ഗൃഹാണേമം മഹാരാജ മയാ സംവര്ധിതം സുതമ്। ആദായ പുരുഷവ്യാഘ്ര നയസ്വൈനം ഗൃഹം വിഭോ
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വളർത്തിയ ഈ മകനെ നീ സ്വീകരിക്കണം; മഹാശക്തനായവനേ, അവനെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.
വേദാനധിജഗേ സാങ്ഗാന്വസിഷ്ഠാദേഷ വീര്യവാന്। കൃതാസ്ത്രഃ പരമേഷ്വാസോ ദേവരാജസമോ യുധി
വസിഷ്ഠനിൽ നിന്ന് സകലവേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവേദങ്ങളും പഠിച്ചവൻ, ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, അത്യുത്തമനായ വില്ലാളി, യുദ്ധത്തിൽ ദേവേന്ദ്രനോട് തുല്യൻ.
സുരാണാം സംമതോ നിത്യമസുരാണാം ച ഭാരത। ഉശാ വേദ യച്ഛാസ്ത്രമയം തദ്വേദ സര്വശഃ
ഭാരതവംശജനായ നീ കേൾക്കൂ, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും എന്നും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ; ഉശാനസ് അറിയുന്ന എല്ലാ ആയുധവിദ്യകളും ഇദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു.
തഥൈവാങ്ഗിരസഃ പുത്രഃ സുരസുരനമസ്കൃതഃ। യദ്വേദ ശാസ്ത്രം തച്ചാപി കൃത്സ്നമസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, ദേവാസുരന്മാർക്ക് ആരാധ്യനായ അങ്കിരസിന്റെ മകൻ അറിയുന്ന എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ഇവനിൽ പൂർണ്ണമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
തവ പുത്രേ മഹാബാഹൌ സാങ്ഗോപാങ്ഗം മഹാത്മനി। ഋഷിഃ പരൈരനാധൃഷ്യോ ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന്
മഹാബാഹുവും മഹാത്മാവുമായ നിന്റെ മകനിൽ എല്ലാ ഉപവിഭാഗങ്ങളോടുകൂടിയ അറിവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ജമദഗ്നിയുടെ തപസ്സിന് തുല്യമായ ശക്തി അവനിൽ ഉണ്ട്.
യദസ്ത്രം വേദ രാഭശ്ച തദേതസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിതമ്। മഹേഷ്വാസമിമം രാജന്രാജധര്മാര്ഥകോവിദമ്
രാഭൻ അറിയുന്ന ആയുധവിദ്യയും ഇവനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; മഹാവില്ലാളിയായ ഈ രാജകുമാരൻ, രാജധർമ്മത്തിലും അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്.
ഇത്യുക്ത്വാ സാ മഹാഭാഗാ തത്രൈവാന്തരധീയത।' തയൈവം സമനുജ്ഞാതഃ പുത്രമാദായ ശാന്തനുഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ആ മഹാഭാഗ്യവതി അവിടെ തന്നെയായി അപ്രത്യക്ഷയായി; അവളുടെ അനുമതിയോടെ ശാന്തനു തന്റെ മകനെ ഏറ്റെടുത്തു.
ഭ്രാജമാനം യഥാഽദിത്യമായയൌ സ്വപുരം പ്രതി। പൌരവസ്തു പുരീം ഗത്വാ പുരന്ദരപുരോപമാമ്
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; പുരുവംശജനായ ശാന്തനു, ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തോട് തുല്യമായ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സര്വകാമസമൃദ്ധാര്ഥം മേനേ സോത്മാനമാത്മനാ। പൌരവേഷു തതഃ പുത്രം രാജ്യാര്ഥമഭയപ്രദമ്
അവന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയ സമൃദ്ധി സ്വന്തമാക്കിയതായി കരുതി. പിന്നെ, പൗരവരില് രാജ്യം നിലനിര്ത്താന്, ഭയമില്ലാത്തതും സുരക്ഷിതത്വം നല്കുന്നവനുമായ തന്റെ മകനെ അവന് സ്ഥാനത്ത് ഇരുത്തി.
ഗുണവന്തം മഹാത്മാനം യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയത്। പൌരവാഞ്ശാന്തനോഃ പുത്രഃ പിതരം ച മഹായശാഃ
ശ്രേഷ്ഠനായ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രന്, മഹാത്മാവും ഗുണവാനുമായവന്, പൗരവരില് തന്റെ പിതാവിനെ യുവരാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം നടത്തി.
രാഷ്ട്രം ച രഞ്ജയാമാസ വൃത്തേന ഭരതര്ഷഭ। സ തഥാ സഹ പുത്രേണ രമമാണോ മഹീപതിഃ
ഭരതവംശത്തിലെ മഹാനായ രാജാവ് നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലൂടെ രാജ്യം സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ മകനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
വര്തയാമാസ വര്ഷാണി ചത്വാര്യമിതവിക്രമഃ। സ കദാചിദ്വനം യാതോ യമുനാമഭിതോ നദീമ്
അവന് ആലോചനാപരമായും നിയന്ത്രിതമായും നാല് വര്ഷം കഴിച്ചു. ഒരിക്കല്, അവന് യമുനാനദിയുടെ സമീപത്തുള്ള കാടിലേക്ക് പോയി.
മഹീപതിരനിര്ദേശ്യമാജിഘ്രദ്ഗന്ധമുത്തമമ്। തസ്യ പ്രഭവമന്വിച്ഛന്വിചചാര സമന്തതഃ
രാജാവ് വിവരണമില്ലാത്ത അതിമനോഹരമായ ഒരു സുഗന്ധം അനുഭവപ്പെട്ടു; അതിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്താന് അവന് ചുറ്റും തിരഞ്ഞു.
സ ദദര്ശ തദാ കന്യാം ദാശാനാം ദേവരൂപിണീമ്। താമപൃച്ഛത്സ ദൃഷ്ട്വൈവ കന്യാമസിതലോചനാമ്
അപ്പോള് അവന് ദാശരുടെ ദൈവസദൃശമായ ഒരു യുവതിയെ കണ്ടു; കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള ആ പെണ്ണിനെ കണ്ട ഉടനെ അവളോട് ചോദിച്ചു.
കസ്യ ത്വമസി കാ ചാസി കിം ച ഭീരു ചികീര്ഷസി। സാഽബ്രവീദ്ദാശകന്യാഽസ്മി ധര്മാര്ഥം വാഹയേ തരിമ്
"നീ ആരുടെ ആണു? ആരാണ് നീ? ഭയക്കരിയായ നീ എന്താണ് ചെയ്യാന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?" അവള് പറഞ്ഞു: "ഞാന് ദാശരുടെ മകളാണ്; ധര്മത്തിനും ഉപജീവനത്തിനുമായി ആളുകളെ കടപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു."
പിതുര്നിയോഗാദ്ഭദ്രം തേ ദാശരാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ। രൂപമാധുര്യഗന്ധൈസ്താം സംയുക്താം ദേവരൂപിണീമ്
"എന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവായ ദാശരാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഭദ്രനായവനേ," — അവള് സൗന്ദര്യവും മാധുര്യവും സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ ദൈവസദൃശമായവളായിരുന്നു.
സമീക്ഷ്യ രാജാ ദാശേയീം കാമയാമാസ ശാന്തനുഃ। സ ഗത്വാ പിതരം തസ്യാ വരയാമാസ താം തദാ
ദാശയുവതിയെ കണ്ടശേഷം രാജാവ് ശാന്തനു അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു; അവളുടെ പിതാവിന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു അവളെ വിവാഹത്തിന് ചോദിച്ചു.
പര്യപൃച്ഛത്തതസ്തസ്യാഃ പിതരം സോത്മകാരണാത്। സ ച തം പ്രത്യുവാചേദം ദാശരാജോ മഹീപതിമ്
തന്റെ മകന്റെ കാരണത്താല് അവന് അവളുടെ പിതാവിനോട് ചോദിച്ചു; ദാശരാജാവ് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ജാതമാത്രൈവ മേ ദേയാ വരായ വരവര്ണിനീ। ഹൃദി കാമസ്തു മേ കശ്ചിത്തം നിബോധ ജനേശ്വര
"എന്റെ മകള് ദൈവസദൃശമായവളാണ്; ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ അവളെ വരന് ആവശ്യപ്പെട്ടാല് നല്കും; എങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ ഇടയില് രാജാവേ, എന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം നീ കേള്ക്കണം."
യദീമാം ധര്മപത്നീം ത്വം മത്തഃ പ്രാര്ഥയസേഽനഘ। സത്യവാഗസി സത്യേന സമയം കുരു മേ തതഃ
"നീ പാപരഹിതനായവനേ, ഈ യുവതിയെ എന്റെ കൈവശം നിന്ന് നിയമപരമായ ഭാര്യയായി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്, സത്യവാനായ നീ സത്യത്തിന്റെ പേരില് ഒരു വാഗ്ദാനം നല്കണം."
സമയേന പ്രദദ്യാം തേ കന്യാമഹമിമാം നൃപ। ന ഹി മേ ത്വത്സമഃ കശ്ചിദ്വരോ ജാതു ഭവിഷ്യതി
"വാഗ്ദാനത്തോടെ ഞാന് ഈ പെണ്ണിനെ നിനക്ക് നല്കാം, രാജാവേ; കാരണം, അവള്ക്ക് നിന്നെപ്പോലൊരു വരന് ഇനി ഉണ്ടാകില്ല."
ശ്രുത്വാ തവ വരം ദാശ വ്യവസ്യേയമഹം തവ। ദാതവ്യം ചേത്പ്രദാസ്യാമി ന ത്വദേയം കഥംചന
"നിന്റെ ആഗ്രഹം കേട്ടശേഷം, ദാശ, ഞാന് ആലോചിക്കും; നല്കേണ്ടതാണെങ്കില് നല്കാം, പക്ഷേ വേറെ വഴിയില്ല."
അസ്യാം ജായേത യഃ പുത്രഃ സ രാജാ പൃഥിവീപതേ। ത്വദൂര്ധ്വമഭിഷേക്തവ്യോ നാന്യഃ കശ്ചന പാര്ഥിവ
"ഈ പെണ്ണില് ജനിക്കുന്ന മകനെയാണ്, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, നിനക്ക് ശേഷം രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്യേണ്ടത്; മറ്റാരും അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്, രാജാവേ."
നാകാമയത തം ദാതും വരം ദാശായ ശാന്തനുഃ। ശരീരജേന തീവ്രേണ ദഹ്യമാനോഽപി ഭാരത
ശരീരത്തിലെ കാമാഗ്നിയില് കത്തിയിരുന്നെങ്കിലും, ഭരതവംശജനായ ശാന്തനു ആ വരം ദാശയ്ക്ക് നല്കാന് മനസ്സില്ലായിരുന്നു.
സ ചിന്തയന്നേവ തദാ ദാശകന്യാം മഹീപതിഃ। പ്രത്യയാദ്ധാസ്തിനപുരം കാമോപഹതചേതനഃ
അങ്ങനെ ദാശയുവതിയെ ഓര്ത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, കാമം മനസ്സിനെ കീഴടക്കിയ രാജാവ് ഹസ്തിനപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ കദാചിച്ഛോചന്തം ശാന്തനും ധ്യാനമാസ്ഥിതമ്। പുത്രോ ദേവവ്രതോഽഭ്യേത്യ പിതരം വാക്യമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം, ഒരിക്കല് ദുഃഖത്തില് ആലോചനയില് മുഴുകിയിരുന്ന ശാന്തനുവിന്റെ അടുക്കല് മകന് ദേവവ്രതന് വന്ന് പിതാവിനോട് സംസാരിച്ചു.
സര്വതോ ഭവതഃ ക്ഷേമം വിധേയാഃ സര്വപാര്ഥിവാഃ। തത്കിമര്ഥമിഹാഭീക്ഷ്ണം പരിശോചസി ദുഃഖിതഃ
നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും വിധേയരാണ്, എല്ലായിടത്തും നിങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷയുണ്ട്. പിന്നെന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖിച്ച് വിഷമിക്കുന്നത്?
ധ്യായന്നിവ ച മാം രാജന്നാഭിഭാഷസി കിംചന। ന ചാശ്വേന വിനിര്യാസി വിവര്ണോ ഹരിണഃ കൃശഃ
രാജാവേ, നിങ്ങൾ ആലോചനയിൽ മുഴുകിയതുപോലെയാണ്, എന്നോട് ഒരു വാക്കും പറയുന്നില്ല. കുതിരയോടൊപ്പം പുറത്തേക്കും പോകുന്നില്ല, മുഖം മങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ട്, മൃഗംപോലെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
വ്യാധിമിച്ഛാമി തേ ജ്ഞാതും പ്രതികുര്യാം ഹി തത്ര വൈ
നിങ്ങളെ എന്താണ് വേദനിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അതനുസരിച്ച് ഞാൻ സഹായിക്കാം.
വിവര്തും നാശകത്തസ്മൈ പിതാ പുത്രസ്യ ശാന്തനുഃ।' ഏവമുക്തഃ സ പുത്രേണ ശാന്തനുഃ പ്രത്യഭാഷത
പുത്രന്റെ ചോദ്യം കേട്ടിട്ടും പിതാവായ ശാന്തനു മറുപടി പറയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ അങ്ങനെ മകനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ ശാന്തനു സംസാരിച്ചു.