തഥൈവ ച ചമൂം സര്വാം പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । അപ്രൈഷീത്സ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പരലോകായ മാരിഷ
അതുപോലെ തന്നെ, ആ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ, പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മറ്റുലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തഥൈവ പാണ്ഡവാ രാജന്സൈന്യേന മഹതാ വൃതാഃ । ഭീഷ്മം സംഛാദയാമാസുര്മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അതുപോലെ, മഹാരാജാവേ, വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ, ഭീഷ്മനെ മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
സ സമന്താത്പരിവൃതോ ഭീഷ്മോ ഹി ഭരതര്ഷഭ । നിര്ദദാഹ രണേ ശൂരാന്വനേ വഹ്നിരിവ ജ്വലന്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ചുറ്റപ്പെട്ട്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാട്ടുതീ പോലെ വീരന്മാരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ തവ പുത്രസ്യ പൌരുഷമ് । അയോധയച്ച യത്പാര്ഥം ജുഗോപ ച പിതാമഹമ്
അവിടെ, നിന്റെ മകന്റെ വീര്യം അത്ഭുതമായി ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അർജുനനോട് പോരാടി, പിതാമഹനെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
കര്മണാ തേന സമരേ തവ പുത്രസ്യ ധന്വിനഃ । ദുഃശാസനസ്യ തുതുഷുഃ സര്വേ ലോകാ മഹാത്മനഃ
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മകൻ, ധനുര്ധരിയായ ദുഃശാസനൻ ചെയ്ത അതിർത്തികടന്ന പ്രവൃത്തിക്ക് എല്ലാ ലോകവും ആ മഹാത്മാവിനെ പ്രശംസിച്ചു.
യദേകഃ സമരേ പാര്ഥാന്സാനുഗാന്സമയോധയത് । ന ചൈനം പാണ്ഡവാ യുദ്ധേ വാരയാമാസുരുല്ബണമ്
യുദ്ധത്തിൽ ഒരുവൻ തന്നെ പാണ്ഡവന്മാരെയും അവരുടെ അനുചരന്മാരെയും നേരിട്ടു പോരാടിയപ്പോൾ, ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവർ അവനെ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ദുഃശാസനേന സമരേ രഥിനോ വിരഥീകൃതാഃ । സാദിനശ്ച മഹേഷ്വാസാ ഹസ്തിനശ്ച മഹാബലാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസനൻ രഥികളെയും കുതിരപ്പടയാളികളെയും, ശക്തരായ ആനകളെയും രഥരഹിതരാക്കി.
വിനിര്ഭിന്നാഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നിപേതുര്വസുധാതലേ । ശരാതുരാസ്തഥൈവാന്യേ ദന്തിനോ വിദ്രുതാ ദിശഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തേറ്റവർ ഭൂമിയിൽ വീണു; അമ്പുകളിൽ പരിക്കേറ്റ മറ്റു ചിലർ ആനകളുമായി ഭയന്ന് വിവിധ ദിശകളിലേക്ക് ഓടി.
യഥാഗ്നിരിന്ധനം പ്രാപ്യ ജ്വലേദ്ദീപ്താര്ചിരുല്ബണമ് । തഥാ ജജ്വാല പുത്രസ്തേ പാണ്ഡുസേനാം വിനിര്ദഹന്
അഗ്നി ഇന്ധനം കിട്ടുമ്പോൾ എങ്ങനെ കത്തുന്നുവോ, അതുപോലെ നിന്റെ മകൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു.
തം ഭാരതമഹാമാത്രം പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । ജേതും നോത്സഹതേ കശ്ചിന്നാഭ്യുദ്യാതും കഥംചന
ഭാരതകുലത്തിലെ ആ മഹാമാത്രനെ ജയിക്കാനും സമീപിക്കാനും പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികളിൽ ആരും ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
ഋതേ മഹേന്ദ്രതനയാച്ഛ്വേതാശ്വാത്കൃഷ്ണസാരഥേഃ । സ ഹി തം സമരേ രാജന്നിര്ജിത്യ വിജയോഽര്ജുനഃ
മഹേന്ദ്രന്റെ മകനായ ശ്വേതാശ്വരഥിയായ അർജുനൻ, കൃഷ്ണൻ സാരഥിയായവൻ, രാജാവേ, സമരത്തിൽ അവനെ ജയിച്ച് വിജയം നേടിയത് ഒരുവൻ മാത്രമാണ്.
ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ സര്വസൈന്യസ്യ പശ്യതഃ । വിജിതസ്തവ പുത്രോഽപി ഭീഷ്മബാഹുവ്യപാശ്രയഃ
സൈന്യത്തിലെ എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ ഭീഷ്മനേയ്ക്ക് നേരെ അവൻ നേരിട്ട് ചാർജ്ജ് ചെയ്തു; ഭീഷ്മന്റെ കൈകളിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന നിന്റെ മകനും അവിടെ തോറ്റു.
പുനഃ പുനഃ സമാശ്വസ്യ പ്രായുധ്യത മദോത്കടഃ । അര്ജുനസ്തു രണേ രാജന്യോധയന്സംവ്യരാജത
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ധൈര്യം കണ്ടെത്തി ഉഗ്രമായി യുദ്ധം ചെയ്തു; എന്നാൽ അർജുനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാരെ നേരിട്ട് പോരാടുമ്പോൾ പ്രകാശിച്ചു.
ശിഖണ്ഡീ തു രണേ രാജന്വിവ്യാധൈവ പിതാമഹമ് । ശരൈരശനിസംസ്പര്ശൈസ്തഥാ സര്പവിഷോപമൈഃ
രാജാവേ, ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹനെ അശനിയുടെ സ്പർശംപോലും പാമ്പിന്റെ വിഷംപോലും ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി.
ന ച സ്മ തേ രുജം ചക്രുഃ പിതുസ്തവ ജനേശ്വര । സ്മയ്രമാനസ്തു ഗാങ്ഗേയസ്താന്ബാണാഞ്ജഗൃഹേ തദാ
എന്നാൽ, മനുഷ്യരുടെ ഇശ്വരനായ രാജാവേ, ആ അമ്പുകൾ നിന്റെ അച്ഛനു യാതൊരു വേദനയും ഉണ്ടാക്കിയില്ല; ഗംഗാപുത്രൻ അപ്പോൾ പുഞ്ചിരിയോടെ ആ അമ്പുകൾ സ്വീകരിച്ചു.
ഉഷ്ണാര്തോ ഹി നരോ യദ്വജ്ജലധാരാഃ പ്രതീച്ഛതി । തഥാ ജഗ്രാഹ ഗാങ്ഗേയഃ ശരധാരാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
ഉഷ്ണത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരാൾ വെള്ളധാരകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ഗംഗാപുത്രൻ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകളുടെ മഴയും ആസ്വദിച്ചു.
തം ക്ഷത്രിയാ മഹാരാജ ദദൃശുര്ഘോരമാഹവേ। ഭീഷ്മം ദഹന്തം സൈന്യാനി പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാം
മഹാരാജാവേ, ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യങ്ങളെ ഭീഷ്മൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം ക്ഷത്രിയന്മാർ കണ്ടു.
തതോഽബ്രവീത്തവ സുതഃ സര്വസൈന്യാനി മാരിഷ । അഭിദ്രവത സംഗ്രാമേ ഫല്ഗുനം സര്വതോ രണേ
അതിനുശേഷം, മാരിഷ, നിന്റെ മകൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളോടും പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ഫൽഗുനനെ ആക്രമിക്കൂ!'
ഭീഷ്മോ വഃ സമരേ സര്വാന്പായിഷ്യതി ധര്മവിത്। തദ്ഭയം സുമഹത്ത്യക്ത്വാ പാണ്ഡവാന്പ്രതി യുധ്യത
'ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന ഭീഷ്മൻ സമരത്തിൽ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കും; ആ വലിയ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരെ നേരെ പോരാടൂ.'
ഏഷ താലേന മഹതാ ഭീഷ്മസ്തിഷ്ഠതി പാലയന്। സര്വേഷാം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സമരേ ശര്മ വര്മ ച
'ഇവിടെ ഭീഷ്മൻ മഹാശക്തിയോടെ നിലകൊണ്ട്, സമരത്തിൽ എല്ലാ ധൃതരാഷ്ട്രന്മാരെയും സംരക്ഷിക്കുകയും കാവലെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.'
ദേവാ അപി സമുദ്യുക്താ നാലം ഭീഷ്മം സമാസിതുമ് । കിമു പാര്ഥാ മഹാത്മാനം മര്ത്യഭൂതാ മഹാബലാഃ
ദേവന്മാരും മുഴുവൻ തയ്യാറായിട്ടും ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ, മഹാത്മാക്കളും മഹാബലന്മാരുമായ പൃഥയുടെ മക്കൾ, മരണമുള്ളവർ, എങ്ങനെ നേരിടും?
തസ്മാദ്ദ്രവത മാ യോധാഃ ഫല്ഗുനം പ്രാപ്യ സംയുഗേ । അഹമദ്യ രണേ യത്തോ യോധയിഷ്യാമി പാണ്ഡവമ്
അതിനാൽ, യോദ്ധാക്കളേ, യുദ്ധത്തിൽ ഫൽഗുനനെ കണ്ടാൽ ഓടിപ്പോകരുത്; ഇന്ന് ഞാൻ മുഴുവൻ ശ്രമത്തോടെയും പാണ്ഡവനെ യുദ്ധത്തിൽ നേരിടും.
സഹിതഃ സര്വതോ യത്തൈര്ഭവദ്ഭിര്വസുധാധിപൈഃ । തച്ഛ്രുത്വാ തു വചോ രാജംസ്തവ പുത്രസ്യ ധന്വിനഃ
ഭൂമിയുടെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുമായ് ചേർന്ന് എല്ലാ ദിശകളിലും പരിശ്രമിക്കൂ; നിന്റെ വില്ലാളിയായ മകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ രാജാവേ, എല്ലാവരും കേട്ടു.
അര്ജുനം പ്രതി സംയത്താ ബലവന്തോ മഹാബലാഃ । തേ വിദേഹാഃ കലിങ്ഗാശ്ച ദാസേരകഗണാശ്ച ഹ
അർജുനനെ നേരിടാൻ ശക്തിയുള്ള വിദേഹരും കലിംഗരും ദാസേരകഗണങ്ങളും മുഴുവൻ തയ്യാറായി.
അഭിപേതുര്നിഷാദാശ്ച സൌവീരാശ്ച മഹാരണേ । ബാഹ്ലീകാ ദരദാശ്ചൈവ പ്രതീച്യോദീച്യമാലവാഃ
നിഷാദരും സൗവീരരും ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു; ബാഹ്ലീകർ, ദരദർ, പടിഞ്ഞാറിന്റെയും വടക്കിന്റെയും മാലവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
അഭീഷാഹാഃ ശൂരസേനാഃ ശിബയോഽഥ വസാതയഃ । സാല്വഃ ശകാസ്ത്രിഗര്താശ്ച അമ്ബഷ്ഠാഃ കേകയൌഃ സഹ
അഭീഷാഹർ, ശൂരസേനർ, ശിബികൾ, വസാതവർ, സാൽവൻ, ശകർ, ത്രിഗർതർ, അംബഷ്ടർ, കേക്കയന്മാർ ഇവരും ഒത്തുചേർന്നു മുന്നേറി.
അഭിപേതൂ രണേ പാര്ഥം പതങ്ഗാ ഇവ പാവകമ് । സ താന്സര്വാന്സഹാനീകാന്മഹാരാജ മഹാരഥാന്
അവർ പാർത്ഥനെ നേരെ അഗ്നിയിലേക്കു പറക്കുന്ന ചിറകുള്ള പുഴുക്കൾപോലെ യുദ്ധത്തിൽ ചാടിക്കയറി; മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ അർജുനനും തന്റെ സൈന്യങ്ങളോടും മഹാരഥന്മാരോടും കൂടി—
ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി സംചിന്ത്യ പ്രസംധായ ധനഞ്ജയഃ । സ തൈരസ്ത്രൈര്മഹാവേഗൈര്ദദാഹ സുമഹാബലഃ
ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഓർത്ത് അർജുനൻ അവയെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് പ്രയോഗിച്ചു; അതിനാൽ അതീവ വേഗമുള്ള ആ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മഹാബലനായവൻ അവരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
ശരപ്രതാപൈര്ബീഭത്സുഃ പതങ്ഗാനിവ പാവകഃ । തസ്യ ബാണസഹസ്രാണി സൃജതോ ദൃഢധന്വിനഃ
അർജുനൻ തന്റെ അമ്പുകളുടെ ശക്തിയാൽ തീയിൽ ചിതലാകുന്ന പുഴുക്കളെപ്പോലെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചു; അവൻ തന്റെ ശക്തമായ വില്ലിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ വിട്ടുവിടുമ്പോൾ,
ദീപ്യമാനമിവാകാശേ ഗാണ്ഡീവം സമദൃശ്യത। തേ ശരാര്താ മഹാരാജ വിപ്രകീര്ണമഹാധ്വജാഃ
അവന്റെ ഗാണ്ഡീവം ആകാശത്ത് തീപോലെ പ്രകാശിച്ചു; രാജാവേ, അർജുനന്റെ അമ്പുകളിൽ പെടുന്നവരുടെ വലിയ കൊടികൾ ചിതറിപ്പോയി.