രാഷ്ട്രം ച രഞ്ജയാമാസ വൃത്തേന ഭരതര്ഷഭ। സ തഥാ സഹ പുത്രേണ രമമാണോ മഹീപതിഃ
ഭരതവംശത്തിലെ മഹാനായ രാജാവ് നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലൂടെ രാജ്യം സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ മകനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
വര്തയാമാസ വര്ഷാണി ചത്വാര്യമിതവിക്രമഃ। സ കദാചിദ്വനം യാതോ യമുനാമഭിതോ നദീമ്
അവന് ആലോചനാപരമായും നിയന്ത്രിതമായും നാല് വര്ഷം കഴിച്ചു. ഒരിക്കല്, അവന് യമുനാനദിയുടെ സമീപത്തുള്ള കാടിലേക്ക് പോയി.
മഹീപതിരനിര്ദേശ്യമാജിഘ്രദ്ഗന്ധമുത്തമമ്। തസ്യ പ്രഭവമന്വിച്ഛന്വിചചാര സമന്തതഃ
രാജാവ് വിവരണമില്ലാത്ത അതിമനോഹരമായ ഒരു സുഗന്ധം അനുഭവപ്പെട്ടു; അതിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്താന് അവന് ചുറ്റും തിരഞ്ഞു.
സ ദദര്ശ തദാ കന്യാം ദാശാനാം ദേവരൂപിണീമ്। താമപൃച്ഛത്സ ദൃഷ്ട്വൈവ കന്യാമസിതലോചനാമ്
അപ്പോള് അവന് ദാശരുടെ ദൈവസദൃശമായ ഒരു യുവതിയെ കണ്ടു; കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള ആ പെണ്ണിനെ കണ്ട ഉടനെ അവളോട് ചോദിച്ചു.
കസ്യ ത്വമസി കാ ചാസി കിം ച ഭീരു ചികീര്ഷസി। സാഽബ്രവീദ്ദാശകന്യാഽസ്മി ധര്മാര്ഥം വാഹയേ തരിമ്
"നീ ആരുടെ ആണു? ആരാണ് നീ? ഭയക്കരിയായ നീ എന്താണ് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?" അവള് പറഞ്ഞു: "ഞാന് ദാശരുടെ മകളാണ്; ധര്മത്തിനും ഉപജീവനത്തിനുമായി ആളുകളെ കടപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു."
പിതുര്നിയോഗാദ്ഭദ്രം തേ ദാശരാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ। രൂപമാധുര്യഗന്ധൈസ്താം സംയുക്താം ദേവരൂപിണീമ്
"എന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവായ ദാശരാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഭദ്രനായവനേ," — അവള് സൗന്ദര്യവും മാധുര്യവും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ ദൈവസദൃശമായവളായിരുന്നു.
സമീക്ഷ്യ രാജാ ദാശേയീം കാമയാമാസ ശാന്തനുഃ। സ ഗത്വാ പിതരം തസ്യാ വരയാമാസ താം തദാ
ദാശയുവതിയെ കണ്ടശേഷം രാജാവ് ശാന്തനു അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു; അവളുടെ പിതാവിന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു അവളെ വിവാഹത്തിന് ചോദിച്ചു.
പര്യപൃച്ഛത്തതസ്തസ്യാഃ പിതരം സോത്മകാരണാത്। സ ച തം പ്രത്യുവാചേദം ദാശരാജോ മഹീപതിമ്
തന്റെ മകന്റെ കാരണത്താല് അവന് അവളുടെ പിതാവിനോട് ചോദിച്ചു; ദാശരാജാവ് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ജാതമാത്രൈവ മേ ദേയാ വരായ വരവര്ണിനീ। ഹൃദി കാമസ്തു മേ കശ്ചിത്തം നിബോധ ജനേശ്വര
"എന്റെ മകള് ദൈവസദൃശമായവളാണ്; ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ അവളെ വരന് ആവശ്യപ്പെട്ടാല് നല്കും; എങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ ഇടയില് രാജാവേ, എന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം നീ കേള്ക്കണം."
യദീമാം ധര്മപത്നീം ത്വം മത്തഃ പ്രാര്ഥയസേഽനഘ। സത്യവാഗസി സത്യേന സമയം കുരു മേ തതഃ
"നീ പാപരഹിതനായവനേ, ഈ യുവതിയെ എന്റെ കൈവശം നിന്ന് നിയമപരമായ ഭാര്യയായി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്, സത്യവാനായ നീ സത്യത്തിന്റെ പേരില് ഒരു വാഗ്ദാനം നല്കണം."
സമയേന പ്രദദ്യാം തേ കന്യാമഹമിമാം നൃപ। ന ഹി മേ ത്വത്സമഃ കശ്ചിദ്വരോ ജാതു ഭവിഷ്യതി
"വാഗ്ദാനത്തോടെ ഞാന് ഈ പെണ്ണിനെ നിനക്ക് നല്കാം, രാജാവേ; കാരണം, അവള്ക്ക് നിന്നെപ്പോലൊരു വരന് ഇനി ഉണ്ടാകില്ല."
ശ്രുത്വാ തവ വരം ദാശ വ്യവസ്യേയമഹം തവ। ദാതവ്യം ചേത്പ്രദാസ്യാമി ന ത്വദേയം കഥംചന
"നിന്റെ ആഗ്രഹം കേട്ടശേഷം, ദാശ, ഞാന് ആലോചിക്കും; നല്കേണ്ടതാണെങ്കില് നല്കാം, പക്ഷേ വേറെ വഴിയില്ല."
അസ്യാം ജായേത യഃ പുത്രഃ സ രാജാ പൃഥിവീപതേ। ത്വദൂര്ധ്വമഭിഷേക്തവ്യോ നാന്യഃ കശ്ചന പാര്ഥിവ
"ഈ പെണ്ണില് ജനിക്കുന്ന മകനെയാണ്, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, നിനക്ക് ശേഷം രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്യേണ്ടത്; മറ്റാരും അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്, രാജാവേ."
നാകാമയത തം ദാതും വരം ദാശായ ശാന്തനുഃ। ശരീരജേന തീവ്രേണ ദഹ്യമാനോഽപി ഭാരത
ശരീരത്തിലെ കാമാഗ്നിയില് കത്തിയിരുന്നെങ്കിലും, ഭരതവംശജനായ ശാന്തനു ആ വരം ദാശയ്ക്ക് നല്കാന് മനസ്സില്ലായിരുന്നു.
സ ചിന്തയന്നേവ തദാ ദാശകന്യാം മഹീപതിഃ। പ്രത്യയാദ്ധാസ്തിനപുരം കാമോപഹതചേതനഃ
അങ്ങനെ ദാശയുവതിയെ ഓര്ത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, കാമം മനസ്സിനെ കീഴടക്കിയ രാജാവ് ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ കദാചിച്ഛോചന്തം ശാന്തനും ധ്യാനമാസ്ഥിതമ്। പുത്രോ ദേവവ്രതോഽഭ്യേത്യ പിതരം വാക്യമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം, ഒരിക്കല് ദുഃഖത്തില് ആലോചനയില് മുഴുകിയിരുന്ന ശാന്തനുവിന്റെ അടുക്കല് മകന് ദേവവ്രതന് വന്ന് പിതാവിനോട് സംസാരിച്ചു.
സര്വതോ ഭവതഃ ക്ഷേമം വിധേയാഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ। തത്കിമര്ഥമിഹാഭീക്ഷ്ണം പരിശോചസി ദുഃഖിതഃ
നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും വിധേയരാണ്, എല്ലായിടത്തും നിങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷയുണ്ട്. പിന്നെന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖിച്ച് വിഷമിക്കുന്നത്?
ധ്യായന്നിവ ച മാം രാജന്നാഭിഭാഷസി കിംചന। ന ചാശ്വേന വിനിര്യാസി വിവര്ണോ ഹരിണഃ കൃശഃ
രാജാവേ, നിങ്ങൾ ആലോചനയിൽ മുഴുകിയതുപോലെയാണ്, എന്നോട് ഒരു വാക്കും പറയുന്നില്ല. കുതിരയോടൊപ്പം പുറത്തേക്കും പോകുന്നില്ല, മുഖം മങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ട്, മൃഗംപോലെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
വ്യാധിമിച്ഛാമി തേ ജ്ഞാതും പ്രതികുര്യാം ഹി തത്ര വൈ
നിങ്ങളെ എന്താണ് വേദനിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അതനുസരിച്ച് ഞാൻ സഹായിക്കാം.
വിവര്തും നാശകത്തസ്മൈ പിതാ പുത്രസ്യ ശാന്തനുഃ।' ഏവമുക്തഃ സ പുത്രേണ ശാന്തനുഃ പ്രത്യഭാഷത
പുത്രന്റെ ചോദ്യം കേട്ടിട്ടും പിതാവായ ശാന്തനു മറുപടി പറയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ അങ്ങനെ മകനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ ശാന്തനു സംസാരിച്ചു.
അസംശയം ധ്യാനപരോ യഥാ വത്സ തഥാ ശൃണു। അപത്യം നസ്ത്വമേവൈകഃ കുലേ മഹതി ഭാരത
കണ്ടോ മകനേ, ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ആലോചനയിൽ ആഴപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതെന്തെന്ന് ഞാൻ പറയാം, ഈ വലിയ വംശത്തിൽ നീയൊന്നാണ് എന്റെ മകൻ, ഭാരതാ.
ശസ്ത്രനിത്യശ്ച സതതം പൌരുഷേ പര്യവസ്ഥിതഃ। അനിത്യതാം ച ലോകാനാമനുശോചാമി പുത്രക
നീ എപ്പോഴും ആയുധങ്ങളിൽ അഭ്യാസവും ധൈര്യത്തിലും ഉറച്ചവനുമാണ്. പക്ഷേ മകനേ, ലോകത്തിന്റെ നാശം എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നു.
കഥംചിത്തവ ഗാങ്ഗേയ വിപത്തൌ നാസ്തി നഃ കുലമ്। അസംശയം ത്വമേവൈകഃ ശതാദപി വരഃ സുതഃ
ഗംഗാപുത്രാ, നിന്നെ എന്തെങ്കിലും ദുർഘടം സംഭവിച്ചാൽ നമ്മുടെ വംശം ഇല്ലാതാകും. സംശയമില്ല, നീയൊന്നാണ് നൂറ് മക്കളേക്കാളും വിലപ്പെട്ടവൻ.
ന ചാപ്യഹം വൃഥാ ഭൂയോ ദാരാന്കര്തുമിഹോത്സഹേ। സംതാനസ്യാവിനാശായ കാമയേ ഭദ്രമസ്തു തേ
വ്യർത്ഥമായി വീണ്ടും വിവാഹം കഴിക്കാൻ എനിക്ക് മനസ്സില്ല. വംശം നിലനിൽക്കണമെന്നതാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം. നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ.
അനപത്യതൈകപുത്രത്വമിത്യാഹുര്ധര്മവാദിനഃ। `ചക്ഷുരേകം ച പുത്രശ്ച അസ്തി നാസ്തി ച ഭാരത। ചക്ഷുര്നാശേ തനോര്നാശഃ പുത്രനാശേ കുലക്ഷയഃ
ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർ പറയുന്നു: മക്കളില്ലായ്മയും ഒരുമകൻ മാത്രമുള്ളതും ഒരുപോലെയാണ്. കണ്ണും മകനും ഒരുപോലെയാണ്, ചിലപ്പോൾ ഉണ്ടാകും, ചിലപ്പോൾ ഇല്ല. കണ്ണ് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ശരീരം നശിക്കും, മകൻ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ വംശം നശിക്കും, ഭാരതാ.
അഗ്നിഹോത്രം ത്രയീ വിദ്യാ യജ്ഞാശ്ച സഹദക്ഷിണാഃ। സര്വാണ്യേതാന്യപത്യസ്യ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോഡശീമ്
അഗ്നിഹോത്രവും, മൂന്ന് വകഭേദങ്ങളായ വേദവും, ദാനസഹിതമായ യാഗങ്ങളും — ഇവയെല്ലാം കൂടി മക്കളുടെ ഒരു ഭാഗത്തിനും സമം വരില്ല.
ഏവമേതന്മനുഷ്യേഷു തച്ച സര്വം പ്രജാസ്വിതി। യദപത്യം മഹാപ്രാജ്ഞ തത്ര മേ നാസ്തി സംശയഃ
മനുഷ്യരിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, എല്ലാ ജീവികളിലും അതുപോലെയാണ്. മഹാപണ്ഡിതാ, മക്കളുടെ മൂല്യത്തിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
അപത്യേനാനൃണോ ലോകേ പിതൄണാം നാസ്തി സംശയഃ।' ഏഷാ ത്രയീ പുരാണാനാം ദേവതാനാം ച ശാശ്വതീ
മക്കളുടെ വഴി പിതൃഋണം തീരുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇതാണ് പുരാതനരുടെയും ദേവതകളുടെയും ശാശ്വതമായ ത്രയം.
അപത്യം കര്മ വിദ്യാ ച ത്രീണി ജ്യോതീംഷി ഭാരത
മക്കൾ, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ, വിജ്ഞാനം — ഇതാണ് മൂന്നു പ്രകാശങ്ങൾ, ഭാരതാ.
ത്വം ച ശൂരഃ സദാഽമര്ഷീ ശസ്ത്രനിത്യശ്ച ഭാരത। നാന്യത്ര യുദ്ധാത്തസ്മാത്തേ നിധനം വിദ്യതേ ക്വചിത്
നീ ധൈര്യശാലിയും, എപ്പോഴും ക്ഷമയില്ലാത്തവനും ആയുധങ്ങളിൽ സ്ഥിരനുമാണ്, ഭാരതാ. യുദ്ധം ഒഴികെ നിന്നെ എവിടെയും മരണം തൊടില്ല.