പ്രവിശ്യ യോഗം ജ്ഞാനേന സോഽപശ്യത്സര്വമന്തതഃ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ യോഗത്തിൽ ലയിച്ച്, അവൻ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി കാണാൻ സാധിച്ചു.
നിഷ്പ്രഭേഽസ്മിന്നിരാലോകേ സര്വതസ്തമസാ വൃതേ। ബൃഹദണ്ഡമഭൂദേകം പ്രജാനാം ബീജമവ്യയമ്
പ്രകാശമില്ലാത്ത, ഇരുണ്ടതുകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട ആ വിശാലമായ ശൂന്യത്തിൽ, ഒരൊറ്റ വലിയ അണ്ഡം ഉദിച്ചു; അതാണ് സകല ജീവികളുടെ അക്ഷയമായ വിത്ത്.
യുഗസ്യാദിനിമിത്തം തന്മഹദ്ദിവ്യം പ്രചക്ഷത। വ്യസ്മിംസ്തച്ഛ്രൂയതേ സത്യംജ്യോതിര്ബ്രഹ്മ സനാതനമ്
ആ മഹത്തായ ദിവ്യത്വം യുക്തമായത് കാലത്തിന്റെ ആരംഭകാരണമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു; അതിൽ ശാശ്വതമായ സത്യം, പ്രകാശം, അനന്തമായ ബ്രഹ്മം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
അദ്ഭുതം ചാപ്യചിന്ത്യം ച സര്വത്ര സമതാം മതമ്। അവ്യക്തം കാരണം സൂക്ഷ്മം യത്തത്സദസദാത്മകമ്
അത് അത്ഭുതകരവും, മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്തതും, എല്ലായിടത്തും സമത്വത്തിന്റെ മൂല്യവുമാണ്; അതാണ് ദൃശ്യമായതും അദൃശ്യമായതും ഒരുമിച്ചുള്ള സൂക്ഷ്മമായ കാരണമാകുന്നത്.
യസ്മിന്പിതാമഹോ ജജ്ഞേ പ്രഭുരേകഃ പ്രജാപതിഃ। ബ്രഹ്മാ സുരഗുരുഃ സ്ഥാണുര്മനുഃ കഃ പരമേഷ്ഠ്യഥ
അതിനാൽ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; ഏകനായ പ്രഭു, പ്രജാപതി, ദേവഗുരു, സ്ഥാണു, മനു, ക, പരമേഷ്ഠി എന്നിവരും.
പ്രാചേതസസ്തഥാ ദക്ഷോ ദക്ഷപുത്രാശ്ച സപ്തവൈ। തതഃ പ്രജാനാം പതയഃ പ്രാഭവന്നേകവിംശതിഃ
അതു പോലെ പ്രചേതസ്, ദക്ഷൻ, ദക്ഷന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർ; പിന്നെ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രജാപതിമാർ ജനിച്ചു.
പുരുഷശ്ചാപ്രമേയാത്മാ യം സര്വഋഷയോ വിദു। വിശ്വേദേവാസ്തഥാഽഽദിത്യാ വസവോഽഥാശ്വിനാവപി
അളക്കാൻ കഴിയാത്ത ആത്മാവായ പുരുഷൻ, എല്ലാരിഷികളും അറിയുന്നവൻ, വിശ്വദേവന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, അശ്വിനീദേവന്മാർ എന്നിവരും.
യക്ഷാഃ സാധ്യാഃ പിശാചാശ്ച ഗുഹ്യകാഃ പിതരസ്തഥാ। തതഃ പ്രസൂതാ വിദ്വാംസഃ ശിഷ്ടാ ബ്രഹ്മര്ഷിസത്തമാഃ
യക്ഷന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, പിശാചുകൾ, ഗുഹ്യകർ, പിതൃകൾ; പിന്നെ ജ്ഞാനികൾ, ഉത്തമ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ജനിച്ചു.
മഹര്ഷയശ്ച ബഹവഃ സര്വൈഃ സമുദിതാ ഗുണൈഃ। ആതോ ദ്യൌഃ പൃഥിവീ വായുരന്തരിക്ഷം ദിശസ്തയാ
എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നരായ മഹർഷിമാർ അനേകം പേർ; അവരിൽ നിന്ന് ആകാശം, ഭൂമി, വായു, അന്തരീക്ഷം, ദിശകൾ എന്നിവ ഉത്ഭവിച്ചു.
സംവത്സരര്തവോ മാസാഃ പക്ഷാഹോരാത്രയഃ ക്രമാത്। യച്ചാന്യദപി തത്സര്വം സംഭൂതം ലോകസാക്ഷികമ്
വർഷം, ঋതുക്കൾ, മാസങ്ങൾ, പക്ഷങ്ങൾ, ദിവസം-രാത്രികൾ എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ; ലോകങ്ങൾക്കു സാക്ഷിയായിട്ടുള്ള എല്ലാം അങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.
യദിദം ദൃശ്യതേ കിംചിദ്ബൂതം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്। പുനഃസംക്ഷിപ്യതേ സര്വം ജഗത്പ്രാപ്തേ യുഗക്ഷയേ
ഇവിടെ കാണുന്ന സകല ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായ സകല ജീവികളും, യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ വീണ്ടും എല്ലാം ലയിക്കുന്നു.
യഥര്തുഷ്വൃതുലിങ്ഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യയേ। ദൃശ്യന്തേ താനി താന്യേവ തഥാ ഭാവാ യുഗാദിഷു
ഋതുക്കളിൽ, സൂര്യന്റെ ദക്ഷിണയാനവും ഉത്തരയാനവും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, യുഗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ ഭാവങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രകടമാകുന്നു.
ഏവമേതദനാദ്യന്തം ഭൂതസംഘാതകാരകമ്। അനാദിനിധനം ലോകേ ചക്രം സംപരിവര്തതേ
അങ്ങനെ, ആരംഭം ഇല്ലാത്തതും അവസാനം ഇല്ലാത്തതുമായ, സകല ജീവികളുടെ കൂട്ടം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഈ ചക്രം ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും തിരിയുന്നു.
ത്രയസ്ത്രിംശത്സഹസ്രാണി ത്രയസ്ത്രിംശച്ഛതാനി ച। ത്രയസ്ത്രിംശച്ച ദേവനാം സൃഷ്ടിഃ സംക്ഷേപലക്ഷണാ
മുപ്പത്തിമൂന്നായിരം, മൂന്നുനൂറ്റിമുപ്പത്തിമൂന്ന്, പിന്നെ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ—ഇതാണ് അവരുടെ സൃഷ്ടിയുടെ സംക്ഷിപ്തമായ എണ്ണം.
ദിവഃ പുത്രോ ബൃഹദ്ഭാനുശ്ചക്ഷുരാത്മാ വിഭാവസുഃ। സവിതാ സ ഋചീകോഽര്കോ ഭാനുരാശാവഹോ രവിഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പുത്രനായ ബൃഹദ്ഭാനു ദിവ്യമായ കണ്ണും ആത്മാവും പ്രകാശവാനുമാണ്. അവൻ സവിതാവും ഋചീകനും അർക്കനും ഭാനുവും ദിശകളിൽ വെളിച്ചം പകർന്ന രവിയും ആണു.
പുത്രാ വിവസ്വതഃ സര്വേ മനുസ്തേഷാം തഥാഽവരഃ। ദേവഭ്രാട് തനയസ്തസ്യ സുഭ്രാഡിതി തതഃ സ്മൃതഃ
വിവസ്വാൻ്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും അറിയപ്പെടുന്നു. അവരിൽ ഏറ്റവും ഇളയവൻ മനുവാണ്. മനുവിന്റെ പുത്രൻ ദേവഭൃത് ആകുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ സുഭ്രാട് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
സുഭ്രാജസ്തു ത്രയഃ പുത്രാഃ പ്രജാവന്തോ ബഹുശ്രുതാഃ। ദശജ്യോതിഃ ശതജ്യോതിഃ സഹസ്രജ്യോതിരേവ ച
സുഭ്രാടിന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ജനനശേഷിയിലും വിജ്ഞാനത്തിലും സമ്പന്നരായിരുന്നു. അവരുടെ പേരുകൾ ദശജ്യോതി, ശതജ്യോതി, സഹസ്രജ്യോതി എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ദശപുത്രസഹസ്രാണി ദശജ്യോതേര്മഹാത്മനഃ। തതോ ദശഗുണാശ്ചാന്യേ ശതജ്യോതേരിഹാത്മജാഃ
മഹാത്മാവായ ദശജ്യോതിക്ക് പത്ത് ആയിരം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുത്രന്മാർ ശതജ്യോതിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂയസ്തതോ ദശഗുണാഃ സഹസ്രജ്യോതിഷഃ സുതാഃ। തേഭ്യോഽയം കുരുവംശശ്ച യദൂനാം ഭരതസ്യ ച
അതിനേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുത്രന്മാർ സഹസ്രജ്യോതിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ നിന്നാണ് കുരുക്കളുടെ, യദുക്കളുടെ, ഭാരതന്മാരുടെ വംശങ്ങൾ ഉദിച്ചുവന്നത്.
യയാതീക്ഷ്വാകൃവംശശ്ച രാജര്ഷീണാം ച സര്വശഃ। സംഭൂതാ ബഹവോ വംശാ ഭൂതസര്ഗാഃ സുവിസ്തരാഃ
യയാതിയും ഇക്ഷ്വാകുവും രാജർഷിമാരുമൊക്കെ ചേർന്ന് അനേകം വംശങ്ങൾ, വിശാലവും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ സൃഷ്ടികൾ, ഉദിച്ചുവന്നു.
ഭൂതസ്ഥാനാനി സര്വാണി രഹസ്യം ത്രിവിധം ച യത്। വേദാ യോഗഃ സവിജ്ഞാനോ ധര്മോഽര്ഥഃ കാമ ഏവ ച
സകല ജീവികളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും, മൂന്നു രഹസ്യങ്ങളുമാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്. വേദങ്ങൾ, വിജ്ഞാനത്തോടെ കൂടിയ യോഗം, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമയുക്താനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। ലോകയാത്രാവിധാന ച സര്വ തദ്ദൃഷ്ടവാനൃഷിഃ
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമായ വിവിധ ശാസ്ത്രങ്ങൾ, ലോകജീവിതത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം മഹർഷി കണ്ടറിഞ്ഞു.
നീതിര്ഭരതവംശസ്യ വിസ്താരശ്ചൈവ സര്വശഃ।' ഇതിഹാസാഃ സഹവ്യാഖ്യാ വിവിധാശ്രുതയോഽപി ച
ഭാരതവംശത്തിന്റെ നയവും അതിന്റെ വിശാലതയും, ഇതിഹാസങ്ങളുടെയും വ്യാഖ്യാനങ്ങളുടെയും വൈവിധ്യശ്രുതികളും ഇവിടെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ഇഹ സര്വമനുക്രാന്തമുക്തം ഗ്രന്ഥസ്യ ലക്ഷണമ്। `സംക്ഷേപേണേതിഹാസസ്യ തതോ വക്ഷ്യതി വിസ്തരമ്
ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ ക്രമമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സ്വഭാവവും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഇനി സംക്ഷിപ്തമായി ഇതിഹാസം പറയുന്നു, പിന്നെ വിശദമായും പറയും.
വിസ്തീര്യൈതന്മഹജ്ജ്ഞാനമൃഷിഃ സംക്ഷിപ്യ ചാബ്രവീത്। ഇഷ്ടം ഹി വിദുഷാം ലോകേ സമാസവ്യാസധാരണമ്
മഹർഷി ഈ മഹത്തായ ജ്ഞാനം വിശദീകരിക്കുകയും സംക്ഷിപ്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാരണം, ലോകത്തിലെ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് സംക്ഷേപവും വിശദവുമാണ് ഇഷ്ടം.
മന്വാദി ഭാരതം കേചിദാസ്തീകാദി തഥാഽപരേ। തഥോപരിചരാദ്യന്യേ വിപ്രാഃ സമ്യഗധീയിരേ
ചിലർ മനുവിൽ നിന്ന് ഭാരതം പാരായണം ചെയ്യുന്നു, ചിലർ ആസ്തികയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങുന്നു, മറ്റു പണ്ഡിതർ ഉപരിചരനിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു.
വിവിധം സംഹിതാജ്ഞാനം ദീപയന്തി മനീഷിണഃ। വ്യാഖ്യാതും കുശലാഃ കേചിദ്ഗ്രന്ഥാന്ധാരയിതും പരേ
പണ്ഡിതന്മാർ വിവിധ സംഹിതകളുടെ ജ്ഞാനം പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു; ചിലർ വിശദീകരണത്തിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ വ്യസ്യ വേദം സനാതനമ്। ഇതിഹാസമിമം ചക്രേ പുണ്യം സത്യവതീത്സുതഃ
തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ച്, വ്യാസൻ ശാശ്വതമായ വേദം വിഭജിച്ചതിന് ശേഷം ഈ പുണ്യമായ പുരാതന ഇതിഹാസം രചിച്ചു.
പരാശരാത്മജോ വിദ്വാന്ബ്രഹ്മര്ഷിഃ സംശിതവ്രതഃ। മാതുര്നിയോഗാദ്ധര്മാത്മാ ഗാങ്ഗേയസ്യ ച ധീമതഃ
പരാശരൻ്റെ പുത്രനായ ജ്ഞാനിയുമായ ബ്രഹ്മർഷി, ഉറച്ച വ്രതശീലനായി, അമ്മയുടെ അഭ്യർത്ഥനയാൽ ധർമ്മാത്മാവായ ഗാംഗേയനോടൊപ്പം—
ക്ഷേത്രേ വിചിത്രവീര്യസ്യ കൃഷ്ണദ്വൈപായനഃ പുരാ। ത്രീനഗ്നീനിവ കൌരവ്യാഞ്ജനയാമാസ വീര്യവാന്
വിചിത്രവീര്യൻ്റെ വംശത്തിൽ, ശക്തനായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ മൂന്നു കുരുക്കളെ അഗ്നിപോലെ ജനിപ്പിച്ചു.