തതഃ ക്രുദ്ധോ മഹാരാജ പാര്ഷതഃ പരവീരഹാ । ദ്രോണായ ചിക്ഷേപ ഗദാം യമദണ്ഡോപമാം രണേ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, പൃഷതന്റെ മകന്, ശത്രുവീരന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവന്, കോപത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയില് ദ്രോണനിലേക്ക് യമദണ്ഡംപോലെയുള്ള ഒരു ഗദ വലിച്ചു.
താമാപതന്തീം സഹസാ ഹേമപട്ടവിഭൂഷിതാമ്। ശരൈഃ പഞ്ചാശതാ ദ്രോണോ വാരയാമാസ സംയുഗേ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങള് ചാർത്തിയ ആ ഗദ വേഗത്തില് വരുമ്പോള്, ദ്രോണന് അമ്പതോളം അമ്പുകള് കൊണ്ട് അതിനെ തടഞ്ഞു.
സാ ഛിന്നാ ബഹുധാ രാജന്ദ്രോഗചാപച്യുതൈഃ ശരൈഃ । ചൂര്ണീകൃതാ വിശീര്യന്തീ പപാത വസുധാതലേ
ദ്രോണന്റെ വില്ലില് നിന്ന് പുറപ്പെട്ട അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആ ഗദ പല ഭാഗങ്ങളായി തകര്ന്ന്, പൊടിയായി ചിതറിച്ചു ഭൂമിയിലേക്കു വീണു.
ഗദാം വിനിഹതാം ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഷതഃ ശത്രുതാപനഃ । ദ്രോണായ ശക്തിം ചിക്ഷേപ സര്വപാരശവീം ശുഭാമ്
തന്റെ ഗദ നശിച്ചതു കണ്ട പൃഷതന്റെ മകന്, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവന്, എല്ലാ വശത്തും മൂര്ച്ചയുള്ള ഒരു മനോഹരമായ ശക്തി ദ്രോണനിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
താം ദ്രോണോ നവഭിര്ബാണൈശ്ചിച്ഛേദ യുധി ഭാരത। പാര്ഷതം ച മഹേഷ്വാസം പീജയാമാസ സംയുഗേ
യുദ്ധത്തില് ദ്രോണന് ആ ശക്തി ഒമ്പത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് തകര്ത്തു, പിന്നെ വലിയ വില്ലുള്ള പൃഷതന്റെ മകനെ ശക്തമായി ആക്രമിച്ചു.
ഏവമേതന്മഹായുദ്ധം ദ്രോണപാര്ഷതയോരഭൂത്। ഭീഷ്മം പ്രതി മഹാരാജ ഘോരരൂപം ഭയാനകമ്
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ഭീഷ്മന്റെ മുമ്പില് ദ്രോണനും പൃഷതന്റെ മകനും തമ്മില് ഭയങ്കരമായ ഒരു മഹായുദ്ധം നടന്നു.
അര്ജുനഃ പ്രാപ്യ ഗാങ്ഗേയം പീഡയന്നിശിതൈഃ ശരൈഃ । അഭ്യദ്രവത സംയത്തോ വനേ മത്തമിവ ദ്വിപമ്
കുന്തിദേവിയുടെ മകന് അര്ജുനന് ഗംഗാപുത്രനിലേക്കെത്തി, മൂര്ച്ചയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ കാട്ടിലെ കുപിതമായ ആനപോലെ മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
പ്രത്യുദ്യയൌ ച തം രാജാ ഭഗദത്തഃ പ്രതാപവാന് । ത്രിധാ ഭിന്നേന നാഗേന മദാന്ധേന മഹാബലഃ
അപ്പോള് മഹാശക്തിയുള്ള രാജാവ് ഭഗദത്തന് മൂന്നു തവണ പരിശീലനം നേടിയ, മദം നിറഞ്ഞ ശക്തമായ ആനപ്പുറത്ത് കയറി അര്ജുനനെ നേരിടാന് മുന്നോട്ട് വന്നു.
തമാപതന്തം സഹസാ മഹേന്ദ്രഗജസന്നിഭമ് । പരം യത്നം സമസ്ഥായ ബീഭത്സുഃ പ്രത്യപദ്യത
ദേവന്മാരുടെ മഹാനായ ആനയെപ്പോലെയുള്ള ആ രാജാവ് വേഗത്തില് മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോള്, അര്ജുനന് പരമശക്തിയോടെ അവനെ നേരിട്ടു.
തതോ ഗജഗതോ രാജാ ഭഗദത്തഃ പ്രതാപവാന് । അര്ജുനം ശരവര്ഷേണ വാരയാമാസ സംയുഗേ
അതിനുശേഷം, ആനപ്പുറത്ത് ഇരുന്ന ഭഗദത്തന് അര്ജുനനെ അമ്പുകളുടെ മഴയിലൂടെ യുദ്ധത്തില് തടഞ്ഞു.
അര്ജുനസ്തു തതോ നാഗമായാന്തം രജതോപമൈഃ । വിമലൈരായസൈസ്തീക്ഷ്ണൈരവിധ്യത മഹാരണേ
പക്ഷേ, അര്ജുനന് വെള്ളിപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ഉഗ്രമായ ഇരുമ്പ് അമ്പുകള് കൊണ്ട് മുന്നോട്ട് വരുന്ന ആനയെ മഹായുദ്ധത്തില് തുളച്ചു.
ശിഖണ്ഡിനം ച കൌന്തേയോ യാഹിയാഹീത്യചോദയത്। ഭീഷ്മം പ്രതി മഹാരാജ ജഹ്യേനമിതി ചാബ്രവീത്
കുന്തിയുടെ മകന് ശിഖണ്ഡിനോട് 'പോകൂ, പോകൂ' എന്ന് ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു, 'ഭീഷ്മനെ നേരിടൂ, അവനെ ജയിക്കൂ' എന്നും പറഞ്ഞു.
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷസ്തതോ ഹിത്വാ പാണ്ഡവം പാണ്ഡുപൂര്വജ। പ്രയയൌ ത്വരിതോ രാജന്ദ്രുപദസ്യ രഥം പ്രതി
അതിനുശേഷം, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവ് പാണ്ഡവനും മൂത്ത പാണ്ഡവനും വിട്ട്, രാജാവേ, ദ്രുപദന്റെ രഥത്തേക്കു വേഗത്തില് പോയി.
തതോഽര്ജുനോ മഹാരാജ ഭീഷ്മമഭ്യദ്രവദ്ദ്രുതമ്। ശിഖണ്ഡിനം പുരസ്കൃത്യ തതോ യുദ്ധമവര്തത
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അര്ജുനന് ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നില് വെച്ച് ഭീഷ്മനെ വേഗത്തില് ആക്രമിച്ചു, അങ്ങനെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
തതസ്തേ താവകാഃ ശൂരാഃ പാണ്ഡവം രഭസം യുധി । സമഭ്യധാവന്ക്രോശന്തസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ കഠിനമായി ആക്രമിച്ചു, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു. അതൊരു അത്ഭുതമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു.
നാനാവിധാന്യനീകാനി പുത്രാണാം തേ ജനാധിപ । അര്ജുനോ വ്യധമത്കാലേ ദിവീവാഭ്രാണി മാരുതഃ
നിരവധി വിഭാഗങ്ങളായ രാജകുമാരന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങളെ അർജുനൻ സമയോചിതമായി പടർത്ത് ചിതറിച്ചു, ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് പടർത്ത് വിടുന്നതുപോലെ.
ശിഖണ്ഡീ തു സമാസാദ്യ ഭരതാനാം പിതാമഹമ്। ഇഷുഭിസ്തൂര്ണമവ്യഗ്രോ ബഹുഭിഃ സ സമാചിനോത്
ശിഖണ്ഡി ഭാരതവംശത്തിന്റെ മൂപ്പനായ ഭീഷ്മനോട് നേരെ ചെന്നു, ഉത്സാഹത്തോടെ അനേകം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവനെ മൂടി ആക്രമിച്ചു.
രഥാഗ്ന്യഗാരശ്ചാപാര്ചിരശിശക്തിഗദേന്ധനഃ । ശരസങ്ഘമഹാജ്വാലഃ ക്ഷത്രിയാന്സമരേഽദഹത്
അവന്റെ രഥം യാഗശാലയായിരുന്നു, വില്ല് ജ്വലിക്കുന്ന തീയും അമ്പുകളും ശൂലങ്ങളും ഇന്ധനവും ആയിരുന്നു; അമ്പുകളുടെ വലിയ ജ്വാലയിൽ യോദ്ധാക്കളെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചു.
യഥാഽഗ്നിഃ സുമഹാനിദ്ധഃ കക്ഷേ ചരതി സാനിലഃ। തഥാ ജജ്വാല ഭീഷ്മോഽപി ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണ്യുദീരയന്
കാറ്റ് വീശുന്ന വലിയ തീ കാടിലൂടെ പടരുന്നതുപോലെ, ഭീഷ്മനും ദിവ്യായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ ജ്വലിച്ചു.
സോമകാംശ്ച രണേ ഭീഷ്മോ ജഘ്നേ പാര്ഥപദാനുഗാന് । ന്യവാരയത തത്സൈന്യം പാണ്ഡവസ്യ മഹാരഥഃ
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ സോമകന്മാരെയും അർജുനന്റെ അനുയായികളെയും വീഴ്ത്തി, ആ മഹാരഥൻ പാണ്ഡവസൈന്യത്തെ തടഞ്ഞു.
സുവര്ണപുങ്ഖൈരിഷുഭിഃ ശിതൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ । നാദയന്സ ദിശോ ഭീഷ്മഃ പ്രദിശശ്ച മഹാഹവേ
പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ, വളഞ്ഞ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മൻ യുദ്ധഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദിക്കുകളും വലിയ ശബ്ദത്തോടെ നിറച്ചു.
പാതയന്രഥിനോ രാജന്ഹയാംശ്ച സഹ സാദിഭിഃ । മുണ്ഡതാലവനാനീവ ചകാര സ രഥവ്രജാന്
രാജാവേ, രഥികന്മാരെയും കുതിരകളും അവരോടൊപ്പം സാരഥികളെയും വീഴ്ത്തി, ഭീഷ്മൻ രഥങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ താളമരത്തോട്ടങ്ങളെയും മുണ്ടമരത്തോട്ടങ്ങളെയും പോലെ ആക്കി മാറ്റി.
നിര്മനുഷ്യാന്രഥാന്രാജന്ഗജാനശ്വാംശ്ച സംയുഗേ । ചകാര സമരേ ഭീഷ്മഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
യുദ്ധത്തിൽ, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയെ മനുഷ്യരില്ലാത്തവയാക്കി മാറ്റി, രാജാവേ.
തസ്യ ജ്യാതലനിര്ഘോഷം വിസ്ഫൂര്ജിതമിവാശനേഃ । നിശമ്യ സര്വതോ രാജന്സമകമ്പന്ത സൈനികാഃ
അവന്റെ വില്ലിന്റെ നാദം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള ശബ്ദം കേട്ട്, എല്ലാ സൈനികരും എല്ലാ ദിക്കിലും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു, രാജാവേ.
അഘോമാ ന്യപതന്ബാണാഃ പിതുസ്തേ മനുജേശ്വര । നാസഞ്ജന്ത ശരീരേഷു ഭീഷ്മചാപച്യുതാഃ ശരാഃ
മനുഷ്യാധിപതിയായ രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പിതാവിന്റെ അമ്പുകൾ കനത്ത മഴപോലെ വീണു; ഭീഷ്മന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ഒരു അമ്പും ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിയില്ല.
നിര്മനുഷ്യാന്രഥാന്രാജന്സുയുക്താഞ്ജവനൈര്ഹയൈഃ । വാതായമാനാനദ്രാക്ഷം ധ്രിയമാണാന്വിശാംപതേ
ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ, ഞാൻ കണ്ടു, നല്ല കുതിരകളാൽ ചാര്ത്തിയ രഥങ്ങൾ മനുഷ്യരില്ലാതെ ഒഴുകിപ്പോയി, എന്നാൽ അവ ഒന്നിച്ച് പിടിച്ചുനിന്നു.
ചേദികാശികരൂശാനാം സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ । മഹാരഥാഃ സമാഖ്യാതാഃ കുലപുത്രാസ്തനുത്യജഃ
ചേദി, കാശി, കരൂഷ എന്നീ വംശങ്ങളിൽ പെട്ട പതിനാലായിരം മഹാരഥന്മാർ, ഉന്നതകുടുംബങ്ങളിൽ ജനിച്ച, ജീവൻ ത്യജിക്കാൻ തയ്യാറായ വീരന്മാർ—
അപരാവര്തിനഃ ശൂരാഃ സുവര്ണവികൃതധ്വജാഃ । സംഗ്രാമേ ഭീഷ്മമാസാദ്യ സവാജിരഥകുഞ്ജരാഃ
പിന്നോട്ട് പോകാത്ത ധൈര്യശാലികൾ, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ കൊടികളുമായി, കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും കൂട്ടായി, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ടു.
ജഗ്മുസ്തേ പരലോകായ വ്യാദിതാസ്യമിവാന്തകമ്। ന തത്രാസീദ്രണേ രാജന്സോമകാനാം മഹാരഥഃ
അവർ എല്ലാവരും വടംവീശിയുള്ള മരണന്റെ വായിലേക്കു പോയതുപോലെ Paraloka-ത്തിലേക്ക് യാത്രയായി; യുദ്ധഭൂമിയിൽ സോമകന്മാരിൽ ഒരു മഹാരഥനും ശേഷിച്ചില്ല.
യഃ സംപ്രാപ്യ രണേ ഭീഷ്മം ജീവിതേ സ്മ മനോ ദധേ । താംശ്ച സര്വാന്രണേ യോധാന്പ്രേതരാജപുരം പ്രതി
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരിട്ട് ജീവൻ രക്ഷിക്കാമെന്ന് കരുതിയ യോദ്ധാക്കൾ, അവരൊക്കെയും മരണാധിപന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.