ഏഷ ച ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ധം സുശര്മാഽഽഹ്വയതേ രണേ। വധായ സഗണസ്യാസ്യ മാമനുജ്ഞാതുമര്ഹസി
ഇവിടെയുണ്ട്, സുശർമനും സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിക്കുന്നു; അവന്റെ കൂട്ടരോടുകൂടെ എന്നെ കൊല്ലാനാണ് ഉദ്ദേശം; അതിനാൽ നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം.
നൈതച്ഛക്നോമി സംസോഢുമാഹ്വാനം പുരുഷര്ഷഭ। സത്യം തേ പ്രതിജാനാമി ഹതാന്വിദ്ധി പരാന്യുധി
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ വെല്ലുവിളി ഞാൻ സഹിക്കാനാവില്ല. ഞാൻ സത്യമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: ശത്രുക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടും എന്ന് അറിയുക.
ശ്രുതം തേ തത്ത്വതസ്താത യദ്ദ്രോണസ്യ ചികീര്ഷിതമ്। യഥാ തദനൃതം തസ്യ ഭവേതത്ത്വം സമാചര
അച്ഛനേ, ദ്രോൺ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു നിങ്ങൾ സത്യമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതു ഫലപ്രദമാകാതിരിക്കാൻ നിങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കണം.
ദ്രോണോ ഹി ബലവാഞ്ശൂരഃ കൃതാസ്ത്രശ്ച ജിതശ്രമഃ। പ്രതിജ്ഞാതം ച തേനൈതദ്ഗ്രഹണം മേ മഹാരഥ
ദ്രോൺ ശക്തനും വീരനും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ക്ഷീണം അറിയാത്തവനും ആണ്; എന്നെ പിടിക്കുമെന്ന് അവൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, മഹാരഥാ.
അയം വൈ സത്യജിദ്രാജന്നദ്യ ത്വാം രക്ഷിതാ യുധി। ധ്രിയമാണേ ച പാഞ്ചാല്യേ നാചാര്യഃ കാമമാപ്സ്യതി
രാജാവേ, ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയില് സത്യജിത് നിന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കും; പാഞ്ചാലി പിടിയിലുണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് ആചാര്യന് തന്റെ ആഗ്രഹം നേടാന് കഴിയില്ല.
ഹതേ തു പുരുഷവ്യാഘ്രേ രണേ സത്യജിതി പ്രഭോ। സര്വൈരപി സമേതൈര്വാ ന സ്ഥാതവ്യം കഥംചന
എങ്കില് പുരുഷസിംഹനായ സത്യജിത് യുദ്ധത്തില് വീണുപോയാല്, ഭവാനേ, എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചാലും അവിടെ നിലകൊള്ളാന് ആര്ക്കും കഴിയില്ല.
അനുജ്ഞാതസ്തതോ രാജ്ഞാ പരിഷ്വക്തശ്ച ഫല്ഗുനഃ। പ്രേമ്ണാ ദൃഷ്ടശ്ച ബഹുധാ ഹ്യാശിഷശ്ചാസ്യ യോജിതാഃ
അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഫല്ഗുനന് അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, സ്നേഹത്തോടെ പലവിധം അനുഗ്രഹങ്ങള് നല്കി.
വിഹായൈനം തതഃ പാര്ഥസ്ത്രിഗര്താന്പ്രത്യയാദ്ബലീ। ക്ഷുധിതഃ ക്ഷുദ്വിഘാതാര്ഥം സിംഹോ മൃഗഗണാനിവ
അവനെ വിട്ട് പാര്ത്ഥന് ശക്തിയോടെ ത്രിഗര്ത്തന്മാരെ നേരെ ചെന്നു, വിശപ്പുള്ള സിംഹം മൃഗക്കൂട്ടത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ തന്റെ വിശപ്പ് തീര്ക്കാന്.
തതോ ദൌര്യോധനം സൈന്യം മുദാ പരമയാ യുതമ്। ഋതേഽര്ജുനം ഭൃശം ക്രുദ്ധം ധര്മരാജസ്യ നിഗ്രഹേ
അര്ജുനനെ ഒഴിവാക്കി, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യം ധര്മരാജനെ പിടിക്കാനായി അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ അതിക്രൂരമായി കോപിച്ചു.
തതോഽന്യോന്യേന തേ സൈന്യേ സമാജഗ്മതുരോജസാ। ഗങ്ഗാസരയ്വൌ വേഗേന പ്രാവൃഷീവോല്ബണോദകേ
അതിനുശേഷം ആ സൈന്യങ്ങള് തമ്മില് ശക്തിയായി ഏറ്റുമുട്ടി, മഴക്കാലത്ത് ഗംഗയും സര്സ്വതിയും ഉല്ലാസത്തോടെ ചേരുന്നതുപോലെ.
ഭൂയിഷ്ഠം പ്രതിരുദ്ധാ യേ ഹതൈര്യോധൈര്യശസ്വിനഃ'। വ്യദ്രവന്ത ഭയാദ്ഭീതാ യത്ര ദൌര്യോധനം ബലമ്
യുദ്ധത്തില് വീരന്മാര് കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് തടയപ്പെട്ടവരില് ഭൂരിഭാഗവും ഭയത്താല് ഓടി, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യം എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ചെന്നു.
തതോ ജഘാനം സങ്ക്രുദ്ധോ വാസവിസ്താം മഹാചമൂമ്। ശരജാലൈരവിച്ഛിന്നൈസ്തമഃ സൂര്യ ഇവാംശുഭിഃ
അതിനുശേഷം വാസവി കോപത്തോടെ ആ മഹാസൈന്യത്തെ അമ്പുകളുടെ തുടർച്ചയായ മഴപോലെ ആക്രമിച്ചു, സൂര്യന് തന്റെ കിരണങ്ങളാല് ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെ.
തതോ ഭഗ്നേ ബലേ തസ്മിന്വിപ്രലീനേ സമന്തതഃ। സവ്യസാചിനി സങ്ക്രുദ്വേ ത്രൈഗര്താന്ഭയമാവിശത്
അപ്പോള് ആ സൈന്യം തകര്ന്ന് ചിതറുമ്പോള്, സവ്യാസാചിയുടെ കോപം കണ്ടു ത്രിഗര്ത്തന്മാരെ ഭയം പിടിച്ചു.
തേ വധ്യമാനാഃ പാര്ഥേന ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ। അമുഹ്യംസ്തത്രതത്രൈവ ത്രസ്താ മൃഗഗണാ ഇവ
പാര്ത്ഥന് ഉറ്റ അമ്പുകളാല് കൊല്ലപ്പെട്ടവരെല്ലാം ഭയത്താല് ഇവിടെ അവിടെ ഓടാന് കഴിയാതെ, മൃഗക്കൂട്ടം പേടിച്ച് ചിതറുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
തതസ്ത്രിഗര്തരാട് ക്രുദ്ധസ്താനുവാച മഹാരഥാന്। അലം ദ്രുതേന വഃ ശൂരാ ന ഭയം കര്തുമര്ഹഥ
അപ്പോള് ത്രിഗര്ത്തരാജാവ് കോപത്തോടെ മഹാരഥന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങള് ധീരന്മാരാണ്, ഇങ്ങനെ ഓടേണ്ട; ഭയത്താല് പ്രവര്ത്തിക്കരുത്.'
ശപ്ത്വാഽഥ ശപഥാന്ഘോരാന്സര്വസൈന്യസ്യ പശ്യതഃ। ഗത്വാ ദൌര്യോധനം സൈന്യം കിം വൈ വക്ഷ്യഥ മുഖ്യശഃ
പൂര്ണസൈന്യത്തിന്റെ മുമ്പില് ഭയങ്കരമായ ശപഥങ്ങള് ഉച്ചരിച്ച്, 'നിങ്ങള് ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തിലേക്ക് പോയാല് പ്രധാനന്മാരേ, എന്താണ് പറയാന് പോകുന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
നാവഹാസ്യാഃ കഥം ലോകേ കര്മണാഽനേന സംയുഗേ। ഭവേമ സഹിതാഃ സര്വേ നിവര്തധ്വം യഥാബലമ്
ഈ യുദ്ധത്തില് ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയാല് ലോകത്ത് എല്ലാവരും നമ്മെ പരിഹസിക്കേണ്ടതില്ലേ? എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് തിരിച്ചു പോവൂ.
ഏവമുക്താസ്തു തേ രാജന്നുദക്രോശന്മുഹുര്മുഹുഃ। ശങ്ഖാംശ്ച ദധ്മിരേ വീരാ ഹര്ഷയന്തഃ പരസ്പരമ്
ഇങ്ങനെ രാജാവേ, അവര് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തില് വിളിച്ചു, ധീരന്മാര് പരസ്പരം ഉത്സാഹിപ്പിച്ച് ശംഖം മുഴക്കി.
തതസ്തേ സന്ന്യവര്തന്തം സംശപ്തകഗണാഃ പുനഃ। നാരായണാശ്ച ഗോപാലാ മൃത്യും കൃത്വാഽനിവര്തനമ്
അതിനുശേഷം സംശപ്തകസൈന്യവും നാരായണഗോപന്മാരും വീണ്ടും തിരിച്ചു പോന്നു, മരണം വരെ പിന്മാറില്ലെന്ന പ്രതിജ്ഞയോടെ.
സോത്തരായുധിനോ നാഗാഃ സപതാകാങ്കുശധ്വജാഃ। പേതുഃ ശക്രാശനിഹതാ ദ്രുമവന്ത ഇവാചലാഃ
ഉയര്ന്ന ആയുധങ്ങളുമായി പതാകയും അങ്കുശവും ധരിച്ച ആനകള്, ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിയേറ്റ് വീണു, മലകളോടൊപ്പം മരങ്ങള് വീഴുന്നതുപോലെ നിലത്തു ചിതറിപ്പോയി.
ചാമരാപീഡകവചാഃ സ്രസ്താന്ത്രനയനാസ്തഥാ। സാരോഹാസ്തുരഗാഃ പേതുഃ പാര്തബാണഹതാഃ ക്ഷിതൌ
ചാമരം, കവര്ച്ച, കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവരുടെ കണ്ണുകള് ഉരുണ്ടു, അവയുടെ കേശവും കവര്ച്ചയും അഴുകി, പാര്ത്ഥന്റെ അമ്പുകള്ക്ക് ഇരയായി നിലത്തു വീണു.
വിപ്രവിദ്ധാസിനാരാചാശ്ഛിന്നവര്മര്ഷ്ടിശക്തയഃ। പത്തയശ്ചിന്നവര്മാണഃ കൃപണാഃ ശേരതേ ഹതാഃ
വാളുകളും അമ്പുകളും കാവലും കുന്തവും ചിതറിപ്പോയ നിലയില് കാവല് തകര്ന്ന പടയാളികള് ദയനീയമായി നിലത്തു മരിച്ചുകിടന്നു.
തൈര്ഹതൈര്ഹന്യമാനൈശ്ച പതദ്ഭിഃ പതിതൈരപി। ഭ്രമദ്ഭിര്നിഷ്ടനദ്ഭിശ്ച ക്രൂരമായോധനം ബഭൌ
അവിടെ വീണവരും വീഴുന്നവരും, ചുറ്റും കറങ്ങുന്നവരും വേദനയോടെ നിലവിളിക്കുന്നവരുംകൊണ്ട് ആ ക്രൂരമായ യുദ്ധഭൂമി ഭയാനകമായിത്തീർന്നു.
രജശ്ച ചാപ്യഭവദ്ദുര്ഗാ കബന്ധശതസങ്കുലാ।। തദ്ബഭൌ രൌദ്രബീഭത്സം ബീഭത്സോര്യാനമാഹവേ
അവിടെ പൊടിക്കാറ്റ് കയറി, നൂറുകണക്കിന് തലകെട്ടില്ലാത്ത ശരീരങ്ങൾ കിടന്നിരുന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ രഥം ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും ഭീകരവുമായിരുന്നു.
ആക്രീഡമിവ രുദ്രസ്യ ഘ്നതഃ കാലാത്യയേ പശൂന്।। കതേ വധ്യമാനാഃ പാര്ഥേന വ്യാകുലാശ്വരഥദ്വിപാഃ
കാലാന്ത്യത്തിൽ രുദ്രൻ മൃഗങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നതുപോലെ, അർജുനന്റെ അസ്ത്രപ്രഹാരത്തിൽ കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും കലഹത്തിൽ അലയ്ക്കുന്നവരെല്ലാം അങ്ങനെ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
തമേവാഭിമുഖാഃ ക്ഷീണാഃ ശക്രസ്യാതിഥിതാം ഗതാഃ।। സാ ഭൂമീര്ഭരതശ്രേഷ്ഠ നിഹതൈസ്തൈര്മഹാരഥൈഃ
ശക്തി കുറഞ്ഞിട്ടും അവൻറെ നേരെ നേരിട്ട് പോരാടാൻ അവർ തയ്യാറായി, ഇന്ദ്രന്റെ അതിഥികളെപ്പോലെ സമീപിച്ചു. ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ ഭൂമി മഹാരഥന്മാരുടെ ശവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ആസ്തീര്ണാ സമ്ബഭൌ സര്വാ പ്രേതീഭൂതൈഃ സമന്തതഃ।। ഏതസ്മിന്നന്തരേ ചൈവ പ്രമത്തേ സവ്യസാചിനി
ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാവരും മരിച്ചവരെപ്പോലെ നിലത്തുകിടന്നപ്പോൾ, സവ്യാസാചി മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയോടെ യുദ്ധത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന സമയത്തായിരുന്നു ഇത്.
വ്യൂഢാനീകസ്തതോ ദ്രോണോ യുധിഷ്ഠിരമുപാദ്രവത്।। തം പ്രത്യഗൃഹ്ണംസ്ത്വരിതാ വ്യൂഢാനീകാഃ പ്രഹാരിണഃ
അപ്പോൾ ദ്രോണമുനിയും തന്റെ സൈന്യവുമായി യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ നേരെ മുന്നേറി. അതിനെതിരെ ഒരുക്കം ചെയ്ത ധീരസൈനികർ വേഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു.
യുധിഷ്ഠിരം പരീപ്സന്തസ്തദാസീത്തുമുലം മഹത്
യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ പിടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, അപ്പോൾ അവിടെ വലിയ ഉന്മാദവും ഭയാനകവുമായ പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണസ്യ വശം നാഹമിയാമദ്യ യഥാ പ്രഭോ। പാരാവതസവര്ണാശ്വ തഥാ നീതിര്വിധീയതാമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് കീഴടങ്ങില്ല, പ്രഭോ. പ്രാവിന്റെ നിറമുള്ള കുതിരകളെപ്പോലെ തന്ത്രം ആസൂത്രണം ചെയ്യുക.