തത്സര്വം വിതതേ യജ്ഞേ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ഹ്യമന്യത। പ്രത്യക്ഷം തസ്യ ഹവ്യാനി പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി ദേവതാഃ
അവിടെ നടന്ന യജ്ഞത്തിൽ എല്ലാം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു; ദേവന്മാർ നേരിട്ട് അവന്റെ ഹവികൾ സ്വീകരിച്ചു.
കവ്യാനി പിതരഃ കാലേ സര്വകാമാന്ദ്വിജോത്തമാഃ। സ ചേന്മമാര സൃഞ്ജയ ചതുര്ഭദ്രതരസ്ത്വയാ
പിതാക്കന്മാർക്ക് യുക്തമായ സമയത്ത് കാവ്യങ്ങൾ ലഭിച്ചു; ഉത്തമൻമാരായ ദ്വിജന്മാർക്ക് എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിച്ചു. അവൻ മരിച്ചാൽ, സൃഞ്ജയ, നീയേക്കാൾ നാലുമടങ്ങ് ഭാഗ്യവാനായിരിക്കും.
പുത്രാത്പുണ്ഡതരസ്തുഭ്യം മാ പുത്രമനുതപ്യഥാഃ। അയജ്വാനമദക്ഷിണ്യമഭി ശ്വൈത്യേത്യുദാഹരത്
ഒരു മകനേക്കാൾ കൂടുതൽ പുണ്യവാനായി നിന്നോട് അനുഭവപ്പെടും, അതിനാൽ മകനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവനെയും ദാനം നൽകാത്തവനെയും 'വെളുത്തവൻ' എന്ന് അർഹതയില്ലാത്തവനായി പറയുന്നു.
അലഭന്തീ പരിത്രാണം വൈന്യമേവാഭ്യപദ്യത। കൃതാഞ്ജലിപുടാ രാജന്പൂജ്യം ലോകൈസ്ത്രിഭിസ്തദാ
രക്ഷയൊന്നും ലഭിക്കാതെ അവൾ വൈന്യനെ സമീപിച്ചു; കയ്യുകൂപ്പി നിൽക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, അവളെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ജനങ്ങളും ആദരിച്ചു.
ഉവാച ചൈനം നാധര്മ്യം സ്ത്രീവധം കര്തുമര്ഹസി। കഥം ധാരയിതാ ചാസി പ്രജാ രാജന്മയാ വിനാ
അവൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത് നീതികേടാണ്, അതു ചെയ്യരുത്. എനിക്ക് ഇല്ലാതെ നീ ജനങ്ങളെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കും, രാജാവേ?'
ഏകസ്യാര്ഥായ യോ ഹന്യാദാത്മനോ വാ പരസ്യ വാ। ഏകം പ്രാണാന്ബഹൂന്വാപി പ്രാണിനാം നാസ്തി പാതകം
ഒരുവൻ ഒരു കാരണത്താൽ, തനിക്കോ മറ്റൊരാള്ക്കോ വേണ്ടി, ഒരാളെ അല്ലെങ്കിൽ പലരെയോ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, അതിൽ പാപമില്ല.
യസ്മിംസ്തു നിഹതേ ഭദ്രേ ബഹവഃ സുഖമേധതേ। തസ്മിന്ഹതേ ത്വധം നാസ്തി പാതകം നോപഭുജ്യതേ
പ്രിയമേ, ഒരാളുടെ മരണത്തിൽ അനേകർക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചാൽ, ആ കൊലയിൽ പാപമില്ല, കുറ്റവുമില്ല.
സോഽഹം പാലനിമിത്തം ത്വാം ബധിഷ്യാമി വസുംധരേ। യദി ചേദ്വചനാദദ്യ ന കരിഷ്യസി മേ പ്രിയമ്
അതിനാൽ, സംരക്ഷണത്തിനായി, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് നീ ഇന്നെനിക്ക് ഇഷ്ടം ചെയ്യില്ലെങ്കിൽ, വസുന്ധരേ, ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.
ത്വാം നിഹത്യ തു ബാണേന മച്ഛാസനപരാങ്മുഖീമ്। ആത്മാനം പ്രഥയിത്വാഽഹം പ്രജാ ധാരയിതാ സ്വയം
എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിച്ച് നീ തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ അമ്പുകൊണ്ട് നിന്നെ കൊല്ലും; പിന്നെ ഞാൻ തന്നെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനായി പ്രഖ്യാപിക്കും.
സുഖം വചനമാസ്ഥായ മമ ധര്മഭൃതാം വരേ। സ़ഞ്ജീവയ പ്രജാ നിത്യം ശക്താ ഹ്യസി വസുന്ധരേ
എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠയേ, നീ എപ്പോഴും ജനങ്ങളെ ജീവിപ്പിക്കണം; അതിനായി നീ കഴിവുള്ളവളാണ്, വസുന്ധരേ.
ദുഹിതൃത്വം ച മേ ഗച്ഛ ഏവമേതന്മഹാശരമ്। നിയച്ഛേയം ത്വദര്ഥായ ഉദ്യതം ഘോരദര്ശനമ്
നീ എന്റെ മകളായി മാറണം; അങ്ങനെ, മഹാശരമേ, നിന്റെ خاطرം ഈ ഭയങ്കരമായ ആയുധം ഞാൻ അടക്കാം.
സര്വമേതന്മഹാരാജ വിധാസ്യാസി പരന്തപ। വത്സം ത്വം പശ്യ രാജന്വൈ ക്ഷരേയം യേന വത്സലാ
മഹാരാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ഇതെല്ലാം നീ നിർവഹിക്കും; രാജാവേ, പശുവിനെ പാൽകുടിക്കുന്ന കിടാവിനെ കാണൂ.
സമാം തു കുരു സര്വജ്ഞ മാം തു ധര്മഭൃതാം വര। യഥാ വിഷ്യന്ദമാനം വൈ ക്ഷീരം സര്വത്ര ഭാവയേ
എന്നെ സമമാക്കണം, എല്ലാം അറിയുന്നവനേ, ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; എങ്ങിനെ പാൽ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകുന്നുവോ, അങ്ങനെ ഞാൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കപ്പെടണം.
തത ഉത്സാരയാമാസ ശിലാജാലാനി സര്വശഃ। പൃഥുര്വൈന്യസ്തദാ രാജാ തേന ശൈലാ വിവര്ധിതാഃ
അപ്പോൾ വേനന്റെ മകൻ പൃഥു രാജാവ് എല്ലാ കല്ലുമതിലുകളും നീക്കി; അങ്ങനെ അവൻ പർവ്വതങ്ങളെ വളർത്തി.
ന ഹി പൂര്വനിസര്ഗേ വൈ വിഷമേ വസുധാതലേ। പ്രവിഭാഗഃ പുരാണാം വാ ഗ്രാമാണാം വാ മഹീപതേ
മുന്പത്തെ സൃഷ്ടിയിലോ, ഭൂമിയുടെ ഉരുണ്ടതിൽ പഴയ ദേശങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ വിഭജിച്ചിരുന്നില്ല, രാജാവേ.
ന സസ്യാനി ന ഗോരക്ഷ്യം ന കൃഷിര്ന വണിക്പഥഃ। വൈന്യാത്പ്രഭൃതി രാജേന്ദര സര്വസ്യൈതസ്യ സമ്ഭവഃ
അപ്പോൾ വിളകളും, പശു സംരക്ഷണവും, കൃഷിയും, വ്യാപാരപാതകളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; വേനന്റെ മകൻ പൃഥുവിന്റെ കാലം മുതൽ ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായി, രാജാവേ.
യത്രയത്ര ച സാമ്യം തു ഭൂമാവാസീത്കിലാനഘ। തത്രതത്ര പ്രജാസ്താത നിവാസമഭിരോചയന്। കൃച്ഛ്രേണ ച മഹാരാജ ഇത്യേവമനുശുശ്രുമ
ഭൂമിയിൽ എവിടെയൊക്കെ സമതലമായിടങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നോ, പാപരഹിതനേ, അവിടെയൊക്കെ ജനങ്ങൾ താമസിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു; എന്നാൽ വലിയ കഷ്ടപ്പാടോടെയായിരുന്നു അത്, മഹാരാജാവേ, അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
തഥേത്യുക്ത്വാ പുനര്വൈന്യോ ഗൃഹീത്വാഽഽജഗവം ധനുഃ। ശരാംശ്ചാപ്രതിമാന്ഘോരാംശ്ചിന്തയിത്വാഽബ്രവീന്മഹീമ്
അങ്ങനെ ആകട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ്, വേനന്റെ മകൻ പൃഥു വീണ്ടും തന്റെ മഹത്തായ വില്ലെടുത്ത്, ഭയങ്കരവും തുല്യരഹിതവുമായ അമ്പുകൾ ചിന്തിച്ച് ഭൂമിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഏഹ്യേഹി വസുധേ ക്ഷിപ്രം ക്ഷരൈഭ്യഃ കാങ്ക്ഷിതം പയഃ। മച്ഛസനാതിഗാം വൈ ത്വാം പ്രമഥിഷ്യാമ്യഹം ശരൈഃ
വേഗത്തിൽ വരൂ, ഭൂമിയേ, നിന്റെ നദികളിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിച്ച പാലു നൽകൂ; എന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാത്തപക്ഷം ഞാൻ നിന്നെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർക്കും.
തഥോക്താ സാഽത്മനഃ ശ്രേയശ്ചിന്തയിത്വാഽബ്രവീത്പൃഥുമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, അവൾ സ്വന്തം ഭാവി ചിന്തിച്ച് പൃഥുവിനോട് പറഞ്ഞു.
തതോ ദാസ്യാമ്യഹം ഭദ്ര സര്വം യസ്യ യഥേപ്സിതമ്। ദുഹിതൃത്വേ ച മാം വീര സങ്കല്പയിതുമര്ഹസി
അപ്പോൾ ഞാൻ, ഭദ്രനേ, എല്ലാവർക്കും അവരവർക്കു വേണ്ടതെല്ലാം നൽകും; വീരനേ, നീ എന്നെ മകളായി കരുതണം.
തഥേത്യുക്ത്വാ പൃഥുഃ സര്വം വിധാനമകരോദ്വശീ। തതോ ഭൂതനികായാസ്താം വസുധാം ദുദുഹുസ്തദാ
അങ്ങനെ ആകട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ്, പൃഥു രാജാവ് എല്ലാം ക്രമീകരിച്ചു; പിന്നെ എല്ലാ ജീവികളും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പാൽകുടിച്ചു.
താം വനസ്പതയഃ പൂര്വം സമുത്തസ്ഥുര്ദുധുക്ഷവഃ। സാഽതിഷ്ഠദ്വത്സലാ വത്സം ദോഗ്ധൃപാത്രാണി ചേച്ഛതീ
ആദ്യം മരങ്ങൾ അവളിൽ നിന്ന് പാൽകുടിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റു; അവൾ സ്നേഹത്തോടെ, ഒരു കിടാവിനെയും പാൽകുടിക്കാൻ പാത്രങ്ങളെയും ആഗ്രഹിച്ചു.
വത്സോഽഭൂത്പുഷ്പിതഃ സാലഃ പ്ലക്ഷോ ദോഗ്ധാഽഭവത്തദാ। ഛിന്നപ്രരോഹണം ദുഗ്ധം പാത്രമൌദുമ്ബരം ശുഭമ്
പുഷ്പിതമായ ശാലമരം കിടാവായി, പ്ലക്ഷമരം പാൽകുടിയവനായി; മുറിച്ചെടുത്ത ചാറ് പാൽ ആയി, പാത്രം മനോഹരമായ ഉഡുമ്പ് മരത്തിൽ നിന്നുള്ളതായിരുന്നു.
ഉദയഃ പര്വതോ വത്സോ മേരുര്ദോഗ്ധാ മഹാഗിരിഃ। രത്നാന്യോഷധയോ ദുഗ്ധം പാത്രമസ്തമയം തഥാ
ഉദയപർവ്വതം കിടാവായി, മെരു മഹാപർവ്വതം പാൽകുടിയവനായി; രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും പാൽ ആയി, പാത്രം അസ്തമയപർവ്വതമായിരുന്നു.
ദേവാനാം വത്സ ഇന്ദ്രോഽഭൂത്പാത്രം ദാരുമയം തഥാ'। ദോഗ്ധാ ച സവിതാ ദേവോ ദുഗ്ധമൂര്ജസ്കരം പ്രിയമ്
ദേവന്മാർക്ക് ഇന്ദ്രൻ കിടാവായി, പാത്രം മരത്തിൽ നിന്നുള്ളതായിരുന്നു; പാൽകുടിയവൻ സവിതാ ദേവൻ, പാൽ പോഷകവും പ്രിയവുമായിരുന്നു.
അസുരാ ദുദുഹുര്മായാമയഃപാത്രേ തു താം തദാ। ദോഗ്ധാ ദ്വിമൂര്ധാ തത്രാസീദ്വത്സശ്ചാസീദ്വിരോചനഃ
അസുരന്മാർ അവളിൽ നിന്ന് മായാമയമായ പാത്രത്തിൽ പാൽകുടിച്ചു; അവിടെ ദ്വിമൂർദ്ധൻ പാൽകുടിയവനായി, വിരോചനൻ കിടാവായി.
കൃഷിം ച സസ്യം ച നരാ ദുദുഹുഃ പൃഥിവീതലേ। സ്വായംഭുവോ മനുര്വത്സസ്തേഷാം ദോഗ്ധാഽഭവത്പൃഥുഃ
മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൃഷിയും വിളകളും പാൽകുടിച്ചു; അവർക്കായി സ്വായംഭുവ മനു കിടാവായി, പൃഥു പാൽകുടിയവനായി.
അലാബുപാത്രേ ച തഥാ വിഷം ദുഗ്ധാ വസുന്ധരാ। ധൃതരാഷ്ട്രോഽഭവദ്ദോഗ്ധാ തേഷാം വത്സസ്തു തക്ഷകഃ
കുമ്പളക്കൊണ്ടുള്ള പാത്രത്തിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിഷം പാൽപോലെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; ധൃതരാഷ്ട്രൻ പിഴിഞ്ഞവൻ, തക്ഷകൻ ആ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു.
സപ്തര്ഷിഭിര്ബ്രഹ്മ ദുഗ്ധാ തഥാ ചാക്ലിഷ്ടകര്മഭിഃ। ദോഗ്ധാ ബൃഹസ്പതിഃ പാത്രം ഛന്ദോ വത്സശ്ച സോമരാട്
സപ്തർഷിമാർ, പാപരഹിതമായ പ്രവർത്തികളോടെ, ബ്രഹ്മാവിനെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; ബൃഹസ്പതി പിഴിഞ്ഞവൻ, പാത്രം ഛന്ദസ്സായിരുന്നു, സോമരാജാവ് ആ കാളിക്കുഞ്ഞായിരുന്നു.