തേനാര്ദിതാ മഹാരാജ രഥിനഃ സാദിനസ്തഥാ। നിപേതുരുര്വ്യാം സഹസാ വാതഭഗ്നാ ഇവ ദ്രുമാഃ
അവന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ബാധിച്ച രഥികരും കുതിരപ്പടയും, കാറ്റിൽ തകർന്നുവീഴുന്ന മരങ്ങൾപോലെ, പെട്ടെന്ന് നിലത്ത് വീണു.
ഹയൌഘാംശ്ച രഥൌഘാംശ്ച ഗജൌഘാംശ്ച മഹാരഥഃ। അപാതയദ്രണേ രാജഞ്ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
ആ മഹാരഥി യുദ്ധത്തിൽ, കുതിരകളെയും രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ തമേകം സമരേ വിചരന്തമഭീതവത്। സഹിതാഃ സര്വരാജാനഃ പരിവവ്രുഃ സമന്തതഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭയമില്ലാതെ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന വൃഷസേനനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒന്നിച്ച് അവനെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.
നാകുലിസ്തു ശതാനീകോ വൃഷസേനം സമഭ്യയാത്। വിവ്യാധ ചൈനം ദശഭിര്നാരാചൈര്മര്മഭേദിഭിഃ
ശതാനീകനായ നകുലൻ വൃഷസേനന്റെ നേരെ ചെന്നു, അവനെ പത്ത് കഠിനമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ തുളച്ചു.
തസ്യ കര്ണാത്മജശ്ചാപം ഛിത്ത്വാ കേതുമപാതയത്। തം ഭ്രാതരം പരീപ്സന്തോ ദ്രൌപദേയാഃ സമഭ്യയുഃ
കർണ്ണന്റെ മകൻ നകുലന്റെ വില്ല് വെട്ടി അവന്റെ പതാക നിലത്ത് വീഴ്ത്തി. പിന്നെ സഹോദരനെ രക്ഷിക്കാൻ ദ്രൗപദിയുടെ മക്കൾ മുന്നേറി.
കര്ണാത്മജം ശരവ്രാതൈരദൃശ്യം ചക്രുരഞ്ജസാ। താന്നദന്തോഽഭ്യധാവന്ത ദ്രോണപുത്രമുഖാ രഥാഃ
അവർ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ കർണ്ണന്റെ മകനെ കാണാനാവാത്തവനാക്കി. അപ്പോൾ ഡ്രോണന്റെ മകൻ മുന്നിൽ നിന്ന് മറ്റ് രഥികന്മാരുമായി ഗർജിച്ച് അവരെ ആക്രമിച്ചു.
ഛാദയന്തോ മഹാരാജ ദ്രൌപദേയാന്മഹാരഥാന്। ശരൈര്നാനാവിധൈസ്തൂര്ണം പര്വതാഞ്ജലദാ ഇവ
രാജാവേ, മേഘങ്ങൾ പർവതങ്ങളെ മൂടുന്നതുപോലെ, അവർ ദ്രൗപദിയുടെ മഹാരഥികളായ മക്കളെ വിവിധതരം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ മൂടി.
താന്പാണ്ഡവാഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണംസ്ത്വരിതാഃ പുത്രഗൃദ്ധിനഃ। പാഞ്ചാലാഃ കേകയാ മത്സ്യാഃ സൃഞ്ജയാശ്ചോദ്യതായുധാഃ
പാണ്ഡവർ, മക്കളെ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, പാഞ്ചാലന്മാർ, കേകയന്മാർ, മത്സ്യന്മാർ, ശ്രുഞ്ചയന്മാർ എന്നിവരും ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി വേഗത്തിൽ അവരെ നേരിട്ടു.
തദ്യുദ്ധമഭവദ്ധോരം സുമഹദ്രോമഹര്ഷണമ്। ത്വദീയൈഃ പാണ്ഡുപുത്രാണാം ദേവാനാമിവ ദാനവൈഃ
അപ്പോൾ നിന്റെ സൈന്യത്തിനും പാണ്ഡവപുത്രന്മാർക്കുമിടയിൽ ദൈവങ്ങൾക്കും അസുരങ്ങൾക്കുമിടയിലെപ്പോലെ ഭയങ്കരവും വലിയതുമായ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞ യുദ്ധം നടന്നു.
ഏവം യുയുധിരേ വീരാഃ സംരബ്ധാഃ കുരുപാണ്ഡവാഃ। പരസ്പരമുദീക്ഷന്തഃ പരസ്പരകൃതാഗസഃ
അങ്ങനെ കോപത്തോടെ കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ, പരസ്പരം കുറ്റം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, കണ്ണുകളോടെ ഒരുമിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു.
തേഷാം ദദൃശിരേ കോപാദ്വപൂമ്ഷ്യമിതതേജസാമ്। യുയുത്സൂനാമിവാകാശേ പതത്ത്രിവരഭോഗിനാമ്
അവരിൽ അതിവിശാലമായ ശക്തിയുള്ളവരുടെ കോപഭരിതമായ ശരീരങ്ങൾ, ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന ഉഗ്രനായ പാമ്പുകളെപ്പോലെ യുദ്ധത്തിനായി തിളങ്ങി.
ഭീമകര്ണകൃപദ്രോണദ്രൌണിപാര്ഷതസാത്യകൈഃ। ബഭാസേ സ രണോദ്ദേശഃ കാലസൂര്യൈരിവോദിതൈഃ
ഭീമൻ, കർണ്ണൻ, കൃപൻ, ദ്രോണൻ, ദ്രൗണി, പാർഷതൻ, സത്യകി എന്നിവരാൽ ആ യുദ്ധഭൂമി, കാലനും സൂര്യനും ഉദിച്ചതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
പ്രജാനാം സംക്ഷയേ ഘോരേ യഥാ സൂര്യോദയോ ഭവേത്। ശൂരാണാമുദയസ്തദ്വദാസീത്പുരുഷസത്തമ
പ്രാണികളുടെ ഭയങ്കരമായ നാശത്തിനുശേഷം സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നതുപോലെ, വീരന്മാരുടെ ഉദയവും അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിച്ചു, മഹാനായവനേ.
തദാസീത്തുമുലം യുദ്ധം നിഘ്നതാമിതരേതരമ്। മഹാബലാനാം ബലിഭിര്ദാനവാനാം യഥാ സുരൈഃ
അപ്പോൾ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു; മഹാശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ പരസ്പരം വീഴ്ത്തി, ദേവന്മാർ ദാനവന്മാരെ നേരിടുന്നതുപോലെ.
തതോ യുധിഷ്ഠിരാനീകമുദ്ധൂതാര്ണവനിഃസ്വനമ്। ത്വദീയമവധീത്സൈന്യം സംപ്രദ്രുതമഹാരഥമ്
അതിനുശേഷം, യുധിഷ്ഠിരന്റെ സേന കടലിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ പോലെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, നിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തു, മഹാരഥന്മാർ ഓടിപ്പോയി.
തത്പ്രഭഗ്നം ബലം ദൃഷ്ട്വാ ശത്രുഭിര്ഭൃശമര്ദിതമ്। അലം ദ്രുതേന വഃ ശൂരാ ഇതി ദ്രോണോഽഭ്യഭാഷത
ശത്രുക്കൾ അതികഠിനമായി തകർത്തു, സൈന്യം പൂർണ്ണമായും ചിതറുന്നതു കണ്ടു, ദ്രോൺ പറഞ്ഞു: 'വീരന്മാരേ, ഇനി ഓടുന്നത് മതിയാകൂ.'
ഭാരദ്വാജമമര്ഷശ്ച വിക്രമശ്ച സമാവിശത്। സമുദ്ധൃത്യ നിഷങ്ഗാച്ച ധനുര്ജ്യാമവമൃജ്യ ച। മഹാശരധനുഷ്പാണിര്യന്താരമിദമബ്രവീത്
ഭാരദ്വാജപുതന് ക്രോധവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞു; ക്വിവറിൽ നിന്ന് വില്ലെടുത്ത്, ദാരമായി വില്ലിന്റെ നൂൽ കെട്ടി, വലിയ വില്ലും അമ്പുകളും കൈവശംവെച്ച്, തന്റെ രഥിയോട് പറഞ്ഞു.
സാരഥേ യാഹി യത്രൈഷ പാണ്ഡരേണ വിരാജതാ। ധ്രിയമാണേന ച്ഛേണ രാജാ തിഷ്ഠതി ധര്മരാട്
രഥിയേ, അപ്പുറത്ത് വെള്ള കുടയുമായി, രാജചിഹ്നം പിടിച്ച്, ധർമ്മരാജാവായ രാജാവ് നില്ക്കുന്നിടത്തേക്ക് നീ പോകൂ.
തദേതദ്ദീര്യതേ സൈന്യം ധാര്തരാഷ്ട്രമനേകധാ। ഏതത്സംസ്തമ്ഭയിഷ്യാമി പ്രതിവാര്യ യുധിഷ്ഠിരമ്
ഇവിടെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രരുടെ സൈന്യം പലഭാഗത്തായി തകർന്ന് പോകുന്നു; ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരനെ നേരിട്ട് ഇതിനെ നിലനിർത്തും.
ന ഹി മാമഭിവര്ഷന്തം സംയുഗേ താത പാണ്ഡവാഃ। മാത്സ്യപാഞ്ചാലരാജാനഃ സര്വേ ച സഹസോമകാഃ
എന്റെ ആയുധങ്ങൾ മഴപെയ്യുന്നപോലെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ, പാണ്ഡവരും, മത്സ്യപാഞ്ചാലരാജാക്കന്മാരും, സോമകന്മാരും ഒരുമിച്ചാലും എന്നെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല, മകനേ.
അര്ജുനോ മത്പ്രസാദാദ്ധി മഹാസ്ത്രാണി സമാപ്തവാന്। ന മാമുത്സഹതേ താത ന ഭീമോ ന ച സാത്യകിഃ
അർജുനൻ എന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് മഹായുദ്ധശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരിക്കുന്നത്; എന്നാലും, മകനേ, അർജുനനും, ഭീമനും, സത്യകിയും എന്നെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
മത്പ്രസാദാദ്ധി ബീഭത്സുഃ പരമേഷ്വാസതാം ഗതഃ। മമൈവാസ്ത്രം വിജാനാതി ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽപി പാര്ഷതഃ
എന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ബീഭത്സു അർജുനൻ ഉത്തമ വില്ലാളികളിൽ ഒരാളായത്; എന്റെ ആയുധം അറിയുന്നത് അർജുനനും, പൃഷ്ടപുതനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും മാത്രമാണ്.
നായം സംരക്ഷിതും കാലഃ പ്രാണാംസ്താത ജയൈഷിണാ। യാഹി സര്ഗം പുരസ്കൃത്യ യശസേ ച ജയായ ച
വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള സമയമല്ല ഇത്, മകനേ; പ്രശസ്തിക്കും ജയത്തിനും വേണ്ടി നീ മുന്നോട്ട് പോവണം.
ഏവം സഞ്ചോദിതോ യന്താ ദ്രോണമഭ്യവഹത്തതഃ
ഇങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട രഥിയൻ ദ്രോണനെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി.
തദാഽശ്വഹൃദയേനാശ്വാനഭിമന്ത്ര്യാശു ഹര്ഷയന്। രഥേന സവരൂഥേന ഭാസ്വരേണ വിരാജതാ
അപ്പോൾ, അശ്വങ്ങളുടെ മനസ്സറിയുന്ന രഥിയൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച് സന്തോഷിപ്പിച്ചു; പതാകയുയർത്തിയ പ്രകാശമുള്ള രഥം വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു.
തം കരൂശാശ്ച മാത്സ്യാശ്ച ചേദയശ്ച സസാത്വതാഃ। പാണ്ഡവാശ്ച സപാഞ്ചാലാഃ സഹിതാഃ പര്യവാരയന്
അവനെ കരൂഷന്മാരും, മത്സ്യന്മാരും, ചെദികളും, സാത്വതന്മാരും, പാണ്ഡവരും, പാഞ്ചാലരും ഒരുമിച്ച് ചുറ്റി നിന്നു.
തതഃ ശോണഹയഃ ക്രുദ്ധശ്ചതുര്ദന്ത ഇവ ദ്വിപഃ। പ്രവിശ്യ പാണ്ഡവാനീകം യുധിഷ്ഠിരമുപാദ്രവത്
അപ്പോൾ ചുവന്ന കുതിരകളോടുകൂടിയ, കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞ, നാലു ദന്തമുള്ള ആനയെപ്പോലെയുള്ളവൻ, പാണ്ഡവസേനയിൽ കയറി യുധിഷ്ഠിരനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തമാവിധ്യച്ഛിതൈര്ബാണൈഃ കങ്കപത്രൈര്യുധിഷ്ഠിരഃ। തസ്യ ദ്രോണോ ധനുശ്ഛിത്വാ തം ദ്രുതം സമുപാദ്രവത്
യുധിഷ്ഠിരൻ കഴുകൻപക്ഷിയുടെ പറകളുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ വെടിവെച്ചു; ദ്രോൺ അവന്റെ വില്ല് തകർത്തു, വേഗത്തിൽ അവനെ സമീപിച്ചു.
ചക്രരക്ഷഃ കുമാരസ്തു പാഞ്ചാലാനാം യശസ്കരഃ। ദധാര ദ്രോണമായാന്തം വേലേവ സരിതാം പതിമ്
പാഞ്ചാലന്മാരിൽ പ്രശസ്തനായ രാജകുമാരൻ, ദ്രോണൻ മുന്നോട്ട് വരുമ്പോൾ, നദിയുടെ രാജാവിനെ തടയുന്ന തീരംപോലെ അവനെ തടഞ്ഞു.
ദ്രോണം നിവാരിതം ദൃഷ്ട്വാ കുമാരേണ ദ്വിജര്ഷഭമ്। സിംഹനാദരവോ ഹ്യാസീത്സാധുസാധ്വിതി ഭാഷിതമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണനെ രാജകുമാരൻ തടഞ്ഞതുകണ്ട്, സിംഹത്തിന്റെ ഗർജനപോലുള്ള 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന വിളികൾ ഉയർന്നു.