ഭിദ്യമാനഃ ശിതൈര്ബാണൈഃ സര്വാവരണഭേദിഭിഃ । ശിഖണ്ഡീ തു മഹാരാജ ഭരതാനാം പിതാമഹമ്
എങ്കിലും, അതിവേഗം കുത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന കൂർമമായ അമ്പുകൾ ഭീഷ്മന്റെ എല്ലാ പ്രതിരോധവും തകർത്തപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ശിഖണ്ഡി ഭാരതവംശപിതാമഹനെ ആക്രമിച്ചു.
ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധോ നവഭിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ । സ തേനാഭിഹതഃ സങ്ഖ്യേ ഭീഷ്മഃ കുരുപിതാമഹഃ
കോപത്തോടെ ശിഖണ്ഡി ഭീഷ്മന്റെ നെഞ്ചിൽ ഒമ്പത് കൂർമമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി; അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റു, കുരുവംശപിതാമഹനായ ഭീഷ്മൻ—
നാകമ്പത മഹാരാജ ക്ഷിതികമ്പേ യഥാഽചലഃ । തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുര്വ്യാക്ഷിപന്ഗാണ്ഡിവം ധനുഃ
ഭൂമി കുലുങ്ങുമ്പോഴും മല കുലുങ്ങാത്തതുപോലെ, മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മൻ അലയാതെ നിന്നു. അതിനുശേഷം അർജുനൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ഗാന്ഡീവം വലിച്ചു.
ഗാങ്ഗേയം പഞ്ചവിംശത്യാ ക്ഷുദ്രകാണാം സമാര്പയത്। പുനഃ പുനഃ ശതൈരേനം ത്വരമാണോ ധനഞ്ജയഃ
അർജുനൻ ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനെ ഇരുപത്തിയഞ്ച് ചെറു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി; പിന്നെ ആവേശത്തോടെ ധനഞ്ജയൻ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അയച്ചു.
സര്വഗാത്രേഷു സംക്രുദ്ധസ്തഥാ മര്മസ്വതാഡയത് । ഏവമന്യൈരപി ഭൃശം വിദ്ധ്യമാനഃ സഹസ്രശഃ
കോപത്തോടെ അർജുനൻ ഭീഷ്മന്റെ ശരീരമാകെ, അതിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി; മറ്റുള്ളവരും ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ കഠിനമായി ആക്രമിച്ചു.
താനപ്യാശു ശരൈര്ഭീഷ്മഃ പ്രവിവ്യാധ മഹാരഥഃ । തൈശ്ച മുക്താഞ്ഛരാന്ഭീഷ്മോ യുധി സത്യപരാക്രമഃ
എന്നാൽ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ അതിവേഗം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരെ കുത്തി; യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വിട്ട അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മൻ സത്യപരാക്രമത്തോടെ അവരെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
നിവാരയാമാസ ശരൈഃ സമം സന്നതപര്വഭിഃ । ശിഖണ്ഡീ തു രണേ ബാണാന്യാന്മുമോച മഹാരഥഃ
സമാനമായ ശക്തിയുള്ള വളഞ്ഞതലയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മൻ അവനേയ്ക്കു വന്ന അമ്പുകൾ തടഞ്ഞു; എന്നാൽ മഹാരഥിയായ ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ വീണ്ടും അമ്പുകൾ വിട്ടു.
ന ചക്രുസ്തേ രുജം തസ്യ രുക്മപുങ്ഖാഃ ശിലാസിതാഃ । തതഃ കിരീടീ സംക്രുദ്ധോ ഭീഷ്മമേവാഭ്യവര്തത
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പക്ഷങ്ങളുള്ള കല്ലുപോലെയുള്ള അമ്പുകൾ ഭീഷ്മന് വേദനയുണ്ടാക്കിയില്ല; അതിനുശേഷം കിരീടധാരിയായ അർജുനൻ കോപത്തോടെ ഭീഷ്മനേടെ മുന്നേറി.
ശിഖണ്ഡിനം പുരസ്കൃത്യ ധനുശ്ചാസ്യ സമാച്ഛിനത്। അഥൈനം നവഭിര്വിദ്ധ്വാ ധ്വജമേകേന ചിച്ഛിദേ
ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ വെച്ച് അർജുനൻ ഭീഷ്മന്റെ വില്ല് വെട്ടി; പിന്നെ ഒമ്പത് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ കുത്തി, ഒറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ പതാകയും വെട്ടി.
സാരഥിം വിശിഖൈശ്ചാസ്യ ദശഭിഃ സമകമ്പയത് । സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ ഗാങ്ഗേയോ ബലവത്തരമ്
പതിനൊന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മന്റെ സാരഥിയെ അർജുനൻ അലയിച്ചു; അതിനുശേഷം ഗംഗാപുത്രൻ മറ്റൊരു ശക്തമായ വില്ല് എടുത്തു.
തദപ്യസ്യ ശിതൈര്ഭല്ലൈസ്ത്രിധാ ത്രിഭിരഘാതയത് । നിമേഷാര്ധേന കൌന്തേയ ആത്തമാത്തം മഹാരണേ
അത് പോലും അർജുനൻ മൂന്നു കൂർമമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി തകർത്തു; കുന്തിയുടെ മകനായ അർജുനൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ എടുത്ത ഓരോ വില്ലും പകുതിയിലധികം സമയമില്ലാതെ വെട്ടി.
ഏവമസ്യ ധനൂംഷ്യാജൌ ചിച്ഛേദ സുബഹൂന്യഥ। തതഃ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മോ ബീഭത്സും നാത്യവര്തത
അങ്ങനെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മന്റെ അനേകം വില്ലുകൾ വെട്ടി തകർത്തു; പിന്നെ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ അർജുനനെതിരെ ഇനി മുന്നോട്ട് പോയില്ല.
അഥൈനം പഞ്ചവിംശത്യാ ക്ഷുദ്രകാണാം സമാര്പയത്। സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസോ ദുഃശാസനമഭാഷത
അതിനുശേഷം അവൻ ഇരുപത്തഞ്ച് ചെറിയ അമ്പുകൾ അവനോട് വിട്ടു; അതിനാൽ അതികഠിനമായി വെട്ടേറ്റ മഹാശരധാരി ദുഃശാസനനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷ പാര്ഥോ രണേ ക്രുദ്ധഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । ശരൈരനേകസാഹസ്ത്രൈര്മാമേവാഭ്യപതദ്രണേ
ഈ പാർത്ഥൻ, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി, പാണ്ഡവന്മാരിൽ മഹാരഥനായവൻ, അനേകം ആയിരം അമ്പുകളോടെൻ മേൽ യുദ്ധത്തിൽ ചുമന്നു വരികയാണു.
ന ചൈഷ സമരേ ശക്യോ ജേതും വജ്രഭൃതാ അപി। ന ചാപി സഹിതാ വീരാ ദേവദാനവരാക്ഷസാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഇവനെ ജയിക്കാൻ വജ്രം കൈവശമുള്ളവനും കഴിയില്ല; ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിങ്ങനെ വീരന്മാർ ഒന്നിച്ചാലും കഴിയില്ല.
മാം ചാപി ശക്താ നിര്ജേതും കിമു മര്ത്യാ മഹാരഥാഃ । `ഋതേഽര്ജുനം സുസംക്രുദ്ധമേതത്സത്യം ബ്രവീമി തേ
അവരെല്ലാവരും ചേർന്നാലും എന്നെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല—അർജുനൻ എന്നാകെ ക്രുദ്ധനായി വരുമ്പോഴല്ലാതെ. ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് സത്യമാണ്.
ഏവം തയോഃ സംവദതോഃ ഫല്ഗുനോ നിശിതൈഃ ശരൈഃ। ശിഖണ്ഡിനം പുരസ്കൃത്യ ഭീഷ്മം വിവ്യാധ സംയുഗേ
അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അർജുനൻ കൂർമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
തതോ ദുഃശാസനം ഭീഷ്മഃ സ്മയമാന ഇവാബ്രവീത് । അര്ദിതോ നിശിതൈര്ബാണൈര്ഭൃശം ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
അതിനുശേഷം ഭീഷ്മൻ, ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ളവന്റെ കൂർമമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വളരെ വേദനപ്പെട്ട്, ലഘുഹാസത്തോടെ ദുഃശാസനനോട് പറഞ്ഞു.
വജ്രാശനിസമസ്പര്ശാഃ സുപുങ്ഖാഃ സുപ്രതേജനാഃ । സുമുക്താ അവ്യവച്ഛിന്നാ നേമേ ബാണാഃശിഖണ്ഡിനഃ
ഇവ കനത്തതും നന്നായി കുത്തിയതുമായ, വജ്രംപോലെയുള്ള തീവ്രതയുള്ള അമ്പുകൾ; ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ ഇതല്ല.
നികൃന്തമാനാ മര്മാണി ദൃഢാവരണഭേദിനഃ । സുസലാ ഇവ മേ ധ്നന്തി നേമേ ബാണഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
വലിച്ചെറിയുന്ന കുന്തംപോലെ, ഇവ എന്റെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ കുത്തിത്തുളച്ച് കഠിനമായ കാവചം തകർത്ത് വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
വജ്രദണ്ഡസമസ്പര്ശാ വജ്രവേഗദുരാസദാഃ । മമ പ്രാണാനാരുജന്തി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
വജ്രദണ്ഡംപോലുള്ള സ്പർശവും വജ്രത്തിന്റെ വേഗവും ഉള്ള ഇവ, എന്റെ ജീവൻ വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
നാശയന്തീവ മേ പ്രാണാന്യമദൂതാ ഇവാഗതാഃ । ഗദാപരിഘസംസ്പര്ശാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
യമദൂതന്മാർപോലെ എത്തി, ഇവ എന്റെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; ഗുരുതരമായ ഗദയും ഇരുമ്പുകൊലുംപോലെയുള്ള സ്പർശം—ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
ഭുജഗാ ഇവ സംക്രുദ്ധാ ലേലിഹാനാ വിഷോല്ബണാഃ। സമാവിശന്തി മര്മാണി നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
കോപത്തോടെ വിഷം തുപ്പുന്ന പാമ്പുകൾപോലെ, ഇവ എന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കടന്ന് വേദനിപ്പിക്കുന്നു; ഇവ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല.
അര്ജുനസ്യ ഇമേ ബാണാ നേമേ ബാണാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ । കൃന്തന്തി മമ ഗാത്രാണി മാഘമാം സേഗവാ ഇവ
ഇവ അർജുനന്റെ അമ്പുകളാണ്, ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകൾ അല്ല; മരച്ചില്ലു വെട്ടുന്ന കുരുവാളിപോലെ ഇവ എന്റെ അവയവങ്ങൾ മുറിക്കുന്നു.
സര്വേ ഹ്യപി ന മേ ദുഃഖം കുര്യുരന്യേ നരാധിപാഃക । വീരം ഗാണ്ഡീവധന്വാനമൃതേ ജിഷ്ണും കപിധ്വജമ്
മറ്റു രാജാക്കന്മാരിൽ ആരും എന്നെ വേദനിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള വീരനായ ജിഷ്ണുവും കപിധ്വജവുമാണ് അതിന് മാത്രം കഴിയുക.
ഇതി ബ്രുവഞ്ഛാന്തനവോ ദിധക്ഷുരിവ പാണ്ഡവമ് । ശക്തിം ഭീഷ്മഃ സ പാര്ഥായ തതശ്ചിക്ഷേപ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, പാണ്ഡവനെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുപോലെ, പാർത്ഥനോട് ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു.
താമസ്യ വിശിഖൈശ്ഛിത്ത്വാ ത്രിധാ ത്രിഭിരപാതയത്। പശ്യതാം കുരുവീരാണാം സര്വേഷാം തത്ര ഭാരത
അർജുനൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ ശൂലം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാക്കി മുറിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി; കുരുവീരന്മാർ എല്ലാം അതു കണ്ടുനിന്നു.
ചര്മാഥാദത്ത ഗാങ്ഗേയോ ജാതരൂപപരിഷ്കൃതമ് । ഖങ്ഗം ചാന്യതരപ്രേപ്സുര്മൃത്യോരഗ്രേ ജയായ വാ
അതിനുശേഷം ഗംഗാപുത്രൻ പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കവചവും വാളും എടുത്തു, ജയമോ മരണമോ തേടി മുന്നോട്ട് വന്നു.
തസ്യ തച്ഛതധാ ചര്മ വ്യധമത്സായകൈസ്തഥാ । രഥാദനവരൂഢസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അവൻ രഥത്തിൽ നിന്നുനിൽക്കുമ്പോൾ, അർജുനന്റെ അമ്പുകൾ ആ കവചം നൂറു തുണ്ടാക്കി തകർത്തു; അതു കണ്ടവർക്ക് അത്ഭുതം തോന്നി.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സ്വാന്യനീകാന്യചോദയത്। അഭിദ്രവത ഗാങ്ഗേയം മാ വോഽസ്തു ഭയമണ്വപി
അതിനുശേഷം രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സൈന്യത്തോട് ഉത്സാഹം നൽകി: 'ഗംഗാപുത്രനെ ആക്രമിക്കൂ; ഒരു ചെറിയ ഭയവും നിങ്ങൾക്കുണ്ടാകരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.