യാവന്ന തേ ചമൂഃ സര്വാഃ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । നാശയത്യര്ജുനസ്താവത്സംധിസ്തേ താത യ്രുജ്യതാമ്
അർജുനൻ തന്റെ മൂർദ്ധാവായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിന്റെ സൈന്യത്തെ മുഴുവനും നശിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, പ്രിയമേ, സമാധാനം ചെയ്യുക.
യാവത്തിഷ്ഠന്തി സമരേ ഹതശേഷാഃ സഹോദരാഃ । നൃപാശ്ച ബഹവോ രാജംസ്താവത്സംധിഃ പ്രയുജ്യതാമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ സഹോദരന്മാരും അനേകം രാജാക്കന്മാരും ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, സമാധാനം ചെയ്യുക.
ന നിര്ദഹതി തേ യാവത്ക്രോധദീപ്തേക്ഷണശ്ചമൂമ് । യുധിഷ്ഠിരോ രണേ താവത്സംധിസ്തേ താത യുജ്യതാമ്
യുദ്ധത്തിൽ കോപം കൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ജ്വലിക്കുന്ന യുദിഷ്ഠിരൻ നിന്റെ സൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, പ്രിയമേ, സമാധാനം ചെയ്യുക.
നകുലഃ സഹദേവശ്ച ഭീമസേനശ്ച പാണ്ഡവഃ। യാവച്ചമൂം മഹാരാജ നാശയന്തി ന സര്വശഃ
നകുലനും സഹദേവനും ഭീമസേനനും പാണ്ഡവന്മാർ നിന്റെ സൈന്യത്തെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കാത്തതുവരെ, മഹാരാജാവേ—
താവത്തേ പാണ്ഡവൈര്വീരൈഃ സൌഹാര്ദം മമ രോചതേ। യുദ്ധം മദന്തമേവാസ്തു താത സംശാമ്യ പാണ്ഡവൈഃ
അവിടെവരെ, പാണ്ഡവ വീരന്മാരുമായി സൗഹൃദം എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്; യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കട്ടെ, പ്രിയമേ, അവരോടൊപ്പം സമാധാനം ചെയ്യുക.
ഏതത്തേ രോചതാം വാക്യം യദുക്തോഽസി മയാഽനഘ। ഏതത്ക്ഷമമഹം മന്യേ തവ ചൈവ കുലസ്യ ച
നിനക്കു ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ ഉപദേശം മനസ്സിൽ ഇഷ്ടപ്പെടട്ടെ, പാപമില്ലാത്തവനേ; ഇത് നിനക്കും നിന്റെ വംശത്തിനും യോജിച്ചതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ത്യക്ത്വാ മന്യും വ്യുപശാമ്യസ്വ പാര്ഥൈഃ പര്യാപ്തമേതദ്യത്കൃതം ഫല്ഗുനേന । ഭീഷ്മസ്യാന്താദസ്തു വഃ സൌഹൃദം ച ജീവന്തു ശേഷാഃ സാധു രാജന്പ്രസീദ
കോപം ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരോടൊപ്പം സമാധാനത്തിലാകൂ; ഫൽഗുനൻ ചെയ്തതുകൊണ്ട് മതിയാകുന്നു. ഭീഷ്മന്റെ അന്ത്യം കഴിഞ്ഞാൽ സൗഹൃദം ഉണ്ടാകട്ടെ, ശേഷിക്കുന്നവർ ജീവിക്കട്ടെ, രാജാവേ, ദയവായി.
രാജ്യസ്യാര്ദം ദീയതാം പാണ്ഡവാനാ- മിന്ദ്രപ്രസ്ഥം ധരമരാജോഽഭിയാതു। മാ മിത്രധ്രുക്പാര്ഥിവാനാം ജഘന്യഃ പാപാം കീര്തിം പ്രാപ്സ്യസേ കൌരവേന്ദ്ര
രാജ്യത്തിന്റെ പാതി പാണ്ഡവന്മാർക്ക് നൽകുക; ധർമ്മരാജാവ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും നിന്ദ്യനായും ബന്ധുക്കളെ വഞ്ചിച്ചവനായി പാപകീർത്തി നേടരുത്, കൌരവരാജാവേ.
മമാവസാനാച്ഛാന്തിരസ്തു പ്രജാനാം സംഗച്ഛന്താം പാണ്ഡവാഃ പ്രീതിമന്തഃ। പിതാ പുത്രം മാതുലം ഭാഗിനേയോ ഭ്രാതാ ചൈവ ഭ്രാതരം പ്രൈതു രാജന്
എന്റെ അന്ത്യം വന്നപ്പോൾ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ; പാണ്ഡവർ ഐക്യത്തോടെ ജീവിക്കട്ടെ. അപ്പൻ മകനോടും, അമ്മാവൻ അനിയനോടും, സഹോദരങ്ങൾ തമ്മിലും, രാജാവേ, ചേർന്ന് പോകട്ടെ.
ന ചേദേവം പ്രാപ്തകാലം വചോ മേ മോഹാവിഷ്ടഃ പ്രതിപത്സ്യസ്യബുദ്ധ്യാ । തപ്സ്യസ്യന്തേ ഏതദന്താഃ സ്ഥ സര്വേ സത്യാമേതാം ഭാരതീമീരയാമി
എന്നാൽ, നീ എന്റെ സമയോചിതമായ വാക്കുകൾ മനസ്സോടെ സ്വീകരിക്കാതെ മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ടാൽ, അവസാനം നീ ദു:ഖം അനുഭവിക്കും; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നാശം കാണും. ഞാൻ ഈ സത്യം പറയുന്നു, ഭാരതാ.
ഏതദ്വാക്യം സൌഹൃദാദാപഗേയോ മധ്യേ രാജ്ഞാം ഭാരതം ശ്രാവയിത്വാ। തൂഷ്ണീമാസീച്ഛല്യസംതപ്തമര്മാ യോജ്യാത്മാനം വേദനാം സംനിയമ്യ
സ്നേഹത്തോടെ ആ വാക്കുകൾ ആപഗേയനു പറഞ്ഞ്, രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ ഭാരതവംശജന്മാരെ കേൾപ്പിച്ചശേഷം, ശല്യൻ ചെയ്ത വേദനകൊണ്ട് ഉള്ളിൽ തളർന്നു, തന്റെ വേദനയെ നിയന്ത്രിച്ച്, അവൻ മൗനമായി ഇരുന്നു.
ധര്മാര്ഥസഹിതം വാക്യം ശ്രുത്വാ ഹിതമനാമയമ് । നാരോചയത പുത്രസ്തേ മുമൂര്ഷുരിവ ഭേഷജമ്
ധർമ്മവും ഉത്തമഫലവും ഉള്ള, ഹിതവും അനാമയവുമായ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും, മരിക്കാനിരിക്കുന്നവൻ മരുന്ന് സ്വീകരിക്കാത്തതുപോലെ, നിന്റെ മകൻ അതിനെ അംഗീകരിച്ചില്ല.
തതസ്തേ പാര്ഥിവാഃ സര്വേ ജഗ്മുഃ സ്വാനാലയാന്പുനഃ । തൂഷ്ണീംഭൂതേ മഹാരാജ ഭീഷ്മേ ശന്തനുനന്ദനേ
ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മൻ മൗനമായപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും വീണ്ടും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ശ്രുത്വാ തു നിഹതം ഭീഷ്മം രാധേയഃ പുരുഷര്ഷഭഃ । ഈഷദാഗതസംത്രാസസ്ത്വരയോപജഗാമ ഹ
ഭീഷ്മൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ രാധേയൻ അല്പം ഭയത്തോടെ, വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
സ ദദര്ശ മഹാത്മാനം ശരതല്പഗതം തദാ। ജന്മശയ്യാഗതം വീരം കാര്തികേയമിവ പ്രഭുമ്
അവൻ മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മനെ അന്നേരം അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ, ജന്മശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന വീരനായ കർത്തികേയനെപ്പോലെ കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.
നിമീലിതാക്ഷം തം വീരം സാശ്രുകണ്ഠസ്തദാ വൃഷാ । അഭ്യേത്യ പാദയോസ്തസ്യ നിപപാത മഹാദ്യുതിഃ
അവൻ കണ്ണടച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ വീരന്റെ അടുക്കൽ, കണ്ണുനീരോടെ കണ്ഠം തളർന്ന്, മഹാതേജസ്വി അവന്റെ കാലിൽ വീണു.
രാധേയോഽഹം കുരുശ്രേഷ്ഠ നിത്യമക്ഷിഗതസ്തവ । ദ്വേഷ്യോഽത്യന്തമനാഗാഃ സന്നിതി ചൈനമുവാച ഹ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ രാധേയൻ, എപ്പോഴും നിന്റെ ശത്രുവാണ്; നീ എന്നെ അത്യന്തം ദ്വേഷിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ കുറ്റമില്ലാത്തവനാണ് — ഇങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ കുരുവൃദ്ധോ ഹി ശരൈഃ സംവൃതലോചനഃ। രഹിതം ധിഷ്ണ്യമാലോക്യ സമുത്സാര്യ ച രക്ഷിണഃ
അത് കേട്ടു, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കണ്ണ് മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന കുരുവൃദ്ധൻ, സിംഹാസനം ശൂന്യമാണെന്ന് കണ്ടു, രക്ഷകരെ അവിടെ നിന്ന് മാറ്റി.
പിതേവ പുത്രം ഗാങ്ഗേയഃ പരിരഭ്യൈകപാണിനാ । ശനൈരുദ്വീക്ഷ്യ സസ്നേഹമിദം വചനമബ്രവീത്
ഗംഗാപുത്രൻ ഒരു പിതാവിനെപോലെ മകനെ ഒരുകൈ കൊണ്ട് അണച്ചു, സ്നേഹത്തോടെ പതിയെ നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന വിപ്രിയം മമൈവേഹ യത്സ്പര്ധേഥാ മയാ സഹ । യദി മാം നാധിഗച്ഛേഥാ ന തേ ശ്രേയോ ധ്രുവം ഭവേത്
നീ എന്നോടൊപ്പം മത്സരം ചെയ്യുന്നതിൽ എനിക്ക് ഒന്നും ദുഃഖമില്ല; എന്നെ നേടാതെ പോയാൽ, നിനക്ക് യാതൊരു ഗുണവും ഉണ്ടാകില്ല.
കൌന്തേയസ്ത്വം ന രാധേയോ ന തവാധിരഥഃ പിതാ। സൂര്യജസ്ത്വം മഹാബാഹോ വിദിതോ നാരദാന്മയാ
നീ കുന്തിയുടെ മകനാണ്, രാധേയൻ അല്ല, അദ്ധിരഥൻ നിന്റെ അച്ഛനുമല്ല; നീ സൂര്യഭവനാണ്, മഹാബാഹുവേ, നാരദനിലൂടെ ഞാൻ ഇതറിയുന്നു.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനാച്ചൈവ തേജസാ ച ന സംശയഃ । ന ച ദ്വേഷോസ്തി മേ താത ത്വയി സത്യം ബ്രവീമി തേ
കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്നും, നിന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നുമാണ് എനിക്ക് സംശയമില്ല; എനിക്ക് നിന്നോടു ദ്വേഷമില്ല, സത്യമാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.
തേജോവധനിമിത്തം തു പരുഷം ത്വാഹമബ്രുവമ്। അകസ്മാത്പാണ്ഡവാന്ഹി ത്വം ദ്വിഷസീതി മതിര്മമ
നിന്റെ തേജസ്സിനെ കുറയ്ക്കാൻ വേണ്ടി ഞാൻ നിനക്ക് കഠിനമായി സംസാരിച്ചു; പെട്ടെന്ന് പാണ്ഡവരെ നീ ദ്വേഷിക്കുന്നു എന്നതായിരുന്നു എന്റെ മനസ്സിൽ.
യേനാസി ബഹുശോ രാജ്ഞാ ചോദിതഃ സൂതനന്ദന । ജാതോഽസി ധര്മലോപേന തതസ്തേ ബുദ്ധിരീദൃശീ
രാജാവ് പലപ്പോഴും നിന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ, സൂതപുത്രാ, നീ ധർമ്മത്തിൽ കുറവോടെ ജനിച്ചു, അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ മനസ്സ് ഇങ്ങനെയായത്.
നീചാശ്രയാന്മത്സരേണ ദ്വേഷിണീ ഗുമിനാമപി । തേനാസി ബഹുശോ രൂക്ഷം ശ്രാവിതഃ കുരുസംസദി
താഴ്ന്നവരോടൊപ്പം ഇടപഴകിയും, അസൂയയും ദ്വേഷവും കൊണ്ടും, നല്ലവരോടും നീ ദ്വേഷം കാണിച്ചതിനാൽ, കുറുസഭയിൽ നിന്നെ പലപ്പോഴും കഠിനമായി ശബ്ദിച്ചു.
ജാനാമി സമരേ വീര്യം ശത്രുഭിര്ദുഃസഹം ഭുവി । ബ്രഹ്മണ്യതാം ച ശൌര്യം ച ദാനേ ച പരമാം സ്ഥിതിമ്
യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ ശത്രുക്കൾക്ക് സഹിക്കാനാവാത്ത വീര്യവും, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള ഭക്തിയും, ധൈര്യവും, ദാനത്തിൽ ഉന്നതമായ നിലയും ഞാൻ അറിയുന്നു.
ന ത്വയാ സദൃശഃ കശ്ചിത്പുരുഷേഷ്വമരോപമ। കുലഭേദഭയാച്ചാഹം സദാ പരുഷമുക്തവാന്
മനുഷ്യരിൽ നിന്നെപ്പോലുള്ളവൻ ആരുമില്ല, ഉപമയില്ലാത്തവനേ; വംശഭംഗത്തിന്റെ ഭയത്താൽ ഞാൻ എപ്പോഴും കഠിനമായി സംസാരിച്ചിരുന്നു.
ഇഷ്വസ്ത്രേ ഭാരസംധാനേ ലാഘവേഽസ്ത്രബലേ തഥാ । സദൃശഃ ഫല്ഗുനേനാസി കൃഷ്ണേന ച മഹാത്മനാ
അമ്പയുധത്തിൽ, അമ്പുകളുടെ ഭാരമിടൽ, വേഗത, ആയുധശക്തി — ഇവയിൽ നീ അർജുനനും മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണനും തുല്യനാണ്.
കര്ണ കാശിപുരം ഗത്വാ ത്വയൈകേന ധനുഷ്മതാ । കന്യാര്ഥേ കുരുരാജസ്യ രാജാനോ മൃദിതാ യുധി
കർണ്ണാ, നീ ഒരുവൻ മാത്രം വില്ലുമായി കാശി നഗരത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, കുരുരാജാവിന്റെ മകളെക്കായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ നീ രാജാക്കന്മാരെ എല്ലാം ജയിച്ചു.
തഥാ ച ബലവാന്രാജാ ജരാസന്ധോ ദുരാസദഃ। സമരേ സമരശ്ലാഘിന്ന ത്വയാ സദൃശോഽഭവത്
അങ്ങനെ തന്നെ, യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം ശക്തനും ഭയങ്കരനുമായ ജരാസന്ധൻ പോലും നിന്നോട് തുല്യനാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.