തഥാ ഭവിഷ്യതേ മൃത്യോ സാധു സംഹര ഭോഃ പ്രജാഃ। അധര്മസ്തേ ന ഭവിതാ നാപധ്യാസ്യാമ്യഹം ശുഭേ
അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ, മരണമേ; നീ ജീവികളെ എടുത്തുപോകൂ. നിന്നിൽ അധർമ്മം ഉണ്ടാകില്ല, കല്യാണിയായേ, ഞാൻ നിന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയുമില്ല.
യാന്യശ്രുബിന്ദൂനി കരേ മമാസം-- സ്തേ വ്യാധയഃ പ്രാണിനാമാത്മജാതാഃ। തേ മാരയിഷ്യന്തി നരാന്ഗതാസൂ-- ന്നാധര്മസ്തേ ഭവിതാ മാ സ്മ ഭൈഷീഃ
എന്റെ കൈയിൽ നിന്നു വീണ കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ ജീവികൾക്കുള്ള രോഗങ്ങളായി മാറി. അവ ജീവൻ വിടുമ്പോൾ മനുഷ്യരെ കൊല്ലും; നിന്നിൽ അധർമ്മം ഉണ്ടാകില്ല, ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
നാധര്മസ്തേ ഭവിതാ പ്രാണിനാം വൈ ത്വം വൈ ധര്മസ്ത്വം ഹി ധര്മസ്യ ചേശാ। ധര്മ്യാ ഭൂത്വാ ധര്മനിത്യാ ധരിത്രീ തസ്മാത്പ്രാണാന്സര്വഥേമാന്നിയച്ഛ
ജീവികൾക്കായി നിന്നിൽ അധർമ്മം ഉണ്ടാകില്ല; നീ തന്നെയാണ് ധർമ്മം, നീ ധർമ്മത്തിന്റെ അധിപതിയുമാണ്. നീ ധാർമികയും ധർമ്മനിഷ്ഠയുമായ ഭൂമിയായതിനാൽ, ഈ ജീവരെല്ലാം നീ നിയന്ത്രിക്കണം.
മിഥ്യാവൃത്തം മാരയിഷ്യത്യധര്മഃ
അസത്യം പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ അധർമ്മം തന്നെ നശിപ്പിക്കും.
തേനാത്മാനം പാവയസ്വാത്മനാ ത്വം പാപേഽഽത്മാനം മജ്ജയിഷ്യന്ത്യസത്യാത്। തസ്മാത്കാമം രോഷമപ്യാഗതം ത്വം സന്ത്യജ്യാന്തഃ സംഹരസ്വേതി ജീവാന്
അതുകൊണ്ട്, നീ സ്വയം നിന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കണം; അസത്യത്തിൽ പെടുന്നവർ പാപത്തിൽ തങ്ങളെത്തന്നെ മുങ്ങിക്കും. അതിനാൽ, ആഗ്രഹം അല്ലെങ്കിൽ ക്രോധം വന്നാലും, അവയെ അകത്തുതന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ജീവരെ എടുത്തുപോകണം.
സാ വൈ ഭീമാ മൃത്യുസംജ്ഞോപദേശാ-- ച്ഛാപാദ്ഭീതാ ബാഢമിത്യബ്രവീത്തമ്। സാ ച പ്രാണം പ്രാണിനാമന്തകാലേ കാമക്രോധൌ ത്യജ്യ ഹരത്യസക്താ
ഭയാനകമായ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശം ശാപത്തെ ഭയന്ന്, 'ശരി' എന്ന് സമ്മതിച്ചു. അവൾ ആഗ്രഹവും ക്രോധവും ഉപേക്ഷിച്ച്, അകത്തൊന്നും ബന്ധമില്ലാതെ, ജീവികളുടെ ജീവൻ അവസാനം എടുത്തുപോകുന്നു.
മൃത്യുസ്ത്വേഷാം വ്യാധയസ്തത്പ്രസൂതാ വ്യാധീ രോഗോ രുജ്യതേ യേന ജന്തുഃ। സര്വേഷാം ച പ്രാണിനാം പ്രായണാന്തേ തസ്മാച്ഛോകം മാകൃഥാ നിഷ്ഫലം ത്വമ്
മരണവും അവളിൽ നിന്നു ജനിച്ച രോഗങ്ങളും, ജീവികളെ ബാധിക്കുന്ന വേദനകളാണ്. എല്ലാ ജീവികളും മരിക്കുന്ന സമയത്ത്, നീ നിർഫലമായി ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല.
സര്വേ ദേവാഃ പ്രാണിഭിഃ പ്രായണാന്തേ ഗത്വാ വൃത്താഃ സന്നിവൃത്താസ്തഥൈവ। ഏവം സര്വേ പ്രാണിനസ്തത്ര ഗത്വാ വൃത്താ ദേവാ മര്ത്യവദ്രാജസിംഹ
എല്ലാ ദേവന്മാരും ജീവികൾ മരിക്കുന്ന സമയത്ത്, അവരവരുടെ ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ച് മടങ്ങുന്നു. അതുപോലെ, രാജസിംഹാ, ദേവന്മാരും മനുഷ്യരെപോലെ അവിടെ നശിക്കുന്നു.
വായുര്ഭീമോ ഭീമനാദോ മഹൌജാ ഭേത്താ ദേഹാന്പ്രാണിനാം സര്വഗോഽസൌ। നോ വാ വൃത്തിം കദാചി-- ത്പ്രാപ്നോത്യുഗ്രോഽനന്തതേജോവിശിഷ്ടഃ
വായുവിനെപ്പോലെ ഭീമൻ ശക്തനും ഭയങ്കരനുമായ് മുഴങ്ങുന്നവനും അതിവിശാലശക്തിയുള്ളവനും എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരം തകർക്കുന്നവനും എല്ലായിടത്തും എത്തുന്നവനും ആണു. അവൻ ഒരിക്കലും തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ പരാജയപ്പെടുന്നില്ല; അതീവ ഉഗ്രനും അനന്തമായ തേജസ്സുള്ളവനും അതിൽ പ്രത്യേകതയുള്ളവനുമാണ്.
സര്വേ ദേവാ മര്ത്യസംജ്ഞാവിശിഷ്ടാ-- സ്തസ്മാത്പുത്രം മാശുചോ രാജസിംഹ। സ്വര്ഗം പ്രാപ്തോ മോദതേ തേ തനൂജോ നിത്യം രമ്യാന്വീരലോകാനവാപ്യ
എല്ലാ ദേവന്മാരും 'മരണശീലികൾ' എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവരാണെങ്കിലും അവർക്ക് പ്രത്യേകതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട്, രാജസിംഹ, നിന്റെ മകനു വേണ്ടി ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. അവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; വീരന്മാർക്കുള്ള ആനന്ദകരമായ ലോകങ്ങളിൽ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു.
ത്യക്ത്വാ ദുഃഖം സങ്ഗതഃ പുണ്യകൃദ്ഭി-- രേഷാ മൃത്യുര്ദേവദിഷ്ടാ പ്രജാനാമ്। പ്രാപ്തേ കാലേ സംഹരന്തീ യഥാവ-- ത്സ്വയം കൃതാ പ്രാണഹരാ പ്രജാനാമ്
ദുഃഖം വിട്ട്, പുണ്യം ചെയ്തവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികൾക്കും ദേവന്മാർ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്ന മരണമാണിത്. സമയമെത്തുമ്പോൾ, അത് ജീവരെ എടുക്കുന്നു; ജീവികളുടെ ജീവൻ എടുക്കുന്നവൾ തന്നെയാണ് മരണം.
പുത്രാന്നഷ്ടാച്ഛോകമാശു ത്യജസ്വ
മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ ദുഃഖം ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാര്ഥവദ്വാക്യം നാരദേന പ്രകാശിതമ്। ഉവാചാകമ്പനോ രാജാ സഖായം നാരദം തഥാ
നാരദൻ പ്രസ്താവിച്ച ഈ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അകമ്പനൻ തന്റെ സുഹൃത്ത് നാരദനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വ്യപേതശോകഃ പ്രീതോഽസ്മി ഭഗവന്നൃഷിസത്തമ। ശ്രുത്വേതിഹാസം ത്വത്തസ്തു കൃതാര്ഥോഽസ്മ്യഭിവാദയേ
ദുഃഖം മാറി സന്തോഷം നിറഞ്ഞു, മഹാനായ മഹർഷേ, നിന്റെ മുഖേന ഈ കഥ കേട്ടതിൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്; നിനക്ക് ആദരം അർപ്പിക്കുന്നു.
തഥോക്തോ നാരദസ്തേന രാജ്ഞാ ദേവര്ഷിസത്തമഃ। ജഗാമ നന്ദനം ശീഘ്രമശോകവനമാത്മനഃ
രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ ദുഃഖമില്ലാതെ തന്റെ ആനന്ദകരമായ നന്ദനവനത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.
പുണ്യം യശസ്യം സ്വര്ഗ്യം ച ധന്യമായുഷ്യമേവ ച। അസ്യേതിഹാസസ്യ സദാ ശ്രവണം ശ്രാവണം തഥാ
ഈ കഥയെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും കേൾക്കുകയും വായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് പുണ്യവും പ്രശസ്തിയും സ്വർഗ്ഗവും ഭാഗ്യവും ദീർഘായുസും നൽകും.
ഏതദര്ഥപദം ശ്രുത്വാ തദാ രാജാ യുധിഷ്ഠിര। ക്ഷത്രധര്മം ച വിജ്ഞായ ശൂരാണാം ച പരാം ഗതിമ്। സമ്പ്രാപ്തോഽസൌ മഹാവീര്യഃ സ്വര്ഗലോകം മഹാരഥഃ
ഈ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാർക്ക് ഏർപ്പെടുന്ന ധർമ്മവും അവരുടെ പരമഗതിയും മനസ്സിലാക്കി, മഹാശക്തിയുള്ള യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിച്ചു.
അഭിമന്യുഃ പരാന്ഹത്വാ പ്രമുഖേ സര്വധന്വിനാമ്। യുധ്യമാനോ മഹേഷ്വാസോ ഹതഃ സോഽഭിമുഖോ രണേ
അഭിമന്യു മുന്നിൽ നിന്ന് ശത്രുക്കളെ തോല്പിച്ചു, ധനുര്വ്വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുടെ ഇടയിൽ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്ത് നേരെ ശത്രുക്കളുടെ മുന്നിൽ വീണു.
അസിനാ ഗദയാ ശക്ത്യാ ധനുഷാ ച മഹാരഥഃ। വിരജാഃ സോമസൂനുഃ സ പുനസ്തത്ര പ്രലീയതേ
വാൾ, ഗദ, കുന്തം, ധനുസ് എന്നിവയുമായി മഹാരഥിയായ, ശുദ്ധനായ സോമപുത്രൻ അവിടെ ഒടുവിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
തസ്മാത്പരാം ധൃതിം കൃത്വാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ പാണ്ഡവ। അപ്രമത്തഃ സുസന്നദ്ധഃ ശീഘ്രം യോദ്ധുമുപാക്രമ
അതിനാൽ, പാണ്ഡവ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഉന്നതമായ ധൈര്യം കാണിച്ച്, ജാഗ്രതയോടെ, നല്ല രീതിയിൽ ആയുധധാരിയായി, വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടുക.
അശ്വമേധശതൈരീജം ക്രതുഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ। യശ്ച വിപ്രപ്രസാദേന സര്വകാമാനവാപ്യ ച
അവൻ നൂറുകണക്കിന് അശ്വമേധയാഗങ്ങളും ധാരാളം ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ മറ്റ് മഹായാഗങ്ങളും നടത്തി, ബ്രാഹ്മണരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടിയെടുത്തു.
സമ്പ്രാപ്യ വിധിവദ്രാജ്യം സര്വഭൂതാനുകമ്പനഃ। `സര്വദ്വീപാനവഷ്ടഭ്യ പ്രജാ ധര്മേണ പാലയന്
നിയമാനുസൃതമായി രാജ്യം നേടിയ ശേഷം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയോടെ, എല്ലാ ദ്വീപുകളും കീഴടക്കി, ജനങ്ങളെ നീതിയോടെ ഭരിച്ചു.
സ നിര്ഗലം മുഖ്യതമമശ്വമേധശതം പ്രഭുഃ। ആജഹാര സുരേശസ്യ ഹവിഷാ മുദമാഹരന്। അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്യജ്ഞൈരീജേ ബഹുഗുണൈര്നൃപഃ
അവൻ പ്രധാനമായ അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാൾ ഉന്നതമായ യാഗം നടത്തി, ദേവതാധിപതിക്ക് ഹവികൾ അർപ്പിച്ച് സന്തോഷം നൽകി, മറ്റു പലവിധ മഹത്തായ യാഗങ്ങളും നടത്തി.
ക്ഷുത്പിപാസേഽജയദ്രാമഃ സര്വരോഗാംശ്ച ദേഹിനാമ്। സതതം ഗുണസമ്പന്നോ ദീപ്യമാനഃ സ്വതേജസാ
രാമൻ വിശപ്പിനെയും ദാഹത്തെയും, എല്ലാ ജീവികളുടെ രോഗങ്ങളെയും ജയിച്ചു; എപ്പോഴും ഗുണസമ്പന്നനും തന്റെ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
അതിസര്വാണി ഭൂതാനി രാമോ ദാശരഥിര്ബഭൌ। ഋഷീണാം ദേവതാനാം ച മാനുഷാണാം ച സര്വശഃ। പൃഥിവ്യാം സഹ വാസോഽഭൂദ്രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ എല്ലാ ജീവികളിലും, ഋഷിമാരിലും, ദേവന്മാരിലും, മനുഷ്യരിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി തിളങ്ങി. രാമൻ രാജ്യം ഭരിച്ചപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചു.
നാഹീയത തദാ പ്രാമഃ പ്രാണിനാം ന തദാ വ്യഥാ। പ്രാണാപാനൌ സമാവാസ്താം രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
അന്നത്തെ കാലത്ത് ജീവികൾക്ക് കുറവോ ദുഃഖമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; രാമൻ രാജ്യം ഭരിച്ചപ്പോൾ ജീവൻ ശ്വാസം സമന്വയത്തോടെ നിലനിന്നിരുന്നു.
പര്യദീപ്യന്ത തേജാംസി തദാഽനര്ഥാശ്ച നാഭവന്। ദീര്ഘായുഷഃ പ്രജാഃ സര്വാ യുവാ ന മ്രിയതേ തദാ
അന്നകാലത്ത് എല്ലാ പ്രകാശവും തിളങ്ങി, ദുരന്തങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിച്ചു, യുവാക്കളിൽ ആരും മരിച്ചില്ല.
വേദൈശ്ചതുര്ഭിഃ സുപ്രീതാഃ പ്രാപ്നുവന്തി ദിവൌകസഃ। ഹവ്യം കവ്യം ച വിവിധം നിഷ്പൂര്തം ഹുതമേവ ച
നാലു വേദങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു, അവർക്ക് ഹോമവും പിതൃകർമ്മങ്ങളും എല്ലാം ശരിയായി അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
അദംശമശകാ ദേശാ നഷ്ടവ്യാലസരീസൃപാഃ। നാപ്യു പ്രാണഭൃതാം മൃത്യുര്നാകാലേ ജ്വലനോഽദഹത്
ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ കടി കൊള്ളുന്ന പുഴുക്കളോ കൊതുകുകളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, വിഷസർപ്പങ്ങളും ഇല്ലാതായി. ജീവജാലങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായി മരണവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, തീയും അന്യായമായി കത്തിയില്ല.
അധര്മരുചയോ ലുബ്ധാ മൂര്ഖാ വാ നാഭവംസ്തദാ। ശിഷ്ടേഷ്ടപ്രാജ്ഞകര്മാണഃ സര്വേ വര്ണാസ്തദാഽഭവന്
അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദിക്കുന്നവരും, അത്യാഗ്രഹികളും, മൂഢന്മാരും അന്നകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളും നല്ലവരും ജ്ഞാനികളും ആയവരുടെ വഴിയിലാണ് நடந்தത്.