തേ വികീര്ണരഥാശ്ചിത്രാഃ പ്രായശശ്ച പരാങ്മുഖഃ। കുരവഃ കര്ണകര്ണേതി ഹാഹേതി ച വിചുക്രുശുഃ
അവരുടെ രഥങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി, ഭൂരിഭാഗവും തിരിഞ്ഞോടി; കുറുക്കൾ 'കർണാ! കർണാ!' എന്നും 'ഹാ!' എന്നും നിലവിളിച്ചു.
തമാധിരഥിരാക്രന്ദം വിജ്ഞായ ശരണൈഷിണാമ്। മാ ഭൈഷ്ടേതി പ്രതിശ്രുത്യ യയാവഭിമുഖോഽര്ജുനമ്
അധിരഥപുത്രൻ അവരെ സംരക്ഷണം തേടി നിലവിളിക്കുന്നതുകേട്ട്, 'ഭയപ്പെടേണ്ട' എന്ന് ആശ്വസിപ്പിച്ച് അർജുനനെ നേരിട്ട് നേരിടാൻ മുന്നേറി.
സ ഭാരതരഥശ്രേഷ്ഠഃ സര്വഭാരതഹര്ഷണഃ। പ്രാദുശ്ചക്രേ തദാഗ്നേയമസ്ത്രമസ്ത്രവിദാം വാരഃ
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ രഥസാരഥി, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ, ആയുധജ്ഞന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ അഗ്നിയസ്ത്രം അപ്പോൾ പ്രയോഗിച്ചു.
തസ്യ ദീപ്തശരൌഘസ്യ ദീപ്തചാപധരസ്യ ച। `വാരുണേന തദസ്ത്രേണ വിധൂയാഥ ധനഞ്ജയഃ'। ശരൌഘാഞ്ശരജാലേന വിദുധാവ ധനഞ്ജയഃ
അയാൾ പ്രകാശമുള്ള അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി തിളങ്ങുന്ന വില്ലുകൊണ്ട് അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചപ്പോൾ, ധനഞ്ജയൻ വാരുണാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അമ്പുകളുടെ മഴയെ അമ്പുകളുടെ വലകൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
തഥൈവാധിരഥിസ്തസ്യ ബാണാജ്ജ്വലിതതേജസഃ। അസ്ത്രമസ്ത്രേണ സംവാര്യ പ്രാണദദ്വിസൃജഞ്ശരാന്
അധിരഥപുത്രനും അർജുനന്റെ ജ്വലിച്ച അമ്പുകൾക്ക് മറുപടിയായി തന്റെ ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് തടഞ്ഞ്, അമ്പുകൾ വീണ്ടും പ്രയോഗിച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ഭീമശ്ച സാത്യകിശ്ച മഹാരഥഃ। വിവ്യധുഃ കര്ണമാസാദ്യ ത്രിഭിസ്ത്രിഭിരജിഹ്മഗൈഃ
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ഭീമൻ, മഹാരഥിയായ സാത്യകി എന്നിവർ കർണനെ സമീപിച്ച് ഓരോരുത്തരും മൂന്നു നേരേപോയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളച്ചു.
അര്ജുനാസ്ത്രം തു രാധേയഃ സംവാര്യ ശരവൃഷ്ടിഭിഃ। തേഷാം ത്രയാണാം ചാപാനി ചിച്ഛേദ വിശിഖൈസ്ത്രിഭിഃ
പക്ഷേ, രാധേയൻ അർജുനന്റെ ആയുധം അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് തടഞ്ഞു, അവരിലെ മൂവരുടെ വില്ലുകൾ മൂന്നു കൂർച്ചുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിച്ചു.
തേ നികൃത്തായുഘാഃ ശൂരാ നിര്വിഷാ ഭുജഗാ ഇവ। രഥശക്തീഃ സമുത്ക്ഷിപ്യ ഭൃശം സിംഹാ ഇവാനദന്
അവരുടെ വില്ലുകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ വീരന്മാർ വിഷം ഇല്ലാത്ത പാമ്പുകളെപ്പോലെ, രഥശക്തികൾ എടുത്ത് സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഉരുണ്ടു.
താ ഭുജാഗ്രൈര്മഹാവേഗാ നിസൃഷ്ടാ ഭുജഗോപമാഃ। ദീപ്യമാനാ മഹാശക്ത്യോ ജഗ്മുരാധിരഥിം പ്രതി
അവരുടെ കൈകളിൽ നിന്ന് ശക്തിയായി എറിഞ്ഞ, പാമ്പുകളെപ്പോലെ ദഹിക്കുന്ന വലിയ ശക്തികൾ അഗ്നിപോലെ തെളിഞ്ഞ് അധിരഥിയെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് പായിച്ചു.
താ നികൃത്യ ശരവ്രാതൈസ്ത്രിഭിസ്ത്രിഭിരജിഹ്മഗൈഃ। നനാദ ബലവാന്കര്ണഃ പാര്ഥായ വിസൃജഞ്ശരാന്
ശക്തനായ കർണൻ, ആ ശക്തികളെ മൂന്നു മൂന്നു അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് മുറിച്ചുവിട്ട്, പാർത്ഥനിലേക്ക് അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ച് ഉരുണ്ടു.
അര്ജുനശ്ചാപി രാധേയം വിദ്ധ്വാ സപ്തഭിരാശുഗൈഃ। കര്ണാദവരജം ബാണൈര്ജഘാന നിശിതൈഃ ശരൈഃ
അർജുനൻ രാധേയനെ ഏഴു വേഗമുള്ള അമ്പുകളാൽ വെട്ടി, കർണ്ണന്റെ ഇളയാനെ കൂരായ അമ്പുകളാൽ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
തതഃ ശത്രുംജയം ഹത്വാ പാര്ഥഃ ഷങ്ഭിരജിഹ്മഗൈഃ। ജഹാര സദ്യോ ഭല്ലേന വിപാടസ്യ ശിരോ രഥാത്
ശത്രുജയനെ ആറു നേരായ അമ്പുകളാൽ വധിച്ച ശേഷം, പാർഥൻ ഒരു വിശാലതലയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് വിപാടന്റെ തലം ഉടൻ തന്നെ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി.
പശ്യതാം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാമേകേനൈവ കിരീടിനാ। പ്രമുഖേ സൂതപുത്രസ്യ സോദര്യാ നിഹതാസ്ത്രയഃ
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, കിരീടധാരി അർജുനൻ, രഥികനായ കർണ്ണന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ, ഒരു പ്രഹാരത്തിൽ മൂന്നു സഹോദരന്മാരെ കൊല്ലി.
തതോ ഭീമഃ സമുത്പത്യ സ്വരഥാദ്വൈനതേയവത്। വരാസിനാ കര്ണപക്ഷാഞ്ജധാന ദശ പഞ്ച ച
അതിനുശേഷം ഭീമൻ, തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഗരുഡനെപ്പോലെ ചാടി, ഉത്തമമായ വാൾ കൊണ്ടു കർണ്ണന്റെ പതിനഞ്ച് അനുയായികളെ വീഴ്ത്തി.
പുനസ്തു രഥമാസ്ഥായ ധനുരാദായ ചാപരമ്। വിവ്യാധ ദശഭിഃ കര്ണം സൂതമശ്വാംശ്ച പഞ്ചഭിഃ
പിന്നീട് വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി, മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, ഭീമൻ കർണ്ണനെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ, രഥിക്കാരനെ അഞ്ചു അമ്പുകളാൽ, കുതിരകളെയും അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽപ്യസിവരം ചര്മ ചാദായ ഭാസ്വരമ്। ജഘാന ചന്ദ്രവര്മാണം ബൃഹത്ക്ഷത്രം ച നൈഷധമ്
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ഉത്തമമായ വാൾയും ദീപ്തമായ കവചവും എടുത്ത്, ചന്ദ്രവർമ്മനും നിഷദരാജാവായ ബൃഹത്ക്ഷത്രനെയും വധിച്ചു.
തതഃ സ്വരഥമാസ്ഥായ പാഞ്ചാല്യോഽന്യച്ച കാര്മുകമ്। ആദായ കര്ണം വിവ്യാധ ത്രിസപ്തത്യാ നദന്രണേ
അതിനുശേഷം പാഞ്ചാലരാജകുമാരൻ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, യുദ്ധത്തിൽ ഉരസിക്കുമ്പോൾ കർണ്ണനെ എഴുപത്തിയൊന്ന് അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
ശൈനേയോഽപ്യന്യദാദായ ധനുരിന്ദുസമദ്യുതിഃ। സൂതപുത്രം ചതുഃഷഷ്ട്യാ വിദ്ധ്വാ സിംഹ ഇവാനദത്
ശൈനെയനായ സത്യകി, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, സിംഹംപോലെ ഗർജിച്ച്, സൂതപുത്രനായ കർണ്ണനെ അറുപത്തിനാലു അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
ഭല്ലാഭ്യാം സാധു മുക്താഭ്യാം ഛിത്ത്വാ കര്ണസ്യ കാര്മുകമ്। പുനഃ കര്ണം ത്രിഭിര്ബാണൈര്ബാഹ്വോരുരസി ചാര്പയത്
രണ്ട് വിശാലതലയുള്ള കൃത്യമായ അമ്പുകളാൽ കർണ്ണന്റെ വില്ല് വെട്ടി, പിന്നെ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ കർണ്ണന്റെ കൈകളിലും നെഞ്ചിലും തട്ടി.
തതോ ദുര്യോധനോ ദ്രോണോ രാജാ ചൈവ ജയദ്രഥഃ। നിമ़ജ്ജമാനം രാധേയമുജ്ജഹ്രുഃ സാത്യകാര്ണവാത്
അതിനുശേഷം ദുര്യോധനനും ദ്രോണനും രാജാവായ ജയദ്രഥനും, സത്യകിയുടെ ആക്രമണത്തിൽ തളർന്ന രാധേയനെ രക്ഷപ്പെടുത്തി.
പത്ത്യശ്വരഥമാതങ്ഗാസ്ത്വദീയാഃ ശതശോഽപരേ। കര്ണമേവാഭ്യധാവന്ത ത്രാസ്യമാനാഃ പ്രഹാരിണഃ
നിന്റെ പടയാളികൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് പേർ, ആ ആക്രമണത്തിൽ ഭയപ്പെട്ടു, രക്ഷക്കായി കർണ്ണന്റെ അടുക്കൽ ഓടി.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ഭീമശ്ച സൌഭദ്രോഽര്ജുന ഏവ ച। നകുലഃ സഹദേവശ്ച സാത്യകിം ജുഗുപൂ രണേ
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ഭീമൻ, അഭിമന്യു, അർജുനൻ, നകുലൻ, സഹദേവൻ എന്നിവരും യുദ്ധത്തിൽ സത്യകിയെ സംരക്ഷിച്ചു.
ഏവമേഷ മഹാരൌദ്രഃ ക്ഷയാര്ഥം സര്വധന്വിനാമ്। താവകാനാം പരേഷാം ച ത്യക്ത്വാ പ്രാണാനഭൂദ്രണഃ।। പദാതിരഥനാഗാശ്വാ ഗജാശ്വരഥപത്തിഭിഃ। രഥിനോ നാഗപത്ത്യശ്വൈരഥ പത്തീരഥ ദ്വിപൈഃ
ഇങ്ങനെ, എല്ലാ വില്ലാളികളുടെയും നാശത്തിനായി, നിന്റെ പക്ഷവും ശത്രുക്കളും ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധം നടത്തി, പടയാളികൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയുമായി മഹാ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
അശ്വൈരശ്വാ ഗജൈര്നാഗാ രഥിനോ രഥിഭിഃ സഹ। സംയുക്താഃ സമദൃശ്യന്ത പത്തയശ്ചാപി പത്തിഭിഃ।। ഏവം സുകലിലം യുദ്ധമാസീത്ക്രവ്യാദഹര്ഷണമ്। മഹദ്ഭിസ്തൈരഭീതാനാം യമരാഷ്ട്രവിവര്ധനമ്
കുതിരകൾ കുതിരകളുമായി, ആനകൾ ആനകളുമായി, രഥികർ രഥികരുമായി, പടയാളികൾ പടയാളികളുമായി ഏറ്റുമുട്ടി; അങ്ങനെ, അതി നൈപുണ്യത്തോടെ യുദ്ധം നടന്നു, മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും ആനന്ദം പകരുന്നവിധം, ഭീരുക്കൾക്ക് ഭയം ഉണർത്തി, ധൈര്യശാലികൾക്ക് യമലോകം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
തതോ ഹതാ നരരഥവാജികുഞ്ജരൈ രനേകശോ ദ്വിപരഥപത്തിവാജിനഃ। ഗജൈര്ഗജാ രഥിഭിരുദായുധാ രഥാ। ഹയൈര്ഹയാഃ പത്തിഗണൈശ്ച പത്തയഃ
അതിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ അനേകം വിധത്തിൽ മനുഷ്യരും രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും കൊല്ലപ്പെട്ടു; ആനകൾ ആനകളാൽ, രഥങ്ങൾ രഥികരാൽ, കുതിരകൾ കുതിരകളാൽ, പടയാളികൾ പടയാളികളാൽ വീണു.
രഥൈര്ദ്വിപാ ദ്വിരദവരൈര്മഹാഹയാ ഹയൈര്നരാ വരരഥിഭിശ്ച വാജിനഃ। നിരസ്തജിഹ്വാദശനേക്ഷണാഃ ക്ഷിതൌ ക്ഷയം ഗതാഃ പ്രമഥിതവര്മഭൂഷണാഃ
രഥങ്ങൾ കൊണ്ട് ആനകൾ, മഹാ കുതിരകൾ ആനകൾ കൊണ്ട്, മനുഷ്യർ കുതിരകൾ കൊണ്ട്, കുതിരകൾ ഉത്തമ രഥികരാൽ വീണു; അവരുടെ നാവുകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടു, കണ്ണുകൾ നശിച്ചു, കാവചവും അലങ്കാരങ്ങളും തകർന്നു, അവർ നിലത്ത് മരിച്ചുകിടന്നു.
തഥാ പരൈര്ബഹുകരണൈര്വരായുധൈ- ര്ഹതാ ഗതാഃ പ്രതിഭയദര്ശനാഃ ക്ഷിതിമ്। വിപോഥിതാ ഹയഗജപാദതാഡിതാ ഭൃശാകുലാ രഥമുഖനേമിഭിഃ ക്ഷതാഃ
അങ്ങനെ, ശത്രുക്കൾ പലവിധ ആയുധങ്ങളാൽ ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ പലരെയും വധിച്ചു; കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും പടയാളികളുടെയും അടിയേറ്റു, രഥങ്ങളുടെ ചക്രത്തിലും മുഖത്തും പരിക്കേറ്റ്, അവർ അത്യന്തം കലഹത്തോടെ നിലത്ത് വീണു.
പ്രമോദനേ ശ്വാപദപക്ഷിരക്ഷസാം ജനക്ഷയേ വര്തതി തത്ര ദാരുണേ। മഹാബലാസ്തേ കുപിതാഃ പരസ്പരം നിഷൂദയന്തഃ പ്രവിചേരുരോജസാ
അങ്ങനെയുള്ള ഭയാനകമായ ആ കൂട്ടക്കൊലയിൽ, മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും ദാനവർക്കും ആനന്ദം നിറഞ്ഞ സ്ഥലമായി ആ യുദ്ധഭൂമി മാറി; മഹാബലശാലികൾ കോപത്തോടെ പരസ്പരം ആക്രമിച്ച്, വലിയ ശക്തിയോടെ ചുറ്റി നടന്നു.
തതോ ബലേ ഭൃശലുലിതേ പരസ്പരം നിരീക്ഷമാണേ രുധിരൌഘസമ്പ്ലുതേ। ദിവാകരേഽസ്തംഗിരിമാസ്ഥിതേ ശനൈ രുഭേ പ്രയാതേ ശിബിരായ ഭാരത
അപ്പോള് ഇരുവശ സൈന്യങ്ങളും രക്തത്തില് കുതിര്ന്ന നിലയില് പരസ്പരം നോക്കി നിന്നു. സൂര്യന് പടിഞ്ഞാറ് പര്വ്വതത്തിന് പിന്നില് അസ്തമിച്ചപ്പോള്, ഭാരത, യോദ്ധാക്കള് പതുക്കെ തങ്ങളുടെ പാളയങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തദനീകമനാധൃഷ്ടം ഭാരദ്വാജേന രക്ഷിതമ്। പാര്ഥാഃ സമഭ്യവര്തന്ത ഭീമസേനപുരോഗമാഃ
ഭാരദ്വാജന്റെ കാവലിലുള്ള അതിന്യായം പാണ്ഡവന്മാര് ഭീമസേനന് മുന്നില് നിന്ന് നയിച്ച് സമീപിച്ചു.