തതസ്തസ്മിന്ക്ഷണേ രാജംശ്ചോദിതോ വാനരധ്വജഃ । സധ്വജം സരഥം സാശ്വം ഭീഷ്മമന്തര്ദധേ ശരൈഃ
അന്നേരം, രാജാവേ, വാനരധ്വജനായ അർജുനൻ ഉത്സാഹംകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെയും അവന്റെ പതാകയെയും രഥത്തെയും കുതിരകളെയും തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മറച്ചു.
സ ചാപി കുരുമുഖ്യാനാമൃഷഭഃ പാണ്ഡവേരിതാന്। സരവ്രതൈഃ ശരവ്രാതാന്ബഹുധാ വിദുധാവ താന്
പാണ്ഡവർക്കു ശത്രുവായ കുരുവീര്യശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ, കുരുക്കളുടെ അമ്പുകളുടെ മഴ പലവിധത്തിൽ ചിതറിച്ചു.
തതഃ പാഞ്ചാലരാജശ്ച ധൃഷ്ടകേതുശ്ച വീര്യവാന് । പാണ്ഡവോ ഭീമസേനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ
അതിനുശേഷം, പാഞ്ചാളരാജാവും ധൃഷ്ടകേതുവും വീരനായ ഭീമസേനനും പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും,
യമൌ ച ചേകിതാനശ്ച കേകയാഃ പഞ്ച ചൈവ ഹ । സാത്യകിശ്ച മഹാബാഹുഃ സൌഭദ്രോഽഥ ഘടോത്കചഃ
യമജന്മാക്കളും ചേകിതാനനും, അഞ്ചു കേക്കയ സഹോദരന്മാരും, മഹാബാഹുവായ സാത്യകിയും, സുഭദ്രാപുത്രനായ അഭിമന്യുവും, ഘടോൽക്കചനും,
ദ്രൌപദേയാഃ ശിഖണ്ഡീ ച കുന്തിഭോജശ്ച വീര്യവാന് । വിരാടശ്ച മഹാരാജ പാണ്ഡവേയാ മഹാബലാഃ
ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും ശിഖണ്ഡിയും വീരനായ കുന്തിഭോജനും മഹാരാജാവായ വിരാടനും, പാണ്ഡുവംശത്തിലെ മഹാബലികൾ,
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പീഡിതാ ഭീഷ്മസായകൈഃ । സമുദ്ധൃതാഃ ഫല്ഗുനേന നിമഗ്നാഃ ശോകസാഗരേ
ഇവരും മറ്റു പലരും ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടി, ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നപ്പോൾ അർജുനൻ അവരെ രക്ഷിച്ചു.
തതഃ ശിഖണ്ഡീ വേഗേന പ്രഗൃഹ്യ പരമായുധമ്। ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ രക്ഷ്യമാണഃ കിരീടിനാ
അപ്പോൾ ശിഖണ്ഡി വേഗത്തിൽ തന്റെ ശക്തമായ ആയുധം എടുത്ത്, കിരീടധാരിയായ അർജുനന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തതോഽസ്യാനുചരാന്ഹത്വാ സര്വാന്രണവിഭാഗവിത് । ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ ബീഭത്സുരപരാജിതഃ
പോരിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്ന, ജയിക്കപ്പെടാത്ത ഭീമസേനൻ, ഭീഷ്മന്റെ അനുചരന്മാരെ എല്ലാം സംഹരിച്ച്, നേരെ ഭീഷ്മനെ ആക്രമിക്കാൻ ഓടി.
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ । വിരാടോ ദ്രുപദശ്ചൈവ മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ
സാത്യകിയും ചേകിതാനനും പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വിരാടനും ദ്രുപദനും, മാദ്രിദേവിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും,
ദുദ്രുവുര്ഭീഷ്മമേവാജൌ രക്ഷിതാ ദൃഢധന്വനാ । അഭിമന്യുശ്ച സമരേ ദ്രൌപദ്യാഃ പഞ്ച ചാത്മജാഃ
അവർ എല്ലാവരും ദൃഢമായ ധനുസ്സുള്ള അർജുനന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു; അഭിമന്യുവും, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരും അങ്ങിനെ തന്നെ.
ദദൃശുഃ സമരേ ഭീഷ്മം സമുദ്യതമഹായുധമ് । തേ സര്വേ ദൃഢധന്വാനഃ സംയുഗേഷ്വപലായിനഃ
അവർ എല്ലാവരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീഷ്മനെ വലിയ ആയുധം ഉയർത്തിയ നിലയിൽ കണ്ടു; അവർ എല്ലാവരും ദൃഢമായ ധനുസ്സുള്ളവരും പോരിൽ പിൻവാങ്ങാത്തവരുമായിരുന്നു.
ബഹുധാ ഭീഷ്മമാനര്ച്ഛുര്മാര്ഗണൈഃ ക്ഷതമാര്ഗണൈഃ । വിധൂയ താന്ബാണഗണാന്യേ മുക്താഃ പാര്ഥിവോത്തമൈഃ
അവർ ഭീഷ്മനെ പലവിധത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആദരിച്ചു, അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരിക്കേൽപ്പിച്ചു; എന്നാൽ ഭീഷ്മൻ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിട്ടുവിട്ട ആ അമ്പമേഘങ്ങൾ എല്ലാം തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
പാണ്ഡവാനാമദീനാത്മാ വ്യഗാഹത വരൂഥിനീമ് । ചക്രേ ശരവിഘാതം ച ക്രീഡന്നിവ പിതാമഹഃ
ഭീഷ്മൻ ഭയമില്ലാതെ പാണ്ഡവസൈന്യത്തിൽ കയറി, കളിയാടുന്നപോലെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരെ ആക്രമിച്ചു.
നാഭിസംധത്ത പാഞ്ചാല്യേ സ്മയമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । സ്ത്രീത്വം തസ്യാനുസംസ്മൃത്യ ഭീഷ്മോ ബാണാഞ്ശിഖണ്ഡിനേ
ഭീഷ്മൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ശിഖണ്ഡിയുടെ സ്ത്രീസ്വഭാവം ഓർത്ത്, പാഞ്ചാളനിൽ അമ്പുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടില്ല.
ജഘാന ദ്രുപദാനീകേ രഥാന്സപ്ത മഹാരഥഃ । തതഃ കിലകിലാശബ്ദഃ ക്ഷണേന സമഭൂത്തദാ
മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ ദ്രുപദന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഏഴു രഥങ്ങളെ സംഹരിച്ചു; ഉടനെ വലിയ ശബ്ദം അങ്ങോട്ട് ഉയർന്നു.
മത്സ്യപാഞ്ചാലചേദീനാം തമേകമഭിധാവതാമ് । തേ നരാശ്വരഥവ്രാതൈര്മാര്ഗണൈശ്ച പരംതപ
മത്സ്യ, പാഞ്ചാള, ചേദിരാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങൾ, പുരുഷന്മാരും കുതിരകളും രഥങ്ങളും അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി ഭീഷ്മനെ ഒറ്റയ്ക്ക് ആക്രമിക്കാൻ ഓടി.
തമേകം ഛാദയാമാസുര്മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ് । ഭീഷ്മം ഭാഗീരഥീപുത്രം പ്രതപന്തം രണേ രിപൂന്
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിച്ച ഭഗീരഥിപുത്രനായ ഭീഷ്മനെ, ആ സൈന്യങ്ങൾ മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
തതസ്തസ്യ ച തേഷാം ച യുദ്ധേ ദേവാസുരോപമേ । കിരീടീ ഭീഷ്മമാനര്ച്ഛ പുരസ്കൃത്യ ശിഖണ്ഡിനമ്
അപ്പോൾ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോരാടുന്നതുപോലെയുള്ള ആ യുദ്ധത്തിൽ, കിരീടധാരിയായ അർജുനൻ ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഭീഷ്മനെ ആദരിച്ചു.
ഏവം തേ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ പുരസ്കൃത്യ ശിഖണ്ഡിനമ് । വിവ്യധുഃ സമരേ ഭീഷ്മം പരിവാര്യ സമന്തതഃ
അങ്ങനെ പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ഭീഷ്മനെ ചുറ്റി സമരത്തിൽ എല്ലാതരത്തിലും ആക്രമിച്ചു.
ശതഘ്നീഭിഃ സുഘോരാഭിഃ പരിഘൈശ്ച പരശ്വഥൈഃ । മുദ്ഗരൈര്മുസലൈഃ പ്രാസൈഃ ക്ഷേപണീയൈശ്ച സര്വശഃ
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശതഘ്നികൾ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകൾ, കുരുവാളികൾ, വലിയ മുത്തികൾ, ഉരുക്കു കല്ലുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, വിവിധതരം എറിയുന്ന ആയുധങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്,
ശരൈഃ കനകപുങ്ഖൈശ്ച ശക്തിതോമരകമ്പനൈഃ । നാരാചൈര്വത്സദന്തൈശ്ച ഭുശുണ്ഡീഭിശ്ച സര്വശഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അഗ്രമുള്ള അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, തുമരങ്ങൾ, കുന്തം പോലുള്ള ആയുധങ്ങൾ, ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ, കാളകുട്ടിയുടെ പല്ലുപോലുള്ള അമ്പുകൾ, വിവിധതരം ഭൂഷുണ്ഡികൾ എന്നിവകൊണ്ടും,
അതാഡയന്രണേ ഭീഷ്മം സഹിതാഃ സര്വസൃഞ്ജയാഃ । സ വിശീര്ണതനുത്രാമാഃ പീഡിതോ ബഹുഭിസ്തദാ
സഞ്ചയന്മാരും ചേർന്ന് ഭീഷ്മനെ യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു; ഭീഷ്മന്റെ ശരീരം പല സ്ഥലങ്ങളിലും കുത്തേറ്റ് വേദനിച്ചു.
ന വിവ്യഥേ തദാ ഭീഷ്മോ ഭിദ്യമാനേഷു മര്മസു । സംദീപ്തശരചാപാഗ്നിരസ്ത്രപ്രസൃതമാരുതഃ
അത്രേയും വേദനയുണ്ടായിട്ടും ഭീഷ്മൻ ഒട്ടും ഭയപ്പെട്ടില്ല; അവന്റെ വില്ലും അമ്പുകളും തീപോലെ ജ്വലിച്ചു, ആയുധങ്ങളുടെ കാറ്റ് ശക്തമായി വീശി.
നേമിനിര്ഹ്രാദസംതാപോ മഹാസ്ത്രോദയപാവകഃ । ചിത്രചാപമഹാജ്വാലോ വീരക്ഷയമഹേന്ധനഃ
വലിയ ആയുധങ്ങളുടെ തീപോലും, അത്ഭുതകരമായ വില്ല് വലിയ ജ്വാലയായും, വീരന്മാരുടെ നാശം ഇന്ധനമായും ഭീഷ്മൻ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
യുഗാന്താഗനിസമപ്രഖ്യഃ പരേഷാം സമപദ്യത । നിവൃത്യ രഥസങ്ഘാനാമന്തരേണ വിനിഃസൃതഃ
യുഗാന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലുള്ള ഭീഷ്മൻ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായിത്തീർന്നു; രഥങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരികയും മുന്നോട്ട് പോവുകയും ചെയ്തു.
ദൃശ്യതേ സ്മ നേരന്ദ്രാണാം പുനര്മധ്യഗതശ്ചരന് । തതഃ പാഞ്ചാലരാജം ച ധൃഷ്ടകേതുമതീത്യ ച
അവൻ രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിലേക്ക് വീണ്ടും കടന്ന്, പാഞ്ചാല രാജാവിനെയും ധൃഷ്ടകേതുവിനെയും സമീപിച്ചു.
പാണ്ഡവാനീകിനീമധ്യമാസസാദ വിശാംപതേ। തതഃ സാത്യകിഭീമൌ ച പാണ്ഡവം ച ധനഞ്ജയമ്
പാണ്ഡവസേനയുടെ നടുവിൽ ഭീഷ്മൻ എത്തി; പിന്നെ സാത്യകിയും ഭീമനും പാണ്ഡവനായ ധനഞ്ജയനും,
ദ്രുപദം ച വിരാടം ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ച പാര്ഷതമ് । ഭീമഘോഷൈര്മഹാവേഗൈര്മര്മാവരണഭേദിഭിഃ
ദ്രുപദനും വിരാടനും പൃഷ്ടപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, ശക്തമായ, ഉരുണ്ട ശബ്ദമുള്ള, വേഗതയുള്ള, കാവചം തുളയ്ക്കുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട്,
ഷഡേതാന്നിശിതൈര്ഭീഷ്മഃ പ്രവിവ്യാധോത്തകൈഃ ശരൈഃ । തസ്യ തേ നിശിതാന്ബാണാത്സന്നിവാര്യ മഹാരഥാഃ
ഈ ആറു വീരന്മാരെയും ഭീഷ്മൻ രഥത്തിൽ നിന്നുള്ള കൂർച്ചുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; എന്നാൽ ആ മഹാരഥന്മാർ ഭീഷ്മന്റെ കൂർച്ചുള്ള അമ്പുകൾ തടഞ്ഞു.
ദശഭിര്ദശഭിര്ഭീഷ്മമര്ദയാമാസുരോജസാ । ശിഖണ്ഡീ തു മഹാബാണാന്യാന്മുമോച മഹാരഥഃ
പത്തുവീതം അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവർ ശക്തിയായി ഭീഷ്മനെ ആക്രമിച്ചു; അതേസമയം മഹാരഥനായ ശിഖണ്ഡി വലിയ അമ്പുകൾ വിട്ടു.