ഏവം സഞ്ജല്പതാം തേഷാം താവകാനാം മഹാരഥഃ। ആയാജ്ജവേന കൌന്തേയോ രഥഘോഷേണ നാദയന്
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ശക്തിയോടെ തന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗംഭീരശബ്ദത്തോടെ വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
ശോണിതോദാം രഥാവര്താം കൃത്വാ വിശസനേ നദീമ്। ശൂരാസ്ഥിചയസങ്കീര്ണാം പ്രേതകൂലാപഹാരിണീമ്
അവൻ രക്തം ഒഴുകുന്ന, വീരന്മാരുടെ അസ്ഥികൾ നിറഞ്ഞ, മരിച്ചവരുടെ തീരങ്ങൾ ഒഴുക്കുന്ന ഭയാനകമായ ഒരു നദി യുദ്ധഭൂമിയിൽ സൃഷ്ടിച്ചു.
താം ശരൌഘമഹാഫേനാം പ്രാസമത്സ്യസമാകുലാമ്। നദീമുത്തീര്യ വേഗേന കുരൂന്വിദ്രാവ്യ പാണ്ഡവഃ
അമ്പുകളുടെ തിരമാലകളും കുന്തികളുടെയും മത്സ്യങ്ങളുടെയും കൂട്ടത്തോടെ നിറഞ്ഞ ആ നദി വേഗത്തിൽ കടന്ന്, പാണ്ഡവൻ കുരുക്കളെ ചിതറിച്ചു.
തതഃ കിരീടി സഹസാ ദ്രോണാനീകമുപാദ്രവത്। ഛാദയന്നിഷുജാലേന മഹതാ മോഹയന്നിവ
അതിനുശേഷം കിരീടധാരി പെട്ടെന്ന് ദ്രോണന്റെ സൈന്യത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞു, വലിയ അമ്പുവർഷം കൊണ്ടു അവരെ മൂടി, അവരെ ആശ്ചര്യത്തിലാക്കുന്നതുപോലെ ചെയ്തു.
ശീഘ്രമഭ്യസ്യതോ ബാണാന്സന്ദധാനസ്യ ചാനിശമ്। നാന്തരം ദദൃശേ കശ്ചിത്കൌന്തേയസ്യ യശസ്വിനഃ
വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾ എറിയുകയും വലിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, പ്രശസ്തനായ കുന്തിപുതന്റെ കൈകളുടെ ഇടവേള ആരും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ന ദിശോ നാന്തരിക്ഷം ച ന ദ്യൌര്നൈവ ച മേദിനീ। അദൃശ്യന്ത മഹാരാജ ബാണഭൂതാ ഇവാഭവന്
രാജാവേ, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആകാശവും ദിക്കുകളും ഭൂമിയും സ്വർഗ്ഗവും ഒന്നും കാണാനാവാതെ പോയി; എല്ലാം അമ്പുകളിൽ ലയിച്ചുപോയതുപോലെയായിരുന്നു.
നാദൃശ്യത തദാ രാജംസ്തത്ര കിഞ്ചന സംയുഗേ। ബാണാന്ധകാരേ മഹതി കൃതേ ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
ആ സമയത്ത്, രാജാവേ, ഗാണ്ഡീവധാരിയായവൻ വലിയ അമ്പുകളുടെ ഇരുണ്ടത്വം സൃഷ്ടിച്ചതിനാൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഒന്നും കാണാനായില്ല.
സൂര്യേ ചാസ്തമനുപ്രാപ്തേ തമസാ ചാഭിസംവൃതേ। നാജ്ഞായത തദാ ശത്രുര്ന സുഹൃന്ന ച കശ്ചന
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചും ഇരുണ്ടത്വം പടർന്നതും ശേഷം, അപ്പോൾ ശത്രുവേയും സ്നേഹിതനേയും ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതോഽവഹാരം ചക്രുസ്തേ ദ്രോണദുര്യോധനാദയഃ। താന്വിദിത്വാ പുനസ്ത്രസ്താ ന യുദ്ധമനസഃ പരാന്
അതിനുശേഷം ദ്രോണനും ദുര്യോധനനും മറ്റു നേതാക്കളും പിന്മാറി; ഇത് മനസ്സിലാക്കിയ അവരുടെ എതിരാളികളും ഭയത്താൽ യുദ്ധം തുടരാൻ മനസ്സില്ലാതെ പിന്മാറി.
സ്വാന്യനീകാനി ബീഭത്സുഃ ശനകൈരവഹാരയത്। തതോഽഭിതുഷ്ടുവുഃ പാര്ഥം പ്രഹൃഷ്ടാഃ പാണ്ഡുസൃഞ്ജയാഃ
അർജുനൻ തന്റെ സൈന്യങ്ങളെ പതുക്കെ പിന്വലിച്ചു; അതിനുശേഷം പാണ്ഡവരും ശ്രിഞ്ചയരും സന്തോഷത്തോടെ പാർഥനെ സ്തുതിച്ചു.
പാഞ്ചാലാശ്ച മനോജ്ഞാഭിര്വാഗ്ഭിഃ സൂര്യമിവര്ഷയഃ। ഏം സ്വശിബിരം പ്രായാജ്ജിത്വാ ശത്രൂന്ധനഞ്ജയഃ
പാഞ്ചാളന്മാർ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ അവനെ പുകഴ്ത്തി; അങ്ങനെ ധനഞ്ജയൻ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് തന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
പൃഷ്ഠതഃ സര്വസൈന്യാനാം മുദിതോ വൈ സകേശവഃ।। മസാരഗല്വര്കമുവര്ണരൂപൈര്വജ്രപ്രവാലസ്ഫടികൈശ്ച മുഖ്യൈഃ
സന്തോഷത്തോടെ കേശവനോടൊപ്പം, അവൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളുടെയും പിന്നിൽ നടന്നു.
ചിത്രേ രഥേ പാണ്ഡുസുതോ ബഭാസേ നക്ഷത്രചിത്രേ വിയതീവ ചന്ദ്രഃ
വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ, പാണ്ഡുപുത്രൻ നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
യജ്വാനഃ പുത്രിണോ ലോക്യാഃ കൃതകൃത്യാസ്തനുത്യജഃ। യോക്ഷ്യമാണാസ്തദാഽഽത്മാനം യശസാ വിജയേന ച
യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയവരും, പുത്രന്മാർ ഉള്ളവരും, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായവരും, ജീവിതലക്ഷ്യം നിറവേറ്റിയവരും, ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായവരും, ആ സമയത്ത് മഹത്വത്തിനും വിജയത്തിനും തയാറായി.
ബ്രഹ്മചര്യുശ്രുതിമുഖൈഃ ക്രതുഭിശ്ചാപ്തദക്ഷിണൈഃ। പ്രാപ്യാഁല്ലോകാന്സുയുദ്ധേന ക്ഷിപ്രമേവ യിയാസവഃ
ബ്രഹ്മചര്യവും ശാസ്ത്രപഠനവും, സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളോടെയുള്ള യാഗങ്ങളും, ഉത്തമമായ യുദ്ധവുംകൊണ്ട് ഉത്തമലോകങ്ങൾ നേടിയവരും, ഉടൻ തന്നെ യാത്രയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ബ്രാഹ്മമാംസ്തര്പയിത്വാ ച നിഷ്കാന്ദത്വാ പൃഥക്പൃഥക്। ഗാശ്ച വാസാംസി ച പുനഃ സമാഭാഷ്യ പരസ്പരമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, പശുക്കളും വസ്ത്രങ്ങളും പരസ്പരം വീണ്ടും കൈമാറി,
ദ്വിജമുഖ്യൈഃ സമുദിതൈഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനാശിഷഃ। മുദിതാശ്ച പ്രഹൃഷ്ടാശ്ച ജലം സംസ്പൃശ്യ നിര്മലമ്
പ്രമുഖരായ ദ്വിജന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവർ ആശംസകളും മംഗളവാക്കുകളും പറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടും ഉല്ലാസത്തോടും കൂടി ശുദ്ധജലം സ്പർശിച്ചു.
പ്രജ്വാല്യ കൃഷ്ണവര്ത്മാനമുപാഗമ്യ രണവ്രതമ്। തസ്മിന്നഗ്നൌ തദാ ചക്രുഃ പ്രതിജ്ഞാം ദൃഢനിശ്ചയാഃ
കറുത്ത ഇന്ധനത്തിൽ തീ കൊളുത്തി, യുദ്ധവ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവർ ആ അഗ്നിയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാമുച്ചൈര്വാചോ ബഭാഷിരേ। സര്വേ ധനഞ്ജയവധേ പ്രതിജ്ഞാം ചാപി ചക്രിരേ
എല്ലാ ജീവികളും കേൾക്കുന്ന വിധത്തിൽ അവർ ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിച്ചു; എല്ലാവരും ധനഞ്ജയനെ കൊല്ലുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
യേ വൈ ലോകാശ്ചാവ്രതിനാം യേ ചൈവ ബ്രഹ്മഘാതിനാമ്। മദ്യപസ്യ ച യേ ലോകാ ഗുരുദാരരതസ്യ ച
വ്രതം പാലിക്കാത്തവരും, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യുന്നവരും, മദ്യപാനികൾക്കും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
ബ്രഹ്മസ്വഹാരിണശ്ചൈവ രാജപിണ്ഡാപഹാരിണഃ। ശരണാഗതം ച ത്യജതോ യാചമാനം തഥാ ഘ്നതഃ
ബ്രാഹ്മണരുടെ സമ്പത്ത് കവർന്നവരും, രാജാവിന്റെ ഭക്ഷണം മോഷ്ടിക്കുന്നവരും, അഭയം തേടിയവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരും, യാചകനെ കൊല്ലുന്നവർക്കും—
അഗാരദാഹിനാം ചൈവ യേ ച ഗാം നിഘ്നതാമപി। അപകാരിണാം ച യേ ലോകാ യേ ച ബ്രഹ്മദ്വിഷാമപി
വീടുകൾ കത്തിക്കുന്നവർക്കും, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവർക്കും, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും, ബ്രാഹ്മണദ്വേഷികൾക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
സ്വഭാര്യാമൃതുകാലേഷു മോഹാദ്വൈ നാഭിഗച്ഛതാമ്। ശ്രാദ്ധമൈഥുനികാനാം ച യേ ചാപ്യാത്മാപഹാരിണാമ്
തക്ക സമയത്ത് സ്വന്തം ഭാര്യയെ സമീപിക്കാതെ മോഷംകൊണ്ടിരിക്കുന്നവർക്കും, ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ലൈംഗികബന്ധത്തിനിടയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്കും, സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
ന്യാസാപഹാരിണാം യേ ച ശ്രുതം നാശയതാം ച യേ। ക്ലീബനേ യുധ്യമാനാനാം യേ ച നീചാനുസാരിണാമ്
അമാനതുകൾ കവർന്നവർക്കും, വേദം നശിപ്പിക്കുന്നവർക്കും, ധൈര്യം ഇല്ലാതെ പോരാടുന്നവർക്കും, ചീത്തവഴികൾ പിന്തുടരുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ—
നാസ്തികാനാം ച യേ ലോകാ യേഽഗ്നിമാതൃപിതൃത്യജാമ്। താനാപ്നുയാമഹേ ലോകാന്യേ ച പാപകൃതാമപി
നാസ്തികർക്കും, അഗ്നിയെയും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ, പാപികൾക്കുള്ള ലോകങ്ങളും ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ.
യദ്യഹത്വാ വയം യുദ്ധേ നിവര്തേമ ധനഞ്ജയമ്। തേന ചാഭ്യര്ദിതാസ്ത്രാസാദ്ഭവേമഹി പരാങ്മുഖാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ധനഞ്ജയനെ കൊല്ലാതെ, ഭയത്താൽ അവനാൽ ഞങ്ങൾ പിന്തിരിഞ്ഞാൽ, ആ ലോകങ്ങൾ ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ.
യദി ത്വസുകരം ലോകേ കര്മ കുര്യാമ സംയുഗേ। ഇഷ്ടാഁല്ലോകാന്പ്രാപ്നുയാമോ വയമദ്യ ന സംശയഃ
പക്ഷേ, ലോകത്തിൽ ദുഷ്കരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങൾ ചെയ്താൽ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ ഉറപ്പായും പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ തദാ രാജംസ്തേഽഭ്യവര്തന്ത സംയുഗേ। ആഹ്വയന്തോഽര്ജുനം വീരാഃ പിതൃജുഷ്ടാം ദിശം പ്രതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവേ, അവർ അർജുനനെ വിളിച്ചു, വീരന്മാർ പിതാക്കന്മാർ ആഗ്രഹിച്ച ദിശയിലേക്ക് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.
ആഹൂതസ്തൈര്നരവ്യാഘ്രൈഃ പാര്ഥഃ പരപുരഞ്ചയഃ। ധര്മരാജമിദം വാക്യമപദാന്തരമബ്രവീത്
ആ വീരന്മാർ അർജുനനെ വിളിച്ചപ്പോൾ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പാർത്ഥൻ, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു നിർവ്യാജമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആഹൂതോ ന നിവര്തേയമിതി മേ വ്രതമാഹിതമ്। സംശപ്തകാശ്ച മാം രാജന്നാഹ്വയന്തി മഹാമൃധേ
വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ ഞാൻ പിന്നോട്ട് പോകില്ല—ഇതാണ് എന്റെ വ്രതം. രാജാവേ, സംശപ്തകർ എന്നെ മഹായുദ്ധത്തിനായി വെല്ലുവിളിക്കുന്നു.