നീതാനമന്യന്ത ജനാ ദൃഷ്ട്വാ ഭീഷ്മസ്യ വിക്രമമ് । ന കശ്ചിദേനം സമരേ പ്രത്യുദ്യാതി മഹാരഥഃ
ഭീഷ്മന്റെ വീര്യം കണ്ടു, ജനങ്ങൾ ആ യോദ്ധാക്കൾ കൊണ്ടുപോയി എന്ന് വിശ്വസിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ ഒരു മഹാരഥനും ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടുില്ല.
ഋതേ പാണ്ഡുസുതം വീരം ശ്വേതാശ്വം കൃഷ്ണസാരഥിമ് । ശിഖണ്ഡിനം ച സമരേ പാഞ്ചാല്യമമിതൌജസമ്
പാണ്ടുവിന്റെ ധൈര്യശാലിയായ മകനും വെള്ള കുതിരകളോടും കൃഷ്ണൻ സാരഥിയുമായവനും, ദൃപദപുത്രനായ ശക്തനായ ശിഖണ്ഡിയും ഒഴികെ.
ശിഖണ്ഡീ തു രണേ ഭീഷ്മമാസാദ്യ പുരുഷര്ഷഭമ് । ദശഭിര്നിശിതൈര്ഭല്ലൈരാജഘാന സ്തനാന്തരേ
ശിഖണ്ഡി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ച്, ആ മഹാനായ പുരുഷനെ പത്ത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ വെടിഞ്ഞു.
ശിഖണ്ഡിനം തു ഗാങ്ഗേയഃ ക്രോധദീപ്തേന ചക്ഷുഷാ । സംപ്രേക്ഷത കടാക്ഷേണ നിര്ദഹന്നിവ ഭാരത
ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, കോപത്തിൽ കത്തുന്ന കണ്ണുകളോടെ ശിഖണ്ഡിയെ വലതരശ്മി നോക്കി, അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആകൃശിച്ചു.
സ്ത്രീത്വം തസ്യ സ്മരന്രാജന്സര്വലോകസ്യ പശ്യതഃ। നാജഘാന രണേ ഭീഷ്മഃ സ ച തന്നാവബുദ്ധവാന്
രാജാവേ, എല്ലാവരും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ ശിഖണ്ഡിയുടെ സ്ത്രീസ്വഭാവം ഓർത്തു, ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ആക്രമിച്ചില്ല; എന്നാൽ ശിഖണ്ഡിക്ക് ഇതൊന്നും അറിയില്ലായിരുന്നു.
അര്ജുനസ്തു മഹാരാജ ശിഖണ്ഡിനമഭാഷത । അഭിത്വരസ്വാസ്യ വധേ ശിഖണ്ഡിന്രഥസത്തമ
മഹാരാജാവേ, അർജുനൻ ശിഖണ്ഡിയോട് പറഞ്ഞു: 'വേഗത്തിൽ പോവൂ, അവനെ സംഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ, ശിഖണ്ഡി, രഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ!'
കിം തേ വിവക്ഷയാ വീര ജഹി ഭീഷ്മം മഹാരഥമ് । ന ഹ്യന്യമനുപശ്യാമി കംചിദ്യൌധിഷ്ഠിരേ ബലേ
'വീരാ, എന്തിനാണ് നീ സംശയിക്കുന്നത്? ഭീഷ്മനെ, ആ മഹാരഥിയെ സംഹരിക്കൂ! യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഇതിന് യോഗ്യനായ മറ്റാരും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.'
യഃ ശക്തഃ സമരേ ഭീഷ്മം യോധയേത പിതാമഹമ് । ഋതേ ത്വാം പുരുഷവ്യാഘ്ര സത്യമേതദ്ബ്രവീമി തേ
'പുരുഷസിംഹനായ നീയൊഴികെ, യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മനോട് പോരാടാൻ ആരും കഴിയില്ല. ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്.'
ഏവമുക്തസ്തു പാര്ഥേന ശിഖണ്ഡീ ഭരതര്ഷഭ । ശരൈര്നാനാവിധൈസ്തൂര്ണം പിതാമഹമുപാദ്രവത്
പാർഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ശിഖണ്ഡി വിവിധതരം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ പിതാമഹനെ ആക്രമിക്കാൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അചിന്തയിത്വാ താന്ബാണാന്പിതാ ദേവവ്രതസ്തവ । അര്ജുനം സമരേ ക്രുദ്ധം വാരയാമാസ സായകൈഃ
അവ അമ്പുകൾ ശ്രദ്ധിക്കാതിരിച്ച്, നിന്റെ അച്ഛനായ ദേവവ്രതൻ, കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
തഥൈവ ച ചമൂം സര്വാം പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । അപ്രൈഷീത്സ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പരലോകായ മാരിഷ
അതുപോലെ തന്നെ, ആ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മൻ, പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മറ്റുലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തഥൈവ പാണ്ഡവാ രാജന്സൈന്യേന മഹതാ വൃതാഃ । ഭീഷ്മം സംഛാദയാമാസുര്മേഘാ ഇവ ദിവാകരമ്
അതുപോലെ, മഹാരാജാവേ, വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ, ഭീഷ്മനെ മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചു.
സ സമന്താത്പരിവൃതോ ഭീഷ്മോ ഹി ഭരതര്ഷഭ । നിര്ദദാഹ രണേ ശൂരാന്വനേ വഹ്നിരിവ ജ്വലന്
ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ചുറ്റപ്പെട്ട്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാട്ടുതീ പോലെ വീരന്മാരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ തവ പുത്രസ്യ പൌരുഷമ് । അയോധയച്ച യത്പാര്ഥം ജുഗോപ ച പിതാമഹമ്
അവിടെ, നിന്റെ മകന്റെ വീര്യം അത്ഭുതമായി ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അർജുനനോട് പോരാടി, പിതാമഹനെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
കര്മണാ തേന സമരേ തവ പുത്രസ്യ ധന്വിനഃ । ദുഃശാസനസ്യ തുതുഷുഃ സര്വേ ലോകാ മഹാത്മനഃ
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മകൻ, ധനുര്ധരിയായ ദുഃശാസനൻ ചെയ്ത അതിർത്തികടന്ന പ്രവൃത്തിക്ക് എല്ലാ ലോകവും ആ മഹാത്മാവിനെ പ്രശംസിച്ചു.
യദേകഃ സമരേ പാര്ഥാന്സാനുഗാന്സമയോധയത് । ന ചൈനം പാണ്ഡവാ യുദ്ധേ വാരയാമാസുരുല്ബണമ്
യുദ്ധത്തിൽ ഒരുവൻ തന്നെ പാണ്ഡവന്മാരെയും അവരുടെ അനുചരന്മാരെയും നേരിട്ടു പോരാടിയപ്പോൾ, ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവർ അവനെ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ദുഃശാസനേന സമരേ രഥിനോ വിരഥീകൃതാഃ । സാദിനശ്ച മഹേഷ്വാസാ ഹസ്തിനശ്ച മഹാബലാഃ
യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസനൻ രഥികളെയും കുതിരപ്പടയാളികളെയും, ശക്തരായ ആനകളെയും രഥരഹിതരാക്കി.
വിനിര്ഭിന്നാഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നിപേതുര്വസുധാതലേ । ശരാതുരാസ്തഥൈവാന്യേ ദന്തിനോ വിദ്രുതാ ദിശഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തേറ്റവർ ഭൂമിയിൽ വീണു; അമ്പുകളിൽ പരിക്കേറ്റ മറ്റു ചിലർ ആനകളുമായി ഭയന്ന് വിവിധ ദിശകളിലേക്ക് ഓടി.
യഥാഗ്നിരിന്ധനം പ്രാപ്യ ജ്വലേദ്ദീപ്താര്ചിരുല്ബണമ് । തഥാ ജജ്വാല പുത്രസ്തേ പാണ്ഡുസേനാം വിനിര്ദഹന്
അഗ്നി ഇന്ധനം കിട്ടുമ്പോൾ എങ്ങനെ കത്തുന്നുവോ, അതുപോലെ നിന്റെ മകൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു.
തം ഭാരതമഹാമാത്രം പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥഃ । ജേതും നോത്സഹതേ കശ്ചിന്നാഭ്യുദ്യാതും കഥംചന
ഭാരതകുലത്തിലെ ആ മഹാമാത്രനെ ജയിക്കാനും സമീപിക്കാനും പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികളിൽ ആരും ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.
ഋതേ മഹേന്ദ്രതനയാച്ഛ്വേതാശ്വാത്കൃഷ്ണസാരഥേഃ । സ ഹി തം സമരേ രാജന്നിര്ജിത്യ വിജയോഽര്ജുനഃ
മഹേന്ദ്രന്റെ മകനായ ശ്വേതാശ്വരഥിയായ അർജുനൻ, കൃഷ്ണൻ സാരഥിയായവൻ, രാജാവേ, സമരത്തിൽ അവനെ ജയിച്ച് വിജയം നേടിയത് ഒരുവൻ മാത്രമാണ്.
ഭീഷ്മമേവാഭിദുദ്രാവ സര്വസൈന്യസ്യ പശ്യതഃ । വിജിതസ്തവ പുത്രോഽപി ഭീഷ്മബാഹുവ്യപാശ്രയഃ
സൈന്യത്തിലെ എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ ഭീഷ്മനേയ്ക്ക് നേരെ അവൻ നേരിട്ട് ചാർജ്ജ് ചെയ്തു; ഭീഷ്മന്റെ കൈകളിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന നിന്റെ മകനും അവിടെ തോറ്റു.
പുനഃ പുനഃ സമാശ്വസ്യ പ്രായുധ്യത മദോത്കടഃ । അര്ജുനസ്തു രണേ രാജന്യോധയന്സംവ്യരാജത
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ധൈര്യം കണ്ടെത്തി ഉഗ്രമായി യുദ്ധം ചെയ്തു; എന്നാൽ അർജുനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാരെ നേരിട്ട് പോരാടുമ്പോൾ പ്രകാശിച്ചു.
ശിഖണ്ഡീ തു രണേ രാജന്വിവ്യാധൈവ പിതാമഹമ് । ശരൈരശനിസംസ്പര്ശൈസ്തഥാ സര്പവിഷോപമൈഃ
രാജാവേ, ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹനെ അശനിയുടെ സ്പർശംപോലും പാമ്പിന്റെ വിഷംപോലും ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുത്തി.
ന ച സ്മ തേ രുജം ചക്രുഃ പിതുസ്തവ ജനേശ്വര । സ്മയ്രമാനസ്തു ഗാങ്ഗേയസ്താന്ബാണാഞ്ജഗൃഹേ തദാ
എന്നാൽ, മനുഷ്യരുടെ ഇശ്വരനായ രാജാവേ, ആ അമ്പുകൾ നിന്റെ അച്ഛനു യാതൊരു വേദനയും ഉണ്ടാക്കിയില്ല; ഗംഗാപുത്രൻ അപ്പോൾ പുഞ്ചിരിയോടെ ആ അമ്പുകൾ സ്വീകരിച്ചു.
ഉഷ്ണാര്തോ ഹി നരോ യദ്വജ്ജലധാരാഃ പ്രതീച്ഛതി । തഥാ ജഗ്രാഹ ഗാങ്ഗേയഃ ശരധാരാഃ ശിഖണ്ഡിനഃ
ഉഷ്ണത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരാൾ വെള്ളധാരകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ഗംഗാപുത്രൻ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുകളുടെ മഴയും ആസ്വദിച്ചു.
തം ക്ഷത്രിയാ മഹാരാജ ദദൃശുര്ഘോരമാഹവേ। ഭീഷ്മം ദഹന്തം സൈന്യാനി പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാം
മഹാരാജാവേ, ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ സൈന്യങ്ങളെ ഭീഷ്മൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം ക്ഷത്രിയന്മാർ കണ്ടു.
തതോഽബ്രവീത്തവ സുതഃ സര്വസൈന്യാനി മാരിഷ । അഭിദ്രവത സംഗ്രാമേ ഫല്ഗുനം സര്വതോ രണേ
അതിനുശേഷം, മാരിഷ, നിന്റെ മകൻ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളോടും പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ഫൽഗുനനെ ആക്രമിക്കൂ!'
ഭീഷ്മോ വഃ സമരേ സര്വാന്പായിഷ്യതി ധര്മവിത്। തദ്ഭയം സുമഹത്ത്യക്ത്വാ പാണ്ഡവാന്പ്രതി യുധ്യത
'ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന ഭീഷ്മൻ സമരത്തിൽ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കും; ആ വലിയ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവന്മാരെ നേരെ പോരാടൂ.'
ഏഷ താലേന മഹതാ ഭീഷ്മസ്തിഷ്ഠതി പാലയന്। സര്വേഷാം ധാര്തരാഷ്ട്രാണാം സമരേ ശര്മ വര്മ ച
'ഇവിടെ ഭീഷ്മൻ മഹാശക്തിയോടെ നിലകൊണ്ട്, സമരത്തിൽ എല്ലാ ധൃതരാഷ്ട്രന്മാരെയും സംരക്ഷിക്കുകയും കാവലെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.'