താപത്യമഥ വാസിഷ്ഠമൌര്വം ചാഖ്യാനമുത്തമമ്। ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ സര്വൈഃ പഞ്ചാലാനഭിതോ യയൌ
വസിഷ്ഠനും ഔർവനും വംശജരുടെ ഉത്തമകഥയും, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പാഞ്ചാലദേശത്തേക്ക് പോയതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
പാഞ്ചാലനഗരേ ചാപി ലക്ഷ്യം ഭിത്ത്വാ ധനഞ്ജയഃ। ദ്രൌപദീം ലബ്ധവാനത്ര മധ്യേ സര്വമഹീക്ഷിതാമ്
പാഞ്ചാല നഗരത്തിൽ ധനഞ്ജയൻ ലക്ഷ്യം ഭേദിച്ച്, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ദ്രൗപദിയെ നേടിയതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ഭീമസേനാര്ജുനൌ യത്ര സംരബ്ധാന്പൃഥിവീപതീന്। ശല്യകര്ണൌ ച തരസാ ജിതവന്തൌ മഹാമൃധേ
അവിടെ ഭീമസേനനും അർജുനനും കോപത്തോടെ വന്ന ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെയും, ശല്യനും കർണ്ണനും ശക്തിയോടെ ജയിച്ചതും പറയുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തയോശ്ച തദ്വീര്യമപ്രമേയമമാനുഷമ്। ശങ്കമാനൌ പാണ്ഡവാംസ്താന് രാമകൃഷ്ണൌ മഹാമതീ
അവരുടെ അളവറ്റ, അതിമാനുഷമായ വീര്യം കണ്ട രാമനും കൃഷ്ണനും വലിയ ബുദ്ധിമാന്മാരായ അവർ പാണ്ഡവന്മാരാണെന്ന് സംശയിച്ചു.
ജഗ്മതുസ്തൈഃ സമാഗന്തും ശാലാം ഭാര്ഗവവേശ്മനി। പഞ്ചാനാമേകപത്നീത്വേ വിമര്ശോ ദ്രുപദസ്യ ച
അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ഭാർഗവന്റെ വീട്ടിലെ ശാലയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ദ്രൗപദി അഞ്ചു പുരുഷന്മാരുടെ ഭാര്യയാകുന്നത് സംബന്ധിച്ചും, ദ്രുപദനെ കുറിച്ചും ആലോചന ആരംഭിച്ചു.
പഞ്ചേന്ദ്രാണാമുപാഖ്യാനമത്രൈവാദ്ഭുതമുച്യതേ। ദ്രൌപദ്യാ ദേവവിഹീതോ വിവാഹശ്ചാപ്യമാനുഷഃ
ഇവിടെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രന്മാരുടെ അത്ഭുതമായ കഥയും, ദ്രൗപദിയുടെ ദൈവികവും മനുഷ്യരെക്കാൾ അതീതവുമായ വിവാഹവും പറയുന്നു.
ക്ഷത്തുശ്ച ധാര്തരാഷ്ട്രേണ പ്രേഷണം പാണ്ഡവാന്പ്രതി। വിദുരസ്യ ച സംപ്രാപ്തിര്ദര്ശനം കേശവസ്യ ച
ധൃതരാഷ്ട്രൻ ക്ഷത്തയെ പാണ്ഡവന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് അയച്ചതും, വിദ്യുരൻ എത്തിച്ചേരുന്നതും, കേശവനുമായി കണ്ടുമുട്ടുന്നതും വിവരിക്കുന്നു.
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥവാസശ്ച തഥാ രാജ്യാര്ധസര്ജനമ്। നാരദസ്യാജ്ഞയാ ചൈവ ദ്രൌപദ്യാഃ സമയക്രിയാ
ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിൽ താമസിച്ചതും, രാജ്യം പകുതിയായി വിട്ടുതന്നതും, നാരദന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ദ്രൗപദിയുടെ ഉടമ്പടി സ്ഥാപിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
സുന്ദോപസുന്ദയോസ്തദ്വദാഖ്യാനം പരികീര്തിതമ്। അനന്തരം ച ദ്രൌപദ്യാ സഹാസീനം യുധിഷ്ഠിരമ്
സുന്ദനും ഉപസുന്ദനും സംബന്ധിച്ച കഥയും, അതിന് ശേഷം ദ്രൗപദിയോടൊപ്പം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഇരുന്നു കാണപ്പെടുന്നതും വിവരിക്കുന്നു.
അനു പ്രവിശ്യ വിപ്രാര്ഥേ ഫാല്ഗുനോ ഗൃഹ്യ ചായുധമ്। മോക്ഷയിത്വാ ഗൃഹം ഗത്വാ വിപ്രാര്ഥം കൃതനിശ്ചയഃ
ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ആവശ്യത്തിനായി അർജ്ജുനൻ അകത്തു കടന്ന് ആയുധം എടുത്തു, ബ്രാഹ്മണന്റെ വസ്തു മോചിപ്പിച്ച ശേഷം, തീരുമാനിച്ചതു പോലെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
സമയം പാലയന്വീരോ വനം യത്ര ജഗാമ ഹ। പാര്ഥസ്യ വനവാസേ ച ഉലൂപ്യാ പഥി സങ്ഗമഃ
ഉടമ്പടി പാലിച്ച് ആ വീരൻ കാടിലേക്ക് പോയി; പാർത്ഥന്റെ വനവാസത്തിൽ വഴിയിൽ ഉലൂപിയുമായി കൂടിച്ചേർന്നതും സംഭവിച്ചു.
പുണ്യതീര്ഥാനുസംയാനം ബഭ്രുവാഹനജന്മ ച। തത്രൈവ മോക്ഷയാമാസ പഞ്ച സോഽപ്സരസഃ ശുഭാഃ
പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ യാത്രചെയ്തതും, ബഭ്രുവാഹൻ ജനിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു; അവിടെ അർജ്ജുനൻ അഞ്ചു മനോഹരമായ അപ്സരസുകളെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശാപാദ്ഗ്രാഹത്വമാപന്നാ ബ്രാഹ്മണസ്യ തപസ്വിനഃ। പ്രഭാസതീര്ഥേ പാര്ഥേന കൃഷ്ണസ്യ ച സമാഗമഃ
ശാപം മൂലം ഒരു ബ്രാഹ്മണതപസ്വി मगरമായി മാറി; പ്രഭാസതീർത്ഥത്തിൽ പാർത്ഥനും കൃഷ്ണനും കണ്ടുമുട്ടി.
ദ്വാരകായാം സുഭദ്രാ ച കാമയാനേന കാമിനീ। വാസുദേവസ്യാനുമതേ പ്രാപ്താ ചൈവ കിരീടിനാ
ദ്വാരകയിൽ സുഭദ്ര, അർജ്ജുനനെ ആഗ്രഹിച്ച്, വാസുദേവന്റെ സമ്മതത്തോടെ കിരീടധാരിയായവൻ അവളെ സ്വന്തമാക്കി.
ഗൃഹീത്വാ ഹരണം പ്രാപ്തേ കൃഷ്ണേ ദേവകിനന്ദനേ। അഭിമന്യോഃ സുഭദ്രായാം ജന്മ ചോത്തമതേജസഃ
കൃഷ്ണൻ, ദേവകിയുടെ പുത്രൻ, സുഭദ്രയെ അപഹരിച്ചതിന് ശേഷം, അതിവിശേഷമായ തേജസ്സുള്ള അഭിമന്യു സുഭദ്രയിൽ ജനിച്ചു.
ദ്രൌപദ്യാസ്തനയാനാം ച സംഭവോഽനുപ്രകീര്തിതഃ। വിഹാരാര്ഥം ച ഗതയോഃ കൃഷ്ണയോര്യമുനാമനു
ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചതും, വിനോദത്തിനായി ഇരുവരും കൃഷ്ണന്മാർ യമുനാനദിയുടെ തീരത്ത് നടത്തിയ സഞ്ചാരങ്ങളും ഇവിടെ പറയുന്നു.
സംപ്രാപ്തിശ്ചക്രധനുഷോഃ ഖാണ്ഡവസ്യ ച ദാഹനമ്। മയസ്യ മോക്ഷോ ജ്വലനാദ്ഭുജങ്ഗസ്യ ച മോക്ഷണമ്
ചക്രവും ധനുസും ലഭിച്ചതും, ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ചതും, മയനെ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചതും, ഒരു പാമ്പിനെ മോചിപ്പിച്ചതും വിവരിക്കുന്നു.
മഹര്ഷേര്മന്ദപാലസ്യ ശാര്ങ്ഗ്യാ തനയസംഭവഃ। ഇത്യേതദാദിപര്വോക്തം പ്രഥമം ബഹു വിസ്തരമ്
മഹർഷി മണ്ഡപാലന്റെയും ശാർംഗിയുടെ പുത്രജനനവും പറയുന്നു; ഇങ്ങനെ ആദിപർവം എന്ന ആദ്യഭാഗം വളരെ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു.
അധ്യായാനാം ശതേ ദ്വേ തു സംഖ്യാതേ പരമര്ഷിണാ। സപ്തവിംശതിരധ്യായാ വ്യാസേനോത്തമതേജസാ
പരമർഷി ഇരുനൂറ്റി അധ്യായങ്ങൾ എണ്ണിയിരിക്കുന്നു; അതിവിശേഷമായ തേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ ഇരുപത്തേഴു അധ്യായങ്ങൾ രചിച്ചു.
അഷ്ടൌ ശ്ലോകസഹസ്രാണി അഷ്ടൌ ശ്ലോകശതാനി ച। ശ്ലോകാശ്ച ചതുരാശീതിര്മുനിനോക്താ മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവായ മുനി എട്ടായിരം എട്ടുനൂറ് ശ്ലോകങ്ങളും, നാല്പത്തിയഞ്ച് അധികം ശ്ലോകങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ദ്വിതീയം തു സഭാപര്വ ബഹുവൃത്താന്തമുച്യതേ। സഭാക്രിയാ പാണ്ഡവാനാം കിങ്കരാണാം ച ദര്ശനമ്
രണ്ടാമത്തെ പുസ്തകം സഭാപർവം, അനേകം സംഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായതാണെന്ന് പറയുന്നു; പാണ്ഡവന്മാരുടെ സഭയും അവരുടെ സേവകരെയും കാണുന്നതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ലോകപാലസഭാഖ്യാനം നാരദാദ്ദേവദര്ശിനഃ। രാജസൂയസ്യ ചാരമ്ഭോ ജരാസന്ധവധസ്തഥാ
ലോകപാലന്മാരുടെ സഭയെ നാരദൻ ദർശിച്ച കഥയും, രാജസൂയയാഗം ആരംഭിച്ചതും, ജരാസന്ധനെ കൊല്ലുന്നതും വിവരിക്കുന്നു.
ഗിരിവ്രജേ നിരുദ്ധാനാം രാജ്ഞാം കൃഷ്ണേന മോക്ഷണമ്। തഥാ ദിഗ്വിജയോഽത്രൈവ പാമ്ഡവാനാം പ്രകീര്തിതഃ
കൃഷ്ണൻ മലകോട്ടയിൽ തടവിലാക്കിയിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ മോചിപ്പിച്ചതും, അതുപോലെ പാണ്ഡവന്മാർ ദിക്കുകൾ ജയിച്ചതും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാജ്ഞാമാഗമനം ചൈവ സാര്ഹണാനാം മഹക്രതൌ। രാജസൂയേഽര്ഘസംവാദേ ശിശുപാലവധസ്തഥാ
മഹായാഗത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ എത്തിയതും, രാജസൂയയാഗത്തിൽ അർഘ്യം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വാദവും, ശിശുപാലന്റെ വധവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
യജ്ഞേ വിഭൂതിം താം ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖാമര്ഷാന്വിതസ്യ ച। ദുര്യോധനസ്യാവഹാസോ ഭീമേന ച സഭാതലേ
യാഗത്തിലെ ആ മഹിമ കണ്ടു ദുഃഖവും കോപവും നിറഞ്ഞ ദുര്യോധനനെ ഭീമൻ സഭയിൽ പരിഹസിച്ച സംഭവവും ഇവിടെ പറയുന്നു.
യത്രാസ്യ മന്യുരുദ്ഭൂതോ യേന ദ്യൂതമകാരയത്। യത്ര ധര്മസുതം ദ്യൂതേ ശകുനിഃ കിതവോഽജയത്
അവനിൽ ആ ക്രോധം ഉദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ചതുരം കളി നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു; അപ്പോൾ ശകുനി ചതുരൻ ധർമ്മപുത്രനെ ചതുരം കളിയിൽ തോൽപ്പിച്ചു.
യത്ര ദ്യൂതാര്ണവേ മഗ്നാം ദ്രൌപദീം നൌരിവാര്ണവാത്। ധൃതരാഷ്ട്രോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ സ്നുഷാം പരമദുഃഖിതാമ്
ചതുരം കളിയുടെ കടലിൽ മുങ്ങിയ ദ്രൗപദിയെ, കടലിൽ കപ്പലുപോലെ, മഹാപണ്ഡിതനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ തന്റെ മരുമകളെ രക്ഷിച്ചു.
താരയാമാസ താംസ്തീര്ണാഞ്ജ്ഞാത്വാ ദുര്യോധനോ നൃപഃ। പുനരേവ തതോ ദ്യൂതേ സമാഹ്വയത പാണ്ഡവാന്
അവരെ രക്ഷിച്ച ശേഷം, അവർ അതിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടെന്ന് അറിഞ്ഞ ദുര്യോധനൻ വീണ്ടും പാണ്ഡവന്മാരെ ചതുരം കളിക്ക് വിളിച്ചു.
ജിത്വാ സ വനവാസായ പ്രേഷയാമാസ താംസ്തതഃ। ഏതത്സര്വം സഭാപര്വ സമാഖ്യാതം മഹാത്മനാ
അവരെ തോൽപ്പിച്ച ശേഷം, അവരെ കാട്ടിൽ വാസത്തിനായി അയച്ചു. ഈ എല്ലാം മഹാത്മാവായവൻ സഭാപർവ്വത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അധ്യായാഃ സപ്തതിര്ജ്ഞേയാസ്തഥാ ചാഷ്ടൌ പ്രസംഖ്യയാ। ശ്ലോകാനാം ദ്വേ സഹസ്രേ തു പഞ്ച ശ്ലോകശതാനി ച
ഇവിടെ എഴുപത് അധ്യായങ്ങളും, എണ്ണത്തിൽ എട്ട് അധികം അധ്യായങ്ങളും ഉണ്ട്; ആകെ രണ്ടായിരത്തിയഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.