വജ്രദണ്ഡസമസ്പര്ശാ വജ്രവേഗദുരാസദാഃ । മമ പ്രാണാനാരുജന്തി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
വജ്രദണ്ഡംപോലുള്ള സ്പർശവും വജ്രത്തിന്റെ വേഗവും ഉള്ള ഇവ, എന്റെ ജീവൻ വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
നാശയന്തീവ മേ പ്രാണാന്യമദൂതാ ഇവാഗതാഃ । ഗദാപരിഘസംസ്പര്ശാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
യമദൂതന്മാർപോലെ എത്തി, ഇവ എന്റെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; ഗുരുതരമായ ഗദയും ഇരുമ്പുകൊലുംപോലെയുള്ള സ്പർശം—ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
ഭുജഗാ ഇവ സംക്രുദ്ധാ ലേലിഹാനാ വിഷോല്ബണാഃ। സമാവിശന്തി മര്മാണി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
കോപത്തോടെ വിഷം തുപ്പുന്ന പാമ്പുകൾപോലെ, ഇവ എന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കടന്ന് വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
അര്ജുനസ്യ ഇമേ ബാണാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ । കൃന്തന്തി മമ ഗാത്രാണി മാഘമാം സേഗവാ ഇവ
ഇവ അർജുനന്റെ അമ്പുകളാണ്, ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല; മരച്ചില്ലു വെട്ടുന്ന കുരുവാളിപോലെ ഇവ എന്റെ അവയവങ്ങൾ മുറിക്കുന്നു.
സര്വേ ഹ്യപി ന മേ ദുഃഖം കുര്യുരന്യേ നരാധിപാഃക । വീരം ഗാണ്ഡീവധന്വാനമൃതേ ജിഷ്ണും കപിധ്വജമ്
മറ്റു രാജാക്കന്മാരിൽ ആരും എന്നെ വേദനിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള വീരനായ ജിഷ്ണുവും കപിധ്വജവുമാണ് അതിന് മാത്രം കഴിയുക.
ഇതി ബ്രുവഞ്ഛാന്തനവോ ദിധക്ഷുരിവ പാണ്ഡവമ് । ശക്തിം ഭീഷ്മഃ സ പാര്ഥായ തതശ്ചിക്ഷേപ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, പാണ്ഡവനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുപോലെ, പാർത്ഥനോട് ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു.
താമസ്യ വിശിഖൈശ്ഛിത്ത്വാ ത്രിധാ ത്രിഭിരപാതയത്। പശ്യതാം കുരുവീരാണാം സര്വേഷാം തത്ര ഭാരത
അർജുനൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ ശൂലം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാക്കി മുറിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി; കുരുവീരന്മാർ എല്ലാം അതു കണ്ടുനിന്നു.
ചര്മാഥാദത്ത ഗാങ്ഗേയോ ജാതരൂപപരിഷ്കൃതമ് । ഖങ്ഗം ചാന്യതരപ്രേപ്സുര്മൃത്യോരഗ്രേ ജയായ വാ
അതിനുശേഷം ഗംഗാപുത്രൻ പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കവചവും വാളും എടുത്തു, ജയമോ മരണമോ തേടി മുന്നോട്ട് വന്നു.
തസ്യ തച്ഛതധാ ചര്മ വ്യധമത്സായകൈസ്തഥാ । രഥാദനവരൂഢസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അവൻ രഥത്തിൽ നിന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ ആ കവചം നൂറു തുണ്ടാക്കി തകർത്തു; അതു കണ്ടവർക്ക് അത്ഭുതം തോന്നി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സ്വാന്യനീകാന്യചോദയത്। അഭിദ്രവത ഗാങ്ഗേയം മാ വോഽസ്തു ഭയമണ്വപി
അതിനുശേഷം രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സൈന്യത്തോട് ഉത്സാഹം നൽകി: 'ഗംഗാപുത്രനെ ആക്രമിക്കൂ; ഒരു ചെറിയ ഭയവും നിങ്ങൾക്കുണ്ടാകരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥ തേ തോമരൈഃ പ്രാസൈര്ബാണൌഘൈശ്ച സമന്തതഃ। പട്ടസൈശ്ച സുനിസ്ത്രിംശൈര്നാരാചൈശ്ച തഥാ ശിതൈഃ
അപ്പോൾ ചുറ്റുംനിന്നും കുന്തങ്ങൾ, ഭീമമായ അമ്പുകൾ, വാൾകൾ, കത്തികൾ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു.
വത്സദന്തൈശ്ച ഭല്ലൈശ്ച തമേകമഭിദുദ്രുവുഃ । സിംഹനാദസ്തതോ ഘോരഃ പാണ്ഡവാനാമഭൂത്തദാ
കുരിശ്ശലകളും വിശാലതലമുള്ള അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് അവർ ഒരാൾക്കു നേരെ ഓടിച്ചെന്നു. അപ്പോൾ പാണ്ഡവരുടെ പക്ഷത്തു ഭയങ്കരമായ സിംഹത്തിളക്കം മുഴങ്ങി.
തഥൈവ തവ പുത്രാശ്ച നേദുര്ഭീഷ്മജയൈഷിണഃ। തമേകമഭ്യരക്ഷന്ത സിംഹനാദാംശ്ച ചക്രിരേ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭീഷ്മന്റെ വിജയം ആഗ്രഹിച്ച നിങ്ങളുടെ മക്കളും സിംഹനാദം മുഴക്കി, ആ ഒരാളെ ചുറ്റി കെട്ടി നിലകൊണ്ടു.
തത്രാസീത്തുമുലം യുദ്ധം താവകാനാം പരൈഃ സഹ। ദശമേഽഹനി രാജേന്ദ്ര ഭീഷ്മാര്ജുനസമാഗമേ
രാജാവേ, പത്താം ദിവസം ഭീഷ്മനും അർജ്ജുനനും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സൈന്യവും ശത്രുസൈന്യവും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ആസീദ്ധോര ഇവാവര്തോ മുഹൂര്തമുദധേരിവ । സൈന്യാനാം യുധ്യമാനാനാം നിഘ്നതാമിതരേതരമ്
അന്ന് സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം കൊന്നു വീഴുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം അതു കടലിലെ ഭയങ്കരമായ ചുഴലിപോലെയായിരുന്നു.
അസൌമ്യരൂപാ പൃഥിവീ ശോണിതാക്താഽഭവത്തദാ। സമം ച വിഷമം ചൈവ ന പ്രാജ്ഞായത കിംചന
അന്നത്തെ ഭൂമി രക്തത്തിൽ കുളിച്ച് ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ചു; സമതലമോ കുഴിയോ ഒന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
യോധാനാമയുതം ഹത്വാ തസ്മിന്സ ദശമേഽഹനി । അതിഷ്ഠദാഹവേ ഭീഷ്മോ ഭിദ്യമാനേഷു മര്മസു
അന്ന് പത്താം ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ വധിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ തകർന്നിട്ടും യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
തതഃ സേനാമുഖേ തസ്മിന്സ്ഥിതഃ പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ। മധ്യേന കുരുസൈന്യാനാം ദ്രാവയാമാസ വാഹിനീമ്
അപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ വില്ലുമായി സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു, കുരുക്കളുടെ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ അവരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ പാണ്ഡവാനാം പരാക്രമമ്। ദ്രാവയാമാസുരിഷുഭിഃ സര്വാന്ഭീഷ്മപദാനുഗാന്
അവിടെ പാണ്ഡവരുടെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവർ ഭീഷ്മനെ പിന്തുടർന്നവരെ മുഴുവനും തകർത്തു.
വയം ശ്വേതഹയാദ്ഭീതാഃ കുന്തീപുത്രാദ്ധനഞ്ജയാത്। പീഡ്യമാനാഃ ശിതൈഃ ശസ്ത്രൈഃ പ്രാദ്രവാമ രണേ തദാ
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജ്ജുനനും വെള്ളയാനകളുമുള്ള രഥം കണ്ടു ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടു; മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിക്കപ്പെട്ട് അന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
പാണ്ഡവൈഃ പഞ്ചഭിഃ സാര്ധം സാത്യകേന ച ധന്വിനാ। ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസുഖൈഃ സര്വൈഃ പാഞ്ചാലൈശ്ച സമന്തതഃക
അന്ന് അഞ്ചു പാണ്ഡവരും വില്ലാളിയായ സത്യകിയും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും പാഞ്ചാളന്മാരും അവരുടെ കൂട്ടരും എല്ലാ ദിക്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭിദ്യമാനാഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ സര്വേ കാര്ഷ്ണിപുരോഗമൈഃ। ദ്രോണദ്രൌണികൃതൈഃ സാര്ധം സര്വേ ശല്യശലാദയഃ। താവകാഃ സമരേ രാജഞ്ജഹുര്ഭീഷ്മം മഹാമൃധേ
കൃഷ്ണനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ദ്രോണം, ദ്രോണപുത്രൻ, ശല്യൻ, ശല്വൻ എന്നിവരോടൊപ്പം എല്ലാവരും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ സൈന്യം ഭീഷ്മനെ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.
സൌവീരാഃ കിതവാഃ പ്രാച്യാഃപ്രതീച്യോദീച്യമാലവാഃ। അഭീഷാഹാഃ ശൂരസേനാഃ ശിബയോഽഥ വസാതയഃ
സൗവീരന്മാർ, കിതവന്മാർ, കിഴക്കൻ, പടിഞ്ഞാറൻ, വടക്കൻ, മാളവൻ, അഭീഷാഹൻ, ശൂരസേനൻ, ശിബി, വസാതി എന്നിവരും,
സാല്വാശ്രയാസ്ത്രിഗര്താശ്ച അമ്ബഷ്ഠാഃ കേകയൈഃ സഹ। ദ്വാദശൈതേ ജനപദാഃ ശരാര്താ വ്രണപീഡിതാഃ। സംഗ്രാമേ പ്രജഹുര്ഭീഷ്മം യുധ്യമാനാഃ കിരീടിനാ
ശാൽവൻ, ത്രിഗർത്തൻ, അംബഷ്ടൻ, കേകയന്മാർ—ഈ പന്ത്രണ്ട് ജനപദങ്ങളും അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരിക്കേറ്റ് വേദനയോടെ, കിരീടം ധരിച്ച അർജ്ജുനനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ ഭീഷ്മനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതസ്തമേകം ബഹവഃ പരിവാര്യ സമന്തതഃ । പരികാല്യ കുരൂന്സര്വാഞ്ശരര്ഷൈരവാകിരന്
അപ്പോൾ അനേകം യോദ്ധാക്കൾ ആ ഒരാളെ ചുറ്റി കെട്ടി, കുരുക്കളെ സംരക്ഷിച്ചു, അമ്പുകളുടെ മഴയുപോലെ അവനെ മൂടി.
നിപാതയത ഗൃഹ്ണീത യുധ്യധ്വമവകൃന്തത। ഇത്യാസീത്തുമുലഃ ശബ്ദോ രാജന്ഭീഷ്മരഥം പ്രതി
‘വെട്ടിക്കൊല്ലൂ! പിടിച്ചെടുക്കൂ! യുദ്ധം തുടരൂ! തകർത്തുകളയൂ!’—ഇങ്ങനെ ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തിനെതിരെ വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു, രാജാവേ.
നിഹത്യ സമരേ രാജഞ്ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ । ന തസ്യാസീദനിര്ഭിന്നം ഗാത്രേ ദ്വ്യങ്ഗുലമന്തരമ്
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ വധിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മന്റെ ശരീരത്തിൽ രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ള ഇടം പോലും അമ്പുകൾ കുത്തിക്കൊള്ളാത്തത് ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
ഏവംഭൂതസ്തവ പിതാ ശരൈര്വിശകലീകൃതഃ। ശിതാഗ്രൈഃ ഫല്ഗുനേനാജൌ പ്രാക്ശിരാഃ പ്രാപതദ്രഥാത്
ഇങ്ങനെ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഫൽഗുനൻ ഭീഷ്മന്റെ ശരീരം തകർത്തപ്പോൾ, അച്ഛൻ യുദ്ധത്തിൽ തലകീഴായി രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണു.
കിംചിച്ഛേഷേ ദിനകരേ പുത്രാണാം തവ പശ്യതാമ് । ഹാഹേതി ദിവി ദേവാനാം പാര്ഥിവാനാം ച ഭാരത
ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോള്, ഭാരതാ, നിന്റെ മക്കള് നോക്കി നില്ക്കേ, ദേവന്മാരുടെയും ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെയും ഇടയില് 'ഹാ, ഹാ' എന്ന വിലാപം ഉയർന്നു.
പതമാനേ രഥാദ്ഭീഷ്മേ ബഭൂവ സുമഹാസ്വനഃ । സംപതന്തമഭിപ്രേക്ഷ്യ മഹാത്മാനം പിതാമഹമ്
ഭീഷ്മന് രഥത്തില് നിന്ന് വീഴുമ്പോള് അത്യന്തം വലിയ ഒരു ശബ്ദം പടർന്നു; മഹാത്മാവായ പിതാമഹന് വീണു വരികയാണെന്നു കണ്ട എല്ലാവരും ഭയഭക്തികളോടെ നോക്കി.