്കിലും, ആയിരം ആയിരം ഹേഹയന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
സരഥാശ്വഗജാ വീരാ നിഹതാസ്തത്ര ശേരതേ। പിതുര്വധാമര്ഷിതേന ജാമദഗ്ന്യേന ധീമതാ
രഥങ്ങളോടും കുതിരകളോടും ആനകളോടും കൂടിയ വീരന്മാർ അവിടെ വീണു കിടന്നു; പിതാവിന്റെ വധത്തിൽ കോപിതനായ ജാമദഗ്ന്യൻ അവരെ വധിച്ചു.
നിജഘ്നേ ദശസാഹസ്രാന്രാമഃ പരശുനാ തദാ। ന ഹ്യമൃഷ്യത താ വാചോ യാസ്തൈര്ഭൃശമുദീരിതാഃ
രാമൻ അന്നപ്പോൾ തന്റെ പരശുവാൽ പത്ത് ആയിരം പേരെ വധിച്ചു; അവരാൽ പറഞ്ഞ കഠിനവാക്കുകൾ അവൻ സഹിക്കാനായില്ല.
ഭൃഗൌ രാമാഭിധാവേതി യദാക്രന്ദന്ദ്വിജോത്തമാഃ। തതഃ കാശ്മീരദരദാന്കുന്തിക്ഷുദ്രകമാലവാന്
ഭൃഗുവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള രാമൻ ആക്രമിക്കുന്നു എന്ന് ദ്വിജന്മാർ നിലവിളിച്ചപ്പോൾ, അവൻ കാശ്മീരന്മാരെയും ദരദന്മാരെയും കുന്തിമാരെയും ക്ഷുദ്രകന്മാരെയും മാലവന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു.
അങ്ഗവങ്ഗകലിങ്ഗാംശ്ച വിദേഹാംസ്താമ്രലിപ്തകാന്। രക്ഷോവാഹാന്വീതിഹോത്രാംസ്ത്രിഗര്താന്മാര്തികാവതാന്
അവൻ അങ്കന്മാരെയും വംഗന്മാരെയും കലിംഗന്മാരെയും വിദേഹന്മാരെയും താമ്രലിപ്തക്കാരെയും രാക്ഷസവാഹന്മാരെയും വിതിഹോത്രന്മാരെയും ത്രിഗർത്തന്മാരെയും മാർതികാവതന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു.
ശിബീനന്യാംശ്ച രാജന്യാന്ദേശാന്ദേശാന്സഹസ്രശഃ। നിജഘാന ശിതൈര്ബാണൈര്ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന്
ജാമദഗ്ന്യനായ മഹാശക്തനായ രാമൻ, ശിബി രാജാക്കന്മാരെയും മറ്റു അനേകം ദേശങ്ങളിലെ രാജകുമാരന്മാരെയും തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ ആയിരക്കണക്കിന് വീഴ്ത്തി.
കോടീശതസഹസ്രാണി ക്ഷത്രിയാണാം സഹസ്രശഃ। ഇന്ദ്രഗോപകവര്ണസ്യ ബന്ധുജീവനിഭസ്യ ച
അനവധി കോടി ക്ഷത്രിയന്മാർ, അവരുടെ രക്തം ഇന്ദ്രഗോപംപോലെയും ബന്ദുജീവപ്പൂവുപോലെയും ചുവപ്പായിരുന്നു.
രുധിരസ്യ പരീവാഹൈഃ പൂരയിത്വാ സരാംസി ച। സര്വാനഷ്ടാദശ ദ്വീപാന്വശമാനീയ ഭാര്ഗവഃ
ഭാർഗവൻ അവരുടെ രക്തം ഒഴിച്ച് തടാകങ്ങൾ നിറച്ചു, പതിനെട്ടു ദ്വീപുകളും കീഴടക്കി തന്റെ വശമാക്കി.
ഈജേ ക്രതുശതൈഃ പുണ്യൈഃ സമാപ്തവരദക്ഷിണൈഃ। വേദീമഷ്ടനലോത്സേധാം സൌവര്ണാം വിധിനിര്മിതാമ്
അവൻ നിർമാണവിധി പ്രകാരം എട്ടു അളവു ഉയരമുള്ള പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച യാഗവേദിയിൽ, ഉത്തമമായ ദാനങ്ങളോടെ നൂറുകണക്കിന് പുണ്യയാഗങ്ങൾ നടത്തി.