ആജഘാന മഹാബാഹുഃ പാര്ഷതം തം മഹാരഥമ് । തം ചൈവ പാര്ഷതോ രാജന്ഹാര്ദിക്യം നവഭിഃ ശരൈഃ
ശക്തനായ ഹാർദിക്യൻ ആ മഹാരഥിയായ പാർഷതനെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; പാർഷതനും ഹാർദിക്യനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തിരിച്ചാക്രമിച്ചു, രാജാവേ.
വിവ്യാധ നിശിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കങ്കപത്രൈരജിഹ്നഗൈഃ । തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം ഭീഷ്മഹേതോര്മഹാഹവേ
കൂർമ്മായും നേരേപോകുന്ന കാങ്കപ്പക്ഷിയുടെയമ്പുകളാൽ അവർ പരസ്പരം തുളച്ചു; ഭീഷ്മനുവേണ്ടി അവർക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
അന്യോന്യാതിശയേ യുക്തം യഥാ വൃത്രമഹേന്ദ്രയോഃ । ഭീമസേനം തഥാഽഽയാന്തം ഭീഷ്മം പ്രതി മഹാരഥമ്
വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള പോരായ്മപോലെ, പരസ്പരം മികവിൽ തുല്യമായിരുന്നു അവരുടെ യുദ്ധം; അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീമസേനൻ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറി.
ഭൂരിശ്രവാഭ്യയാത്തൂര്ണം തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് । സൌമദത്തിരഥോ ഭീമമാജഘാന സ്തനാന്തരേ
ഭൂരിശ്രവസ് വേഗത്തിൽ എത്തി, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു വിളിച്ചു; സൌമദത്തി ഭീമനെ നെഞ്ചിടയിൽ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
നാരാചേന സുതീക്ഷ്ണേന രുക്മപുങ്ഖേന സംയുഗേ। ഉരഃസ്ഥേന ബഭൌ തേന ഭീമസേനഃ പ്രതാപവാന്
യുദ്ധത്തിൽ, കഠിനവും പൊന്നുപൊതിഞ്ഞതുമായ അമ്പ് ഭീമസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ പതിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ധീരൻ അതിനാൽ പ്രകാശിച്ചു.
സ്കന്ദശക്ത്യാ യഥാ ക്രൌഞ്ചഃ പുരാ നൃപതിസത്തമ। തൌ ശരാന്സൂര്യസംകാശാന്കര്മാരപരിമാര്ജിതാന്
നൃപശ്രേഷ്ഠനേ, മുമ്പ് സ്കന്ദന്റെ ശക്തിയിൽ ക്രൗഞ്ചപക്ഷി തുളച്ചതുപോലെ, ഇരുവരും സൂര്യപ്രഭയുള്ള, കൂലികൾ നിർമ്മിച്ച അമ്പുകളാൽ—
അന്യോന്യസ്യ രണേ ക്രുദ്ധൌ ചിക്ഷിപതേ നരര്ഷഭൌ । ഭീമോ ഭീഷ്മവധാകാങ്ക്ഷീ സൌമദത്തിം മഹാരഥമ്
രണഭൂമിയിൽ കോപത്തോടെ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരസ്പരം അമ്പുകൾ എറിയുമ്പോൾ, ഭീമൻ ഭീഷ്മവധം ആഗ്രഹിച്ച് സൌമദത്തിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി.
തഥാ ഭീഷ്മജയേ ഗൃധ്നുഃ സൌമദത്തിസ്തൂ പാണ്ഡവമ് । കൃതപ്രതികൃതേ യത്തൌ യോധയാമാസതൂ രണേ
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീഷ്മനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സൌമദത്തി പാണ്ഡവനുമായി യുദ്ധം തുടർന്നു; ഇരുവരും പരസ്പരപ്രഹരങ്ങൾ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് പോരാടിയിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരം തു കൌന്തേയം മഹത്യാ സേനയാ വൃത്തമ്। ഭീഷ്മാഭിമുഖമായാന്തം ഭാരദ്വാജോ ന്യവാരയത്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറുമ്പോൾ, ദ്രോണമുനിയും വലിയ സൈന്യവുമായി അവനെ തടഞ്ഞു.
ദ്രോണസ്യ രഥനിര്ഘോഷം പര്ജന്യനിനദോപമമ് । ശ്രുത്വാ പ്രഭദ്രകാ രാജന്സമകമ്പന്ത മാരിഷ
ദ്രോണന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം മേഘനാദംപോലെ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രഭദ്രകർ രാജാവേ, ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു.
സാ സേനാ മഹതീ രാജന്പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സംയുഗേ। ദ്രോണേന വാരിതാ യത്താ ന ചചാല പദാത്പദമ്
പാണ്ഡുപുതന്റെ ആ മഹാസൈന്യം, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണൻ തടഞ്ഞിട്ടും, ഒരു പടി പോലും പിന്നോട്ട് നീങ്ങിയില്ല, രാജാവേ.
ചേകിതാന രണേ യത്തം ഭീഷ്മം പ്രതി ജനേശ്വര । ചിത്രസേനസ്തവ സുതഃ ക്രുദ്ധരൂപമവാരയത്
ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ചെന്ന ചേകിതാനനെ, കോപഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നിന്റെ മകനായ ചിത്രസേനൻ തടഞ്ഞു.
ഭീഷ്മഹേതോഃ പരാക്രാന്തശ്ചിത്രസേനഃ പരാക്രമീ । ചേകിതാനം പരം ശക്ത്യാ യോധയാമാസ ഭാരത
ഭീഷ്മന്റെ കാരണത്താൽ ധൈര്യശാലിയായ ചിത്രസേനൻ ശക്തിയോടെ വലിയ കുന്തം എറിഞ്ഞ് ചെകിതാനനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു, ഭാരത.
തഥൈവ ചേകിതാനോഽപി ചിത്രസേനമവാരയത് । തദ്യുദ്ധമാസീത്സുമഹത്തയോസ്തത്ര സമാഗമേ
അതു പോലെ തന്നെ ചെകിതാനനും ചിത്രസേനനെ തടഞ്ഞു. അവിടെ ഇരുവരും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വലിയൊരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
അര്ജുനോ വാര്യമാണസ്തു ബഹുശസ്തത്ര ഭാരത । വിമുഖീകൃത്യ പുത്രം തേ സേനാം തവ മമര്ദ ഹ
അവിടെ പലതവണ തടഞ്ഞിട്ടും അർജുനൻ, ഭാരത, നിന്റെ മകനെ പിൻവലിപ്പിച്ചു, നിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തു.
ദുഃശാസനോഽപി പരയാ ശക്ത്യാ പാര്ഥമവാരയത്। കഥം ഭീഷ്മം ന നോ ഹന്യാദിതി നിശ്ചിത്യ ഭാരത
ദുഃശാസനനും ശക്തിയേറിയ കുന്തം ഉപയോഗിച്ച് പാർഥനെ തടഞ്ഞു; 'ഭീഷ്മനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാതിരിക്കും?' എന്നുറച്ച്, ഭാരത.
സാ വധ്യമാനാ സമരേ പുത്രസ്യ തവ വാഹിനീ । ലോഡ്യതേ രഥിഭിഃ ശ്രേഷ്ഠൈസ്തത്രതത്രൈവ ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മകന്റെ സൈന്യം കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അതു ഏറ്റവും മികച്ച രഥികളാൽ ഇവിടെ അവിടെ ഇട്ടുമറിച്ചുപോയി, ഭാരത.
അഥ വീരോ മഹേഷ്വാസോ മത്തവാരണവിക്രമഃ। സമാദായ മഹച്ചാപം മത്തവാരണവാരണമ്
അപ്പോൾ ധൈര്യശാലിയും വലിയ വില്ലാളിയും കാട്ടാനത്തെപ്പോലെയുള്ള ശക്തിയുമുള്ള വീരൻ വലിയ വില്ലെടുത്തു, കാട്ടാനകളിൽ പ്രധാനിയെന്നപോലെ.
വിധുന്വാനോ നരശ്രേഷ്ഠോ ദ്രാവയാണോ വരൂഥിനീമ് । പൃതനാം പാണ്ഡവേയാനാം ഗാഹമാനോ മഹാബലഃ
വില്ല് ചുറ്റി കാട്ടി, ആ മഹാബലശാലി പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ നിരകളെ തകർത്തു, അതിൽ കടന്നുകയറി.
നിമിത്താനി നിമിത്തജ്ഞഃ സര്വതോ വീക്ഷ്യ വീര്യവാന് । പ്രതപന്തമനീകാനി ദ്രോണഃ പുത്രമഭാഷത
എല്ലാ ദിശകളിലും ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച്, അവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണമുനി, സൈന്യങ്ങൾ ഉരുകുന്നതു കണ്ടു, മകനോട് പറഞ്ഞു.
അയം ഹി ദിവസസ്താത യത്ര പാര്ഥോ മഹാബലഃ। ജിഘാംസുഃ സമരേ ഭീഷ്മം പരം യത്നം കരിഷ്യതി
ഇന്ന് തന്നെയാണ്, മകനേ, മഹാബലശാലിയായ പാർഥൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമം നടത്തുന്നത്.
ഉത്പതന്തി ഹി മേ ബാണാ ധനുഃ പ്രസ്ഫുരതീവ ച । യോഗമസ്ത്രാണി നേച്ഛന്തി ക്രൂരം മേ വര്തതേ മനഃ
എന്റെ അമ്പുകൾ തുള്ളിപ്പറയുന്നു, വില്ല് വിറയക്കുന്നപോലെയാണ്, ആയുധങ്ങൾ ഒന്നിക്കാറില്ല, മനസ്സിൽ ക്രൂരത നിറയുന്നു.
ദിക്ഷ്വശാന്താനി ഘോരാണി വ്യാഹരന്തി മൃഗദ്വിജാഃ । നീചൈര്ഗൃധ്രാ നിലീയന്തേ ഭാരതാനാം ചമൂം പ്രതി
എല്ലാ ദിശകളിലും ഭയാനകവും അശാന്തവുമായ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിലവിളിക്കുന്നു; ഗൃധ്രങ്ങൾ താഴേക്ക് ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു, കൌരവസൈന്യത്തെ നോക്കി.
നഷ്ടപ്രഭ ഇവാദിത്യഃ സര്വതോ ലോഹിതാ ദിശഃ । രസതേ വ്യഥതേ ഭൂമിഃ കമ്പതീവ ച സര്വശഃ
സൂര്യൻ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെയാണ്, എല്ലാ ദിശകളും ചുവപ്പാണ്; ഭൂമി മുഴുവൻ മുഴങ്ങുന്നു, വിറയുന്നു, കുലുങ്ങുന്നു.
കങ്കഗൃധ്രാ ബലാകാശ്ച വ്യാഹരന്തി മുഹുര്മുഹുഃ । ശിവാശ്ചൈവാശിവാ ഘോരാ വേദയന്ത്യോ മഹദ്ഭയമ്
കാക്കകളും ഗൃധ്രങ്ങളും നീലക്കോഴികളും വീണ്ടും വീണ്ടും നിലവിളിക്കുന്നു; ശുഭവും അശുഭവും ഭയാനകവുമായ ശബ്ദങ്ങൾ വലിയ ഭയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പപാത മഹതീ ചോല്കാ മധ്യേനാദിത്യമണ്ഡലാത്। സകബന്ധശ്ച പരിഘോ ഭാനുമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി
സൂര്യന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് വലിയൊരു ഉല്ക വീണു; തല ഇല്ലാത്ത ഒരു വടിയും സൂര്യനെ മറച്ച് നില്ക്കുന്നു.
പരിവേഷസ്തഥാ ഘോരശ്ചന്ദ്രഭാസ്കരയോരഭൂത്। വേദയാനോ ഭയം ഘോരം രാജ്ഞാം ദേഹാവകര്തനമ്
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ചുറ്റി ഭയാനകമായ ഒരു വട്ടം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതു വലിയ ഭയവും രാജാക്കന്മാരുടെ മരണവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ദേവതായതനസ്ഥാശ്ച കൌരവേന്ദ്രസ്യ ദേവതാഃ । കമ്പന്തേ ച ഹസന്തേ ച നൃത്യന്തി ച രുദന്തി ച
കൌരവരാജാവിന്റെ ദേവാലയങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ദേവതകൾ വിറയുന്നു, ചിരിക്കുന്നു, നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, കരയുന്നു.
അപസവ്യം ഗ്രഹാശ്ചക്രുരലക്ഷ്മാണം ദിവാകരമ് । അവാക്ശിരാശ്ച ഭഗവാനുപാതിഷ്ഠത ചന്ദ്രകമാഃ
ഗ്രഹങ്ങൾ തെറ്റായ ദിശയിൽ ചലിച്ചു, സൂര്യനിൽ ദോഷം വിതറി; നക്ഷത്രങ്ങളുടെ രാജാവായ ചന്ദ്രൻ തലകുനിഞ്ഞ് നിന്നു.
വപൂംഷി ച നരേന്ദ്രാണാം വിഗതാഭാനി ലക്ഷയേ । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ സൈന്യേഷു ന ച ഭ്രാജന്തി ദംശിതാഃക
രാജാക്കന്മാരുടെ ശരീരങ്ങൾ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടതായി ഞാൻ കാണുന്നു; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ സൈന്യത്തിൽ അലങ്കരിച്ചവരും തിളങ്ങുന്നില്ല.