ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധ ഇച്ഛന്ഭീഷ്മസ്യ ജീവിതമ് । തഥൈവ പാണ്ഡവോ രാജഞ്ഛാരദ്വതമമര്ഷണമ്
ഭീഷ്മന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ ക്രുദ്ധനായ കൃപൻ മാദ്രിപുത്രനെ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി; അതുപോലെ തന്നെ, പാണ്ഡവനും ക്ഷമയില്ലാത്ത ശരദ്വതിനെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധോ ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷയാ । തയോര്യുദ്ധം സമഭവദ്ധോരരൂപം ഭയാവഹമ്
ഭീഷ്മന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച് ക്രുദ്ധനായ പാണ്ഡവൻ ശരദ്വതിന്റെ മകനെ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി; ഇരുവരുടെയും യുദ്ധം ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായിരുന്നു.
നകുലം തു രണേ ക്രുദ്ധോ വികര്ണഃ ശത്രുതാപനഃ । വിവ്യാധ സായകൈഃ ഷഷ്ട്യാ രക്ഷന്ഭീഷ്മം മഹാബലമ്
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വികർണൻ, ഭീഷ്മനെ രക്ഷിക്കാൻ ക്രുദ്ധനായി, നകുലനെ അറുപത് അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
നകുലോഽപി ഭൃശം വിദ്ധസ്തവ പുത്രേണ ധീമതാ। വികര്ണം സപ്തസപ്തത്യാ നിര്ബിഭേദ ശിലീമുഖൈഃ
നിന്റെ ധീരനായ മകൻ നകുലനെ ശക്തിയായി വെട്ടിയെങ്കിലും, നകുലൻ വികർണനെ എഴുപത്തിയേഴു ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ കുത്തി.
തത്ര തൌ നരശാര്ദൂലൌ ഭീഷ്മഹേതോഃ പരംതപൌ । അന്യോന്യം ജഘ്നുതുര്വീരൌ ഗോഷ്ഠേ ഗോവൃഷഭാവിവ
അവിടെ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ആ ഇരുവരും, ഭീഷ്മനുവേണ്ടി, പരസ്പരം പോരാടിയപ്പോൾ, പശുവിടത്തിൽ രണ്ട് കാളകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ഘടോത്കചം രണേ യാന്തം നിഘ്നന്തം തവ വാഹിനീമ് । ദുര്മുഖഃ സമരേ പ്രായാദ്ഭീഷ്യഹേതോഃ പരാക്രമീ
രണഭൂമിയിൽ ഘടോത്സകൻ മുന്നേറി, നിന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, ധൈര്യശാലിയായ ദുര്മുഖൻ ഭീഷ്മനുവേണ്ടി യുദ്ധത്തിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.
ഹൈഡിമ്ബസ്തു രണേ രാജന്ദുര്മുഖം ശത്രുതാപനമ് । ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധഃ ശരേണാനതപര്വണാ
രാജാവേ, ഹൈഡിംബന്റെ മകനായ ഘടോത്സകൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ ദുര്മുഖനെ, കോപത്തോടെ, ഉരസിൽ കൃത്യമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
ഭീമസേനസുതം ചാപി ദുര്മുഖഃ സുമുഖൈഃ ശരൈഃ। ഷഷ്ട്യാ വീരോ നദന്ഹൃഷ്ടോ വിവ്യാധ രണമൂര്ധനി
ദുര്മുഖൻ ആ ധീരൻ, സന്തോഷത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, ഭീമസേനന്റെ മകനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അറുപത് നല്ല അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം തഥാഽഽയാന്തം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷിണമ് । ഹാര്ദിക്യോ വാരയാമാസ രഥശ്രേഷ്ഠം മഹാരഥഃ
ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നേറുമ്പോൾ, മഹാരഥിയായ ഹാർദിക്യൻ ആ രഥശ്രേഷ്ഠനെ തടഞ്ഞു.
ഹാര്ദിക്യഃ പാര്ഷതം ചാപി വിദ്ധ്വാ പഞ്ചഭിരായസൈഃ । പുനഃ പഞ്ചാശതാ തൂര്ണം തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
ഹാർദിക്യൻ, പാർഷതപുതനെ അഞ്ചു ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ വെട്ടി, ഉടൻ തന്നെ അഞ്ഞൂറ്റി അമ്പുകളാൽ വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു വിളിച്ചു.
ആജഘാന മഹാബാഹുഃ പാര്ഷതം തം മഹാരഥമ് । തം ചൈവ പാര്ഷതോ രാജന്ഹാര്ദിക്യം നവഭിഃ ശരൈഃ
ശക്തനായ ഹാർദിക്യൻ ആ മഹാരഥിയായ പാർഷതനെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; പാർഷതനും ഹാർദിക്യനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തിരിച്ചാക്രമിച്ചു, രാജാവേ.
വിവ്യാധ നിശിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കങ്കപത്രൈരജിഹ്നഗൈഃ । തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം ഭീഷ്മഹേതോര്മഹാഹവേ
കൂർമ്മായും നേരേപോകുന്ന കാങ്കപ്പക്ഷിയുടെയമ്പുകളാൽ അവർ പരസ്പരം തുളച്ചു; ഭീഷ്മനുവേണ്ടി അവർക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
അന്യോന്യാതിശയേ യുക്തം യഥാ വൃത്രമഹേന്ദ്രയോഃ । ഭീമസേനം തഥാഽഽയാന്തം ഭീഷ്മം പ്രതി മഹാരഥമ്
വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള പോരായ്മപോലെ, പരസ്പരം മികവിൽ തുല്യമായിരുന്നു അവരുടെ യുദ്ധം; അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീമസേനൻ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറി.
ഭൂരിശ്രവാഭ്യയാത്തൂര്ണം തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് । സൌമദത്തിരഥോ ഭീമമാജഘാന സ്തനാന്തരേ
ഭൂരിശ്രവസ് വേഗത്തിൽ എത്തി, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു വിളിച്ചു; സൌമദത്തി ഭീമനെ നെഞ്ചിടയിൽ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
നാരാചേന സുതീക്ഷ്ണേന രുക്മപുങ്ഖേന സംയുഗേ। ഉരഃസ്ഥേന ബഭൌ തേന ഭീമസേനഃ പ്രതാപവാന്
യുദ്ധത്തിൽ, കഠിനവും പൊന്നുപൊതിഞ്ഞതുമായ അമ്പ് ഭീമസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ പതിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ധീരൻ അതിനാൽ പ്രകാശിച്ചു.
സ്കന്ദശക്ത്യാ യഥാ ക്രൌഞ്ചഃ പുരാ നൃപതിസത്തമ। തൌ ശരാന്സൂര്യസംകാശാന്കര്മാരപരിമാര്ജിതാന്
നൃപശ്രേഷ്ഠനേ, മുമ്പ് സ്കന്ദന്റെ ശക്തിയിൽ ക്രൗഞ്ചപക്ഷി തുളച്ചതുപോലെ, ഇരുവരും സൂര്യപ്രഭയുള്ള, കൂലികൾ നിർമ്മിച്ച അമ്പുകളാൽ—
അന്യോന്യസ്യ രണേ ക്രുദ്ധൌ ചിക്ഷിപതേ നരര്ഷഭൌ । ഭീമോ ഭീഷ്മവധാകാങ്ക്ഷീ സൌമദത്തിം മഹാരഥമ്
രണഭൂമിയിൽ കോപത്തോടെ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരസ്പരം അമ്പുകൾ എറിയുമ്പോൾ, ഭീമൻ ഭീഷ്മവധം ആഗ്രഹിച്ച് സൌമദത്തിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി.
തഥാ ഭീഷ്മജയേ ഗൃധ്നുഃ സൌമദത്തിസ്തൂ പാണ്ഡവമ് । കൃതപ്രതികൃതേ യത്തൌ യോധയാമാസതൂ രണേ
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീഷ്മനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സൌമദത്തി പാണ്ഡവനുമായി യുദ്ധം തുടർന്നു; ഇരുവരും പരസ്പരപ്രഹരങ്ങൾ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് പോരാടിയിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരം തു കൌന്തേയം മഹത്യാ സേനയാ വൃത്തമ്। ഭീഷ്മാഭിമുഖമായാന്തം ഭാരദ്വാജോ ന്യവാരയത്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറുമ്പോൾ, ദ്രോണമുനിയും വലിയ സൈന്യവുമായി അവനെ തടഞ്ഞു.
ദ്രോണസ്യ രഥനിര്ഘോഷം പര്ജന്യനിനദോപമമ് । ശ്രുത്വാ പ്രഭദ്രകാ രാജന്സമകമ്പന്ത മാരിഷ
ദ്രോണന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം മേഘനാദംപോലെ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രഭദ്രകർ രാജാവേ, ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു.
സാ സേനാ മഹതീ രാജന്പാണ്ഡുപുത്രസ്യ സംയുഗേ। ദ്രോണേന വാരിതാ യത്താ ന ചചാല പദാത്പദമ്
പാണ്ഡുപുതന്റെ ആ മഹാസൈന്യം, യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണൻ തടഞ്ഞിട്ടും, ഒരു പടി പോലും പിന്നോട്ട് നീങ്ങിയില്ല, രാജാവേ.
ചേകിതാന രണേ യത്തം ഭീഷ്മം പ്രതി ജനേശ്വര । ചിത്രസേനസ്തവ സുതഃ ക്രുദ്ധരൂപമവാരയത്
ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ചെന്ന ചേകിതാനനെ, കോപഭാവത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നിന്റെ മകനായ ചിത്രസേനൻ തടഞ്ഞു.
ഭീഷ്മഹേതോഃ പരാക്രാന്തശ്ചിത്രസേനഃ പരാക്രമീ । ചേകിതാനം പരം ശക്ത്യാ യോധയാമാസ ഭാരത
ഭീഷ്മന്റെ കാരണത്താൽ ധൈര്യശാലിയായ ചിത്രസേനൻ ശക്തിയോടെ വലിയ കുന്തം എറിഞ്ഞ് ചെകിതാനനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു, ഭാരത.
തഥൈവ ചേകിതാനോഽപി ചിത്രസേനമവാരയത് । തദ്യുദ്ധമാസീത്സുമഹത്തയോസ്തത്ര സമാഗമേ
അതു പോലെ തന്നെ ചെകിതാനനും ചിത്രസേനനെ തടഞ്ഞു. അവിടെ ഇരുവരും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ വലിയൊരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
അര്ജുനോ വാര്യമാണസ്തു ബഹുശസ്തത്ര ഭാരത । വിമുഖീകൃത്യ പുത്രം തേ സേനാം തവ മമര്ദ ഹ
അവിടെ പലതവണ തടഞ്ഞിട്ടും അർജുനൻ, ഭാരത, നിന്റെ മകനെ പിൻവലിപ്പിച്ചു, നിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തു.
ദുഃശാസനോഽപി പരയാ ശക്ത്യാ പാര്ഥമവാരയത്। കഥം ഭീഷ്മം ന നോ ഹന്യാദിതി നിശ്ചിത്യ ഭാരത
ദുഃശാസനനും ശക്തിയേറിയ കുന്തം ഉപയോഗിച്ച് പാർഥനെ തടഞ്ഞു; 'ഭീഷ്മനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാതിരിക്കും?' എന്നുറച്ച്, ഭാരത.
സാ വധ്യമാനാ സമരേ പുത്രസ്യ തവ വാഹിനീ । ലോഡ്യതേ രഥിഭിഃ ശ്രേഷ്ഠൈസ്തത്രതത്രൈവ ഭാരത
യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മകന്റെ സൈന്യം കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അതു ഏറ്റവും മികച്ച രഥികളാൽ ഇവിടെ അവിടെ ഇട്ടുമറിച്ചുപോയി, ഭാരത.
അഥ വീരോ മഹേഷ്വാസോ മത്തവാരണവിക്രമഃ। സമാദായ മഹച്ചാപം മത്തവാരണവാരണമ്
അപ്പോൾ ധൈര്യശാലിയും വലിയ വില്ലാളിയും കാട്ടാനത്തെപ്പോലെയുള്ള ശക്തിയുമുള്ള വീരൻ വലിയ വില്ലെടുത്തു, കാട്ടാനകളിൽ പ്രധാനിയെന്നപോലെ.
വിധുന്വാനോ നരശ്രേഷ്ഠോ ദ്രാവയാണോ വരൂഥിനീമ് । പൃതനാം പാണ്ഡവേയാനാം ഗാഹമാനോ മഹാബലഃ
വില്ല് ചുറ്റി കാട്ടി, ആ മഹാബലശാലി പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, പാണ്ഡവസൈന്യത്തിന്റെ നിരകളെ തകർത്തു, അതിൽ കടന്നുകയറി.
നിമിത്താനി നിമിത്തജ്ഞഃ സര്വതോ വീക്ഷ്യ വീര്യവാന് । പ്രതപന്തമനീകാനി ദ്രോണഃ പുത്രമഭാഷത
എല്ലാ ദിശകളിലും ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച്, അവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണമുനി, സൈന്യങ്ങൾ ഉരുകുന്നതു കണ്ടു, മകനോട് പറഞ്ഞു.