ഭീമസേനം സുസംക്രുദ്ധം ഗാങ്ഗേയസ്യ വധൈഷിണമ് । ത്വരമാണോ മഹാരാജ സൌമദത്തിര്ന്യവാരയത്
ഗംഗാപുത്രനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഓടിയെത്തിയ ഭീമസേനനെ, രാജാവേ, സൗമദത്തി വേഗത്തിൽ തടഞ്ഞു.
തഥൈവ നകുലം ശൂരം കിരന്തം സായകാന്ബഹൂന് । വികര്ണോ വാരയാമാസ ഇച്ഛന്ഭീഷ്മസ്യ ജീവിതമ്
അതു പോലെ തന്നെ, ധീരനായ നകുലൻ അനേകം അമ്പുകൾ പ്രയോഗിച്ചപ്പോൾ വികർണൻ ഭീഷ്മന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ അവനെ തടഞ്ഞു.
സഹദേവം തഥാ രാജന്യാന്തം ഭീഷ്മരഥം പ്രതി। വാരയാമാസ സംക്രുദ്ധഃ കൃപഃ ശാരദ്വതോ യുധി
അപ്പോള് ശാരദ്വതന്റെ മകന് കൃപന് കുപിതനായി, യുദ്ധഭൂമിയില് ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേക്കു പോകുന്ന സഹദേവനെ തടഞ്ഞു.
രാക്ഷസം ക്രൂരകര്മാണം ഭൈമസേനിം മഹാബലമ് । ഭീഷ്മസ്യ നിധനപ്രേപ്സും ദുര്മുഖോഽഭ്യജ്രവദ്ബലീ
ഭീമസേനന്റെ മകനായ ഭയങ്കരനായ രാക്ഷസനെ, ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തിനായി ഉത്സുകനായിരുന്നവനെ, ശക്തനായ ദുര്മുഖന് ആക്രമിച്ചു.
സാത്യകിം സമരേ ക്രുദ്ധമാര്സ്യശൃങ്ഗിവാരയത് । `ഭീഷ്മസ്യ വധമിച്ഛന്തം പാണ്ഡവപ്രീതികാമ്യയാ
യുദ്ധത്തില് ക്രുദ്ധനായ അര്ഷ്യശൃംഗന് പാണ്ഡവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി ഭീഷ്മന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച സാത്യകിയെ തടഞ്ഞു.
അഭിമന്യും മഹാരാജ യാന്തം ഭീഷ്മരഥം പ്രതി। സുദക്ഷിണോ മഹാരാജ കാമ്ഭോജ പ്രത്യവാരയത്
രാജാവേ, കാംബോജനായ സുദക്ഷിണന് ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തേക്കു പോവുന്ന അഭിമന്യുവിനെ തടഞ്ഞു.
വിരാടദ്രുപദൌ വൃദ്ധൌ സമേതാവരിമര്ദനൌ । അശ്വത്ഥാമാ തതഃ ക്രുദ്ധോ വാരയാമാസ ഭാരത
ശത്രുക്കളെ തോല്പ്പിക്കാന് ഒന്നിച്ചിരുന്ന വയസ്സായ വീരാടനും ദ്രുപദനും, അശ്വത്താമന് കോപത്തോടെ അവരെ തടഞ്ഞു.
തഥാ പാണ്ഡുസുതം ജ്യേഷ്ഠം ഭീഷ്മസ്യ വധകാങ്ക്ഷിണമ് । ഭാരദ്വാജോ രണേ യത്തോ ധര്മപുത്രമവാരയത്
അതു പോലെ തന്നെ, യുദ്ധത്തില് ജാഗ്രതയോടെ നിന്ന ഭാരദ്വാജപുത്രന് ഭീഷ്മന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച പാണ്ഡുവിന്റെ മൂത്ത മകനായ ധര്മപുത്രനെ തടഞ്ഞു.
അര്ജുനം രഭസം യുദ്ധേ പുരസ്കൃത്യ ശിഖണ്ഡിനമ് । ഭീഷ്മപ്രേപ്സും മഹാരാജ ഭാസയന്തം ദിശോ ദശ
രാജാവേ, ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നില് നിര്ത്തി, എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചും ഭീഷ്മനെ തേടി യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോവുന്ന അര്ജുനനെ, ദുഷ്ശാസനന് മഹാബാണധാരിയായ് തടഞ്ഞു.
ദുഃശാസനോ മഹേഷ്വാസോ വാരയാമാസ സംയുഗേ। അന്യേ ച താവകാ യോധാഃ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥാന്
മഹാബാണധാരിയായ ദുഷ്ശാസനന് യുദ്ധത്തില് അര്ജുനനെ തടഞ്ഞു; കൂടാതെ, നിങ്ങളുടെ മറ്റു യോദ്ധാക്കള് പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികളെ തടഞ്ഞു.
ഭീഷ്മസ്യാഭിമുഖാന്യാതാന്വാരയാമാസുരാഹവേ । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നസ്തു സൈന്യാനി പ്രാക്രോശംസ്തു പുനഃ പുനഃ
ഭീഷ്മനെ നേരെ ആക്രമിച്ചവരെ യുദ്ധത്തില് തടഞ്ഞു; അതേസമയം, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന് വീണ്ടും വീണ്ടും സൈന്യത്തെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.
അഭ്യദ്രവത സംരബ്ധോ ഭീഷ്മമേകം മഹാരഥഃ । ഏഷോഽര്ജുനോ രണേ ഭീഷ്മം പ്രയാതി കുരുനന്ദനഃ
അവന് മഹാരഥി ക്രോധത്തോടെ ഭീഷ്മനെ ഏകാന്തമായി ആക്രമിച്ചു; 'ഇവിടെയാണു അര്ജുനന് യുദ്ധത്തില് ഭീഷ്മനെ നേരിടാന് വരുന്നത്, കുരുകുലത്തിലെ സന്തോഷമേ!'
അഭ്യദ്രവത മാഭൈഷ്ട ഭീഷ്മോ ഹി പ്രാപ്സ്യതേ ന വഃ । അര്ജുനം സമരേ യോദ്ധും നോത്സഹേതാപി വാസവഃ
'അവന് ആക്രമിക്കുന്നു—ഭയപ്പെടേണ്ട! അര്ജുനനെ യുദ്ധത്തില് നേരിടാന് ഇന്ദ്രനും കഴിയില്ല; ഭീഷ്മന് നിങ്ങളെ ജയിക്കില്ല.'
കിമു ഭീഷ്മോ രണേ വീരാ ഗതസത്വോഽല്പജീവിതഃ। ഇതി സേനാപതേഃ ശ്രുത്വാ പാണ്ഡവാനാം മഹാരഥാഃ
'യുദ്ധത്തില് ജീവശക്തി കുറഞ്ഞ ഭീഷ്മനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്, വീരന്മാരേ?' സേനാധിപന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട്, പാണ്ഡവരുടെ മഹാരഥികള്—
അഭ്യദ്രവന്ത സംഹൃഷ്ടാ ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥം പ്രതി। ആഗച്ഛതസ്താന്സമരേ വാര്യോഘാനചലാ ഇവ
—ആനന്ദത്തോടെ ഗംഗാപുത്രന്റെ രഥത്തേക്കു മുന്നോട്ട് പായിച്ചു; യുദ്ധത്തില് അവര് നീങ്ങുമ്പോള് അചഞ്ചലമായ നദിയിലെ തിരകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അവാരയന്ത സംഹൃഷ്ടാസ്താവകാഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ । ദുഃശാസനോ മഹാരാജ ഭയം ത്യക്ത്വാ മഹാരഥഃ
നിങ്ങളുടെ വീരന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ അവരെ തടഞ്ഞു; ഭയമില്ലാതെ മഹാരഥിയായ ദുഷ്ശാസനന്—
ഭീഷ്മസ്യ ജീവിതാകാങ്ക്ഷീ ധനഞ്ജയമുപാദ്രവത് । തഥൈവ പാണ്ഡവാഃ ശൂരാ ഗാങ്ഗേയസ്യ രഥം പ്രതി
—ഭീഷ്മന്റെ ജീവന് രക്ഷിക്കാനായി ധനഞ്ജയനെ ആക്രമിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, ധൈര്യശാലിയായ പാണ്ഡവര് ഗംഗാപുത്രന്റെ രഥത്തേക്കു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
അഭ്യദ്രവന്ത സംഗ്രാമേ തവ പുത്രാന്മഹാരഥാഃ । തത്രാദ്ഭുതമപശ്യാമ ചിത്രരൂപം വിശാംപതേ
യുദ്ധത്തില് നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരായ മഹാരഥികള് അവരെ ആക്രമിച്ചു; അപ്പോള്, ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് ഞങ്ങള് കണ്ടത്.
ദുഃശാസനരഥം പ്രാപ്യ യത്പാര്ഥോ നാത്യവര്തത । യഥാ വാരയതേ വേലാ ക്ഷുബ്ധതോയം മഹാര്ണവമ്
പാര്ഥന് ദുഷ്ശാസനന്റെ രഥം എത്തുമ്പോള് പിന്മാറിയില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, വലിയ കടലിന്റെ തിരകളെ തീരം എങ്ങനെ തടയുന്നു, അതുപോലെയായിരുന്നു.
തഥൈവ പാണ്ഡവം ക്രുദ്ധം തവ പുത്രോ ന്യവാരയത്। ഉഭൌ തൌ രഥിനാം ശ്രേഷ്ഠാവുഭൌ ഭാരതദുര്ജയൌ
അതു പോലെ തന്നെ, നിങ്ങളുടെ പുത്രന് ക്രുദ്ധനായ പാണ്ഡവനെ തടഞ്ഞു; ഇരുവരും രഥികളില് ശ്രേഷ്ഠരും ജയിക്കാനാവാത്തവരുമായിരുന്നു, ഭാരത.
ഉഭൌ ചന്ദ്രാര്കസദൃശൌ കാന്ത്യാ ദീപ്ത്യാ ച ഭാരത। തഥാ തൌ ജാതസംരമ്ഭാവന്യോന്യവധകാങ്ക്ഷിണൌ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ പ്രകാശത്തിലും ഭാസ്വരതയിലും ഇരുവരും തിളങ്ങി, ഭാരത. അങ്ങനെ, ഇരുവരും ഉഗ്രകോപത്തോടെ പരസ്പരം കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമീയതുര്മഹാസങ്ഖ്യേ മയശക്രൌ യഥാ പുരാ। ദുഃശാസനോ മഹാരാജ പാണ്ഡവം വിശിഖൈസ്ത്രിഭിഃ
മുന്പ് മായയും ഇന്ദ്രനും ചെയ്തതുപോലെ, ആ മഹാസമരത്തിൽ ഇരുവരും അടുത്തുവന്നു. മഹാരാജാവേ, ദുഃശാസൻ പാണ്ഡവനെ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ വെടിഞ്ഞു.
വാസുദേവം ച വിംശത്യാ താഡയാമാസ സംയുഗേ। തതോഽര്ജുനോ ജാതമന്യുര്വാര്ഷ്ണേയം വീക്ഷ്യ പീഡിതമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസൻ വാസുദേവനെ ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ വെട്ടി. അതു കണ്ട അര്ജുനൻ, വൃഷ്ണികുലത്തിൽപെട്ടവൻ പീഡിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു, അത്യന്തം കോപിച്ചു.
ദുഃശാസനം ശതേനാജൌ നാരാചാനാം സമാര്പയത്। തേ തസ്യ കവചം ഭിത്ത്വാ പപുഃ ശോണിതമാഹവേ
അര്ജുനൻ, കോപഭരിതനായി, യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസനെ നൂറ് ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ മഴപെയ്യിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ അവന്റെ കാവചം തുളച്ച് രക്തം കുടിച്ചു.
യഥൈവ പന്നഗാ രാജംസ്തടാകം തൃഷിതാസ്തഥാ।' ദുഃശാസനസ്ത്രിഭിഃ ക്രുദ്ധഃ പാര്ഥം വിവ്യാധ പത്രിഭിഃ। ലലാടേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ശരൈഃ സന്നതപര്വഭിഃ
രാജാവേ, ദാഹംകൂടിയ പാമ്പുകൾ ഒരു കുളത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം കുടിക്കുന്നതുപോലെ, ദുഃശാസൻ കോപത്തോടെ പാർത്ഥനെ മൂന്നു ഈരാളം അമ്പുകളാൽ നെറ്റിയിൽ വെട്ടി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
ലലാടസ്ഥൈസ്തു തൈര്ബാണൈഃ ശുശുഭേ പാണ്ഡവോ രണേ। യഥാ മേരുര്മഹാരാജ ശൃങ്ഗൈരത്യര്ഥമുച്ഛ്രിതൈഃ
അവന്റെ നെറ്റിയിൽ ആ അമ്പുകൾ പതിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ അത്യുച്ചമായ കൊടുമുടികളോടെ മേരുപർവ്വതം പോലെ തിളങ്ങി.
സോഽതിവിദ്ധോ മഹേഷ്വാസഃ പുത്രേണ തവ ധന്വിനാ। വ്യരാജത രണേ പാര്ഥഃ കിംശുകഃ പുഷ്പവാനിവ
നിന്റെ മകനായ മഹാശരധാരിയായ ധനുര്വേദി അരജുനനെ അത്യന്തം വെട്ടിയപ്പോൾ, പാർത്ഥൻ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിംശുകവൃക്ഷം പോലെ യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങി.
ദുഃശാസനം തതഃ ക്രുദ്ധഃ പീഡയാമാസ പാണ്ഡവഃ। പര്വണീവ സുസംക്രുദ്ധോ രാഹുഃ പൂര്ണം നിശാകരമ്
അതിനുശേഷം, പാണ്ഡവൻ കോപത്തോടെ ദുഃശാസനെ പീഡിപ്പിച്ചു, രാഹു പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ കടന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
പീഡ്യമാനോ ബലവതാ പുത്രസ്തവ വിശാംപതേ । വിവ്യാധ സമരേ പാര്ഥം കങ്കപത്രൈഃ ശിലാശിതൈഃ
ശക്തനായ പാണ്ഡവൻ ദുഃശാസനെ പീഡിപ്പിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, നിന്റെ മകൻ കങ്കപ്പക്ഷങ്ങളുള്ള കല്ലിൽ മൂർത്തിയെടുത്ത അമ്പുകളാൽ പാർത്ഥനെ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി.
തസ്യ പാര്ഥോ ധനുശ്ഛിത്വാ രഥം ചാസ്യ ത്രിഭിഃ ശരൈഃ । ആജഘാന തതഃ പശ്ചാത്പുത്രം തേ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
പാർത്ഥൻ അവന്റെ ധനുസ്സു വെട്ടി, മൂന്നു അമ്പുകളാൽ അവന്റെ രഥത്തെയും അടിർത്തു; പിന്നെ കൂര്മ്മമായ അമ്പുകളാൽ നിന്റെ മകനെയും വെട്ടി.