താവകാംസ്തവ പുത്രാംശ്ച യോധയന്തി പ്രഹൃഷ്ടവത്। സേനാപതിസ്തു സമരേ പ്രാഹ സേനാം മഹാരഥഃ
നിന്റെ സൈന്യവും മക്കളും സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തു. അപ്പോൾ സേനാധിപൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സൈന്യത്തോട് സംസാരിച്ചു.
അഭിദ്രവത ഗാങ്ഗേയം സോമകാഃ സൃഞ്ജയൈഃ സഹ । സേനാപതിവചഃ ശ്രുത്വാ സോമകാഃ സൃഞ്ജയാശ്ച തേ
'സോമകന്മാരേ, ശ്രിഞ്ചയന്മാരോടൊപ്പം ഗംഗാപുത്രനെ ആക്രമിക്കൂ!' എന്ന സേനാധിപന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, സോമകന്മാരും ശ്രിഞ്ചയന്മാരും
അഭ്യദ്രവന്ത ഗാങ്ഗേയം ശരവൃഷ്ട്യാ സമാഹതാഃ । വധ്യമാനസ്തതോ രാജന്പിതാ ശാന്തനവസ്തവ
അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ തകർന്ന്, അവർ ഗംഗാപുത്രനോടു നേരെ ഓടി. രാജാവേ, അപ്പോൾ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ നിങ്ങളുടെ അച്ഛൻ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.
അമര്ഷവശമാപന്നോ യോധയാമാസ സൃഞ്ജയാന്। തസ്യ കീര്തിമതസ്താത പുരാ രാമേണ ധീമതാ
കോപം പിടിച്ചെടുത്ത്, അദ്ദേഹം ശ്രീഞ്ജയന്മാരെ നേരെ യുദ്ധം ചെയ്തു. അപ്പാ, പുരാതനകാലത്ത് ആ പ്രശസ്തനായ ഭീഷ്മൻ ബുദ്ധിമാൻ രാമനിൽ നിന്ന് ആയുധ വിദ്യ പഠിച്ചിരുന്നു.
സംപ്രദത്താഽസ്ത്രശിക്ഷാ വൈ പരാനീകവിനാശനീ । സ താം വിദ്യാമധിഷ്ഠായ കുര്വന്തപരബലക്ഷയമ്
ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ആയുധവിദ്യ അദ്ദേഹത്തിന് പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു. ആ വിദ്യയിൽ ആശ്രയിച്ച്, ഭീഷ്മൻ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഹന്യഹനി പാര്ഥാനാം വൃദ്ധഃ കുരുപിതാമഹഃ । ഭീഷ്മോ ദശസഹസ്രാണി ജഘാന പരവീരഹാ
പ്രതിദിനം, വയസ്സായ കുരുവംശത്തിന്റെ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മൻ പാണ്ഡവരുടെ പത്ത് ആയിരം പേരെ വീഴ്ത്തി.
തസ്മിംസ്തു ദശമേ പ്രാപ്തേ ദിവസേ ഭരതര്ഷഭ । ഏകോ ഭീഷ്മോ ഹി മത്സ്യേഷു പാഞ്ചാലേഷു ച സംയുഗേ
പത്താം ദിവസം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ഭീഷ്മൻ ഒരാളായി മാത്രം മത്സ്യന്മാരെയും പാഞ്ചാലന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടു.
ഗജാശ്വമമിതം ഹത്വാ ഹത്വാ സപ്ത മഹാരഥാന് । ഹത്വാ പഞ്ചസഹസ്രാണി രഥാനാം പ്രതിപാമഹഃ
അനവധി ആനകളെയും കുതിരകളെയും കൊല്ലുകയും, ഏഴു മഹാരഥന്മാരെ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു. പിതാമഹൻ ആയ ഭീഷ്മൻ അഞ്ചായിരം രഥങ്ങളെയും സംഹരിച്ചു.
നരാണാം ച മഹായുദ്ധേ സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ । ദന്തിനാം ച സഹസ്രാണി ഹയാനാമയുതം പുനഃ
ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ, പതിനാലായിരം മനുഷ്യരെയും ആയിരം ആനകളെയും പത്തായിരം കുതിരകളെയും വീണ്ടും ഭീഷ്മൻ വീഴ്ത്തി.
ശിക്ഷബലേന ന്യഹനത്പിതാ തവ വിശാംപതേ । തതഃ സര്വമഹീപാനാം ക്ഷപയിത്വാ വരൂഥിനീമ്
തന്റെ പരിശീലനശക്തിയാൽ നിങ്ങളുടെ അച്ഛൻ അവരെ സംഹരിച്ചു. അതിനുശേഷം എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും മികച്ച സൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു.
വിരാടസ്യ പ്രിയോ ഭ്രാതാ ശതാനീകോ നിപാതിതഃ। ശതാനീകം ച സമരേ ഹത്വാ ഭീഷ്മഃ പ്രതാപവാന്
വിരാടന്റെ പ്രിയ സഹോദരനായ ശതാനീകൻ വീണു. സമരത്തിൽ ശതാനീകനെ സംഹരിച്ച ശേഷം, ഭീഷ്മൻ അതിവീര്യത്തോടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സഹസ്രാണി മഹാരാജ രാജ്ഞാം ഭല്ലൈരപാതയത്। ഉദ്വിഗ്നാഃ സമരേ യോധാ വിക്രോശന്തി ധനഞ്ജയമ്
മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരെ വീഴ്ത്തി. യുദ്ധത്തിൽ വിഷമിച്ച യോദ്ധാക്കൾ ധനഞ്ജയനെ വിളിച്ചു.
യേ ച കേചന പാര്ഥാനാമഭിയാതാ ധനഞ്ജയമ് । രാജാനോ ഭീഷ്മമാസാദ്യ ഗതാസ്തേ യമസാദനമ്
പാണ്ഡവരിൽ ആരെങ്കിലും ധനഞ്ജയനോടു ചേർന്ന് മുന്നോട്ട് പോയാൽ, അവർ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ടപ്പോൾ യമലോകത്തെത്തുകയായിരുന്നു.
കിരന്ദശ ദിശോ ഭീഷ്മഃ ശരജാലൈഃ സമന്തതഃ । അതീത്യ സേനാം പാര്ഥാനാമവതസ്ഥേ ചമൂമുഖേ
ഭീഷ്മൻ എല്ലാ ദിശകളും അമ്പുകളുടെ ജാലകത്തോടെ മൂടി; പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ കടന്ന്, മുന്നിലെ നിരയിൽ നിലകൊണ്ടു.
സ കൃത്വാ സുമഹത്കര്മ തസ്മിന്വൈ ദശമേഽഹനി। സേനയോരന്തരേ തിഷ്ഠന്പ്രഗൃഹീതശരാസനഃ
ആ പത്താം ദിവസം മഹത്തായ വീര്യം കാട്ടി, രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ അമ്പും വില്ലും പിടിച്ച് ഭീഷ്മൻ നിലകൊണ്ടു.
ന ചൈനം പാര്ഥിവാഃ കേചിച്ഛക്താ രാജന്നിരീക്ഷിതുമ് । മധ്യം പ്രാപ്തം യഥാ ഗ്രീഷ്മേ തപന്തം ഭാസ്കരം ദിവി
രാജാവേ, ആ നടുവിൽ നിന്ന ഭീഷ്മനെ, വേനലിൽ ആകാശത്ത് കത്തുന്ന സൂര്യനെ പോലെ, ആരും നോക്കാൻ പോലും ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
യഥാ ദൈത്യചമൂം ശക്രസ്താപയാമാസ സംയുഗേ । തഥാ ഭീഷ്മഃ പാണ്ഡവേയാംസ്താപയാമാസ ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ദൈത്യസൈന്യത്തെ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചുവോ, അതുപോലെ ഭീഷ്മൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ കഠിനമായി പീഡിപ്പിച്ചു, ഭാരത.
തഥാ ചൈനം പരാക്രാന്തമാലോക്യ മധുസൂദനഃ। ഉവാച ദേവകീപുത്രഃ പ്രീയമാണോ ധനഞ്ജയമ്
അങ്ങനെ ഭീഷ്മൻ ശക്തിയോടെ മുന്നേറുന്നത് കണ്ടു, മധുസൂദനൻ ആയ ദേവകിപുത്രൻ സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയനോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷ ശാന്തനവോ ഭീഷ്മഃ സേനയോരന്തരേ സ്ഥിതഃ । സന്നിഹത്യ ബലാദേനം വിജയസ്തേ ഭവിഷ്യതി
ഇവൻ ശാന്തനുവിന്റെ മകനായ ഭീഷ്മൻ, രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ശക്തിയാൽ ഇവനെ ജയിച്ചാൽ, നിന്റെ വിജയമുറപ്പാണ്.
ബലാത്സംസ്തമ്ഭയസ്വൈനം യത്രൈഷാ ഭിദ്യതേ ചമൂഃ । ന ഹി ഭീഷ്മശരാനന്യഃ സോഢുമുത്സഹതേ വിഭോ
ശക്തിയാൽ ഇവനെ തടയണം, ഈ നിര തകർന്നിടത്താണ്. മഹാബലശാലിയേ, ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾക്ക് മറ്റാരും താങ്ങാൻ കഴിയില്ല.
തതസ്തസ്മിന്ക്ഷണേ രാജംശ്ചോദിതോ വാനരധ്വജഃ । സധ്വജം സരഥം സാശ്വം ഭീഷ്മമന്തര്ദധേ ശരൈഃ
അന്നേരം, രാജാവേ, വാനരധ്വജനായ അർജുനൻ ഉത്സാഹംകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെയും അവന്റെ പതാകയെയും രഥത്തെയും കുതിരകളെയും തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മറച്ചു.
സ ചാപി കുരുമുഖ്യാനാമൃഷഭഃ പാണ്ഡവേരിതാന്। സരവ്രതൈഃ ശരവ്രാതാന്ബഹുധാ വിദുധാവ താന്
പാണ്ഡവർക്കു ശത്രുവായ കുരുവീര്യശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ, കുരുക്കളുടെ അമ്പുകളുടെ മഴ പലവിധത്തിൽ ചിതറിച്ചു.
തതഃ പാഞ്ചാലരാജശ്ച ധൃഷ്ടകേതുശ്ച വീര്യവാന് । പാണ്ഡവോ ഭീമസേനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ
അതിനുശേഷം, പാഞ്ചാളരാജാവും ധൃഷ്ടകേതുവും വീരനായ ഭീമസേനനും പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും,
യമൌ ച ചേകിതാനശ്ച കേകയാഃ പഞ്ച ചൈവ ഹ । സാത്യകിശ്ച മഹാബാഹുഃ സൌഭദ്രോഽഥ ഘടോത്കചഃ
യമജന്മാക്കളും ചേകിതാനനും, അഞ്ചു കേക്കയ സഹോദരന്മാരും, മഹാബാഹുവായ സാത്യകിയും, സുഭദ്രാപുത്രനായ അഭിമന്യുവും, ഘടോൽക്കചനും,
ദ്രൌപദേയാഃ ശിഖണ്ഡീ ച കുന്തിഭോജശ്ച വീര്യവാന് । വിരാടശ്ച മഹാരാജ പാണ്ഡവേയാ മഹാബലാഃ
ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും ശിഖണ്ഡിയും വീരനായ കുന്തിഭോജനും മഹാരാജാവായ വിരാടനും, പാണ്ഡുവംശത്തിലെ മഹാബലികൾ,
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പീഡിതാ ഭീഷ്മസായകൈഃ । സമുദ്ധൃതാഃ ഫല്ഗുനേന നിമഗ്നാഃ ശോകസാഗരേ
ഇവരും മറ്റു പലരും ഭീഷ്മന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടി, ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നപ്പോൾ അർജുനൻ അവരെ രക്ഷിച്ചു.
തതഃ ശിഖണ്ഡീ വേഗേന പ്രഗൃഹ്യ പരമായുധമ്। ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ രക്ഷ്യമാണഃ കിരീടിനാ
അപ്പോൾ ശിഖണ്ഡി വേഗത്തിൽ തന്റെ ശക്തമായ ആയുധം എടുത്ത്, കിരീടധാരിയായ അർജുനന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തതോഽസ്യാനുചരാന്ഹത്വാ സര്വാന്രണവിഭാഗവിത് । ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ ബീഭത്സുരപരാജിതഃ
പോരിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്ന, ജയിക്കപ്പെടാത്ത ഭീമസേനൻ, ഭീഷ്മന്റെ അനുചരന്മാരെ എല്ലാം സംഹരിച്ച്, നേരെ ഭീഷ്മനെ ആക്രമിക്കാൻ ഓടി.
സാത്യകിശ്ചേകിതാനശ്ച ധൃഷ്ടദ്യുമ്നശ്ച പാര്ഷതഃ । വിരാടോ ദ്രുപദശ്ചൈവ മാദ്രീപുത്രൌ ച പാണ്ഡവൌ
സാത്യകിയും ചേകിതാനനും പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വിരാടനും ദ്രുപദനും, മാദ്രിദേവിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും,
ദുദ്രുവുര്ഭീഷ്മമേവാജൌ രക്ഷിതാ ദൃഢധന്വനാ । അഭിമന്യുശ്ച സമരേ ദ്രൌപദ്യാഃ പഞ്ച ചാത്മജാഃ
അവർ എല്ലാവരും ദൃഢമായ ധനുസ്സുള്ള അർജുനന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു; അഭിമന്യുവും, ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരും അങ്ങിനെ തന്നെ.