തസ്യ നാനദതോ ദ്രോണഃ ശിരഃ കായാത്സകുണ്ഡലമ്। ക്ഷുരേണാപാഹരത്തുര്ണം തതോ മത്സ്യാഃ പ്രദുദ്രുവുഃ
അവൻ കൂകുമ്പോൾ, ദ്രോണൻ കുരിശുപോലെയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട്, കാതിലങ്കാരമുള്ള അവന്റെ തല ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്നു വേർപെടുത്തി; പിന്നെ മത്സ്യസൈന്യം ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
മത്സ്യാഞ്ജിത്വാഽജയച്ചേദീന്കരൂശാന്കേകയാനപി। പാഞ്ചാലാന്സൃഞ്ജയാന്പാണ്ഡൂന്ഭാരദ്വാജഃ പുനഃപുനഃ
മത്സ്യരെ ജയിച്ച ശേഷം, ഭാരദ്വാജപുതൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചെദികൾ, കരൂശർ, കേകയർ, പാഞ്ചാളർ, ശ്രിഞ്ചയർ, പാണ്ഡവർ എന്നിവരെയും കീഴടക്കി.
തം ദഹന്തമനീകാനി ക്രുദ്ധമഗ്നിം യഥാ വനമ്। ദൃഷ്ട്വാ രുക്മരഥം വീരം സമകമ്പന്ത സൃഞ്ജയാഃ
സുവർണ്ണരഥത്തിൽ കത്തുന്നവനായി, കുപിതനായ അഗ്നി കാടു ദഹിക്കുന്നതുപോലെ സൈന്യങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദ്രോണനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശ്രിഞ്ചയർ ഭയത്തിൽ വിറച്ചു.
ഉഭാഭ്യാം സന്ദധാനസ്യ ധനുരസ്യാശുകാരിണഃ। ജ്യാഘോഷോ നിഘ്നതോഽമിത്രാന്ദിക്ഷുസര്വാസു ശുശ്രുവേ
രണ്ടുകൈകളും ഉപയോഗിച്ച് വേഗത്തിൽ വില്ല് വലിച്ച് ശത്രുക്കളെ തകർക്കുമ്പോൾ, വില്ലിന്റെ നാദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലും മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
നാഗാനശ്വാന്പദാതീംശ്ച രഥിനോ ഗജസാദിനഃ। രൌദ്രാ ഹസ്തവതാ മുക്താഃ പ്രമഥ്നന്തി സ്മ സായകാഃ
ദ്രോണന്റെ ഭയാനകമായ അമ്പുകൾ ശക്തിയോടെ വിട്ടപ്പോൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, കാലാളുകൾ, രഥികർ, ആനപ്പുറത്തിരുന്നവൻമാർ എന്നിവരെ തകർത്തു.
നാനദ്യമാനഃ പര്ജന്യോ മിശ്രവാതോ ഹിമാത്യയേ। അശ്മവര്ഷമിവാവര്ഷന്പരേഷാം ഭയമാദധത്
പുഴുവെള്ളം ഒഴുകുന്ന കാറ്റോടൊപ്പം കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന ഇടിയുള്ള മേഘം പോലെ, അവൻ കല്ല് മഴപെയ്യിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തി.
സര്വാ ദിശഃ സമചരത്സൈന്യം വിക്ഷോഭയന്നിവ। ബലീ ശൂരോ മഹേഷ്വാസോ മിത്രാണാമഭയങ്കരഃ
അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സൈന്യത്തെ ചലിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അതിനെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, ആ മഹാശക്തനായ ധൈര്യശാലിയായ വില്ലാളൻ, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ഭയമില്ലായ്മ നൽകുന്നവനായി നടന്നു.
തസ്യ വിദ്യുദിവാഭ്രേഷു ചാപം ഹേമപരിഷ്കൃതമ്। ദിക്ഷു സര്വാസു പശ്യാമോ ദ്രോണസ്യാമിതതേജസഃ
അനന്തശക്തിയുള്ള ദ്രോണന്റെ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച വില്ല്, മേഘങ്ങളിൽ ഇടിയുപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും തെളിഞ്ഞു കാഴ്ചയായി.
ശോഭമാനാം ധ്വജേ ചാസ്യ വേദീമദ്രാക്ഷ്യ ഭാരത। ഹിമവച്ഛിഖരാകാരം ചരതഃ സംയുഗേ ഭൃശമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉഗ്രമായി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ പതാകയിൽ ഹിമാലയത്തിന്റെ കുന്നുപോലെയുള്ള, പ്രകാശമുള്ള യാഗവേദി ഞങ്ങൾ കണ്ടു, ഭാരത.
ദ്രോണസ്തു പാണ്ഡവാനീകേ ചകാര കദനം മഹത്। യഥാ ദൈത്യഗണേ വിഷ്ണുഃ സുരാസുരനമസ്കൃതഃ
ദ്രോണൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ വലിയ കൂട്ടക്കൊല നടത്തി, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന വിഷ്ണു ദൈത്യസമൂഹത്തിൽ ചെയ്തതുപോലെ.
സ ശൂരഃ സത്യവാക്പ്രാജ്ഞോ ബലവാന്സത്യവിക്രമഃ। മഹാനുഭാവഃ കല്പാന്തേ രൌദ്രാം ഭീരുവിഭീഷണാമ്
ആ വീരൻ, സത്യവാദിയും പ്രജ്ഞാവാനുമായും ശക്തനും ധൈര്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും, കാലാന്ത്യത്തിൽ ഭയാനകമായ കൂട്ടക്കൊല നടത്തി.
കവചോര്മിധ്വജാവര്താം മര്ത്യകൂലാപഹാരിണീമ്।। ഗജവാജിമഹാഗ്രാഹാമസിമീനാം ദുരാസദാമ്
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന നദിക്ക് കാവചവും പതാകകളും തിരമാലകളായി, മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുന്നവളായി, ആനകളും കുതിരകളും വലിയ മുത്തകളായി, വാളുകൾ അതിന്റെ അപകടകരമായ മീനുകളായി.
വീരാസ്യിശര്കരാം രൌദ്രാം ഭേരീമുരജകച്ഛപാമ്। ചര്മവര്മപ്ലവാം ഘോരാം കേശശൈവലശാദ്വലാമ്
വീരന്മാരുടെ പല്ലുകൾ അതിന്റെ കല്ലുകളായി, ഭയാനകമായ ബേരികളും മുരജങ്ങളും അതിന്റെ ആമകളായി, ചർമ്മവും കാവചവും അതിന്റെ തോണികളായി, മുടിയും അതിന്റെ പച്ചപ്പും പുല്ലും ആയി ആ നദി ഭയാനകമായിരുന്നു.
ശരൌഘിണീം ധനുഃസ്രോതാം ബാഹുപന്നഗസങ്കുലാമ്। രണഭൂമിവഹാം തീവ്രാം കുരുസൃഞ്ജയവാഹിനീമ്
അമ്പുകൾ അതിന്റെ ഒഴുക്കായി, വില്ലുകൾ അതിന്റെ പ്രവാഹമായി, കൈകൾ പാമ്പുകളായി നിറഞ്ഞു, കുരുക്കളുടെയും ശ്രിഞ്ചയരുടെയും സൈന്യങ്ങളെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ഉഗ്രമായ യുദ്ധനദിയായി.
മനുഷ്യശീര്ഷപാഷാണാം ശക്തിമീനാം ഗദോഡുപാമ്। ഉഷ്ണീഷഫേനവസനാം വികീര്ണാന്ത്രസരീസൃപാമ്
മനുഷ്യന്റെ തലപോലെയുള്ള കല്ലുകളും, മീനുപോലെയുള്ള കുന്തങ്ങളും, നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ഗദകളും, തലക്കെട്ടിന് കഫംപോലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും, ചിതറിക്കിടക്കുന്ന അന്ത്രങ്ങളുള്ള പാമ്പുകളും വസ്ത്രങ്ങളായി ധരിച്ചവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വീരാപഹാരിണീമുഗ്രാം മാംസശോമിതകര്ദമാമ്। ഹസ്തിഗ്രാഹാം കേതുവൃക്ഷാം ക്ഷത്രിയാണാം നിമജ്ജനീമ്
വീരന്മാരെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ഭയങ്കരമായ ഒരു നദി, മാംസവും രക്തവും കലർന്ന ചളിയോടെ നിറഞ്ഞു, ആനകളും പതാകകളെ മരങ്ങളായി കണ്ട്, ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ മുങ്ങലിടമായിരുന്നു.
ക്രൂരാം ശരീരസങ്ഘാടാം സാദിനക്രാം ദുരത്യയാമ്। ദ്രോണഃ പ്രാവര്തയത്തത്ര നദീമന്തകഗാമിനീമ്
ശരീരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, കുതിരക്കാർക്കും സവാരിക്കാർക്കും നിറഞ്ഞു, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ക്രൂരമായ ഒരു നദി അവിടെ ദ്രോണൻ സൃഷ്ടിച്ചു, അതു നാശത്തിലേക്കു ഒഴുകുന്നവയായിരുന്നു.
ക്രവ്യാദഗണസഞ്ജുഷ്ടാം ശ്വശൃഗാലഗണായുതാമ്। നിഷേവിതാം മഹാരൌദ്രൈഃ പിശിതാശൈഃ സമന്തതഃ
മാംസം തിന്നുന്ന മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, നായ്ക്കളും നരിക്കളും ചുറ്റും നിറഞ്ഞു, എല്ലാ ഭാഗത്തും ഭയങ്കരമായ മാംസഭക്ഷകരാൽ ആ നദി നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തം ദഹന്തമനീകാനി രഥോദാരം കൃതാന്തവത്। സര്വതോഽഭ്യദ്രവന്ദ്രോണം കുന്തീപുത്രപുരോഗമാഃ
ആ നദി സൈന്യങ്ങളെ കത്തിച്ചു, രഥങ്ങൾ മരണത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായിരുന്നു. എല്ലാ ഭാഗത്തും കുന്തിപുത്രന്മാർ മുന്നിൽ നിന്ന് ദ്രോണനെ ആക്രമിച്ചു.
തേ ദ്രോണം സഹിതാഃ ശൂരാഃ സര്വതഃ പ്രത്യവാരയന്। ഗഭസ്തിഭിരിവാദിത്യം തപന്തം ഭുവനം യഥാ
ശൂരന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു, എല്ലാ ഭാഗത്തും ദ്രോണനെ വളഞ്ഞു, ലോകത്തെ ചൂടാക്കി സൂര്യനെ ചുറ്റുന്ന കിരണങ്ങൾപോലെ.
തം തു ശൂരം മഹേഷ്വാസം താവകാഽഭ്യുദ്യതായുധാഃ। രാജാനോ രാജപുത്രാശ്ച സമന്താത്പര്യവാരയന്
എന്നാൽ നിന്റെ ആളുകൾ, രാജാക്കന്മാരും രാജപുത്രന്മാരും ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി, ആ മഹാബലശാലിയായ വില്ലാളിയെ എല്ലാ ഭാഗത്തും വളഞ്ഞു.
ശിഖണ്ഡീ തു തതോ ദ്രോണം പഞ്ചഭിര്നതപര്വഭിഃ। ക്ഷത്രവര്മാ ച വിംശത്യാ വസുദാനശ്ച പഞ്ചഭിഃ
ശിഖണ്ഡി അപ്പോൾ ദ്രോണനെ അഞ്ചു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ തട്ടി, ക്ഷത്രവർമ്മൻ ഇരുപതും, വസുദാനൻ അഞ്ചും അമ്പുകളാൽ ആക്രമിച്ചു.
ഉത്തമൌജാസ്ത്രിഭിര്ബാണൈഃ ക്ഷത്രദേവശ്ച സപ്തഭിഃ। സാത്യകിശ്ച ശതേനാജൌ യുധാമന്യുസ്തഥാഽഷ്ടഭിഃ
ഉത്തമൗജാസ് മൂന്നു അമ്പുകളാൽ, ക്ഷത്രദേവൻ ഏഴു അമ്പുകളാൽ, സത്യകി യുദ്ധത്തിൽ നൂറ് അമ്പുകളാൽ, യുദ്ധാമന്യു എട്ടു അമ്പുകളാൽ ദ്രോണനെ തട്ടി.
യുധിഷ്ഠിരോ ദ്വാദശഭിര്ദ്രോണം വിവ്യാധ സായകൈഃ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച ദശഭിശ്ചേകിതാനസ്ത്രിഭിഃ ശരൈഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ പന്ത്രണ്ടു അമ്പുകളാൽ ദ്രോണനെ തട്ടി; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ പത്ത് അമ്പുകളാൽ, ചെകിതാനൻ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ ആക്രമിച്ചു.
തതോ ദ്രോണഃ സത്യസന്ധഃ പ്രഭിന്ന ഇവ കുഞ്ജരഃ। അഭ്യതീത്യ സ്ഥാനീകം ദൃഢസേനമപാതയത്
ശേഷം സത്യവാചകനായ ദ്രോണൻ, പരിക്കേറ്റ ആനയെപ്പോലെ, സൈന്യത്തിന്റെ നിരകൾ കടന്ന് ദൃഢസേനനെ വീഴ്ത്തി.
തതോ രാജാനമാസാദ്യ പ്രഹരന്തമഭീതവത്। അവിധ്യന്നവഭിഃ ക്ഷേമം സ ഹതഃപ്രാപതദ്രഥാത്
ശേഷം ഭയമില്ലാതെ യുദ്ധം ചെയ്ത രാജാവിനെ സമീപിച്ച്, ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തട്ടി; പരിക്കേറ്റ് അവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
സ മധ്യം പ്രാപ്യ സൈന്യാനാം സര്വാഃ പ്രവിചരന്ദിശഃ। ത്രാതാ ഹ്യഭവദന്യേഷാം ന ത്രാതവ്യഃ കഥംചന
അവൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിലെത്തി, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ചലിച്ചു; മറ്റുള്ളവർക്കു രക്ഷകനായി, എന്നാൽ അവനെ ആരും രക്ഷിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
ശിഖണ്ഡിനം ദ്വാദശഭിര്വിംശത്യാ ചോത്തമൌജസമ്। വസുദാനം ച ഭല്ലേന പ്രൈഷയദ്യമസാദനമ്
അവൻ ശിഖണ്ഡിയെ പന്ത്രണ്ടു അമ്പുകളാൽ, ഉത്തമൗജാസിനെ ഇരുപതുകൊണ്ടും, വസുദാനനെ വിശാലമായ അമ്പുകൊണ്ട് യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
അശീത്യാ ക്ഷത്രവര്മാണം ഷഡ്വിംശത്യാ സുദക്ഷിണമ്। ക്ഷത്രദേവം തു ഭല്ലേന രഥനീഡാഡപാതയത്
അവൻ ക്ഷത്രവർമ്മനെ എൺപത് അമ്പുകളാൽ, സുധക്ഷിണനെ ഇരുപത്താറ് അമ്പുകളാൽ തട്ടി; ക്ഷത്രദേവനെ വിശാലമായ അമ്പുകൊണ്ട് രഥത്തിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തി.
യുധാമന്യും ചതുഃഷഷ്ട്യാ ത്രിംശതാ ചൈവ സാത്യകിമ്। വിദ്ധ്വാ രുക്മരഥസ്തൂര്ണം യുധിഷ്ഠിരമുപാദ്രവത്
യുദ്ധാമന്യുവിനെ അറുപത്തിനാലു അമ്പുകളാൽ, സത്യകിയെ മുപ്പത് അമ്പുകളാൽ പരുക്കേൽപ്പിച്ചു; ശേഷം പൊന്നിനിറമുള്ള രഥത്തിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരനിലേക്ക് വേഗത്തിൽ നീങ്ങി.