തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ത്രൈഗര്തഃ പ്രസ്ഥലാധിപഃ । അഭിദ്രുത്യ രണേ ഭീമമര്ജുനം ചൈവ ധന്വിനൌ
അത് കേട്ടു, പ്രസ്ഥലയുടെ രാജാവായ ത്രൈഗർത്തൻ, അമ്പുകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഭീമനും അർജ്ജുനനും നേരെ യുദ്ധത്തിൽ ചാടിപ്പോയി.
രഥൈരനേകസാഹസ്രൈഃ സമന്താത്പര്യവാരയത് । തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധമര്ജുനസ്യ പരൈഃ സഹ
അനേകം ആയിരം രഥങ്ങളാൽ അവൻ അവരെ എല്ലാ ദിശകളിലും ചുറ്റി വളഞ്ഞു; തുടർന്ന് അർജ്ജുനനും എതിരാളികളും തമ്മിൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
അര്ജുനസ്തു രണേ ശല്യം യതമാനം മഹാരഥമ്। ഛാദയാമാസ സമരേ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
യുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനൻ, പരിശ്രമിച്ച മഹാരഥനായ ശല്യനെ, നന്നായി തയാറാക്കിയ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി മൂടി.
സുശര്മാണം കൃപം ചവ ത്രിഭീസ്ത്രിഭിരവിധ്യത। പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം ച സമരേ സൈന്ധവം ച ജയദ്രഥമ്
അവൻ സുശർമനെയും കൃപനെയും മൂന്നു അമ്പുകൾ വീതം തുളച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷരാജാവിനെയും സൈന്ധവനായ ജയദ്രഥനെയും അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ചിത്രസേനം വികര്ണം ച കൃതവര്മാണമേവ ച । ദുര്മര്ഷണം ച രാജേന്ദ്ര ഹ്യാവന്ത്യൌ ച മഹാരഥൌ
അവൻ ചിത്രസേന, വികർണ, കൃതവർമ്മ, ദുര്മർശണൻ, അവന്തി രാജ്യത്തിലെ രണ്ട് മഹാരഥന്മാർ എന്നിവരെയും അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു.
ഏകൈകം ത്രിഭിരാനര്ച്ഛത്കങ്കബര്ഹിണവാജിതൈഃ । ശരൈരതിരഥോ യുദ്ധേ പീഡയന്വാഹിനീം തവ
കങ്കയും ബർഹിണപക്ഷിയും എന്നിങ്ങനെയുള്ള പക്ഷികളുടെ ഇരിപ്പുകൾ ഘടിപ്പിച്ച മൂന്നു അമ്പുകൾ വീതം അവരിൽ ഓരോരുത്തരെയും ആദരിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ മഹാരഥനായ അർജ്ജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ സൈന്യത്തെ ദാരുണമായി ബാധിച്ചു.
ജയദ്രഥോ രണേ പാര്ഥം വിദ്ധ്വാ ഭാരത സായകൈഃ । ഭീമം വിവ്യാധ തരസാ ചിത്രസേനരഥേ സ്ഥിതഃ
യുദ്ധത്തിൽ ജയദ്രഥൻ, ഭാരതാ, പാർത്ഥനായി അർജ്ജുനനെ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു; ചിത്രസേനന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു ഭീമനെയും വേഗത്തിൽ വെട്ടി.
ശല്യശ്ച സമരേ ജിഷ്ണും കൃപശ്ച രഥിനാം വരഃ ।। വിവ്യാധാതേ മഹാരാജ ബഹുധാ മര്മമേദിഭിഃ
ശല്യയും യുദ്ധത്തിൽ ജിഷ്ണുവിനെ (അർജ്ജുനനെ) അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃപനും രാജാവേ, പലതവണ അവന്റെ പ്രധാന അവയവങ്ങളിൽ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളച്ചു.
ചിത്രസേനാദയശ്ചൈവ പുത്രാസ്തവ വിശാംപതേ । പഞ്ചാഭിഃ പഞ്ചഭിസ്തൂര്ണം സുംയുഗേ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
ചിത്രസേനനും നിന്റെ പുത്രന്മാരും, രാജാവേ, അർജ്ജുനനെയും ഭീമസേനനെയും യുദ്ധത്തിൽ അഞ്ചു锋മായ അമ്പുകൾ വീതം വേഗത്തിൽ തുളച്ചു.
ആജഘ്നുരര്ജുനം സങ്ഖ്യേ ഭീമസേനം ച മാരിഷ । തൌ തത്ര രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠൌ കൌന്തേയൌ ഭരതര്ഷഭൌ
അവർ അർജ്ജുനനെയും ഭീമസേനനെയും യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു; അവിടെ കുന്തിദേവിയുടെ ഈ രണ്ടു പുത്രന്മാർ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ഭാരതശ്രേഷ്ഠന്മാർ, ഉറച്ചുനിന്നു.
അപീഡയേതാം സമരേ ത്രിഗര്താനാം മഹദ്ബലമ് । സുശര്മാണി രണേ പാര്ഥം ശരൈര്നവഭിരാശുഗൈഃ
ത്രിഗർതരുടെ വലിയ സൈന്യവുമായി സുശർമൻ യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ ഒട്ടും വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ ഒറ്റയടിക്ക് ഒമ്പത് വേഗത്തിലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
നനാദ ബലവന്നാദം ത്രാസയാനോ മഹദ്ബലമ് । അന്യേ ച രഥിനഃ ശൂരാ ഭീമസേനധനഞ്ജയൌ
അവൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ കരഞ്ഞു, ആ മഹാസൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തി; മറ്റു വീരരായ രഥിയന്മാർ ഭീമസേനനും ധനഞ്ജയനും നേരെ ആക്രമിച്ചു.
വിവ്യധുര്നിശിതൈര്ബാണൈ രുക്മപുങ്ഖൈരജിഹ്മഗൈഃ । തേഷാം ച രഥിനാം മധ്യേ കൌന്തേയൌ ഭരതര്ഷഭൌ
അവർ കനിഞ്ഞു നേരെപോയ പൊന്നുകൊണ്ടു അറ്റംചേർത്ത അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; ആ രഥിയന്മാരുടെ നടുവിൽ കുന്തിദേവിയുടെ മക്കളായ ഭാരതശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഉറച്ചുനിന്നു.
ക്രീഡമാനൌ രഥോദാരൌ ചിത്രരൂപൌ വ്യദൃശ്യതാമ് । ആമിഷേപ്സൂ ഗവാം മധ്യേ സിംഹാവിവ മദോത്കടൌ
അർജുനനും ഭീമനും രഥത്തിൽ ഉയർന്നുനിന്ന് കളിക്കുന്നതുപോലെയും ഭംഗിയോടെ തിളങ്ങി, ഇരുണ്ട പശുക്കളെ ഇടയിലാക്കി ഇരട്ടിയാക്രമണത്തിനായി ഇരിക്കുന്ന രണ്ട് ഭയങ്കരസിംഹങ്ങൾപോലെയും ദൃശ്യമായി.
ഛിത്ത്വാ ധനൂംഷി ശൂരാണാം ശരാംശ്ച ബഹുധാ രണേ । പാതയാമാസതുര്വീരൌ ശിരാംസി ശതശോ നൃണാമ്
അവർ യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാരുടെ വില്ലുകളും അമ്പുകളും പലവിധത്തിൽ വെട്ടിമുറിച്ച്, ഇരുവീരും നൂറുകണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ തലകൾ നിലത്തു വീഴ്ത്തി.
രഥാശ്ച ബഹവോ ഭഗ്നാ ഹയാശ്ച ശതശോ ഹതാഃ। ഗജാശ്ച സഗജാരോഹാഃ പേതുരുര്വ്യാം മഹാഹവേ
പല രഥങ്ങളും തകർന്നു, നൂറുകണക്കിന് കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ആനകളും അവയുടെ സവാരിക്കാരും നിലത്തു വീണു.
രഥിനഃ സാദിനശ്ചാപി തത്രതത്ര നിഷൂദിതാഃ। ദൃശ്യന്തേ ബഹവോ രാജന്വേഷമാനാഃ സമന്തതഃ
രഥിയന്മാരും കുതിരപ്പടയും ഇവിടെഅവിടെ വീണു; രാജാവേ, പലരും രക്ഷപെടാൻ ചുറ്റും ചുറ്റും ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കാണാമായിരുന്നു.
ഹതൈര്ഗജപദാത്യോഘൈര്വാജിഭിശ്ച നിഷൂദിതൈഃ। രഥൈശ്ച ബഹുധാ ഭഗ്നൈഃ സമാസ്തീര്യത മേദിനീ
കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളാൽ, കാലാളുകളാൽ, വെട്ടിയ കുതിരകളാൽ, തകർന്ന രഥങ്ങളാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ പടർന്നു കിടന്നു.
ഛത്രൈശ്ച ബഹുധാ ച്ഛിന്നൈര്ധ്വജൈശ്ച വിനിപാതിതൈഃ । അങ്കുശൈരപവിദ്ധൈശ്ച പരിസ്തോമൈശ്ച ഭാരത
പലതവണ തകർന്ന കുടകൾ, നിലത്തു വീണ കൊടികൾ, ഉപേക്ഷിച്ച അങ്കുശങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു, ഭാരത.
കേയൂരൈരങ്ഗദൈര്ഹാരൈ രാങ്കവൈര്മൃദിതൈസ്തഥാ । ഉഷ്ണീഷൈര്ഋഷ്ടിഭിശ്ചൈവ ചാമരവ്യജനൈരപി
കൈമണികൾ, കങ്കണങ്ങൾ, മാലകൾ, കീറപ്പെട്ട വസ്ത്രങ്ങൾ, തലക്കെട്ടുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ചാമരവീശികൾ എന്നിവയും തകർന്നു ചിതറിക്കിടന്നു.
തത്രതത്രാപവിദ്ധൈശ്ച ബാഹുഭിശ്ചന്ദനോക്ഷിതൈഃ । ഊരുഭിശ്ച നരേന്ദ്രാണാം സമാസ്തീര്യത മേദിനീ
ഇവിടെഅവിടെ ചന്ദനമണയുള്ള കൈകളും രാജാക്കന്മാരുടെ തോളുകളും നിലത്തു പടർന്നു കിടന്നു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ രണേ പാര്ഥസ്യ വിക്രമമ് । ശരൈഃ സംവാര്യ താന്വീരാന്യജ്ജഘാന മഹാബലഃ
അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അവൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ വീരന്മാരെ മൂടി ആക്രമിച്ചു.
പുത്രസ്തു തവ തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമാര്ജുനപരാക്രമമ് । ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥാഭ്യാശമുപജഗ്മേ മഹാബലഃ
നിന്റെ മകൻ ഭീമനും അർജുനനും കാണിച്ച വീര്യം കണ്ടപ്പോൾ, വലിയ ശക്തിയോടെ ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തിങ്കൽ സമീപിച്ചു.
കൃപശ്ച കൃതവര്മാ ച സൈന്ധവശ്ച ജയദ്രഥഃ । വിന്ദാനുവിന്ദാവാവന്ത്യൌ നാജഹുഃ സംയുഗം തദാ
കൃപനും കൃതവർമ്മനും സൈന്ധവനായ ജയദ്രഥനും അവന്തിയിലെ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും അന്നതു യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.
തതോ ഭീമോ മഹേഷ്വാസഃ ഫല്ഗുനശ്ച മഹാരഥഃ । കൌരവാണാം ചമൂം ഘോരാം ഭൃശം ദുദ്രുവതൂ രണേ
അപ്പോൾ മഹാവില്ലാളിയായ ഭീമനും മഹാരഥിയായ ഫൽഗുനനും യുദ്ധത്തിൽ കൗരവസൈന്യത്തെ ഭയങ്കരമായി പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
തതോ ബര്ഹിണവാജാനാമയുതാന്യര്ബുദാനി ച। ധനഞ്ജയരഥേ തൂര്ണം പാതയന്തി സ്മ ഭൂമിപാഃ
അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ ധനഞ്ജയന്റെ രഥത്തേക്കു പവനപക്ഷി അമ്പുകൾ ആയിരക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് വേഗത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചു.
തതസ്തഞ്ശരജാലേന സന്നിവാര്യ മഹാരഥാന് । പാര്ഥഃ സമന്താത്സമരേ പ്രേഷയാമാസ മൃത്യവേ
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ അമ്പുകളുടെ വലയാൽ ആ മഹാരഥന്മാരെ തടഞ്ഞ്, യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ചുറ്റും മരണത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
ശല്യസ്തു സമരേ ജിഷ്ണും ക്രീഡന്നിവ മഹാരഥഃ । ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധോ ഭല്ലൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
ശല്യൻ മഹാരഥിയായ ജിഷ്ണുവിനെ യുദ്ധത്തിൽ കളിക്കുന്നതുപോലെ, കോപത്തോടെ വീശിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു.
തസ്യ പാര്ഥോ ധനുശ്ഛിത്ത്വാ ഹസ്താവാപം ച പഞ്ചഭിഃ । അഥൈനം സായകൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ഭൃശം വിവ്യാധ മര്മണി
അർജുനൻ അവന്റെ വില്ല് വെട്ടി കീറുകയും, അഞ്ചു അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൈകളിൽ വെടിയുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ പ്രധാന അവയവങ്ങളിൽ തീവ്രമായി കുത്തി പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.
അഥാന്യദ്ധനുരാദായ സമരേ ഭാരസാധനമ് । മദ്രേശ്വരോ രണേ ജിഷ്ണും താഡയാമാസ രോഷിതഃ
അപ്പോൾ, യുദ്ധഭാരമേറ്റെടുക്കാൻ ശക്തമായ മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്ത്, മദ്രരാജാവായ ശല്യൻ കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ ആക്രമിച്ചു.