ത്വാം തു ചക്ഷുര്ഹണം പ്രാപ്യ ദഗ്ധോ ഘോരേണ ചക്ഷുഷ
പക്ഷേ, നിന്നിൽ നിന്നു കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാണ് അവൻ അതികഠിനമായ ദൃഷ്ടിയാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടത്.
തവ പ്രസാദാദ്വിജയഃ ക്രോധാത്തവ പരാജയഃ । ത്വം ഹി നഃ ശരണം കൃഷ്ണ ഭക്താനാമഭയംകരഃ
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജയവും, കോപത്താൽ പരാജയവും; നീയാണല്ലോ ഞങ്ങളുടെ അഭയം, കൃഷ്ണാ, ഭക്തർക്കു ഭയമില്ലാത്തതരമാക്കുന്നവൻ.
അനാശ്ചര്യോ ജയസ്തേഷാം യേഷാം ത്വമസി കേശവ । രക്ഷിതാ സമരേ നിത്യം നിത്യം ചാപി ഹിതേ രതഃ
നീ യുദ്ധത്തിൽ എപ്പോഴും രക്ഷകനും, എപ്പോഴും അവരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താൽപര്യവാനുമായിരിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വിജയം അത്ഭുതകരമല്ല.
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച സ്മയമാനോ ജനാര്ദനഃ। തവൈവൈതദ്യുക്തരൂപം വചനം പാര്ഥിവോത്തമ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ പുഞ്ചിരിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ വാക്കുകൾ യുക്തിയും സത്യവുമാണ്.
വ്യുഷ്ടായാം തു മഹാരാജ ശര്വര്യാം സര്വപാര്ഥിവാഃ। പാണ്ഡവാ ധാര്തരാഷ്ട്രാശ്ച ഉപാതിഷ്ഠന്പിതാമഹമ്
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും, പാണ്ഡവരും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരും പിതാമഹനോടു ചേർന്ന് എത്തി.
തം വീരശയനേ വീരം ശയാനം കുരുസത്തമ। അഭിവാദ്യോപതസ്ഥുര്വൈ ക്ഷത്രിയാഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭമ്
വീരശയനത്തിൽ കിടക്കുന്ന വീരനായ കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനോടു ക്ഷത്രിയർ ആദരപൂർവ്വം സമീപിച്ചു, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി.
കന്യാശ്ചന്ദനചൂര്ണൈശ്ച ലാജൈര്മാല്യൈശ്ച സര്വശഃ । അവാകിരഞ്ഛാന്തനവം തത്ര ഗത്വാ സഹസ്രശഃ
ആയിരക്കണക്കിന് കന്യാകൾ ചന്ദനപ്പൊടി, പൊരിച്ച അരി, പുഷ്പമാലകൾ എന്നിവയുമായി അവിടെ ചെന്നു ശാന്തനുവിന്റെ മുകളിലേക്ക് അവയൊക്കെ വിതറുകയുണ്ടായി.
സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാസ്തഥാ ബാലാഃ പ്രേക്ഷകാശ്ച പൃഥഗ്ജനാഃ । സമഭ്യയുഃ ശാന്തനവം ഭൂതാനീവ തമോനുദമ്
സ്ത്രികൾ, വയോധികർ, കുട്ടികൾ, മറ്റു കാണികൾ എന്നിവരും എല്ലാവരും ശാന്തനുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്നവനെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ.
തൂര്യാണി ശതസങ്ഖ്യാനി തഥൈവ നടനര്തകാഃ। ശില്പിനശ്ച തഥാഽഽജഗ്മുഃ കുരുവൃദ്ധം പിതാമഹമ്
നൂറുകണക്കിന് വാദ്യങ്ങൾ, നർത്തകർ, നടന്മാർ, കലാകാരന്മാർ എന്നിവരും അങ്ങനെ തന്നെ കുരുവൃദ്ധനായ പിതാമഹന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തിയിരുന്നു.
ഉപാഗമ്യ ച രാജേന്ദ്ര സന്നഹാന്വിപ്രമുച്യ തേ। ആയുധാനി ച നിക്ഷിപ്യ സഹിതാഃ കുരുപാണ്ഡവാഃ
രാജാവേ, കൌരവർക്കും പാണ്ഡവർക്കും ആയുധവും കാവലും മാറ്റി വച്ച് ഒരുമിച്ച് അവിടെ കൂടിയിരുന്നു.
അന്വാസന്ത ദുരാധര്ഷം ദേവവ്രതമരിംദമമ്। അന്യോന്യം പ്രീതിമന്തസ്തേ യഥാപൂര്വം യഥാവയഃ
അവരൊക്കെയും ജയിക്കാനാവാത്ത ദേവവ്രതനെ ചുറ്റി, പരസ്പരം പഴയപ്പോലെ പ്രീതിയോടെ, പ്രായാനുസരണം, ആചാരപ്രകാരം ചേർന്നുനിന്നു.
സാ പാര്ഥിവശതാകീര്ണാ സമിതിര്ഭീഷ്മശോഭിതാ। ശുശുഭേ ഭാരതീ ദീപ്താ ദിവീവാദിത്യമണ്ഡലമ്
നൂറുകണക്കിന് രാജാക്കന്മാർ നിറഞ്ഞു, ഭീഷ്മന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആ സഭ പ്രകാശിച്ചു, ഭാരതാ, അതു സൂര്യന്റെ പ്രകാശമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു.
വിബഭൌ ച നൃപാണാം സാ ഗങ്ഗാസുതമുപാസതാമ്। ദേവാനാമിവ ദേവേശം പിതാമഹമുപാസതാമ്
ഗംഗാപുത്രനെ സേവിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ ആ കൂട്ടം, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ഇശ്വരനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ, മഹാപിതാമഹനെ ചുറ്റി തിളങ്ങി.
ഭീഷ്മസ്തു വേദനാം ധൈര്യാന്നിഗൃഹ്യ ഭരതര്ഷഭ । അഭിതപ്തഃ ശരൈശ്ചൈവ നാതിഹൃഷ്ടമനാഽബ്രവീത്
ഭീഷ്മൻ, അമ്പുകളിൽ കത്തിയിരുന്നെങ്കിലും, സഹനത്തോടെ വേദന അടക്കികൊണ്ടു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, അത്ര സന്തോഷമില്ലാതെ സംസാരിച്ചു.
ശരാഭിതപ്തകായോ ഹി ശസ്ത്രസംപാതമൂര്ച്ഛിതഃ । പാനീയമിത സംപ്രേക്ഷ്യ രാജ്ഞസ്താന്പ്രത്യഭാഷത
അമ്പുകളിൽ കത്തിയ ശരീരം, ആയുധങ്ങളുടെ മാരകതയിൽ ബോധം മങ്ങിയ അവൻ, ആ രാജാക്കന്മാരെ നോക്കി വെള്ളം ചോദിച്ചു.
തതസ്തേ ക്ഷത്രിയാ രാജന്നുപാജഹ്രുഃ സമന്തതഃ । ഭക്ഷ്യാനുച്ചാവചാന്രാജന്വാരികുമ്ഭാംശ്ച ശീതലാന്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ക്ഷത്രിയർ ചുറ്റും നിന്ന് പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളും, ലഘുവും സമൃദ്ധവുമായവയും, തണുത്ത വെള്ളം നിറച്ച കുമ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.
ഉപാനീതം തു പാനീയം ദൃഷ്ട്വാ ശാന്തനവോഽബ്രവീത്। ന മേഽദ്യ സേവിതും യോഗ്യാ ഭോഗാഃ കേവലമാനുഷാഃ
വെള്ളം സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് കണ്ട ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ മനുഷ്യസുഖങ്ങൾ മാത്രം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യനല്ല.'
അപക്രാന്തോ മനുഷ്യേഭ്യഃ ശരശയ്യാം ഗതോ ഹ്യഹമ്। പ്രതീക്ഷമാണസ്തിഷ്ഠാമി നിവൃത്തിം ശശിസൂര്യയോഃ
'മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിട്ടുപോയി, ഇപ്പോൾ അമ്പുകളുടെ കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നു; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അസ്തമിക്കുന്നത് കാത്തിരിക്കുന്നു.'
ഏവമുക്ത്വാ തദോവാച ഭീഷ്മഃ ശരശതൈശ്ചിതഃ। പയഃ പാസ്യാമി ഗോപാലാ ഗോമയം ന തു ഗോമയമ്। ഗോപയേനാഗ്നിവര്ണേന ഗോമയം ന തു ഗോമയമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അമ്പുകളിൽ മൂടപ്പെട്ട ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: 'ഗോപന്മാരേ, ഞാൻ പാലാണ് കുടിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്, ഗോമയമല്ല; അഗ്നിവർണ്ണമുള്ള പാൽ ആകണം, ഗോമയമല്ല.'
ഏവമുക്ത്വാ ശാന്തനവോ നിന്ദന്വാക്യേന പാര്ഥിവാന്। അര്ജുനം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമീത്യഭ്യഭാഷത ഭാരത
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ രാജാക്കന്മാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തി: 'എനിക്ക് അർജുനനെ കാണണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥോപേത്യ മഹാബാഹുരഭിവാദ്യ പിതാമഹമ് । അതിഷ്ഠത്പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രഹ്വഃ കിം കരോമീതി ചാബ്രവീത്
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ അർജുനൻ അടുത്തെത്തി, പിതാമഹനെ വന്ദിച്ചു, കൈകൂപ്പി നമിച്ചു: 'എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ' എന്നു ചോദിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവം രാജന്നഭിവാദ്യാഗ്രതഃ സ്ഥിതമ്। അഭ്യഭാഷത ധര്മാത്മാ ഭീഷ്മഃ പ്രീതോ ധനംജയമ്
അർജുനൻ മുന്നിൽ വന്ദിച്ച് നിൽക്കുന്നത് കണ്ട ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയനോട് പറഞ്ഞു.
ദഹ്യതീവ ശരീര മേ സംവൃതസ്യ തവേഷുഭിഃ। മര്മാണി പരിദൂയന്തേ മുഖം ച പരിശുഷ്യതി
'നിന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് എന്റെ ശരീരം കത്തുന്നു; എന്റെ അവയവങ്ങൾ വേദനിക്കുന്നു, വായ് ഉണങ്ങുന്നു.'
വേദനാര്തശരീരസ്യ പ്രയച്ഛാപോ മമാര്ജുന। ത്വം ഹി ശക്തോ മഹേഷ്വാസ ദാതുമമ്ഭോ യഥാവിധി
'വേദനകൊണ്ട് പീഡിതനായ എന്റെ ശരീരത്തിന് വെള്ളം തരിക, അർജുനാ; നീ മഹാബാണധാരി, ശരിയായ രീതിയിൽ എനിക്ക് വെള്ളം നൽകാൻ കഴിയുന്നവനാണ്.'
അര്ജുനസ്തു തഥേത്യുക്ത്വാ രഥമാരുഹ്യ വീര്യവാന്। അധിജ്യം ബലവത്കൃത്വാ ഗാണ്ഡീവം വ്യാക്ഷിപദ്ധനുഃ
അർജുനൻ അതിന് സമ്മതം പറഞ്ഞു, തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, ശക്തിയോടെ ഗാണ്ഡീവം കെട്ടി, അതിനെ ഉഗ്രമായി വലിച്ചു.
തസ്യ ജ്യാതലനിര്ഘോഷം വിസ്ഫൂര്ജിതമിവാശനേഃ । വിത്രേസുഃ സര്വഭൂതാനി സര്വേ ശ്രുത്വാ ച പാര്ഥിവാഃ
അവന്റെ വില്ലിന്റെ നാരിന്റെ ശബ്ദം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ മുഴങ്ങി; ആ ശബ്ദം കേട്ട എല്ലാ ജീവികളും രാജാക്കളും ഭയപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ രഥേന രഥിനാം വരഃ। ശയാനം ഭരതശ്രേഷ്ഠം സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരമ്
അതിനുശേഷം, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഭാരതവംശത്തിലെ ഭീഷ്മൻ കിടക്കുന്നവനെ രഥം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
സംധായ ച ശരം ദീപ്തമഭിമന്ത്ര്യ സ പാണ്ഡവഃ। പര്ജന്യാസ്ത്രേണ സംയോജ്യ സര്വലോകസ്യ പശ്യതഃ
പാണ്ഡവൻ ഒരു ദഹിക്കുന്ന അമ്പ് വച്ചുകൊണ്ട്, മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, അതിനെ മഴയുണ്ടാക്കുന്ന അസ്ത്രത്തോട് ചേർത്ത്, ലോകം മുഴുവൻ നോക്കുമ്പോൾ അതിനെ അകന്നു വിട്ടു.
അവിധ്യത്പൃഥിവീം പാര്ഥഃ പാര്ശ്വേ ഭീഷ്മസ്യ ദക്ഷിണേ । ഉത്പപാത തതോ ധാരാ വാരിണോ വിമലാ ശുഭാ
പാർഥൻ ഭീഷ്മന്റെ വലതുവശത്തുള്ള ഭൂമിയിൽ അമ്പ് എറിഞ്ഞു; അവിടെ നിന്നു ശുദ്ധവും ശോഭനവുമായ വെള്ളധാര പുറപ്പെട്ടു.
ശീതസ്യാമൃതകല്പസ്യ ദിവ്യഗന്ധരസസ്യ ച । അതര്പയത്തതഃ പാര്ഥഃ ശീതയാ ജലധാരയാ
തണുത്ത് അമൃതംപോലെയും ദിവ്യഗന്ധവും രുചിയും ഉള്ള ആ വെള്ളം കൊണ്ട് പാർഥൻ ഭീഷ്മനെ തണുപ്പിച്ചു, അതിനാൽ ഭീഷ്മൻ സംതൃപ്തനായി.