വിരാടദ്രുപദൌ വൃദ്ധൌ വാരയനതൌ മഹാചമൂമ് । ഭീഷ്മം ച യുധി സംരബ്ധാവാദ്രവന്തൌ മഹാരഥൌ
വൃദ്ധന്മാരായ വീരാടനും ദ്രുപദനും മഹാസേനയെ തടഞ്ഞു നിർത്തി, മഹാരഥന്മാരായ അവർ ഉഗ്രതയോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
അശ്വത്ഥാമാ രണേ ക്രുദ്ധഃ സമിയാദ്രഥസത്തമഃ। തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം തയോസ്തസ്യ ച ഭാരത
അശ്വത്താമൻ, രഥശ്രേഷ്ഠൻ, യുദ്ധത്തിൽ ക്രുദ്ധനായി മുന്നേറി; പിന്നെ അവർക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
വിരാടോ ദശഭിര്ഭല്ലൈരാജഘാന പരംതപ । യതമാനം മഹേഷ്വാസം ദ്രൌണിമാഹവശോഭിനമ്
വീരാടൻ, യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന മഹാബാണധാരിയായ ദ്രോണപുത്രനെ പത്ത് വീതിയുള്ള അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
ദ്രുപദശ്ച ത്രിഭിര്ബാണൈര്വിവ്യാധ നിശിതൈസ്തദാ। ഗുരുപുത്രം സമാസാദ്യ പ്രഹരന്തൌ മഹാബലൌ
ദ്രുപദനും മൂന്നു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ ഗുരുപുത്രനെയും വെട്ടി; ഇരുവരും മഹാശക്തിയോടെ തമ്മിൽ പോരാടുകയായിരുന്നു.
അശ്വത്ഥാമാ തതസ്തൌ തു വിവ്യാധ ബഹുഭിഃ ശരൈഃ। വിരാടദ്രുപദൌ വീരൌ ഭീഷ്മം പ്രതി സമുദ്യതൌ
അശ്വത്താമൻ പിന്നെ ഭീഷ്മനെ നേരിടാൻ മുന്നേറുന്ന വീരാടനും ദ്രുപദനും അനവധി അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ വൃദ്ധയോശ്ചരിതം മഹത്। യദ്ദ്രൌണിസായകാന്ഘോരാന്പ്രത്യവാരയതാം യുധി
അവിടെ ആ രണ്ടു വൃദ്ധന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണപുത്രന്റെ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകൾ തിരിച്ചടിച്ച അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
സഹദേവം തഥാഽഽയാന്തം കൃപഃ ശാരദ്വതോഽഭ്യയാത്। യഥാ നാഗോ വനേ നാഗം മത്തോ മത്തമുപാദ്രവത്
അങ്ങനെ സഹദേവൻ മുന്നോട്ട് വരുമ്പോൾ, ശരദ്വതിന്റെ മകനായ കൃപൻ, കാട്ടിൽ മറ്റൊരു കാട്ടാനയെ ആക്രമിക്കുന്ന ഉഗ്രകോപമുള്ള കാട്ടാനത്തെപ്പോലെ അവനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
കൃപശ്ച സമരേ ശൂരോ മാദ്രീപുത്രം മഹാരഥമ് । ആജഘാന ശരൈസ്തൂര്ണം സപ്തത്യാ രുക്മഭൂഷണൈഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ധീരനായ കൃപൻ, മാദ്രിദേവിയുടെ മകനായ മഹാരഥനെ എഴുപതു പൊന്നാലങ്കരിച്ച അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
തസ്യ മാദ്രീസുതശ്ചാപം ദ്വിധാ ചിച്ഛേദ സായകൈഃ । അഥൈനം ഛിന്നധന്വാനം വിവ്യാധ നവഭിഃ ശരൈഃ
അപ്പോൾ മാദ്രിപുത്രൻ അമ്പുകളാൽ കൃപന്റെ വില്ല് രണ്ടായി മുറിച്ചു; ആയുധം ഇല്ലാതെ നിന്ന കൃപനെ പിന്നെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ വെട്ടി.
സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ സമരേ ഭാരസാധനമ് । മാദ്രീപുത്രം സുസംഹൃഷ്ടോ ദശഭിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
കൃപൻ മറ്റൊരു ശക്തമായ വില്ല് എടുത്ത്, സന്തോഷത്തോടെ, മാദ്രിപുത്രനെ പത്ത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ നെഞ്ചിൽ വെടിഞ്ഞു.
ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധ ഇച്ഛന്ഭീഷ്മസ്യ ജീവിതമ് । തഥൈവ പാണ്ഡവോ രാജഞ്ഛാരദ്വതമമര്ഷണമ്
ഭീഷ്മന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ ക്രുദ്ധനായ കൃപൻ മാദ്രിപുത്രനെ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി; അതുപോലെ തന്നെ, പാണ്ഡവനും ക്ഷമയില്ലാത്ത ശരദ്വതിനെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധോ ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷയാ । തയോര്യുദ്ധം സമഭവദ്ധോരരൂപം ഭയാവഹമ്
ഭീഷ്മന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച് ക്രുദ്ധനായ പാണ്ഡവൻ ശരദ്വതിന്റെ മകനെ നെഞ്ചിൽ വെട്ടി; ഇരുവരുടെയും യുദ്ധം ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായിരുന്നു.
നകുലം തു രണേ ക്രുദ്ധോ വികര്ണഃ ശത്രുതാപനഃ । വിവ്യാധ സായകൈഃ ഷഷ്ട്യാ രക്ഷന്ഭീഷ്മം മഹാബലമ്
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വികർണൻ, ഭീഷ്മനെ രക്ഷിക്കാൻ ക്രുദ്ധനായി, നകുലനെ അറുപത് അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
നകുലോഽപി ഭൃശം വിദ്ധസ്തവ പുത്രേണ ധീമതാ। വികര്ണം സപ്തസപ്തത്യാ നിര്ബിഭേദ ശിലീമുഖൈഃ
നിന്റെ ധീരനായ മകൻ നകുലനെ ശക്തിയായി വെട്ടിയെങ്കിലും, നകുലൻ വികർണനെ എഴുപത്തിയേഴു ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ കുത്തി.
തത്ര തൌ നരശാര്ദൂലൌ ഭീഷ്മഹേതോഃ പരംതപൌ । അന്യോന്യം ജഘ്നുതുര്വീരൌ ഗോഷ്ഠേ ഗോവൃഷഭാവിവ
അവിടെ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ആ ഇരുവരും, ഭീഷ്മനുവേണ്ടി, പരസ്പരം പോരാടിയപ്പോൾ, പശുവിടത്തിൽ രണ്ട് കാളകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ഘടോത്കചം രണേ യാന്തം നിഘ്നന്തം തവ വാഹിനീമ് । ദുര്മുഖഃ സമരേ പ്രായാദ്ഭീഷ്യഹേതോഃ പരാക്രമീ
രണഭൂമിയിൽ ഘടോത്സകൻ മുന്നേറി, നിന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ, ധൈര്യശാലിയായ ദുര്മുഖൻ ഭീഷ്മനുവേണ്ടി യുദ്ധത്തിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.
ഹൈഡിമ്ബസ്തു രണേ രാജന്ദുര്മുഖം ശത്രുതാപനമ് । ആജഘാനോരസി ക്രുദ്ധഃ ശരേണാനതപര്വണാ
രാജാവേ, ഹൈഡിംബന്റെ മകനായ ഘടോത്സകൻ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായ ദുര്മുഖനെ, കോപത്തോടെ, ഉരസിൽ കൃത്യമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
ഭീമസേനസുതം ചാപി ദുര്മുഖഃ സുമുഖൈഃ ശരൈഃ। ഷഷ്ട്യാ വീരോ നദന്ഹൃഷ്ടോ വിവ്യാധ രണമൂര്ധനി
ദുര്മുഖൻ ആ ധീരൻ, സന്തോഷത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, ഭീമസേനന്റെ മകനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അറുപത് നല്ല അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം തഥാഽഽയാന്തം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷിണമ് । ഹാര്ദിക്യോ വാരയാമാസ രഥശ്രേഷ്ഠം മഹാരഥഃ
ഭീഷ്മനെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ മുന്നേറുമ്പോൾ, മഹാരഥിയായ ഹാർദിക്യൻ ആ രഥശ്രേഷ്ഠനെ തടഞ്ഞു.
ഹാര്ദിക്യഃ പാര്ഷതം ചാപി വിദ്ധ്വാ പഞ്ചഭിരായസൈഃ । പുനഃ പഞ്ചാശതാ തൂര്ണം തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
ഹാർദിക്യൻ, പാർഷതപുതനെ അഞ്ചു ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ വെട്ടി, ഉടൻ തന്നെ അഞ്ഞൂറ്റി അമ്പുകളാൽ വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു വിളിച്ചു.
ആജഘാന മഹാബാഹുഃ പാര്ഷതം തം മഹാരഥമ് । തം ചൈവ പാര്ഷതോ രാജന്ഹാര്ദിക്യം നവഭിഃ ശരൈഃ
ശക്തനായ ഹാർദിക്യൻ ആ മഹാരഥിയായ പാർഷതനെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; പാർഷതനും ഹാർദിക്യനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തിരിച്ചാക്രമിച്ചു, രാജാവേ.
വിവ്യാധ നിശിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കങ്കപത്രൈരജിഹ്നഗൈഃ । തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം ഭീഷ്മഹേതോര്മഹാഹവേ
കൂർമ്മായും നേരേപോകുന്ന കാങ്കപ്പക്ഷിയുടെയമ്പുകളാൽ അവർ പരസ്പരം തുളച്ചു; ഭീഷ്മനുവേണ്ടി അവർക്കിടയിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
അന്യോന്യാതിശയേ യുക്തം യഥാ വൃത്രമഹേന്ദ്രയോഃ । ഭീമസേനം തഥാഽഽയാന്തം ഭീഷ്മം പ്രതി മഹാരഥമ്
വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള പോരായ്മപോലെ, പരസ്പരം മികവിൽ തുല്യമായിരുന്നു അവരുടെ യുദ്ധം; അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീമസേനൻ മഹാരഥിയായ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറി.
ഭൂരിശ്രവാഭ്യയാത്തൂര്ണം തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത് । സൌമദത്തിരഥോ ഭീമമാജഘാന സ്തനാന്തരേ
ഭൂരിശ്രവസ് വേഗത്തിൽ എത്തി, 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു വിളിച്ചു; സൌമദത്തി ഭീമനെ നെഞ്ചിടയിൽ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി.
നാരാചേന സുതീക്ഷ്ണേന രുക്മപുങ്ഖേന സംയുഗേ। ഉരഃസ്ഥേന ബഭൌ തേന ഭീമസേനഃ പ്രതാപവാന്
യുദ്ധത്തിൽ, കഠിനവും പൊന്നുപൊതിഞ്ഞതുമായ അമ്പ് ഭീമസേനന്റെ നെഞ്ചിൽ പതിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ധീരൻ അതിനാൽ പ്രകാശിച്ചു.
സ്കന്ദശക്ത്യാ യഥാ ക്രൌഞ്ചഃ പുരാ നൃപതിസത്തമ। തൌ ശരാന്സൂര്യസംകാശാന്കര്മാരപരിമാര്ജിതാന്
നൃപശ്രേഷ്ഠനേ, മുമ്പ് സ്കന്ദന്റെ ശക്തിയിൽ ക്രൗഞ്ചപക്ഷി തുളച്ചതുപോലെ, ഇരുവരും സൂര്യപ്രഭയുള്ള, കൂലികൾ നിർമ്മിച്ച അമ്പുകളാൽ—
അന്യോന്യസ്യ രണേ ക്രുദ്ധൌ ചിക്ഷിപതേ നരര്ഷഭൌ । ഭീമോ ഭീഷ്മവധാകാങ്ക്ഷീ സൌമദത്തിം മഹാരഥമ്
രണഭൂമിയിൽ കോപത്തോടെ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ പരസ്പരം അമ്പുകൾ എറിയുമ്പോൾ, ഭീമൻ ഭീഷ്മവധം ആഗ്രഹിച്ച് സൌമദത്തിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി.
തഥാ ഭീഷ്മജയേ ഗൃധ്നുഃ സൌമദത്തിസ്തൂ പാണ്ഡവമ് । കൃതപ്രതികൃതേ യത്തൌ യോധയാമാസതൂ രണേ
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭീഷ്മനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സൌമദത്തി പാണ്ഡവനുമായി യുദ്ധം തുടർന്നു; ഇരുവരും പരസ്പരപ്രഹരങ്ങൾ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് പോരാടിയിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരം തു കൌന്തേയം മഹത്യാ സേനയാ വൃത്തമ്। ഭീഷ്മാഭിമുഖമായാന്തം ഭാരദ്വാജോ ന്യവാരയത്
കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മനെ നേരെ മുന്നേറുമ്പോൾ, ദ്രോണമുനിയും വലിയ സൈന്യവുമായി അവനെ തടഞ്ഞു.
ദ്രോണസ്യ രഥനിര്ഘോഷം പര്ജന്യനിനദോപമമ് । ശ്രുത്വാ പ്രഭദ്രകാ രാജന്സമകമ്പന്ത മാരിഷ
ദ്രോണന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം മേഘനാദംപോലെ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രഭദ്രകർ രാജാവേ, ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു.