തദപ്യസ്യ ശിതൈര്ഭല്ലൈസ്ത്രിധാ ത്രിഭിരഘാതയത് । നിമേഷാര്ധേന കൌന്തേയ ആത്തമാത്തം മഹാരണേ
അത് പോലും അർജുനൻ മൂന്നു കൂർമമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി തകർത്തു; കുന്തിയുടെ മകനായ അർജുനൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ എടുത്ത ഓരോ വില്ലും പകുതിയിലധികം സമയമില്ലാതെ വെട്ടി.
ഏവമസ്യ ധനൂംഷ്യാജൌ ചിച്ഛേദ സുബഹൂന്യഥ। തതഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മോ ബീഭത്സും നാത്യവര്തത
അങ്ങനെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മന്റെ അനേകം വില്ലുകൾ വെട്ടി തകർത്തു; പിന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ അർജുനനെതിരെ ഇനി മുന്നോട്ട് പോയില്ല.
അഥൈനം പഞ്ചവിംശത്യാ ക്ഷുദ്രകാണാം സമാര്പയത്। സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസോ ദുഃശാസനമഭാഷത
അതിനുശേഷം അവൻ ഇരുപത്തഞ്ച് ചെറിയ അമ്പുകൾ അവനോട് വിട്ടു; അതിനാൽ അതികഠിനമായി വെട്ടേറ്റ മഹാശരധാരി ദുഃശാസനനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷ പാര്ഥോ രണേ ക്രുദ്ധഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । ശരൈരനേകസാഹസ്ത്രൈര്മാമേവാഭ്യപതദ്രണേ
ഈ പാർത്ഥൻ, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി, പാണ്ഡവന്മാരിൽ മഹാരഥനായവൻ, അനേകം ആയിരം അമ്പുകളോടെൻ മേൽ യുദ്ധത്തിൽ ചുമന്നു വരികയാണു.
ന ചൈഷ സമരേ ശക്യോ ജേതും വജ്രഭൃതാ അപി। ന ചാപി സഹിതാ വീരാ ദേവദാനവരാക്ഷസാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഇവനെ ജയിക്കാൻ വജ്രം കൈവശമുള്ളവനും കഴിയില്ല; ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിങ്ങനെ വീരന്മാർ ഒന്നിച്ചാലും കഴിയില്ല.
മാം ചാപി ശക്താ നിര്ജേതും കിമു മര്ത്യാ മഹാരഥാഃ । `ഋതേഽര്ജുനം സുസംക്രുദ്ധമേതത്സത്യം ബ്രവീമി തേ
അവരെല്ലാവരും ചേർന്നാലും എന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല—അർജുനൻ എന്നാകെ ക്രുദ്ധനായി വരുമ്പോഴല്ലാതെ. ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് സത്യമാണ്.
ഏവം തയോഃ സംവദതോഃ ഫല്ഗുനോ നിശിതൈഃ ശരൈഃ। ശിഖണ്ഡിനം പുരസ്കൃത്യ ഭീഷ്മം വിവ്യാധ സംയുഗേ
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അർജുനൻ കൂർമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
തതോ ദുഃശാസനം ഭീഷ്മഃ സ്മയമാന ഇവാബ്രവീത് । അര്ദിതോ നിശിതൈര്ബാണൈര്ഭൃശം ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മൻ, ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ളവന്റെ കൂർമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വളരെ വേദനപ്പെട്ട്, ലഘുഹാസത്തോടെ ദുഃശാസനനോട് പറഞ്ഞു.
വജ്രാശനിസമസ്പര്ശാഃ സുപുങ്ഖാഃ സുപ്രതേജനാഃ । സുമുക്താ അവ്യവച്ഛിന്നാ നേമേ ബാണാഃശിഖണ്ഡിനഃ
ഇവ കനത്തതും നന്നായി കുത്തിയതുമായ, വജ്രംപോലെയുള്ള തീവ്രതയുള്ള അമ്പുകൾ; ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ ഇതല്ല.
നികൃന്തമാനാ മര്മാണി ദൃഢാവരണഭേദിനഃ । സുസലാ ഇവ മേ ധ്നന്തി നേമേ ബാണഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
വലിച്ചെറിയുന്ന കുന്തംപോലെ, ഇവ എന്റെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ കുത്തിത്തുളച്ച് കഠിനമായ കാവചം തകർത്ത് വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
വജ്രദണ്ഡസമസ്പര്ശാ വജ്രവേഗദുരാസദാഃ । മമ പ്രാണാനാരുജന്തി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
വജ്രദണ്ഡംപോലുള്ള സ്പർശവും വജ്രത്തിന്റെ വേഗവും ഉള്ള ഇവ, എന്റെ ജീവൻ വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
നാശയന്തീവ മേ പ്രാണാന്യമദൂതാ ഇവാഗതാഃ । ഗദാപരിഘസംസ്പര്ശാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
യമദൂതന്മാർപോലെ എത്തി, ഇവ എന്റെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; ഗുരുതരമായ ഗദയും ഇരുമ്പുകൊലുംപോലെയുള്ള സ്പർശം—ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
ഭുജഗാ ഇവ സംക്രുദ്ധാ ലേലിഹാനാ വിഷോല്ബണാഃ। സമാവിശന്തി മര്മാണി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
കോപത്തോടെ വിഷം തുപ്പുന്ന പാമ്പുകൾപോലെ, ഇവ എന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കടന്ന് വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
അര്ജുനസ്യ ഇമേ ബാണാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ । കൃന്തന്തി മമ ഗാത്രാണി മാഘമാം സേഗവാ ഇവ
ഇവ അർജുനന്റെ അമ്പുകളാണ്, ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല; മരച്ചില്ലു വെട്ടുന്ന കുരുവാളിപോലെ ഇവ എന്റെ അവയവങ്ങൾ മുറിക്കുന്നു.
സര്വേ ഹ്യപി ന മേ ദുഃഖം കുര്യുരന്യേ നരാധിപാഃക । വീരം ഗാണ്ഡീവധന്വാനമൃതേ ജിഷ്ണും കപിധ്വജമ്
മറ്റു രാജാക്കന്മാരിൽ ആരും എന്നെ വേദനിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള വീരനായ ജിഷ്ണുവും കപിധ്വജവുമാണ് അതിന് മാത്രം കഴിയുക.
ഇതി ബ്രുവഞ്ഛാന്തനവോ ദിധക്ഷുരിവ പാണ്ഡവമ് । ശക്തിം ഭീഷ്മഃ സ പാര്ഥായ തതശ്ചിക്ഷേപ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, പാണ്ഡവനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുപോലെ, പാർത്ഥനോട് ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു.
താമസ്യ വിശിഖൈശ്ഛിത്ത്വാ ത്രിധാ ത്രിഭിരപാതയത്। പശ്യതാം കുരുവീരാണാം സര്വേഷാം തത്ര ഭാരത
അർജുനൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ ശൂലം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാക്കി മുറിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി; കുരുവീരന്മാർ എല്ലാം അതു കണ്ടുനിന്നു.
ചര്മാഥാദത്ത ഗാങ്ഗേയോ ജാതരൂപപരിഷ്കൃതമ് । ഖങ്ഗം ചാന്യതരപ്രേപ്സുര്മൃത്യോരഗ്രേ ജയായ വാ
അതിനുശേഷം ഗംഗാപുത്രൻ പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കവചവും വാളും എടുത്തു, ജയമോ മരണമോ തേടി മുന്നോട്ട് വന്നു.
തസ്യ തച്ഛതധാ ചര്മ വ്യധമത്സായകൈസ്തഥാ । രഥാദനവരൂഢസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അവൻ രഥത്തിൽ നിന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ ആ കവചം നൂറു തുണ്ടാക്കി തകർത്തു; അതു കണ്ടവർക്ക് അത്ഭുതം തോന്നി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സ്വാന്യനീകാന്യചോദയത്। അഭിദ്രവത ഗാങ്ഗേയം മാ വോഽസ്തു ഭയമണ്വപി
അതിനുശേഷം രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സൈന്യത്തോട് ഉത്സാഹം നൽകി: 'ഗംഗാപുത്രനെ ആക്രമിക്കൂ; ഒരു ചെറിയ ഭയവും നിങ്ങൾക്കുണ്ടാകരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അഥ തേ തോമരൈഃ പ്രാസൈര്ബാണൌഘൈശ്ച സമന്തതഃ। പട്ടസൈശ്ച സുനിസ്ത്രിംശൈര്നാരാചൈശ്ച തഥാ ശിതൈഃ
അപ്പോൾ ചുറ്റുംനിന്നും കുന്തങ്ങൾ, ഭീമമായ അമ്പുകൾ, വാൾകൾ, കത്തികൾ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു.
വത്സദന്തൈശ്ച ഭല്ലൈശ്ച തമേകമഭിദുദ്രുവുഃ । സിംഹനാദസ്തതോ ഘോരഃ പാണ്ഡവാനാമഭൂത്തദാ
കുരിശ്ശലകളും വിശാലതലമുള്ള അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് അവർ ഒരാൾക്കു നേരെ ഓടിച്ചെന്നു. അപ്പോൾ പാണ്ഡവരുടെ പക്ഷത്തു ഭയങ്കരമായ സിംഹത്തിളക്കം മുഴങ്ങി.
തഥൈവ തവ പുത്രാശ്ച നേദുര്ഭീഷ്മജയൈഷിണഃ। തമേകമഭ്യരക്ഷന്ത സിംഹനാദാംശ്ച ചക്രിരേ
അതു പോലെ തന്നെ, ഭീഷ്മന്റെ വിജയം ആഗ്രഹിച്ച നിങ്ങളുടെ മക്കളും സിംഹനാദം മുഴക്കി, ആ ഒരാളെ ചുറ്റി കെട്ടി നിലകൊണ്ടു.
തത്രാസീത്തുമുലം യുദ്ധം താവകാനാം പരൈഃ സഹ। ദശമേഽഹനി രാജേന്ദ്ര ഭീഷ്മാര്ജുനസമാഗമേ
രാജാവേ, പത്താം ദിവസം ഭീഷ്മനും അർജ്ജുനനും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ സൈന്യവും ശത്രുസൈന്യവും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ആസീദ്ധോര ഇവാവര്തോ മുഹൂര്തമുദധേരിവ । സൈന്യാനാം യുധ്യമാനാനാം നിഘ്നതാമിതരേതരമ്
അന്ന് സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം കൊന്നു വീഴുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം അതു കടലിലെ ഭയങ്കരമായ ചുഴലിപോലെയായിരുന്നു.
അസൌമ്യരൂപാ പൃഥിവീ ശോണിതാക്താഽഭവത്തദാ। സമം ച വിഷമം ചൈവ ന പ്രാജ്ഞായത കിംചന
അന്നത്തെ ഭൂമി രക്തത്തിൽ കുളിച്ച് ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ചു; സമതലമോ കുഴിയോ ഒന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
യോധാനാമയുതം ഹത്വാ തസ്മിന്സ ദശമേഽഹനി । അതിഷ്ഠദാഹവേ ഭീഷ്മോ ഭിദ്യമാനേഷു മര്മസു
അന്ന് പത്താം ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ വധിച്ചിട്ടും, ഭീഷ്മൻ തന്റെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ തകർന്നിട്ടും യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
തതഃ സേനാമുഖേ തസ്മിന്സ്ഥിതഃ പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ। മധ്യേന കുരുസൈന്യാനാം ദ്രാവയാമാസ വാഹിനീമ്
അപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ വില്ലുമായി സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു, കുരുക്കളുടെ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ അവരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ പാണ്ഡവാനാം പരാക്രമമ്। ദ്രാവയാമാസുരിഷുഭിഃ സര്വാന്ഭീഷ്മപദാനുഗാന്
അവിടെ പാണ്ഡവരുടെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവർ ഭീഷ്മനെ പിന്തുടർന്നവരെ മുഴുവനും തകർത്തു.
വയം ശ്വേതഹയാദ്ഭീതാഃ കുന്തീപുത്രാദ്ധനഞ്ജയാത്। പീഡ്യമാനാഃ ശിതൈഃ ശസ്ത്രൈഃ പ്രാദ്രവാമ രണേ തദാ
കുന്തിയുടെ മകൻ അർജ്ജുനനും വെള്ളയാനകളുമുള്ള രഥം കണ്ടു ഞങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടു; മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിക്കപ്പെട്ട് അന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.