യഃ പുത്രം കാശിരാജസ്യ വാരാണസ്യാം മഹാരഥമ്। സമരേ സ്ത്രീഷു ഗൃധ്യന്തം ഭല്ലേനാപാഹരദ്രഥാത്
വാരാണസിയിൽ യുദ്ധത്തിൽ, സ്ത്രീകളെ ആഗ്രഹിച്ച കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രനായ മഹാരഥിയെ, ഒരു ഗദയാൽ തട്ടി രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറക്കി കളഞ്ഞവൻ.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം മഹേഷ്വാസം പാര്ഥാനാം മന്ത്രധാരിണമ്। യുക്തം ദുര്യോധനാനര്ഥേ സൃഷ്ടം ദ്രോണവധായ ച
പാർഥന്മാരുടെ മന്ത്രധാരി, മഹാശരധാരി ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ദുര്യോധനന്റെ കാര്യം നോക്കി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനും, ദ്രോണനെ നശിപ്പിക്കാൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു.
നിര്ദഹന്തം രണേ യോധാന്ദാരയന്തം ച സര്വതഃ। ദ്രോണാഭിമുഖമായാന്തം കേ ശൂരാഃ പര്യവാരയന്
യുദ്ധത്തിൽ എവിടെയും ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിച്ചും തകർത്തും, ദ്രോണനെ നേരെ മുന്നോട്ട് വന്നവനെ, ആരാണ് വീരന്മാർ ചുറ്റി സംരക്ഷിച്ചത്?
ഉത്സങ്ഗ ഇവ സമ്വൃദ്ധം ദ്രുപദസ്യാസ്ത്രവിത്തമമ്। ശൈഖണ്ഡിനം ശസ്ത്രഗുപ്തം കേ ദ്രോണാദവാരയന്
ദ്രുപദന്റെ മടിയിൽ വളർത്തിയ, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ, ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ശൈഖണ്ഡിനയെ, ദ്രോണനിൽ നിന്ന് ആരാണ് തടയാൻ കഴിയുന്നത്?
യ ഇമാം പൃഥിവീം കൃത്സ്നാം ചര്മവത്സമവേഷ്ടയത്। മഹതാ രഥഘോഷേണ മുഖ്യാരിഘ്നോ മഹാരഥഃ
തന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തോടെ ഭൂമിയെ മുഴുവനും ഒരു ചർമ്മംപോലെ ചുറ്റിയ, പ്രധാന ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച മഹാരഥി.
ദശാശ്വമേധാനാജഹേ സ്വന്നപാനാപ്തദക്ഷിണാന്। നിരര്ഗലാന്സര്വമേധാന്പുത്രവത്പാലയന്പ്രജാഃ
പത്തു അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ, സമൃദ്ധമായ അന്നപാനവും ദാനവും നൽകി, എല്ലായാഗങ്ങളും തടസ്സമില്ലാതെ നടത്തി, തന്റെ പ്രജകളെ പുത്രനെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചവൻ.
വിസൃഷ്ടാ ദക്ഷിണാ യസ്യ ഗങ്ഗാജലമവാരയത്। ഗങ്ഗാസ്രോതസി യാവത്യഃ സികതാ അപ്യശേഷതഃ। താവതീര്ഗാ ദദൌ വീര ഉശീനരസുതോഽധ്വരേ
യാഗസമയത്ത് ദക്ഷിണയായി നൽകിയപ്പോൾ ഗംഗാനദിയുടെ വെള്ളം തടയപ്പെട്ടു. ഗംഗാസ്രോതസ്സിൽ എത്ര മണൽക്കണികൾ ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ പശുക്കളാണ് ഉശീനരന്റെ വീരപുത്രൻ ആ യാഗത്തിൽ നൽകിയത്.
ന പൂര്വേ നാപരേ ചക്രുരിദം കേചന മാനവാഃ। ഇതീദം ചുക്രുശുര്ദേവാഃ കൃതേ കര്മണി ദുഷ്കരേ
ഇതുപോലൊരു കാര്യവും മുമ്പ് ആരും ചെയ്തിട്ടില്ല, പിന്നെയും ആരും ചെയ്യില്ല; ഈ ദുഷ്കരമായ കര്മ്മം പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പശ്യാമസ്ത്രിഷു ലോകേഷു ന തം സംസ്ഥാസ്നുചാരിഷു। ജാതം ചാപി ജനിഷ്യന്തം ദ്വിതീയം ചാപി സാമ്പ്രതമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, ജീവിച്ചവരിലോ ജീവിക്കുന്നവരിലോ, ഇനിയും ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവരിലോ, അവനെപ്പോലൊരു മറ്റൊരാളെയും ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല.
അന്യമൌശീനരാച്ഛേബ്യാദ്ധുരോ വോഢാരമിത്യുത। ഗതിം യസ്യ ന യാസ്യന്തി മാനുഷാ ലോകവാസിനഃ
ഉശീനരന്റെയോ ശൈബ്യന്റെയോ മകനല്ലാതെ ഇങ്ങനെ വലിയ ഭാരമേറ്റു നിൽക്കാൻ മറ്റാരാകും? മനുഷ്യർക്ക് അവന്റെ വഴി പിന്തുടരാൻ കഴിയില്ല.
തസ്യ നപ്താരമായാന്തം ശൈബ്യം കഃ സമവാരയത്। ദ്രോണായാഭിമുഖം യത്തം വ്യാത്താനനമിവാന്തകമ്
അവന്റെ മകനായ ശൈബ്യൻ, ദ്രോണന്റെ നേരെ, മരണദേവൻപോലെ ഭയങ്കരമായി മുന്നേറുമ്പോൾ, ആരാണ് അവനെ തടഞ്ഞത്?
വിരാടസ്യ രഥാനീകം മത്സ്യസ്യാമിത്രഘാതിനഃ। പ്രേപ്സന്തം സമരേ ദ്രോണം കേ വീരാഃ പര്യവാരയന്
മത്സ്യരാജാവായ വിരാടന്റെ രഥസേന പിടിച്ചെടുക്കാൻ സമരത്തിൽ ശ്രമിച്ച ദ്രോണനെ, ആരൊക്കെയാണ് വീരന്മാരായി ചുറ്റി തടഞ്ഞത്?
സദ്യോ വൃകോദരാജ്ജാതോ മഹാബലപരാക്രമഃ। മായാവീ രാക്ഷസോ വീരോ യസ്മാന്മമ മഹദ്ഭയമ്
വൃക്കോദരനിൽ നിന്ന് ഉടനെ മഹാബലശാലിയായ, മായാവിയായ, രാക്ഷസവീരനായ ഒരാൾ ജനിച്ചു; അവൻ എനിക്ക് വലിയ ഭയത്തിനാണ് കാരണമായത്.
പാര്ഥാനാം ജയകാമം തം തം പുത്രാണാം മമ കണ്ടകമ്। ഘടോത്കചം മഹാത്മാനം കസ്തം ദ്രോണാദവാരയത്
പാർത്തന്മാരുടെ വിജയത്തിനായി, എന്റെ മക്കളുടെ ശത്രുവായ, മഹാത്മാവായ ഘടോൽക്കചനെ, ദ്രോണനെക്കാൾ ആരാണ് തടയാൻ കഴിഞ്ഞത്?
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ യേഷാമജിതം യുധി। ത്യക്താരഃ സംയുഗേ പ്രാണാന്കിം തേഷാമജിതം യുധി
യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവരും, സമരത്തിൽ ജീവൻ ത്യജിച്ചവരും, ഇവരും മറ്റും എങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽക്കാനാകും?
യേഷാം ച പുരുഷവ്യാഘ്രഃ ശാര്ങ്ഗധന്വാ വ്യപാശ്രയഃ।। ലോകാനാം ഗുരുരത്യര്ഥം ലോകനാഥഃ സനാതനഃ
പുരുഷസിംഹനായ ശാർംഗധന്വാവു, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവും, സകലജനങ്ങളുടെ ശാശ്വതനായ രക്ഷകനുമായവൻ, ഇവരുടെയൊക്കെയാണ് ആശ്രയം.
നാരായണോരണേ നാഥോ ദിവ്യോ ദിവ്യാത്മകഃ പ്രഭുഃ।। യസ്യ ദിവ്യാനി കര്മാണി പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
യുദ്ധത്തിൽ ദിവ്യനും ദൈവസ്വഭാവമുള്ളവനും ആയ നാരായണൻ, അവന്റെ ദിവ്യകൃത്യങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ പാടിപ്പറയുന്നു.
താന്യഹം കീര്തയിഷ്യാമി ഭക്ത്യാ സ്ഥൈര്യാര്ഥമാത്മനഃ
എന്റെ മനസ്സിന് ധൈര്യം നൽകാൻ, ഭക്തിയോടെ ആ കൃത്യങ്ങൾ ഞാൻ സ്മരിക്കും.
തഥാ ഗദശ്ച സാമ്ബശ്ച പ്രദ്യുമ്നോഽഥ വിദൂരഥഃ। അഗാവഹോഽനിരുദ്ധശ്ച ചാരുദേഷ്ണഃ സസാരണഃ
അങ്ങനെ ഗദ, സാംബ, പ്രദ്യുമ്ന, വിദൂരഥൻ, അഗാവഹൻ, അനിരുദ്ധൻ, ചാരുദേഷ്ണൻ, ശരണൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉല്മുകോ നിശഠശ്ചൈവ ഝില്ലീ ബഭ്രുശ്ച വീര്യവാന്। പൃഥുശ്ച വിപൃഥുശ്ചൈവ ശമീങ്കോഽഥാരിമേജയഃ
ഉൽമുകൻ, നിശഠൻ, ഝില്ലി, വീരനായ ബഭ്രു, പൃഥു, വിപൃഥു, ശമീങ്കൻ, അരിമേജയൻ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേഽന്യേ ബലവന്തശ്ച വൃഷ്ണിവീരാഃ പ്രഹാരിണഃ। കഥംചിത്പാണ്ജവാനീകം ശ്രയേയുഃ സമരേ സ്ഥിതാഃ
ഇവരും മറ്റു ശക്തരായ വൃഷ്ണിവീരന്മാരും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ പാണ്ഡവസേനയിൽ ചേരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ആഹൂതാ വൃഷ്ണിവീരേണ കേശവേന മഹാത്മനാ। തതഃ സംശയിതം സര്വേ ഭവേദിതി മതിര്മമ
വൃഷ്ണിവീരനായ മഹാത്മാവായ കേശവൻ ഇവരെ വിളിച്ചാൽ, പിന്നെ എല്ലാം അനിശ്ചിതമായിത്തീരും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
നാഗായുതബലോ വീരഃ കൈലാസശിഖരോപമഃ। വനമാലീ ഹലീ രാമസ്തത്ര യത്ര ജനാര്ദനഃ
പത്ത് ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ള, കൈലാസശിഖരത്തിനെപ്പോലെയുള്ള, വനമാലയും ഹലായുധവുമുള്ള രാമനും അവിടെയുണ്ട്, ജനാർദ്ദനൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയെല്ലാം.
യമാഹുഃ സര്വപിതരം വാസുദേവം ദ്വിജാതയഃ। അപി വാ ഹ്യേഷ പാണ്ഡൂനാം യോത്സ്യതേഽര്ഥായ സഞ്ജയ
ദ്വിജന്മാർ സകലപിതാവെന്ന് വിളിക്കുന്ന വാസുദേവൻ, സഞ്ജയ, പാണ്ഡവന്മാരുടെ വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യുമോ?
സ യദാ താത സന്നഹ്യേത്പാണ്ഡവാര്ഥായ സഞ്ജയ। ന തദാ പ്രതിസംയോദ്ധാ ഭവിതാ തത്ര കശ്ചന
സഞ്ജയാ, ഒരിക്കൽ അവൻ പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗത്തായി മനസ്സുറപ്പിച്ചാൽ, അപ്പോൾ അവനോട് യുദ്ധത്തിൽ ആരും നേരിടാൻ കഴിയില്ല.
യദി സ്മ കുരവഃ സര്വേ ജയേയുര്നാമ പാണ്ഡവാന്। വാര്ഷ്ണേയോഽര്ഥായ തേഷാം വൈ ഗൃഹ്ണീയാച്ഛസ്ത്രമുത്തമമ്
കുരുക്കൾ എല്ലാവരും പാണ്ഡവരെ ജയിച്ചാലും, അവരുടെ വേണ്ടി വൃഷ്ണികുലത്തിലെ വീരൻ അത്യുത്തമമായ ആയുധം എടുക്കും.
തതഃ സര്വാന്നരവ്യാഘ്രോ ഹത്വാ നരപതീന്രണേ। കൌരവാംശ്ച മഹാബാഹുഃകുന്ത്യൈ ദദ്യാത്സ മേദിനീമ്
അപ്പോൾ മനുഷ്യസിംഹനായ ആ മഹാബലൻ യുദ്ധത്തിൽ രാജാക്കന്മാരെ എല്ലാവരെയും സംഹരിച്ച്, കുരുക്കളോടൊപ്പം ഭൂമിയെ കുന്തിയുടെ കൈകളിൽ സമർപ്പിക്കും.
യസ്യ യന്താ ഹൃഷീകേശോ യോദ്ധാ യസ്യ ധനഞ്ജയഃ। രഥസ്യ തസ്യ കഃ സങ്ഖ്യേ പ്രത്യനീകോ ഭവേദ്രഥഃ
യാരഥത്തിനാണ് ഹൃഷീകേശൻ സാരഥിയും ധനഞ്ജയൻ യോദ്ധാവും ആകുന്നത്, അത്തരമൊരു രഥത്തിനെ യുദ്ധത്തിൽ എവിടെയും ആരും നേരിടാൻ കഴിയുമോ?
ന കേനചിദുപായേന കുരൂണാം ദൃശ്യതേ ജയഃ। തസ്മാന്മേ സര്വമാചക്ഷ്വ യഥാ യുദ്ധമവര്തത
ഏതൊരു വഴിയിലും കുരുക്കൾക്ക് ജയമെന്നത് കാണാനാവുന്നില്ല. അതിനാൽ, യുദ്ധം എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് എല്ലാം എനിക്ക് പറയൂ.
അര്ജുനഃ കേശവസ്യാത്മാ കൃഷ്ണോഽപ്യാത്മാ കിരീടിനഃ। അര്ജുനേ വിജയോ നിത്യം കൃഷ്ണേ കീര്തിശ്ച ശാശ്വതീ
അർജുനൻ കേശവന്റെ ആത്മാവാണ്, കൃഷ്ണനും കിരീടധാരിയായ അർജുനന്റെ ആത്മാവാണ്. അർജുനനിൽ എപ്പോഴും വിജയം, കൃഷ്ണനിൽ ശാശ്വതമായ കീർത്തിയാണ്.