പാഞ്ചാലാശ്ച മനോജ്ഞാഭിര്വാഗ്ഭിഃ സൂര്യമിവര്ഷയഃ। ഏം സ്വശിബിരം പ്രായാജ്ജിത്വാ ശത്രൂന്ധനഞ്ജയഃ
പാഞ്ചാളന്മാർ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ അവനെ പുകഴ്ത്തി; അങ്ങനെ ധനഞ്ജയൻ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് തന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പൃഷ്ഠതഃ സര്വസൈന്യാനാം മുദിതോ വൈ സകേശവഃ।। മസാരഗല്വര്കമുവര്ണരൂപൈര്വജ്രപ്രവാലസ്ഫടികൈശ്ച മുഖ്യൈഃ
സന്തോഷത്തോടെ കേശവനോടൊപ്പം, അവൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളുടെയും പിന്നിൽ നടന്നു.
ചിത്രേ രഥേ പാണ്ഡുസുതോ ബഭാസേ നക്ഷത്രചിത്രേ വിയതീവ ചന്ദ്രഃ
വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ, പാണ്ഡുപുത്രൻ നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
യജ്വാനഃ പുത്രിണോ ലോക്യാഃ കൃതകൃത്യാസ്തനുത്യജഃ। യോക്ഷ്യമാണാസ്തദാഽഽത്മാനം യശസാ വിജയേന ച
യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയവരും, പുത്രന്മാർ ഉള്ളവരും, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായവരും, ജീവിതലക്ഷ്യം നിറവേറ്റിയവരും, ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായവരും, ആ സമയത്ത് മഹത്വത്തിനും വിജയത്തിനും തയാറായി.
ബ്രഹ്മചര്യുശ്രുതിമുഖൈഃ ക്രതുഭിശ്ചാപ്തദക്ഷിണൈഃ। പ്രാപ്യാഁല്ലോകാന്സുയുദ്ധേന ക്ഷിപ്രമേവ യിയാസവഃ
ബ്രഹ്മചര്യവും ശാസ്ത്രപഠനവും, സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളോടെയുള്ള യാഗങ്ങളും, ഉത്തമമായ യുദ്ധവുംകൊണ്ട് ഉത്തമലോകങ്ങൾ നേടിയവരും, ഉടൻ തന്നെ യാത്രയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ബ്രാഹ്മമാംസ്തര്പയിത്വാ ച നിഷ്കാന്ദത്വാ പൃഥക്പൃഥക്। ഗാശ്ച വാസാംസി ച പുനഃ സമാഭാഷ്യ പരസ്പരമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും പരസ്പരം വീണ്ടും കൈമാറി,
ദ്വിജമുഖ്യൈഃ സമുദിതൈഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനാശിഷഃ। മുദിതാശ്ച പ്രഹൃഷ്ടാശ്ച ജലം സംസ്പൃശ്യ നിര്മലമ്
പ്രമുഖരായ ദ്വിജന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവർ ആശംസകളും മംഗളവാക്കുകളും പറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടും ഉല്ലാസത്തോടും കൂടി ശുദ്ധജലം സ്പർശിച്ചു.
പ്രജ്വാല്യ കൃഷ്ണവര്ത്മാനമുപാഗമ്യ രണവ്രതമ്। തസ്മിന്നഗ്നൌ തദാ ചക്രുഃ പ്രതിജ്ഞാം ദൃഢനിശ്ചയാഃ
കറുത്ത ഇന്ധനത്തിൽ തീ കൊളുത്തി, യുദ്ധവ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവർ ആ അഗ്നിയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാമുച്ചൈര്വാചോ ബഭാഷിരേ। സര്വേ ധനഞ്ജയവധേ പ്രതിജ്ഞാം ചാപി ചക്രിരേ
എല്ലാ ജീവികളും കേൾക്കുന്ന വിധത്തിൽ അവർ ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിച്ചു; എല്ലാവരും ധനഞ്ജയനെ കൊല്ലുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
യേ വൈ ലോകാശ്ചാവ്രതിനാം യേ ചൈവ ബ്രഹ്മഘാതിനാമ്। മദ്യപസ്യ ച യേ ലോകാ ഗുരുദാരരതസ്യ ച
വ്രതം പാലിക്കാത്തവരും, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യുന്നവരും, മദ്യപാനികൾക്കും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
ബ്രഹ്മസ്വഹാരിണശ്ചൈവ രാജപിണ്ഡാപഹാരിണഃ। ശരണാഗതം ച ത്യജതോ യാചമാനം തഥാ ഘ്നതഃ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സമ്പത്ത് കവർന്നവരും, രാജാവിന്റെ ഭക്ഷണം മോഷ്ടിക്കുന്നവരും, അഭയം തേടിയവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരും, യാചകനെ കൊല്ലുന്നവർക്കും—
അഗാരദാഹിനാം ചൈവ യേ ച ഗാം നിഘ്നതാമപി। അപകാരിണാം ച യേ ലോകാ യേ ച ബ്രഹ്മദ്വിഷാമപി
വീടുകൾ കത്തിക്കുന്നവർക്കും, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവർക്കും, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും, ബ്രാഹ്മണദ്വേഷികൾക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
സ്വഭാര്യാമൃതുകാലേഷു മോഹാദ്വൈ നാഭിഗച്ഛതാമ്। ശ്രാദ്ധമൈഥുനികാനാം ച യേ ചാപ്യാത്മാപഹാരിണാമ്
തക്ക സമയത്ത് സ്വന്തം ഭാര്യയെ സമീപിക്കാതെ മോഷംകൊണ്ടിരിക്കുന്നവർക്കും, ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ലൈംഗികബന്ധത്തിനിടയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്കും, സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
ന്യാസാപഹാരിണാം യേ ച ശ്രുതം നാശയതാം ച യേ। ക്ലീബനേ യുധ്യമാനാനാം യേ ച നീചാനുസാരിണാമ്
അമാനതുകൾ കവർന്നവർക്കും, വേദം നശിപ്പിക്കുന്നവർക്കും, ധൈര്യം ഇല്ലാതെ പോരാടുന്നവർക്കും, ചീത്തവഴികൾ പിന്തുടരുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
നാസ്തികാനാം ച യേ ലോകാ യേഽഗ്നിമാതൃപിതൃത്യജാമ്। താനാപ്നുയാമഹേ ലോകാന്യേ ച പാപകൃതാമപി
നാസ്തികർക്കും, അഗ്നിയെയും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ, പാപികൾക്കുള്ള ലോകങ്ങളും ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ.
യദ്യഹത്വാ വയം യുദ്ധേ നിവര്തേമ ധനഞ്ജയമ്। തേന ചാഭ്യര്ദിതാസ്ത്രാസാദ്ഭവേമഹി പരാങ്മുഖാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ധനഞ്ജയനെ കൊല്ലാതെ, ഭയത്താൽ അവനാൽ ഞങ്ങൾ പിന്തിരിഞ്ഞാൽ, ആ ലോകങ്ങൾ ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ.
യദി ത്വസുകരം ലോകേ കര്മ കുര്യാമ സംയുഗേ। ഇഷ്ടാഁല്ലോകാന്പ്രാപ്നുയാമോ വയമദ്യ ന സംശയഃ
പക്ഷേ, ലോകത്തിൽ ദുഷ്കരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങൾ ചെയ്താൽ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ ഉറപ്പായും പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ തദാ രാജംസ്തേഽഭ്യവര്തന്ത സംയുഗേ। ആഹ്വയന്തോഽര്ജുനം വീരാഃ പിതൃജുഷ്ടാം ദിശം പ്രതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവേ, അവർ അർജുനനെ വിളിച്ചു, വീരന്മാർ പിതാക്കന്മാർ ആഗ്രഹിച്ച ദിശയിലേക്ക് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.
ആഹൂതസ്തൈര്നരവ്യാഘ്രൈഃ പാര്ഥഃ പരപുരഞ്ചയഃ। ധര്മരാജമിദം വാക്യമപദാന്തരമബ്രവീത്
ആ വീരന്മാർ അർജുനനെ വിളിച്ചപ്പോൾ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു നിർവ്യാജമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആഹൂതോ ന നിവര്തേയമിതി മേ വ്രതമാഹിതമ്। സംശപ്തകാശ്ച മാം രാജന്നാഹ്വയന്തി മഹാമൃധേ
വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ ഞാൻ പിന്നോട്ട് പോകില്ല—ഇതാണ് എന്റെ വ്രതം. രാജാവേ, സംശപ്തകർ എന്നെ മഹായുദ്ധത്തിനായി വെല്ലുവിളിക്കുന്നു.
ഏഷ ച ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ധം സുശര്മാഽഽഹ്വയതേ രണേ। വധായ സഗണസ്യാസ്യ മാമനുജ്ഞാതുമര്ഹസി
ഇവിടെയുണ്ട്, സുശർമനും സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എന്നെ യുദ്ധത്തിന് വിളിക്കുന്നു; അവന്റെ കൂട്ടരോടുകൂടെ എന്നെ കൊല്ലാനാണ് ഉദ്ദേശം; അതിനാൽ നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം.
നൈതച്ഛക്നോമി സംസോഢുമാഹ്വാനം പുരുഷര്ഷഭ। സത്യം തേ പ്രതിജാനാമി ഹതാന്വിദ്ധി പരാന്യുധി
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ വെല്ലുവിളി ഞാൻ സഹിക്കാനാവില്ല. ഞാൻ സത്യമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: ശത്രുക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടും എന്ന് അറിയുക.
ശ്രുതം തേ തത്ത്വതസ്താത യദ്ദ്രോണസ്യ ചികീര്ഷിതമ്। യഥാ തദനൃതം തസ്യ ഭവേതത്ത്വം സമാചര
അച്ഛനേ, ദ്രോൺ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു നിങ്ങൾ സത്യമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതു ഫലപ്രദമാകാതിരിക്കാൻ നിങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കണം.
ദ്രോണോ ഹി ബലവാഞ്ശൂരഃ കൃതാസ്ത്രശ്ച ജിതശ്രമഃ। പ്രതിജ്ഞാതം ച തേനൈതദ്ഗ്രഹണം മേ മഹാരഥ
ദ്രോൺ ശക്തനും വീരനും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും ക്ഷീണം അറിയാത്തവനും ആണ്; എന്നെ പിടിക്കുമെന്ന് അവൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, മഹാരഥാ.
അയം വൈ സത്യജിദ്രാജന്നദ്യ ത്വാം രക്ഷിതാ യുധി। ധ്രിയമാണേ ച പാഞ്ചാല്യേ നാചാര്യഃ കാമമാപ്സ്യതി
രാജാവേ, ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയില് സത്യജിത് നിന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കും; പാഞ്ചാലി പിടിയിലുണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് ആചാര്യന് തന്റെ ആഗ്രഹം നേടാന് കഴിയില്ല.
ഹതേ തു പുരുഷവ്യാഘ്രേ രണേ സത്യജിതി പ്രഭോ। സര്വൈരപി സമേതൈര്വാ ന സ്ഥാതവ്യം കഥംചന
എങ്കില് പുരുഷസിംഹനായ സത്യജിത് യുദ്ധത്തില് വീണുപോയാല്, ഭവാനേ, എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചാലും അവിടെ നിലകൊള്ളാന് ആര്ക്കും കഴിയില്ല.
അനുജ്ഞാതസ്തതോ രാജ്ഞാ പരിഷ്വക്തശ്ച ഫല്ഗുനഃ। പ്രേമ്ണാ ദൃഷ്ടശ്ച ബഹുധാ ഹ്യാശിഷശ്ചാസ്യ യോജിതാഃ
അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഫല്ഗുനന് അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, സ്നേഹത്തോടെ പലവിധം അനുഗ്രഹങ്ങള് നല്കി.
വിഹായൈനം തതഃ പാര്ഥസ്ത്രിഗര്താന്പ്രത്യയാദ്ബലീ। ക്ഷുധിതഃ ക്ഷുദ്വിഘാതാര്ഥം സിംഹോ മൃഗഗണാനിവ
അവനെ വിട്ട് പാര്ത്ഥന് ശക്തിയോടെ ത്രിഗര്ത്തന്മാരെ നേരെ ചെന്നു, വിശപ്പുള്ള സിംഹം മൃഗക്കൂട്ടത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ തന്റെ വിശപ്പ് തീര്ക്കാന്.
തതോ ദൌര്യോധനം സൈന്യം മുദാ പരമയാ യുതമ്। ഋതേഽര്ജുനം ഭൃശം ക്രുദ്ധം ധര്മരാജസ്യ നിഗ്രഹേ
അര്ജുനനെ ഒഴിവാക്കി, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യം ധര്മരാജനെ പിടിക്കാനായി അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ അതിക്രൂരമായി കോപിച്ചു.
തതോഽന്യോന്യേന തേ സൈന്യേ സമാജഗ്മതുരോജസാ। ഗങ്ഗാസരയ്വൌ വേഗേന പ്രാവൃഷീവോല്ബണോദകേ
അതിനുശേഷം ആ സൈന്യങ്ങള് തമ്മില് ശക്തിയായി ഏറ്റുമുട്ടി, മഴക്കാലത്ത് ഗംഗയും സര്സ്വതിയും ഉല്ലാസത്തോടെ ചേരുന്നതുപോലെ.