തം ദാശഃ പ്രതിജഗ്രാഹ വിധിവത്പ്രതിപൂജ്യ ച। അബ്രവീച്ചൈനമാസീനം രാജസംസദി ഭാരത
അവനെ ദാശൻ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; രാജസഭയിൽ ഇരുത്തി, ഭാരതവംശജനായ അവനോട് പറഞ്ഞു.
രാജ്യശുല്കാ പ്രദാതവ്യാ കന്യേയം യാചതാം വര। അപത്യം യദ്ഭവേദസ്യാഃ സ രാജാഽസ്തു പിതുഃ പരമ്
'ഈ പെൺകുട്ടിയെ വേണമെങ്കിൽ രാജശുല്കം നൽകണം; അവളിൽ ജനിക്കുന്ന മകനാണ് അച്ഛന്റെ ശേഷം രാജാവാവുക.'
ത്വമേവാത്ര മഹാബാഹോ ശാന്തനോര്വംശവര്ധനഃ। പുത്രഃ ശസ്ത്രഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠഃ കിം നു വക്ഷ്യാമി തേ വചഃ
'നീ തന്നെയാണ് മഹാബാഹുവായ ശാന്തനുവിന്റെ വംശം വൃദ്ധിപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് പറയാൻ കഴിയും?'
കുമാരികായാഃ ശുല്കാര്ഥം കിംചിദ്വക്ഷ്യാമി ഭാരത।' കോഹി സംബന്ധഖം ശ്ലാഘ്യമീപ്സിതം യൌനമീദൃശമ്। അതിക്രാമന്ന തപ്യേത സാക്ഷാദപി ശതക്രതുഃ
'കുമാരികയുടെ ശുല്കം സംബന്ധിച്ച് ഞാൻ ഒന്ന് പറയാം, ഭാരതവംശജ; ഇങ്ങനെയൊരു ബന്ധം ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുക, അത്രയും ദുഷ്കരവും അപമാനകരവുമാണ്; അതു ലംഘിച്ചാൽ, ഇന്ദ്രനും തന്നെ പിന്നീടു പശ്ചാത്താപം അനുഭവിക്കും.'
അപത്യം ചൈതദാര്യസ്യ യോ യുഷ്മാകം സമോ ഗുണൈഃ। യസ്യ ശുക്രാത്സത്യവതീ സംഭൂതാ വരവര്ണിനീ
'നിങ്ങളെപ്പോലെ ഗുണമുള്ളവനാണ് ഈ മഹിളയിൽ ജനിക്കുന്ന മകൻ; അവളുടെ സന്താനമായ സത്യവതിയാണ് മനോഹരിയായവൾ.'
തേന മേ ബഹുശസ്താത പിതാ തേ പരികീര്തിതഃ। അര്ഹഃ സത്യവതീം വോഢും ധര്മജ്ഞഃ സ നരാധിപഃ
'അവൻ എന്റെ മുന്നിൽ പലതവണ നിന്റെ അച്ഛനെ പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്; ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന ആ രാജാവാണ് സത്യവതിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ യോഗ്യൻ.'
ഇയം സത്യവതീ ദേവീ പിതരം തേഽബ്രവീത്തഥാ। അര്ഥിതശ്ചാപിരാജര്ഷിഃ പ്രത്യാഖ്യാതഃ പുരാ മയാ
ഈ സത്യവതി ദേവി അങ്ങനെ നിന്റെ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു; രാജർഷി അവളെ വേണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചെങ്കിലും, ഞാൻ ഒരിക്കൽ അവനെ നിരസിച്ചിരുന്നു.
കന്യാപിതൃത്വാത്കിംചിത്തു വക്ഷ്യാമി ത്വാം നരാധിപ। ബലവത്സപത്നതാമത്ര ദോഷം പശ്യാമി കേവലമ്
'എങ്കിലും, പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛനെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ ഒരു കാര്യം പറയണം, രാജാവേ; ഇവിടെ ശക്തമായ എതിരാളിത്തം എന്ന ദോഷം മാത്രമാണ് ഞാൻ കാണുന്നത്.'
ഭൂയാംസം ത്വയി പശ്യാമി തദ്ദോഷമപരാജിത।' യസ്യ ഹി ത്വം സപത്നഃ സ്യാ ഗന്ധര്വസ്യാസുരസ്യ വാ
'അത് വലിയ ദോഷമായി ഞാൻ നിനക്കാണ് കാണുന്നത്, ജയിക്കാനാവാത്തവനേ; നീ എതിരാളിയായാൽ, ഗന്ധർവനോ അസുരനോ ആയാലും,'
ന സ ജാതു ചിരം ജീവേത്ത്വയി ക്രുദ്ധേ പരന്തപ। ഏതാവാനത്ര ദോഷോ ഹി നാന്യഃ കശ്ചന പാര്ഥിവ
'നീ കോപിച്ചാൽ അവൻ ഒരിക്കലും ദീർഘകാലം ജീവിക്കില്ല, ശത്രുനാശകനേ; ഇതാണ് ഇവിടെ കാണുന്ന ഏക ദോഷം, മറ്റൊന്നുമില്ല, രാജാവേ.'
ഏതജ്ജാനീഹി ഭദ്രം തേ ദാനാദാനേ പരന്തപ
'ഇത് മനസ്സിലാക്കുക, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ, ദാനവും നിഷേധവും സംബന്ധിച്ച്, ശത്രുനാശകനേ.'
ഏവമുക്തസ്തു ഗാങ്ഗേയസ്തദ്യുക്തം പ്രത്യഭാഷത। ശൃണ്വതാം ഭൂമിപാലാനാം പിതുരര്ഥായ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഗംഗാപുത്രൻ അതിനർഹമായ മറുപടി പറഞ്ഞു, ഭൂമിപാലന്മാർ കേൾക്കുന്നിടത്ത്, അച്ഛന്റെ കാര്യത്തിനായി, ഭാരതവംശജ.
ഇദം വചനമാധത്സ്വ നാസ്തി വക്താസ്യ മത്സമഃ। അന്യോ ജാതോ ന ജനിതാ ന ച കശ്ചന സംപ്രതി
ഈ വാക്ക് മനസ്സിൽ വെക്കൂ: അവനുവേണ്ടി സംസാരിക്കാൻ എന്നെ തുല്യനായ മറ്റൊരാളില്ല; ഇതുവരെ ആരും ജനിച്ചിട്ടില്ല, ഇപ്പോഴും ആരുമില്ല.
ഏവമേതത്കരിഷ്യാമി യഥാ ത്വമനുഭാഷസേ। യോഽസ്യാം ജനിഷ്യതേ പുത്രഃ സ നോ രാജാ ഭവിഷ്യതി
നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ചെയ്യുക; അവളിൽ ജനിക്കുന്ന മകനാണ് നമ്മുടെ രാജാവാവുക.
ഇത്യുക്തഃ പുനരേവ സ്മ തം ദാശഃ പ്രത്യഭാഷത। ചികീര്ഷുര്ദുഷ്കരം കര്മ രാജ്യാര്ഥേ ഭരതര്ഷഭ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജ്യം 위해 ദുഷ്കരമായ കാര്യം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച മത്സ്യക്കാരൻ വീണ്ടും മറുപടി പറഞ്ഞു.
ത്വമേവ നാഥഃ സംപ്രാപ്തഃ ശാന്തനോരമിതദ്യുതേ। കന്യായാശ്ചൈവ ധര്മാത്മന്പ്രഭുര്ദാനായ ചേശ്വരഃ
നീ മാത്രമാണ് ശാന്തനുവിനും ഈ പെൺകുട്ടിക്കും രക്ഷകനായി എത്തിയതും, നീ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും, ദാനത്തിൽ അധികാരിയും ആണു.
ഇദം തു വചനം സൌമ്യ കാര്യം ചൈവ നിബോധ മേ। കൌമാരികാണാം ശീലേന വക്ഷ്യാമ്യഹമരിന്ദമ
എന്റെ ഈ വാക്കും കടമയും കേൾക്കൂ, സ്നേഹമേ; പെൺകുട്ടികളുടെ ആചാരപ്രകാരം ഞാൻ പറയാം.
യത്ത്വയാ സത്യവത്യര്ഥേ സത്യധര്മപരായണ। രാജമധ്യേ പ്രതിജ്ഞാതമനുരൂപം തവൈവ തത്
സത്യവതിയുടെ കാര്യത്തിൽ നീ സത്യവും ധർമ്മവും പാലിച്ച് ജനസമൂഹത്തിൽ നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിനക്കു യോജിച്ചതാണു.
നാന്യഥാ തന്മഹാബാഹോ സംശയോഽത്ര ന കശ്ചന। തവാപത്യം ഭവേദ്യത്തു തത്ര നഃ സംശയോ മഹാന്
മഹാബാഹുവേ, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല; എന്നാൽ നിന്റെ സന്താനത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
തസ്യൈതന്മതമാജ്ഞായ സത്യധര്മപരായണഃ। പ്രത്യജാനാത്തദാ രാജന്പിതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
അവന്റെ ഈ അഭിപ്രായം കേട്ട ശേഷം, സത്യവും ധർമ്മവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ അപ്പോൾ തന്നെ അങ്ങിനെ സമ്മതിച്ചു, രാജാവേ, അച്ഛന്റെ സന്തോഷത്തിനായി.
ഉച്ചൈശ്ശ്രവഃ സമാധത്സ്വ പ്രതിജ്ഞാം ജനസംസദി। ഋഷയോ വാഥ വാ ദേവാ ഭൂതാന്യന്തര്ഹിതാനി ച
നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഉച്ചത്തിൽ ജനസമൂഹത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കൂ; മഹർഷിമാരോ, ദേവന്മാരോ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ജീവികളോ അവിടെ ഉണ്ടാകട്ടെ.
യാനി യാനീഹ ശൃണ്വന്തു നാസ്തി വക്താസ്യ മത്സമഃ।' ദാശരാജ നിബോധേദം വചനം മേ നൃപോത്തമ
ഇവിടെ ആരൊക്കെയോ ഉണ്ടോ അവരൊക്കെയും കേൾക്കട്ടെ— അവനുവേണ്ടി സംസാരിക്കാൻ എന്നെ തുല്യനായ ആരുമില്ല. മത്സ്യരാജാവേ, എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ശൃണ്വതാം ഭൂമിപാലാനാം യദ്ബ്രവീമി പിതുഃ കൃതേ। രാജ്യം താവത്പൂര്വമേവ മയാ ത്യക്തം നരാധിപാഃ
സമസ്ത രാജാക്കന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ അച്ഛന്റെ പേരിൽ പറയുന്നു: ഞാൻ രാജ്യം ഇതിനകം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, മനുഷ്യരിലെ പ്രഭുക്കളേ.
അപത്യഹേതോരപി ച കരിഷ്യേഽദ്യ വിനിശ്ചയമ്। അദ്യപ്രഭൃതി മേ ദാശ ബ്രഹ്മചര്യം ഭവിഷ്യതി
സന്താനത്തിനുവേണ്ടിയാണെങ്കിലും, ഇന്ന് ഞാൻ ഈ ഉറപ്പ് എടുക്കുന്നു: ഇന്നുമുതൽ, മത്സ്യക്കാരാ, ഞാൻ ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കും.
അപുത്രസ്യാപി മേ ലോകാ ഭവിഷ്യന്ത്യക്ഷയാ ദിവി। `ന ഹി ജന്മപ്രഭൃത്യുക്തം മയാ കിംചിദിഹാനൃതമ്
മകനില്ലെങ്കിലും, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ എന്റെ ലോകങ്ങൾ ക്ഷയിക്കില്ല; ഞാൻ ജനിച്ചതുമുതൽ ഇതുവരെ ഒരുനേരവും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
യാവത്പ്രാണാ ധ്രിയന്തേ വൈ മമ ദേഹം സമാശ്രിതാഃ। താവന്ന ജനയിഷ്യാമി പിത്രേ കന്യാം പ്രയച്ഛ മേ
എന്റെ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ ഉള്ളവരെ, ഞാൻ ഒരുപോലും സന്താനം ജനിപ്പിക്കില്ല; അച്ഛനുവേണ്ടി പെൺകുട്ടിയെ എനിക്ക് തരിക.
പരിത്യജാമ്യഹം രാജ്യം മൈഥുനം ചാപി സര്വശഃ। ഊര്ധ്വരേതാ ഭവിഷ്യാമി ദാശ സത്യം ബ്രവീമി തേ
ഞാൻ രാജ്യവും എല്ലാ ദാമ്പത്യബന്ധവും പൂര്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ഞാൻ എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കും. മത്സ്യക്കാരാ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ। ദദാനീത്യേവ തം ദാശോ ധര്മാത്മാ പ്രത്യഭാഷത
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സന്തോഷത്തിൽ രോമാഞ്ചം തോന്നി, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മത്സ്യക്കാരൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അവളെ തരാം.'
തതോന്തരിക്ഷേഽപ്സരസോ ദേവാഃ സര്ഷിഗണാസ്തദാ। `തദ്ദൃഷ്ടാ ദുഷ്കരം കര്മ പ്രശശംസുശ്ച പാര്ഥിവാഃ
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് അപ്സരസുകളും ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും, ആ ദുഷ്കരമായ കൃത്യം കണ്ടിരുന്ന രാജാക്കന്മാരും അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
അഭ്യവര്ഷന്ത കുസുമൈര്ഭീഷ്മോഽയമിതി ചാബ്രുവന്। തതഃ സ പിതുരര്ഥായ താമുവാച യശസ്വിനീമ്
അവർ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു, 'ഇവൻ ഭീഷ്മൻ!' എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ അച്ഛന്റെ കാര്യം കണക്കിലെടുത്ത്, അവൻ ആ പ്രശസ്തയായ പെൺകുട്ടിയോട് സംസാരിച്ചു.