ഭീഷ്മസ്യാഭിമുഖാന്യാതാന്വാരയാമാസുരാഹവേ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തു സൈന്യാനി പ്രാക്രോശംസ്തു പുനഃ പുനഃ
ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചവരെ യുദ്ധത്തില് തടഞ്ഞു; അതേസമയം, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന് വീണ്ടും വീണ്ടും സൈന്യത്തെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
അഭ്യദ്രവത സംരബ്ധോ ഭീഷ്മമേകം മഹാരഥഃ । ഏഷോഽര്ജുനോ രണേ ഭീഷ്മം പ്രയാതി കുരുനന്ദനഃ
അവന് മഹാരഥി ക്രോധത്തോടെ ഭീഷ്മനെ ഏകാന്തമായി ആക്രമിച്ചു; 'ഇവിടെയാണു അര്ജുനന് യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മനെ നേരിടാന് വരുന്നത്, കുരുകുലത്തിലെ സന്തോഷമേ!'
അഭ്യദ്രവത മാഭൈഷ്ട ഭീഷ്മോ ഹി പ്രാപ്സ്യതേ ന വഃ । അര്ജുനം സമരേ യോദ്ധും നോത്സഹേതാപി വാസവഃ
'അവന് ആക്രമിക്കുന്നു—ഭയപ്പെടേണ്ട! അര്ജുനനെ യുദ്ധത്തില് നേരിടാന് ഇന്ദ്രനും കഴിയില്ല; ഭീഷ്മന് നിങ്ങളെ ജയിക്കില്ല.'
കിമു ഭീഷ്മോ രണേ വീരാ ഗതസത്വോഽല്പജീവിതഃ। ഇതി സേനാപതേഃ ശ്രുത്വാ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥാഃ
'യുദ്ധത്തില് ജീവശക്തി കുറഞ്ഞ ഭീഷ്മനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്, വീരന്മാരേ?' സേനാധിപന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട്, പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികള്—
അഭ്യദ്രവന്ത സംഹൃഷ്ടാ ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥം പ്രതി। ആഗച്ഛതസ്താന്സമരേ വാര്യോഘാനചലാ ഇവ
—ആനന്ദത്തോടെ ഗംഗാപുത്രന്റെ രഥത്തേക്കു മുന്നോട്ട് പായിച്ചു; യുദ്ധത്തില് അവര് നീങ്ങുമ്പോള് അചഞ്ചലമായ നദിയിലെ തിരകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അവാരയന്ത സംഹൃഷ്ടാസ്താവകാഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ । ദുഃശാസനോ മഹാരാജ ഭയം ത്യക്ത്വാ മഹാരഥഃ
നിങ്ങളുടെ വീരന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ അവരെ തടഞ്ഞു; ഭയമില്ലാതെ മഹാരഥിയായ ദുഷ്ശാസനന്—
ഭീഷ്മസ്യ ജീവിതാകാങ്ക്ഷീ ധനഞ്ജയമുപാദ്രവത് । തഥൈവ പാണ്ഡവാഃ ശൂരാ ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥം പ്രതി
—ഭീഷ്മന്റെ ജീവന് രക്ഷിക്കാനായി ധനഞ്ജയനെ ആക്രമിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, ധൈര്യശാലിയായ പാണ്ഡവര് ഗംഗാപുത്രന്റെ രഥത്തേക്കു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അഭ്യദ്രവന്ത സംഗ്രാമേ തവ പുത്രാന്മഹാരഥാഃ । തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ ചിത്രരൂപം വിശാംപതേ
യുദ്ധത്തില് നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരായ മഹാരഥികള് അവരെ ആക്രമിച്ചു; അപ്പോള്, ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് ഞങ്ങള് കണ്ടത്.
ദുഃശാസനരഥം പ്രാപ്യ യത്പാര്ഥോ നാത്യവര്തത । യഥാ വാരയതേ വേലാ ക്ഷുബ്ധതോയം മഹാര്ണവമ്
പാര്ഥന് ദുഷ്ശാസനന്റെ രഥം എത്തുമ്പോള് പിന്മാറിയില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, വലിയ കടലിന്റെ തിരകളെ തീരം എങ്ങനെ തടയുന്നു, അതുപോലെയായിരുന്നു.
തഥൈവ പാണ്ഡവം ക്രുദ്ധം തവ പുത്രോ ന്യവാരയത്। ഉഭൌ തൌ രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠാവുഭൌ ഭാരതദുര്ജയൌ
അതു പോലെ തന്നെ, നിങ്ങളുടെ പുത്രന് ക്രുദ്ധനായ പാണ്ഡവനെ തടഞ്ഞു; ഇരുവരും രഥികളില് ശ്രേഷ്ഠരും ജയിക്കാനാവാത്തവരുമായിരുന്നു, ഭാരത.
ഉഭൌ ചന്ദ്രാര്കസദൃശൌ കാന്ത്യാ ദീപ്ത്യാ ച ഭാരത। തഥാ തൌ ജാതസംരമ്ഭാവന്യോന്യവധകാങ്ക്ഷിണൌ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ പ്രകാശത്തിലും ഭാസ്വരതയിലും ഇരുവരും തിളങ്ങി, ഭാരത. അങ്ങനെ, ഇരുവരും ഉഗ്രകോപത്തോടെ പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമീയതുര്മഹാസങ്ഖ്യേ മയശക്രൌ യഥാ പുരാ। ദുഃശാസനോ മഹാരാജ പാണ്ഡവം വിശിഖൈസ്ത്രിഭിഃ
മുന്പ് മായയും ഇന്ദ്രനും ചെയ്തതുപോലെ, ആ മഹാസമരത്തിൽ ഇരുവരും അടുത്തുവന്നു. മഹാരാജാവേ, ദുഃശാസൻ പാണ്ഡവനെ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
വാസുദേവം ച വിംശത്യാ താഡയാമാസ സംയുഗേ। തതോഽര്ജുനോ ജാതമന്യുര്വാര്ഷ്ണേയം വീക്ഷ്യ പീഡിതമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസൻ വാസുദേവനെ ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ വെട്ടി. അതു കണ്ട അര്ജുനൻ, വൃഷ്ണികുലത്തിൽപെട്ടവൻ പീഡിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു, അത്യന്തം കോപിച്ചു.
ദുഃശാസനം ശതേനാജൌ നാരാചാനാം സമാര്പയത്। തേ തസ്യ കവചം ഭിത്ത്വാ പപുഃ ശോണിതമാഹവേ
അര്ജുനൻ, കോപഭരിതനായി, യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസനെ നൂറ് ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ മഴപെയ്യിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ അവന്റെ കാവചം തുളച്ച് രക്തം കുടിച്ചു.
യഥൈവ പന്നഗാ രാജംസ്തടാകം തൃഷിതാസ്തഥാ।' ദുഃശാസനസ്ത്രിഭിഃ ക്രുദ്ധഃ പാര്ഥം വിവ്യാധ പത്രിഭിഃ। ലലാടേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
രാജാവേ, ദാഹംകൂടിയ പാമ്പുകൾ ഒരു കുളത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിക്കുന്നതുപോലെ, ദുഃശാസൻ കോപത്തോടെ പാർത്ഥനെ മൂന്നു ഈരാളം അമ്പുകളാൽ നെറ്റിയിൽ വെട്ടി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ലലാടസ്ഥൈസ്തു തൈര്ബാണൈഃ ശുശുഭേ പാണ്ഡവോ രണേ। യഥാ മേരുര്മഹാരാജ ശൃങ്ഗൈരത്യര്ഥമുച്ഛ്രിതൈഃ
അവന്റെ നെറ്റിയിൽ ആ അമ്പുകൾ പതിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അത്യുച്ചമായ കൊടുമുടികളോടെ മേരുപർവ്വതം പോലെ തിളങ്ങി.
സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസഃ പുത്രേണ തവ ധന്വിനാ। വ്യരാജത രണേ പാര്ഥഃ കിംശുകഃ പുഷ്പവാനിവ
നിന്റെ മകനായ മഹാശരധാരിയായ ധനുര്വേദി അരജുനനെ അത്യന്തം വെട്ടിയപ്പോൾ, പാർത്ഥൻ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിംശുകവൃക്ഷം പോലെ യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങി.
ദുഃശാസനം തതഃ ക്രുദ്ധഃ പീഡയാമാസ പാണ്ഡവഃ। പര്വണീവ സുസംക്രുദ്ധോ രാഹുഃ പൂര്ണം നിശാകരമ്
അതിനുശേഷം, പാണ്ഡവൻ കോപത്തോടെ ദുഃശാസനെ പീഡിപ്പിച്ചു, രാഹു പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ കടന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
പീഡ്യമാനോ ബലവതാ പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । വിവ്യാധ സമരേ പാര്ഥം കങ്കപത്രൈഃ ശിലാശിതൈഃ
ശക്തനായ പാണ്ഡവൻ ദുഃശാസനെ പീഡിപ്പിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ കങ്കപ്പക്ഷങ്ങളുള്ള കല്ലിൽ മൂർത്തിയെടുത്ത അമ്പുകളാൽ പാർത്ഥനെ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി.
തസ്യ പാര്ഥോ ധനുശ്ഛിത്വാ രഥം ചാസ്യ ത്രിഭിഃ ശരൈഃ । ആജഘാന തതഃ പശ്ചാത്പുത്രം തേ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
പാർത്ഥൻ അവന്റെ ധനുസ്സു വെട്ടി, മൂന്നു അമ്പുകളാൽ അവന്റെ രഥത്തെയും അടിർത്തു; പിന്നെ കൂര്മ്മമായ അമ്പുകളാൽ നിന്റെ മകനെയും വെട്ടി.
സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ ഭീമസ്യ പ്രമുഖേ സ്ഥിതഃ। അര്ജുനം പഞ്ചാവിംശത്യാ ബാഹ്വോരുരസി ചാര്പയത്
അവൻ മറ്റൊരു ധനുസ്സെടുത്തു, ഭീമന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു, അര്ജുനന്റെ കൈകളിലും നെഞ്ചിലും ഇരുപത്തിയഞ്ച് അമ്പുകൾ മഴപെയ്യിച്ചു.
തസ്യ ക്രുദ്ധോ മഹാരാജ പാണ്ഡവഃ ശത്രുതാപനഃ । അപ്രൈഷീദ്വിശിഖാന്ഘോരാന്യമദണ്ഡോപമാന്ബഹൂന്
അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവേ, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനായ പാണ്ഡവൻ കോപത്തോടെ, ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡംപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ അനേകം അമ്പുകൾ അയച്ചു.
അപ്രാപ്താനേവ താന്ബാണാംശ്ചിച്ഛേദ തനയസ്തവ । യതമാനസ്യ പാര്ഥസ്യ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
പാർത്ഥൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, നിന്റെ മകൻ ആ അമ്പുകൾ എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ വെട്ടി; അതൊരു അത്ഭുതം പോലെ തോന്നി.
പാര്ഥം ച നിശിതൈര്ബാണൈരവിധ്യത്തനയസ്തവ । തതഃ ക്രുദ്ധോ രണേ പാര്ഥഃ ശരാന്സംധായ കാര്മുകേ
നിന്റെ മകൻ കൂര്മ്മമായ അമ്പുകളാൽ പാർത്ഥനെ വെട്ടി; അതിനുശേഷം, പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ അമ്പുകൾ ധനുസ്സിൽ ഇട്ടു.
പ്രേഷയാമാസ സമരേ സ്വര്ണപുങ്ഖാഞ്ഛിലാശിതാന് । ന്യമഞ്ജംസ്തേ മഹാരാജ തസ്യ കായേ മഹാത്മനഃ
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ സ്വർണ്ണപ്പൊന്തുകളുള്ള, കല്ലിൽ മൂർത്തിയെടുത്ത അമ്പുകൾ അയച്ചു; അവ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിഞ്ഞു, മഹാരാജാവേ.
യഥാ ഹംസാ മഹാരാജ തടാകം പ്രാപ്യ ഭാരത। പീഡിതശ്ചൈവ പുത്രസ്തേ പാണ്ഡവേന മഹാത്മനാ
മഹാരാജാവേ, ഹംസുകൾ കുളത്തിൽ എത്തുന്നതുപോലെ, നിന്റെ മകൻ മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവനാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ടു.
ഹിത്വാ പാര്ഥം രണേ തൂര്ണം ഭീഷ്മസ്യ രഥമാവ്രജത്। അഗാധേ മഞ്ജതസ്തസ്യ ദ്വീപോ ഭീഷ്മോഽഭവത്തദാ
പാർത്ഥനെ യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ വിട്ട്, അവൻ ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേക്ക് സമീപിച്ചു; ആഴത്തിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ ഭീഷ്മൻ അവനു ദ്വീപായി മാറി.
പ്രതിലഭ്യ തതഃ സംജ്ഞാം പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । അവാരയത്തതഃ ശൂരോ ഭൂയ ഏവ പരാക്രമീ
അതിനുശേഷം, ബോധം വീണ്ടെടുത്ത നിന്റെ മകൻ, രാജാധിരാജാവേ, വീര്യശാലിയും ധൈര്യശാലിയും ആയി വീണ്ടും ശത്രുവിനെ തടഞ്ഞു.
ശരൈഃ സുനിശിതൈഃ പാര്ഥം യഥാ വൃത്രം പുരന്ദരഃ। നിര്ബിഭേദ മഹാകായോ വിവ്യഥേ നൈവ ചാര്ജുനഃ
വലിയ ശരങ്ങളാൽ പാർത്ഥനെ, പുരന്ദരൻ വൃത്രനെ കീറിയത് പോലെ, ആ മഹാശരീരൻ കീറിക്കളഞ്ഞു. എങ്കിലും അർജുനൻ ഒട്ടും അലയില്ല.
സാത്യകിം ദംശിതം യുദ്ധേ ഭീഷ്മായാഭ്യുദ്യതം രണേ। ആര്ശ്യശൃങ്ഗിര്മഹേഷ്വാസോ വാരയാമാസ സംയുഗേ
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ സത്യകിയെ നേരെ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, മഹാശരധാരി ആർഷ്യശൃംഗൻ അവനെ തടഞ്ഞു.